
ဤအধ্যာယသည် ရှိဝ–ဒေဝီ ဆွေးနွေးပုံစံဖြင့် စတင်ကာ ကပိလေရှဝရနှင့် ကပိလက்ஷೇತ್ರ၏ တည်နေရာကို ဦးတည်ရာအရပ်များနှင့် တီရ္ထများကို ကိုးကား၍ ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ဤနေရာ၏ အာဏာတရားကို ရှေးပုံပြင်အထောက်အထားဖြင့် တည်ဆောက်ကာ ရှင်ကပိလ၏ ရှည်လျားသော တပဿာနှင့် မဟေရှဝရကို ထိုနေရာ၌ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းကို ရှင်းလင်းသည်။ ထို့ပြင် “ကပိလဓာရာ” ကို ပင်လယ်နှင့် ဆက်နွယ်သည့် သန့်ရှင်းမြတ်သော ရေစီးကြောင်းအဖြစ် မိတ်ဆက်ကာ ကုသိုလ်ရှိသူများသာ မြင်တွေ့ခံစားနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ အဓိကသင်ကြားချက်မှာ “ကပိလာ-ဆဿဋ္ဌီ” ဝရတဖြစ်ပြီး ရှားပါးသော ပြက္ခဒိန်ဆုံစည်းမှုဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ အစီအစဉ်အလိုက်—ကွင်းအတွင်း သို့မဟုတ် နေမင်းနှင့် ဆက်နွယ်ရာနေရာတွင် ရေချိုးခြင်း၊ ဇပပြုခြင်း၊ သတ်မှတ်ပစ္စည်းများဖြင့် စူရျမင်းထံ အရ္ဃျ ပူဇော်ခြင်း၊ ပရဒက္ခိဏာ လှည့်လည်ခြင်းနှင့် ကပိလေရှဝရအနီးတွင် ပူဇော်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ကုမ္ဘ စီမံကိန်း၊ နေမင်းအိုင်ကွန်ပုံရိပ်များနှင့်အတူ ဒါနပြုရန် ညွှန်ကြားကာ ဝေဒသိ ပုရောဟိတ်(ဗြာဟ္မဏ) ထံ ပေးအပ်ရမည်ဟု ဆိုသည်။ ဖလश्रုတိတွင် စုဆောင်းလာသော အပြစ်များကို ပယ်ဖျက်နိုင်ပြီး ယဇ္ဉကြီးများနှင့် တီရ္ထများစွာတွင် ဒါနပြုသကဲ့သို့ အလွန်မြင့်မားသော ကုသိုလ်ရရှိကြောင်း ချီးမြှောက်ဖော်ပြသည်။
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कपिलेश्वरमुत्तमम् । शीराभूषणपूर्वेण कोटितीर्थाच्च पश्चिमे
ဣရှ္ဝရ မိန့်တော်မူသည်— “ထို့နောက် မဟာဒေဝီရေ၊ အထူးမြတ်သော ကပိလေရှ္ဝရ သို့ သွားရမည်။ ၎င်းသည် ကိုဋိတီရ္ထ၏ အနောက်ဘက်၌ရှိပြီး ရှီရာဘူရှဏ၏ အရှေ့ဘက်၌ တည်ရှိသည်။”
Verse 2
जरद्गवेशाद्दक्षिणे समुद्रोत्तरतस्तथा । एतद्वै कापिलं क्षेत्रं नापुण्यैः प्राप्यते नरैः
၎င်းသည် ဇရဒ္ဂဝေရှ၏ တောင်ဘက်၌ရှိပြီး ပင်လယ်၏ မြောက်ဘက်၌လည်း တည်ရှိသည်။ အမှန်တကယ် ဤသည်မှာ ကာပိလ က္ရှေတရ ဖြစ်၍ ကုသိုလ်မရှိသော လူတို့ မရောက်နိုင်ကြ။
Verse 3
कपिलेन पुरा देवि यत्र तप्तं तपो महत् । वर्षाणामयुतं साग्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्
ဒေဝီရေ၊ ရှေးကာလ၌ ကပိလသည် ထိုနေရာ၌ မဟာတပသ်ကို ကျင့်ခဲ့သည်။ မဟေရှ္ဝရကို တည်ထောင်ပူဇော်ပြီးနောက်၊ နှစ်တစ်သောင်းနှင့် ထို့ထက်ပို၍ တပသ်ကို ဆက်လက်ကျင့်ခဲ့သည်။
Verse 4
समाहूता तत्र देवी कपिलधारा महानदी । समुद्रमध्ये साऽद्यापि पुण्यवद्भिः प्रदृश्यते
ထိုနေရာ၌ နတ်မ—ကပိလဓာရာဟု ခေါ်သော မြစ်ကြီးကို ပူဇော်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင်ပင် ပုဏ္ဏားကံရှိသူတို့က ပင်လယ်အလယ်၌ မြင်တွေ့နိုင်သည်။
Verse 5
तत्र स्नात्वा महादेवि कपिलाषष्ठ्यां विशेषतः । कपिलां दापयेत्तत्र गोकोटिफलभाग्भवेत्
မဟာဒေဝီရေ၊ ထိုနေရာ၌ ရေချိုးပြီး အထူးသဖြင့် ကပိလာ-ဆဿဋ္ဌီနေ့တွင် ကပိလာ (အညိုရောင်) နွားတစ်ကောင်ကို ထိုနေရာ၌ လှူဒါန်းသင့်သည်။ ထိုသူသည် နွားတစ်ကိုဋိ (တစ်ဆယ်သန်း) လှူဒါန်းခြင်း၏ အကျိုးပုဏ္ဏားကို မျှဝေခံစားရမည်။
Verse 6
सर्वेषां चैव पापानां प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् । कपिलेश्वरं तु संपूज्य कन्याकोटिफलं लभेत्
ဤအရာကို အပြစ်အားလုံးအတွက် ပရాయశ్చित्त (အပြစ်ဖြေ) ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ကပိလေရှွရကို ထိုက်တန်စွာ ပူဇော်လျှင် မိန်းကလေး တစ်ကိုဋိ (တစ်ဆယ်သန်း) ကို လက်ထပ်ပေးလှူခြင်း၏ အကျိုးပုဏ္ဏားနှင့် တူသော ကုသိုလ်ကို ရရှိမည်။
Verse 7
देव्युवाच । आश्चर्यं मम देवेश कपिलषष्ठ्या महेश्वर । विधानं श्रोतुमिच्छामि दानमन्त्रादि पूर्वकम्
ဒေဝီက ပြောသည်—“အို နတ်တို့၏ အရှင်၊ အို မဟေရှွရ၊ ဤ ကပိလာ-ဆဿဋ္ဌီသည် ကျွန်မအတွက် အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်၏။ လှူဒါန်းခြင်း၏ စည်းကမ်းနှင့် မန္တရားတို့မှ စ၍ ၎င်း၏ အစီအစဉ်ကို ကြားလိုပါသည်။”
Verse 8
ईश्वर उवाच । जन्मजीवितमध्ये तु यद्येका लभ्यते नरैः । संयोगयुक्ता सा षष्ठी तत्किं देवि ब्रवीम्यहम्
ဣရှွရက ပြောသည်—“လူတို့၏ မွေးဖွားခြင်းနှင့် အသက်တာအတွင်း၌ ကောင်းမြတ်သော ဆုံစည်းမှုများနှင့် ပြည့်စုံသည့် ဤသို့သော ဆဿဋ္ဌီတစ်ရက်တည်းကိုပင် ရရှိနိုင်လျှင်—ဒေဝီရေ၊ ကျွန်ုပ်က ဘာကို ထပ်ပြောရမည်နည်း။”
Verse 9
प्रौष्ठपद्यसिते पक्षे षष्ठ्यामंगारको यदि । व्यतीपातश्च रोहिण्यां सा षष्ठी कपिला स्मृता
ပရောဋ္ဌပဒီ လ၏ လင်းလက်သော ပက္ခ၌ လဆဋ္ဌမနေ့တွင် အင်္ဂါဂြိုဟ် ကျရောက်ပြီး၊ ရိုဟိဏီ နက္ခတ်နှင့်အတူ ဗျတီပာတ ယောဂလည်း ဖြစ်လျှင် ထို ဆဋ္ဌမနေ့ကို «ကပိလာ» ဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 10
तत्र क्षेत्रे नरः स्नात्वा अथवार्कस्थले शुभे । मृदा शुक्ल तिलैश्चैव कपिलासंगमे शुभे
ထိုသန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ၌ လူသည် ရေချိုးပြီးနောက်၊ သို့မဟုတ် မင်္ဂလာရှိသော အာရ္ကသ္ထလ၌လည်း၊ ကပိလာ ဆုံရာ မင်္ဂလာနေရာတွင် သန့်စင်သော မြေမှုန့်နှင့် အဖြူနှမ်းတို့ဖြင့် (ကర్మ) ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 11
कृतस्नानजपः पश्चात्सूर्यायार्घ्यं निवेदयेत् । रक्तचंदनतोयेन करवीरयुतेन च । कृत्वार्घपात्रं शिरसि मंत्रेणानेन दापयेत्
ရေချိုးကာ ဂျပ် (japa) ပြီးဆုံးသည့်နောက်၊ အနီစန္ဒနရနံ့ပါသော ရေနှင့် ကရဝီရ ပန်းများရောစပ်၍ စူရျ (Sūrya) ထံ အာဃျ (arghya) ပူဇော်ရမည်။ အာဃျပാത്രကို ဦးခေါင်းပေါ်တင်ကာ ဂုဏ်ပြု၍ အောက်ပါ မန္တရဖြင့် ပူဇော်စေ။
Verse 12
नमस्त्रैलोक्यनाथाय उद्भासितजगत्त्रय । वेदरश्मे नमस्तुभ्यं गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते
လောကသုံးပါး၏ အရှင်၊ လောကသုံးပါးကို ထွန်းလင်းစေသူအား နမော။ ဝေဒရောင်ခြည်တော်၊ သင့်အား နမော—ဤအာဃျကို လက်ခံတော်မူပါ; သင့်အား ဦးညွှတ်ပူဇော်ပါ၏။
Verse 13
सूर्यं प्रदक्षिणीकृत्य संपूज्य कपिलेश्वरम् । उपलिप्ते शुभे देशे पुष्पाक्षतविभूषिते
စူရျကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ကာ၊ ကပိလေရှ္ဝရကိုလည်း သင့်တော်စွာ ပူဇော်ပြီးနောက်၊ အသစ်လိမ်းသုတ်၍ သန့်စင်ထားသော မင်္ဂလာနေရာသို့ သွားရမည်။ ထိုနေရာသည် ပန်းများနှင့် အက္ခတ (မကွဲသော ဆန်စေ့) တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၏။
Verse 14
स्थापयेदव्रणं कुम्भं चन्दनोदकपूरितम् । पंचरत्नसमायुक्तं दूर्वापुष्पाक्षतान्वितम्
အပြစ်အနာမရှိသော ကလသ (kalaśa) ကို စန္ဒနံ့ရေဖြင့် ပြည့်စေ၍ တန်ဖိုးရတနာငါးပါးကို ထည့်ကာ ဒူర్వာမြက်၊ ပန်းနှင့် အက္ခတ (မကွဲဆန်) တို့နှင့်အတူ တည်ထားရမည်။
Verse 15
रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं ताम्रपात्रेण संयुतम् । रथो रुक्मफलस्यैव एकचित्रविचित्रितः
ပူဇော်ရေးအတွက် ရထာ (ratha) ကို ပြင်ဆင်ရမည်။ အနီရောင်အဝတ်နှစ်ထည်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ကာ ကြေးနီပန်းကန်တစ်လုံးနှင့် တွဲဖက်၍ ထူးခြားသည့် ပုံစံတစ်မျိုးတည်းဖြင့် အလှဆင်ကာ ရုက္မဖလ (rukma-phala) ပူဇော်ရန် ဖြစ်သည်။
Verse 16
सौवर्णपलसंयुक्तां मूर्तिं सूर्यस्य कारयेत् । कुंभस्योपरि संस्थाप्य गंधपुष्पैः समर्चयेत्
ရွှေဖြင့် ပလသ (palasa) အတိုင်းအတာတစ်ပမာဏ ပါဝင်အောင် သုရျ (Sūrya) ရုပ်တုကို ပြုလုပ်စေ။ ထိုရုပ်တုကို ကလသပေါ်တွင် တင်ထားပြီး နံ့သာနှင့် ပန်းများဖြင့် ပြည့်စုံစွာ ပူဇော်ရမည်။
Verse 17
कपिलेश्वरसान्निध्ये मण्डपे होमसंस्कृते । आदित्यं पूजयेद्देवं नामभिः स्वैर्यथोदितैः
ဟိုးမ (homa) အတွက် သန့်စင်သိက္ခာပြုထားသော မဏ္ဍပအတွင်း၊ ကပိလေရှွရ (Kapileśvara) ၏ နီးကပ်သော အရှေ့တော်တွင်၊ အာဒိတျ (Āditya) ဘုရားကို သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း မိမိ၏ နာမတော်များဖြင့် ခေါ်ဆိုကာ ပူဇော်ရမည်။
Verse 18
आदित्यभास्कर रवे भानो स्वयं दिवाकर । प्रभाकर नमस्तुभ्यं ससारान्मां समुद्धर
အာဒိတျ၊ ဘာස්ကရ၊ ရဝိ၊ ဘာနု—တကယ်တမ်း နေ့ကို ဖြစ်စေသူ ဒိဝါကရ—ပရဘာကရ အရှင်၊ သင့်အား နမസ്കာရပါ၏။ သံသရာလှိုင်းထဲမှ ကျွန်ုပ်ကို ကယ်တင်မြှောက်တင်ပါ။
Verse 19
भुक्तिमुक्तिप्रदो यस्मात्तस्माच्छांतिं प्रयच्छ नः
လောကီပျော်ရွှင်မှုနှင့် မောက္ခကိုပင် ပေးသနားတော်မူသောကြောင့်၊ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့အား ငြိမ်းချမ်းမှုကို ပေးသနားတော်မူပါ။
Verse 20
प्रार्थनामन्त्रः । नमोनमस्ते वरद ऋक्सामयजुषांपते । नमोऽस्तुविश्वरूपाय विश्वधाम्ने नमोऽस्तु ते
ဆုတောင်းမန္တရား— အို အကျိုးပေးရှင်၊ ဋ္ဌာနတော် ဋ္ဌာနတော်ဟု ထပ်ထပ်မံမံ နမောနမတ်ပြုပါ၏။ အို ရိဂ်၊ စာမ၊ ယဇုစ် ဝేదတို့၏ အရှင်၊ နမောအಸ್ತု။ အို စကြဝဠာရုပ်သဏ္ဌာန်တော်၊ နမောအस्तု။ အို စကြဝဠာ၏ အာသ్రယတော်၊ နမောအस्तုတေ။
Verse 21
अमृतं देवि ते क्षीरं पवित्रमिह पुष्टिदम् । त्वत्प्रसादात्प्रमुच्यंते मनुजाः सर्वपातकैः
အို ဒေဝီ၊ သင်၏ နို့ရည်သည် အမృతတည်းဟူသော အာမရိတဖြစ်၍ ဤလောက၌ သန့်ရှင်းကာ အာဟာရပေးတတ်၏။ သင်၏ ကရုဏာကြောင့် လူသားတို့သည် အပြစ်အကုန်မှ လွတ်မြောက်ကြ၏။
Verse 22
ब्रह्मणोत्पादिते देवि वह्निकुण्डान्महाप्रभे । नमस्ते कपिले पुण्ये सर्वदेवनमस्कृते
အို ဒေဝီ၊ ဘြဟ္မာတော်က ဖန်ဆင်းတော်မူ၍ မီးကွန်ဒ်မှ ပေါ်ထွန်းလာသော မဟာတေဇောရှင်၊ သင့်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ အို ကပိလာ အပူဏ္ဏယ၊ ဒေဝတားအားလုံးကပင် ဦးညွှတ်ကန်တော့သော သင့်အား နမော။
Verse 23
सर्वदेवमये देवि सर्वतीर्थमये शुभे । दातारं पूजयानं मां ब्रह्मलोकं नय स्वयम्
အို မင်္ဂလာဒေဝီ၊ သင်သည် ဒေဝတားအားလုံး၏ အနှစ်သာရ၊ တီရ္ထအားလုံး၏ အနှစ်သာရဖြစ်၏။ အလှူပေးသူအဖြစ် သင့်အား ပူဇော်နေသော ကျွန်ုပ်ကို သင်၏ အာနုဘော်တော်ဖြင့် ဘြဟ္မလောကသို့ ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဆောင်ပါ။
Verse 24
पूजामंत्रः । एवं संपूज्य कपिलां कुम्भस्थं च दिवाकरम् । ब्राह्मणे वेदविदुष उभयं प्रतिपादयेत्
ပူဇာမန္တရား။ ဤသို့ ကပိလာနွားနှင့် ရေခွက်(ကుంభ)အတွင်း တည်ထားသော ဒိဝာကရ နေဘုရားကို ပြည့်စုံစွာ ပူဇာပြီးနောက်၊ ဝေဒပညာရှိ ဘြာဟ္မဏာထံသို့ နှစ်ပါးလုံးကို တရားဝင် ဆက်ကပ်ပေးရမည်။
Verse 25
व्यासाय सूर्यभक्ताय मंत्रेणानेन दापयेत्
ဤမန္တရားတည်းဖြင့် နေဘုရားကို သဒ္ဓါပြုသော ဗျာသ (Vyāsa) ထံသို့ (အလှူကို) ပေးအပ်စေသင့်သည်။
Verse 26
दिव्यमूर्त्तिर्जगच्चक्षु र्द्वादशात्मा दिवाकरः । कपिलासहितो देवो मम मुक्तिं प्रयच्छतु
ဒိဗ္ဗရုပ်သဏ္ဍာန်၊ လောက၏ မျက်စိ၊ ဒွါဒသအတ္တမ (ဆယ့်နှစ်မျိုးသော အတ္တ) ဖြစ်သော ဒိဝာကရ နေဘုရားသည် ကပိလာနှင့်အတူရှိတော်မူ၍ ကျွန်ုပ်အား မုတ်တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ပေးသနားပါစေ။
Verse 27
यस्मात्त्वं कपिले पुण्या सर्वलोकस्य पावनी । प्रदत्ता सह सूर्येण मम मुक्तिप्रदा भव
အကြောင်းမူကား၊ သင် ကပိလာ သန့်ရှင်းမြတ်သောသူ၊ လောကအားလုံးကို သန့်စင်ပေးသူ ဖြစ်သဖြင့်၊ နေဘုရားနှင့်အတူ အလှူပေးအပ်သောအခါ ကျွန်ုပ်အတွက် မုတ်တိပေးသူ ဖြစ်ပါစေ။
Verse 28
पलेन दक्षिणा कार्या तदर्धार्धेन वा पुनः । शक्तितो दक्षिणायुक्तां तां धेनुं प्रतिपादयेत्
ဒက္ခိဏာကို ပလ (pala) တစ်ပမာဏ ပေးရမည်၊ သို့မဟုတ် ထို၏ တစ်ဝက်ကိုလည်း ပေးနိုင်သည်။ မိမိစွမ်းအားအတိုင်း ဒက္ခိဏာနှင့်အတူ ထိုနွားကို တရားဝင် အလှူအဖြစ် ဆက်ကပ်ပေးရမည်။
Verse 29
योऽनेन विधिना कुर्या त्षष्ठीं कपिलसंज्ञिताम् । सोऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः
ဤနည်းလမ်းအတိုင်း «ကပိလာ» ဟုခေါ်သော ဆဿဌီ ဝရတကို ကျင့်ဆောင်သူသည် အရှွမေဓ ယဇ္ဉာ တစ်ထောင်ကြိမ်၏ အကျိုးဖလကို ရရှိမည်။
Verse 30
यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वदानेषु यत्फलम् । तत्फलं सर्वमाप्नोति यः षष्ठीं कपिलां चरेत्
တီရ္ထအားလုံးမှ ရသော အကျိုးဖလနှင့် ဒါနအားလုံးမှ ရသော အကျိုးဖလတို့ကို «ကပိလာ ဆဿဌီ» ကို ကျင့်ဆောင်သူသည် အားလုံးပြည့်စုံစွာ ရရှိမည်။
Verse 31
कपिलाकोटिसहस्राणि कपिलाकोटिशतानि च । सूर्यपर्वणि यद्दत्त्वा तत्फलं कोटिशो भवेत्
နေ၏ သန့်ရှင်းသော ပွဲနေ့ (စူရျ-ပရဝန်) တွင် «ကပိလာ» နှင့်ဆိုင်သော ဒါနကို ကောဋိများ၊ ကောဋိရာများအထိ ပေးလှူပါက ထိုကောင်းမှု၏ အကျိုးဖလသည် သန်းပေါင်းများစွာအထိ တိုးပွားလာမည်။
Verse 32
कोटिगोरोम संख्यानि वर्षाणि वरवर्णिनि । तावत्स वसते स्वर्गे यः षष्ठीं कपिलां चरेत्
အလှတရားရှိသော မိန်းမရေ၊ «နွားမွှေး ကောဋိ» ဖြင့် ရေတွက်နိုင်သမျှ နှစ်ပေါင်းအတိုင်း၊ «ကပိလာ ဆဿဌီ» ကို မှန်ကန်စွာ ကျင့်ဆောင်သူသည် ကောင်းကင်ဘုံ၌ ထိုမျှကာလ နေထိုင်ရ၏။
Verse 33
ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि यत्पापं पूर्वसंचितम् । तत्सर्वं नाशमायाति इत्याह कपिलो मुनिः
အတိတ်က စုဆောင်းလာသော အပြစ်ဟူသမျှကို သိလျက်ဖြစ်စေ မသိလျက်ဖြစ်စေ ကျူးလွန်ခဲ့ပါကလည်း အားလုံး ပျက်စီးကင်းစင်သွားသည်ဟု မုနိ «ကပိလ» က ကြေညာတော်မူ၏။
Verse 343
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कपि लधाराकपिलेश्वरमाहात्म्ये कपिलाषष्ठीव्रतविधानमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ စကန္ဒ မဟာပုရာဏ» အတွင်း၊ အရှစ်ဆယ့်တစ်ထောင် ဂါထာပါဝင်သော သံဟိတာ၌၊ သတ္တမ ပရဘာသခဏ္ဍ၊ ပထမ ပရဘာသက்ஷೇತ್ರ မာဟာတ္မ்ய၊ ကပိလဓာရာနှင့် ကပိလေရှ్వర မာဟာတ္မ្យတွင်—«ကပိလာ-ရှဿဌီ ဝ్రတ အကျင့်နည်း၏ မဟာဂုဏ်ကို ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း၊ အခန်း ၃၄၃ ပြီးဆုံး၏။