Adhyaya 273
ဣရှ္ဝရ (ရှီဝ) သည် ဒေဝီအား Śaṇḍa-tīrtha ကို သတိပြုစေပြီး၊ အပြစ်အားလုံးကို ငြိမ်းစေကာ လိုရာဆန္ဒကို ပြည့်စုံစေသော အထူးမြတ်သန့်ရှင်းရာနေရာဟု ချီးမွမ်းတော်မူသည်။ ထို့နောက် အကြောင်းရင်းဇာတ်လမ်းကို ပြောကြားရာတွင် ယခင်က ဘြဟ္မာသည် ခေါင်းငါးလုံးရှိပြီး အခြေအနေတစ်ရပ်တွင် ဣရှ္ဝရက ခေါင်းတစ်လုံးကို ဖြတ်တောက်သဖြင့် သွေးနှင့် အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်များကြောင့် ထိုဒေသသည် သန့်ရှင်းရာဖြစ်လာကာ ထန်းပင်ကြီးများ ပေါက်ဖွား၍ ထန်းတောဟု မှတ်မိကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ခေါင်းခွံ (kapāla) သည် ဣရှ္ဝရ၏ လက်တွင် ကပ်လျက်နေပြီး၊ ဣရှ္ဝရနှင့် သူ၏ နန္ဒီနွားတို့၏ ကိုယ်အရောင်သည် မှောင်မိုက်သွားသဖြင့် အပြစ်လွန်မှုကို စိုးရိမ်ကာ ဘုရားဖူးခရီးထွက်ကြသည်။ မည်သည့်နေရာမှ မလျော့နိုင်သော်လည်း Prabhāsa သို့ ရောက်လာပြီး အရှေ့မျက်နှာမူသော Sarasvatī ကို မြင်သောအခါ နန္ဒီနွားက ရေချိုးသည့်တပြိုင်နက် အဖြူရောင်ပြန်ဖြစ်လာပြီး၊ ဣရှ္ဝရလည်း သတ်ဖြတ်အပြစ် (hatyā) မှ လွတ်မြောက်တော်မူသည်။ ထိုခဏတွင် kapāla သည် လက်မှ ကျသွားကာ ထိုနေရာသည် Kapālamocana လိင်္ဂအဖြစ် တည်ထောင်လာသည်။ ထို့နောက် Prācī Devī (Sarasvatī) အနီးတွင် śrāddha ပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားပြီး၊ ဘိုးဘွားများ၏ စိတ်ကျေနပ်မှုကို အလွန်ကျယ်ပြန့်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ အထူးသဖြင့် Āśvayuja လ၏ Kṛṣṇa-pakṣa Caturdaśī တွင် နည်းလမ်းမှန်ကန်စွာ၊ သင့်တော်သော လက်ခံသူများကို ရွေးချယ်ကာ အစားအစာ၊ ရွှေ၊ နို့ချဉ်၊ စောင်တို့ကို လှူဒါန်းပါက အကျိုးကြီးမားသည်။ Śaṇḍa-tīrtha ဟူသော အမည်သည် နန္ဒီနွား၏ အရောင်ပြောင်းလဲမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ရှင်းလင်းထားသည်။
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शंडतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापोपशमनं सर्वकामफलप्रदम्
ဣရှွရ မိန့်တော်မူသည်။ «ထို့နောက်၊ မဟာဒေဝီရေ၊ အလွန်မြင့်မြတ်သော ရှဏ္ဍတီရ္ထသို့ သွားရမည်။ ထိုတီရ္ထသည် အပြစ်အားလုံးကို သက်သာပျောက်ကင်းစေပြီး လိုအင်ဆန္ဒအားလုံး၏ အကျိုးफलကို ပေးတော်မူ၏»။
Verse 2
तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये । पुरा पंचशिरा आसीद्ब्रह्मा लोकपितामहः
ချစ်လှစွာသော ဇနီးသည်၊ ၎င်း၏မူလအစကို ငါရှင်းပြပါမည်၊ စိတ်ကိုစုစည်း၍ နားထောင်လော့။ ရှေးကာလက လောကတို့၏ အဘိုးဖြစ်သော ဗြဟ္မာသည် ဦးခေါင်းငါးလုံးရှိခဲ့သည်။
Verse 3
शिरस्तस्य मया छिन्नं कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तत्र गंधवती जाता ब्रह्मणः सा च शोणितैः
အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် ငါသည် သူ၏ဦးခေါင်းတစ်လုံးကို ဖြတ်လိုက်၏။ ထိုလုပ်ရပ်မှ ဆိုးရွားသော အနံ့ဆိုးများ ထွက်ပေါ်လာပြီး ဗြဟ္မာ၏ သွေးများလည်း ထွက်လာခဲ့သည်။
Verse 4
तत्रोद्गता महातालास्तेन तालवनं स्मृतम् । अथ करतले लग्नं कपालं ब्रह्मणो मम
ထိုနေရာတွင် ကြီးမားသော ထန်းပင်များ ပေါက်ရောက်လာသဖြင့် တာလဝန ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗြဟ္မာ၏ ဦးခေါင်းခွံသည် ငါ၏လက်ဖဝါးတွင် မြဲမြံစွာ ကပ်နေခဲ့သည်။
Verse 5
शरीरं कृष्णतां यातं मम चैव वृषस्य च । अथ तीर्थान्यनेकानि गतोहं पापशंकया
ငါ၏ခန္ဓာကိုယ်နှင့် ငါ၏နွားလားဥသဘသည်လည်း မည်းနက်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အပြစ်ကို ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ငါသည် မြင့်မြတ်သော ရေဆိပ်များစွာသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
Verse 6
न क्वचिद्व्रजते पापं ततः प्रभासमागतः । क्षेत्रे तत्र मया दृष्टा प्राची देवी सरस्वती
အပြစ်သည် အခြားမည်သည့်နေရာ၌မျှ မပျောက်ကွယ်ခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ငါသည် ပရာဘာသ သို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုမြင့်မြတ်သော နယ်မြေတွင် အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသော သူရဿတီမယ်တော်ကို ငါဖူးတွေ့ခဲ့ရသည်။
Verse 7
तत्र मे वृषभः स्नातुं प्रविष्टो जलमध्यतः । तत्क्षणाच्छ्वेतता प्राप्तो मुक्तोहमपि हत्यया
ထိုနေရာ၌ ငါ၏ နွားသည် ရေ၏အလယ်သို့ ဝင်၍ ရေချိုးလေ၏။ ထိုခဏတည်းက ဖြူစင်သွားပြီး၊ ငါလည်း ပရဟ္မာကို သတ်မိသော အပြစ်မှ လွတ်မြောက်လေ၏။
Verse 8
करमध्ये च मे लग्नं कपालं पतितं तदा । कपालमोचनश्चासौ लिंगरूपी स्थितोऽभवत्
ထို့နောက် ငါ၏ လက်ဖဝါးအလယ်၌ ကပ်နေသော ခေါင်းခွံသည် ထိုအခါ ကျသွားလေ၏။ ထိုသန့်ရှင်းရာဌာနသည် “ကပာလမောစန” ဟု ခေါ်ဝေါ်ကာ လင်္ဂရုပ်ဖြင့် ထိုနေရာ၌ တည်ထောင်လေ၏။
Verse 9
तत्रापि यो ददेच्छ्राद्धं प्राचीदेव्यास्तु संनिधौ । मातृकं पैतृकं चैव तृप्तं कुलशतं तथा
ထိုနေရာ၌ပင် ပရာချီဒေဝီ၏ အနီး၌ ရှရဒ္ဓကို ပူဇော်သူမည်သူမဆို၊ မိခင်ဘက်နှင့် ဖခင်ဘက် အမျိုးရိုးနှစ်ဖက်လုံး ကျေနပ်တော်မူကြပြီး၊ မိမိမိသားစု၏ မျိုးဆက်တစ်ရာတိုင်အောင် ပီတိပြည့်ဝလေ၏။
Verse 10
भवेच्च तस्य तृप्तिस्तु यावत्कल्पास्तु सप्ततिः । मास आश्वयुजे देवि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । तत्र दद्यात्तु यः श्राद्धं दक्षिणामूर्तिमाश्रितः
သူတို့၏ ကျေနပ်မှုသည် ကလ္ပ ခုနစ်ဆယ်တိုင်အောင် တည်တံ့လေ၏။ အို ဒေဝီ၊ အာရှွယုဇ လ၏ ကృష్ణပက္ခ စတုဒ္ဒရှီနေ့၌ ဒက္ခိဏာမူရ္တိကို အားကိုးကာ ထိုနေရာ၌ ရှရဒ္ဓ ပူဇော်သူမည်သူမဆို ဤအကျိုးကို ရလေ၏။
Verse 11
यथावित्तोपचारेण सुपात्रे च यथाविधि । यावद्युगसहस्रं तु तृप्ताः स्युस्ते पितामहाः
မိမိ၏ အင်အားအလိုက် ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ပြုလုပ်၍ ထိုက်တန်သော လက်ခံသူထံသို့ စည်းကမ်းတကျ ပူဇော်လျှင်၊ မိမိ၏ ဘိုးဘွားပုရောဟိတ်တို့သည် ယုဂ တစ်ထောင်တိုင်အောင် ကျေနပ်နေကြလိမ့်မည်။
Verse 12
अन्नसुवर्णदानं च दधिकंबलमेव च । तत्र देयं विधानेन सर्वपापोपशुद्धये
ထိုနေရာ၌ စည်းကမ်းတရားအတိုင်း အစားအစာနှင့် ရွှေကိုလည်းကောင်း၊ ဒိန်ချဉ်နှင့် စောင်ကိုလည်းကောင်း လှူဒါန်းရမည်။ ထိုသို့ပြုလျှင် အပြစ်အားလုံးမှ ပြည့်စုံစွာ သန့်စင်လွတ်ကင်းစေသည်။
Verse 13
कृष्णरूपी वृषो देवि यदा श्वेतत्वमागतः । शंडतीर्थमितिख्यातं तेन त्रैलोक्यपूजितम्
ဒေဝီမယ်၊ အနက်ရောင်သဏ္ဌာန်ရှိသော နွားကြီးသည် အဖြူရောင်သို့ ပြောင်းလဲရောက်လာသောအခါ ထိုနေရာကို “ရှဏ္ဍတီရ္ထ” ဟု ကျော်ကြားလာ၏။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့်ပင် သုံးလောကလုံးက ပူဇော်ကန်တော့ကြသည်။