
ဤအধ্যာယသည် ရှိုင်ဝသဘောတရားဖြင့် ဆွေးနွေးရှင်းလင်းသည့် စကားဝိုင်းပုံစံဖြစ်သည်။ ဣရှ္ဝရက စည်းကမ်းတကျ ဘုရားဖူးသူသည် အာဒီပရဘာသ၏ တောင်ဘက်ရှိ ဝృద్ధပရဘာသ (Vṛddha Prabhāsa) သို့ သွားရမည်ဟု မိန့်ကြားသည်။ ထိုနေရာတွင် “စတုရ္မုခ” (မျက်နှာလေးဖက်) လင်္ဂတော်တစ်ဆူရှိပြီး မျက်မြင်တင်ပင် အပြစ်ပျက်စေသည်ဟု ချီးမွမ်းကြသည်။ သရီဒေဝီက အမည်ရင်းမြစ်နှင့် ထိုနေရာကို မြင်ခြင်း၊ ချီးမွမ်းခြင်း၊ ပူဇော်ခြင်းတို့၏ အကျိုးကို မေးမြန်းသည်။ ဣရှ္ဝရက ရှေးမန်ဝန္တရတစ်ခုနှင့် တ్రေတားယုဂကာလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အကြောင်းကို ပြန်လည်ပြောပြသည်။ မြောက်ဘက်မှ လာသော ရှိရိသီများသည် ပရဘာသကို ဒർശနပြုလိုသော်လည်း အင်ဒြ၏ ဝဇ္ရနှင့် ဆက်နွယ်၍ ရှိုင်ဝလင်္ဂတော်ကို ဖုံးကွယ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဒർശနမရဘဲ အိမ်မပြန်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ ရာသီအလိုက် ကြာရှည်တပသ ပြုလုပ်ကြပြီး ဘြဟ္မစရိယနှင့် အပူအအေးခံသည့် အကျင့်များကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာကြသဖြင့် အိုမင်းလာကြသည်။ သင်္ကရာက သူတို့၏ မလျော့မနည်းသော ဆန္ဒ—ဒർശနတစ်ခုတည်းကိုသာ လိုလားခြင်း—ကို သိမြင်၍ ကရုဏာဖြင့် လင်္ဂတော်ကို ထုတ်ဖော်ပြသသည်။ ထိုလင်္ဂတော်သည် မြေကြီးကွဲ၍ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ရှိရိသီများ ဒർശနရပြီး နတ်ပြည်သို့ တက်ရောက်ကြသည်; အင်ဒြက ထပ်မံဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း ရှိရိသီများ အိုမင်းသည့် အရွယ်တွင် ဒർശနရခဲ့သဖြင့် ထိုနေရာကို “ဝృద్ధပရဘာသ” ဟု ခေါ်လာကြသည်။ အဆုံးတွင် ဖလရှရုတိအဖြစ် စိတ်ကြည်ညိုစွာ ထိုနေရာကို ဒർശနပြုခြင်းသည် ရာဇသုယနှင့် အရှွမေဓ ယဇ္ဉများနှင့် တူညီသည့် ကုသိုလ်ရကြောင်း ဆိုသည်။ ဘုရားဖူးအကျိုးကို ပြည့်စုံစေလိုသူများအတွက် ဘရာဟ္မဏတစ်ဦးအား နွားထီး (ukṣā) ကို ဒါနပြုရန်လည်း အကြံပြုထားသည်။
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो वृद्धप्रभासं तु गच्छेच्च नियतात्मवान् । आदिप्रभासाद्दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्
ဣရှ္ဝရ မိန့်တော်မူသည်— «ထို့နောက် စိတ်ကိုထိန်းသိမ်း၍ ဝೃဒ္ဓ-ပရဘာသ သို့ သွားရမည်။ ၎င်းသည် အာဒီ-ပရဘာသ၏ တောင်ဘက် မဝေးလှသော နေရာ၌ တည်ရှိသည်»။
Verse 2
चतुर्मुखं महालिंगं दर्शनात्पापनाशनम्
မျက်နှာလေးဖက်ရှိ မဟာလိင်္ဂသည် မြင်ရုံဖြင့်ပင် အပြစ်များကို ဖျက်ဆီးပေးသည်။
Verse 3
श्रीदेव्युवाच । कथं वृद्धप्रभासं तु नाम तस्याभवत्प्रभो । तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्स्तुते संपूजिते तथा
သီဒေဝီ မေးလျှောက်သည်— «အရှင်ဘုရား၊ ထိုနေရာကို ‘ဝೃဒ္ဓ-ပရဘာသ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ခေါ်လာသနည်း။ ထိုကို မြင်ခြင်း၊ ချီးမွမ်းခြင်းနှင့် သင့်တော်စွာ ပူဇော်ခြင်းတို့မှ အကျိုးဖလ ဘာဖြစ်သနည်း»။
Verse 4
एतत्कथय मे देव संक्षेपान्नातिविस्तरात्
«အို ဘုရားသခင်၊ ဤအကြောင်းကို ကျွန်မအား အကျဉ်းချုပ်၍ မရှည်မလျား ပြောကြားပါ»။
Verse 5
ईश्वर उवाच । आदौ स्वायंभुवे देवि पूर्वमन्वन्तरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु प्रभासे क्षेत्र उत्तमे
ဣශ්ဝရ မိန့်တော်မူ၏—«အစဦးကာလ၌၊ ဒေဝီရေ—ရှေးအလွန်က၊ စွာယံဘုဝ မနွန္တရ၏ အစောပိုင်း၌—တရေတားယုဂ စတုတ္ထကာလတွင်၊ အမြတ်ဆုံး သန့်ရှင်းသော ပရဘာသ က్షೇತ್ರ၌…»
Verse 6
तस्मिन्काले महादेवि पूर्वमन्वंतरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु ऋषयस्तत्र संगताः
«ထိုအခါ၊ မဟာဒေဝီရေ—ရှေးအလွန်က ထိုမနွန္တရအစောပိုင်း၌—တရေတားယုဂ စတုတ္ထကာလတွင်၊ ရှိသီတို့သည် ထိုနေရာ၌ စုဝေးလာကြ၏»
Verse 7
दर्शनार्थं प्रभासस्य उत्तरापथगामिनः । तं दृष्ट्वाऽच्छादितं देवं वज्रेण तु महेश्वरि
«ပရဘာသ၏ ဒർശနကို ရှာဖွေလျက် မြောက်ဘက်လမ်းမှ လာသူတို့သည်—မဟေရှဝရီရေ—ထိုဒေဝတাকে ဝဇ္ရဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်ကို မြင်ကြ၏»
Verse 8
विषादं परमं जग्मुर्वाक्यं चेदमथाबुवन् । अदृष्ट्वा शांकरं लिगं न यास्यामो वयं गृहम्
သူတို့သည် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းခြင်းသို့ ကျရောက်ပြီးနောက် ဤစကားကို ပြောကြ၏—«ရှင်ကရ၏ လိင်္ဂကို မမြင်ရသေးလျှင် ငါတို့ အိမ်သို့ မပြန်မည်»
Verse 9
स्वर्गार्थिनो वयं प्राप्ता महदध्वानमेव हि । तस्मादत्रैव तिष्ठामो यावल्लिंगस्य दर्शनम्
«ကောင်းကင်ဘုံကို လိုလားသူ ငါတို့သည် အလွန်ရှည်လျားသော ခရီးကို လာရောက်ခဲ့ကြသည်; ထို့ကြောင့် လိင်္ဂ၏ ဒർശနကို ရသည်အထိ ဤနေရာ၌ပင် နေမည်»
Verse 10
एवं ते निश्चयं कृत्वा परस्मिंस्तपसि स्थिताः । वर्षास्वाकाशगा भूत्वा हेमंते सलिलाश्रयाः
ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မာစွာ ချမှတ်ပြီးနောက်၊ သူတို့သည် တပဿာပြင်းထန်မှု၌ တည်ကြ၏။ မိုးရာသီတွင် ကောင်းကင်အောက်၌ ထင်ရှားနေ၍၊ ဆောင်းရာသီတွင် ရေကို အားကိုးကာ နေကြ၏။
Verse 11
पञ्चाग्निसाधना ग्रीष्मे नियता ब्रह्मचारिणः । बहून्वर्षगणान्विप्रा जराग्रस्तास्तदाऽभवन्
နွေရာသီတွင် သူတို့သည် «မီးငါးပါး» သာဓနာကို ကျင့်ကြပြီး၊ စည်းကမ်းတင်းကျပ်သော ဘြဟ္မစာရိန်များအဖြစ် နေထိုင်ကြ၏။ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသော် ထိုဗြာဟ္မဏ ရှင်သန်တော်များသည် အိုမင်းခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာကြ၏။
Verse 12
एवं वृद्धत्वमापन्ना यदा ते वरवर्णिनि । छन्द्यमाना वरैस्ते तु शंकरेण महात्मना
အို အလှရောင်သွေးသမီးရေ၊ ထိုရဟန္တာများသည် ဤသို့ အိုမင်းသို့ ရောက်လာသောအခါ၊ မဟာအတ္တမ စင်္ကရသည် သူတို့အား ဆုတောင်းပေး၍ မိမိတို့လိုရာကို ရွေးချယ်စေ၏။
Verse 13
लिंगस्य दर्शनं मुक्त्वा न तेऽन्यं वव्रिरे वरम्
လိင်္ဂကို မြင်တွေ့ခြင်းမှတပါး၊ သူတို့သည် အခြားသော ဆုတောင်းကို မတောင်းကြ။
Verse 14
तेषां तु निश्चयं ज्ञात्वा सर्वेषां वृषभध्वजः । अनुकम्पापरो भूत्वा स्वलिंगं तानदर्शयत्
သူတို့အားလုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သိမြင်သော နွားတံဆိပ်တော်ရှင် (ရှီဝ) သည် ကရုဏာအပြည့်ဖြင့်၊ မိမိ၏ လိင်္ဂကို သူတို့အား ထင်ရှားစွာ ပြသတော်မူ၏။
Verse 15
एतस्मिन्नेव काले तु भित्त्वा चैव वसुन्धराम् । उत्थितं सहसा लिंगं तदेव वरवर्णिनि
ထိုအချိန်တည်းမှာပင်၊ အလှရောင်မိန်းမရေ၊ မြေကြီးကိုပင် ခွဲဖောက်ကာ လိင်္ဂတော်သည် ချက်ချင်း ထမြောက်ပေါ်လာ၏။
Verse 16
ऋषयस्ते च तं दृष्ट्वा सर्वे च त्रिदिवं गताः । अथ तेषु प्रयातेषु शक्रस्तप्तमना ह्यभूत्
ထိုရသေ့တို့သည် ထိုအရာကို မြင်ပြီးနောက် အားလုံး သုံးလောကကောင်းကင် (သုဂတ) သို့ ထွက်ခွာသွားကြ၏။ သူတို့ သွားပြီးနောက် သက္ကရ (အိန္ဒြာ) သည် စိတ်ပူပန်ကာ မနာလိုဖြစ်၏။
Verse 17
तमपि च्छादयामास वज्रेण शतपर्वणा
အိန္ဒြာသည် ထိုလိင်္ဂတော်ကိုပင် အဆစ်တစ်ရာရှိသော ဝဇ္ရ (မိုးကြိုးလက်နက်) ဖြင့် ဖုံးကွယ်လိုက်၏။
Verse 18
वृद्धभावे यतस्तेषामृषीणां दर्शनं गतः । अतो वृद्धप्रभासं तत्कीर्त्यते वसुधातले
ထိုရသေ့တို့၏ အိုမင်းသောအခြေအနေ၌ပင် ဒർശန (မြင်တွေ့ကောင်းချီး) ကို ပေးတော်မူသောကြောင့်၊ ထို့ကြောင့် မြေပြင်ပေါ်တွင် ၎င်းကို “ဝృద్ధ-ပရဘာသ” ဟု ကျော်ကြားခေါ်ဆိုကြ၏။
Verse 19
तस्मिन्दृष्टे वरारोहे अद्यापि लभते फलम् । राजसूयाश्वमेधानां नरो भक्तिसमन्वितः
အမြင့်မြတ်သောမိန်းမရေ၊ ထိုအရာ (လိင်္ဂ/ဌာန) ကို မြင်ဖူးသူသည် ယနေ့တိုင်ပင် ဘက္တိနှင့်ပြည့်စုံလျှင် ရာဇသုယနှင့် အශ්ဝမေဓ ယဇ్ఞတို့၏ အကျိုးကို ရရှိ၏။
Verse 20
एवं तत्र समुत्पन्नं प्रभासं वृद्धसंज्ञकम् । तत्रोक्षा ब्राह्मणे देयः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
ဤသို့ ထိုနေရာ၌ «ဝృద్ధ» ဟု အမည်ရသော ပရဘာသ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ယာထရာ၏ အပြည့်အဝ အကျိုးကို လိုလားသူတို့သည် ထိုနေရာ၌ ဗြာဟ္မဏာတော်အား နွားထီးတစ်ကောင်ကို သဒ္ဓါဖြင့် လှူဒါန်းသင့်၏။
Verse 195
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृद्धप्रभासमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် အရှစ်တစ်ထောင်ကဗျာစု စံဟိတာအတွင်းရှိ သီရိ စ္ကန္ဒ မဟာပုရာဏ၏ ပရဘာသခဏ္ဍ၊ ပရဘာသက္ခေတ္တ မာဟာတ္မယ၌ «ဝృద్ధ-ပရဘာသ၏ မဟာတန်ခိုး ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော အမည်ရ အခန်း ၁၉၅ သည် ပြီးဆုံး၏။