Adhyaya 8
Vidyesvara SamhitaAdhyaya 821 Verses

भैरवोत्पत्तिः ब्रह्मदर्पनिग्रहश्च (Origin of Bhairava and the Subduing of Brahmā’s Pride)

ဤအধ্যာယတွင် နန္ဒိကေရှဝရ (နန္ဒင်) က ဒေဝသဘား၌ ဖြစ်ပွားသော အရေးကြီးအကျပ်အတည်းကို သတင်းပုံစံဖြင့် ပြောကြားသည်။ မဟာဒေဝသည် ဘြဟ္မာ၏ မာနနှင့် မမှန်ကန်သောစကားကို တားဆီးရန် မျက်ခုံးကြားမှ အလွန်ထူးခြားသော ဘိုင်ရဝကို ထုတ်ပေါ်စေသည်။ ဘိုင်ရဝသည် ရှီဝထံ ချဉ်းကပ်ကာ ချက်ချင်းအမိန့်ခံယူပြီး ဓားထက်ဖြင့် ဘြဟ္မာကို ဒဏ်ခတ်၍ ကမ္ဘာလောက၏ သင့်တော်မှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ခိုင်းစေခံရသည်။ ဘြဟ္မာသည် အရှက်ကွဲကာ အလှဆင်ပစ္စည်းများ ပျောက်ဆုံးပြီး ဘိုင်ရဝ၏ ခြေတော်အောက်၌ နာခံလျက် တင်ပြသည်။ ထို့နောက် ဗိဿနု (အကျူတ) က အလျော့ပေးတောင်းပန်၍ ရှီဝက ယခင်ပေးအပ်ခဲ့သော “ငါးမျက်နှာ” အမှတ်တံဆိပ်ကို သတိပေးကာ ဘြဟ္မာအတွက် ခွင့်လွှတ်ကရုဏာ တောင်းဆိုသည်။ ဗိဿနု၏ အလယ်အလတ်ဖြေရှင်းမှုကြောင့် ရှီဝသည် ဘိုင်ရဝကို ထပ်မံဒဏ်မပေးရန် တားဆီးပြီး ဘြဟ္မာ၏ လိမ်ညာ၍ ဦးစားပေးခံလိုမှုနှင့် အရှင်ဖြစ်လိုသည့် မာနကို ဆုံးမသည်။ အနက်အားဖြင့် ကြမ်းတမ်းသော သဗ္ဗသတ္တဝါပုံစံများသည် သစ္စာနှင့် နှိမ့်ချမှုကို ထိန်းသိမ်းသည့် တရားရေးကိရိယာဖြစ်ပြီး ကရုဏာသည် ရှီဝ၏ အမြင့်ဆုံးအာဏာကို မှန်ကန်စွာ အသိအမှတ်ပြုခြင်းမှတဆင့် ရရှိကြောင်း ဖော်ပြသည်။

Shlokas

Verse 1

नंदिकेश्वर उवाच । ससर्जाथ महादेवः पुरुषं कंचिदद्भुतम् । भैरवाख्यं भ्रुवोर्मध्याद्ब्रह्मदर्पजिघांसया

နန္ဒိကေရှဝရက ဆိုသည်—ထို့နောက် မဟာဒေဝသည် အံ့ဖွယ်သော ပုရုෂတစ်ပါးကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထိုသူကို “ဘိုင်ရဝ” ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ မျက်ခုံးနှစ်ဖက်အကြားမှ ပေါ်ထွန်းစေကာ၊ ဘြဟ္မာ၏ မာနကို ချေမှုန်းလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖြစ်သည်။

Verse 2

स वै तदा तत्र पतिं प्रणम्य शिवमंगणे । किं कार्यं करवाण्यत्र शीघ्रमाज्ञापय प्रभो

ထိုအခါ သီဝ၏ သန့်ရှင်းသော အဝင်းအဝိုင်း၌ သူသည် ပတိဖြစ်သော သခင်ရှီဝကို ဦးချကန်တော့၍ «ဤနေရာ၌ အဘယ်တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရမည်နည်း။ အရှင်၊ မြန်မြန် အမိန့်ပေးတော်မူပါ» ဟု လျှောက်၏။

Verse 3

वत्सयोऽयं विधिः साक्षाज्जगतामाद्यदैवतम् । नूनमर्चय खड्गेन तिग्मेन जवसा परम्

ကလေးရေ၊ ဤရိတိသည် လောကတို့၏ အာဒိဒေဝတ၏ ထင်ရှားသော ဝိဓိ (ပူဇာအမိန့်) အမှန်တကယ်ပင် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထက်မြက်သော ဓားဖြင့်—ဤအခင်းအကျင်း၌ သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့—အလျင်အမြန်၊ အဆုံးစွန်သော သန္နိဋ္ဌာန်ဖြင့် သူ့ကို ပူဇာလော့။

Verse 4

स वै गृहीत्वैककरेण केशं तत्पंचमं दृप्तमसत्यभाषणम् । छित्त्वा शिरांस्यस्य निहंतुमुद्यतः प्रकंपयन्खड्गमतिस्फुटं करैः

ထို့နောက် သူသည် ထောင်လွှား၍ မုသားစကားပြောသော ထိုပဉ္စမမြောက်ဦးခေါင်းကို လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ဆံပင်မှဆွဲကိုင်ကာ ဖြတ်တောက်ပြီးလျှင် လက်ထဲတွင် သန်လျက်ကို ပြင်းထန်စွာ လွှဲယမ်းလျက် သတ်ဖြတ်ရန် အားထုတ်လေ၏။

Verse 5

पिता तवोत्सृष्टविभूषणांबरस्रगुत्तरीयामलकेशसंहतिः । प्रवातरंभेव लतेव चंचलः पपात वै भैरवपादपंकजे

သင်၏ဖခင်သည် မိမိ၏တန်ဆာများ၊ အဝတ်တန်ဆာများ၊ ပန်းကုံးများ၊ အပေါ်ရုံနှင့် သေသပ်စွာထုံးထားသော ဆံပင်တို့ကိုပင် စွန့်ပယ်လျက်၊ လေပြင်းထဲရှိ ငှက်ပျောပင်ကဲ့သို့ တုန်ရင်ကာ ဘဲရဝ (Bhairava) ၏ ကြာပန်းခြေတော်ရင်း၌ လဲကျလေ၏။

Verse 6

तावद्विधिं तात दिदृक्षुरच्युतः कृपालुरस्मत्पतिपादपल्लवम् । निषिच्य बाष्पैरवदत्कृतांजलिर्यथा शिशुः स्वं पितरं कलाक्षरम्

ထို့နောက် ကရုဏာရှင်ဖြစ်၍ ထိုပညတ်ချက်ကို မြင်လိုသော အစယုတ (ဗိဿနိုး) သည် ငါတို့အရှင် (သီဝ) ၏ နူးညံ့သော ကြာပန်းခြေတော်တို့ကို မျက်ရည်ဖြင့် ဆေးကြောလေ၏။ လက်အုပ်ချီလျက် သူသည် ဖခင်အား စကားမပီသသော ကလေးငယ်တစ်ဦးကဲ့သို့ တုန်ရီသောစကားဖြင့် လျှောက်ထားလေ၏။

Verse 7

अच्युत उवाच । त्वया प्रयत्नेन पुरा हि दत्तं यदस्य पंचाननमीशचिह्नम् । तस्मात्क्षमस्वाद्यमनुग्रहार्हं कुरु प्रसादं विधये ह्यमुष्मै

အစယုတ (ဗိဿနိုး) က လျှောက်ထားသည်မှာ- "အရှင်သည် ရှေးယခင်က ကြီးစွာသောအားထုတ်မှုဖြင့် ဤသူအား အရှင်မြတ်၏ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်သော ဤသ (Ishwa) ၏ မျက်နှာငါးခုအမှတ်အသားကို ပေးသနားတော်မူခဲ့ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုအခါ သူ့ကို ခွင့်လွှတ်တော်မူပါ၊ သူသည် ကျေးဇူးတော်ကို ခံထိုက်သူဖြစ်ပါသည်။ ဤဝိဓိ (ဗြဟ္မာ) အား ကရုဏာတော်ပြ၍ ကောင်းချီးပေးသနားတော်မူပါ။"

Verse 8

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायामष्टमोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သရီ ရှိဝ မဟာပုရာဏ» ၏ ဝိဒ္ယေရှ္ဝရ-သံဟိတာ အခန်း (၈) သည် ပြီးဆုံး၏။

Verse 9

अथाह देवः कितवं विधिं विगतकंधरम् । ब्रह्मंस्त्वमर्हणाकांक्षी शठमीशत्वमास्थितः

ထို့နောက် သခင်ဘုရားသည် ခေါင်းငုံ့ရပ်နေသော လှည့်စားတတ်သူ ဝိဓိ (ဗြဟ္မာ) ထံသို့ မိန့်တော်မူ၏— «အို ဗြဟ္မန်၊ သင်သည် ပူဇော်အာရုံကို လိုလား၍ လှည့်ကွက်ဖြင့် အရှင်ဖြစ်သကဲ့သို့ အနေအထားကို ခံယူခဲ့သည်»။

Verse 10

नातस्ते सत्कृतिर्लोके भूयात्स्थानोत्सवादिकम् । ब्रह्मोवच । स्वामिन्प्रसीदाद्य महाविभूते मन्ये वरं वरद मे शिरसः प्रमोक्षम्

«ဤလောက၌ သင့်ထံမှ ရသော ဂုဏ်တော်ကို ကျော်လွန်နိုင်မည့် ဂုဏ်ပြုမှုသည် ရာထူး၊ ပွဲတော် စသည်တို့ဖြင့် မရှိနိုင်»။ ဗြဟ္မာက မိန့်ကြား၏— «အရှင်ဘုရား၊ ယနေ့ ကရုဏာပြုပါ၊ မဟာဗိဘူတေ။ အပေးအယူကောင်းချီးပေးသူအရှင်၊ ကျွန်ုပ်အတွက် အမြင့်ဆုံးကောင်းချီးဟူသည် ငါ့ခေါင်းကို (မာနနှင့် ချည်နှောင်မှု၏) အလေးပင်မှ လွတ်မြောက်စေခြင်းပင် ဖြစ်သည်»။

Verse 11

नमस्तुभ्यं भगवते बंधवे विश्वयोनये । सहिष्णवे सर्वदोषाणां शंभवे शैलधन्वने

ကမ္ဘာ၏ မူလအိမ်မြှောင်၊ အရင်းအမြစ်ဖြစ်တော်မူသော၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆွေမျိုးနှင့် အားကိုးရာဖြစ်တော်မူသော ဘဂဝန်တော်ထံ နမಸ್ಕာရ။ အပြစ်အားလုံးကို သည်းခံတော်မူသော သဟိရှ္ဏုတော်ထံ နမস্কာရ။ မင်္ဂလာရှင် သမ္ဘုတော်ထံ နမস্কာရ—အပြစ်အနာအဆာတို့ကို ဖျက်သိမ်းတော်မူသောအရှင်။ တောင်ကို လက်နက်သဖွယ် ဆောင်ထားသော မြားပစ်ရှင်ထံ နမস্কာရ—ဓမ္မ၏ တည်ကြည်သော အင်အားသည် သူ၏ သံလွင်တံတား (ဓနု) ဖြစ်၏။

Verse 12

ईश्वर उवाच । अराजभयमेतद्वै जगत्सर्वं न शिष्यति । ततस्त्वं जहि दंडार्हं वह लोकधुरं शिशो

ဣရှ္ဝရက မိန့်တော်မူ၏— «တရားမျှတသော မင်းအာဏာ၏ ကြောက်ရွံ့မှု မရှိလျှင် ဤကမ္ဘာလုံး မစည်းကမ်းတကျ မဖြစ်နိုင်။ ထို့ကြောင့် ဒဏ်ခတ်သင့်သူကို ဒဏ်ခတ်လော့၊ လူထု၏ အုပ်ချုပ်ရေးဝန်ကို ထမ်းဆောင်လော့၊ ကလေးရေ»။

Verse 13

वरं ददामि ते तत्र गृहाण दुर्लभं परम् । वैतानिकेषु गृह्येषु यज्ञे च भवान् गुरुः

“အဲဒီနေရာမှာ မင်းအတွက် ကောင်းချီးတစ်ပါးကို ငါပေးမည်—ရခဲလှသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အလှူကို လက်ခံလော့။ သြရောတ (śrauta) ဝေဒိကပွဲများ၊ ဂೃಹျ (gṛhya) အိမ်တွင်းပွဲများနှင့် ယဇ్ఞပူဇာတွင် မင်းသည် အာဏာရှိသော ဂုရုဖြစ်လိမ့်မည်။”

Verse 14

निष्फलस्त्वदृते यज्ञः सांगश्च सहदक्षिणः । अथाह देवः कितवं केतकं कूटसाक्षिणम्

“မင်းမရှိလျှင် ယဇ్ఞသည် အကျိုးမရှိ—အင်္ဂများအားလုံးနှင့် သတ်မှတ်ထားသော ဒက္ခိဏာ (dakṣiṇā) ပါစေကာမူ။” ထို့နောက် သခင်ဘုရားသည် မုသားသက်သေဖြစ်ခဲ့သော လှည့်စားသူ ကေတကီ (Ketakī) ကို မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 15

रे रे केतक दुष्टस्त्वं शठ दूरमितो व्रज । ममापि प्रेम ते पुष्पे मा भूत्पूजास्वितः परम्

“ဟေ ဟေ ကေတကာ၊ မင်းက ဆိုးယုတ်သော လှည့်စားသူပဲ—ဒီကနေ အဝေးကို ထွက်သွား။ ငါလည်း မင်းပန်းကို တစ်ခါက ချစ်ခင်ခဲ့သော်လည်း၊ မင်းသည် ပူဇော်ပွဲတွင် ထိပ်ဆုံးမဖြစ်စေတော့။”

Verse 16

इत्युक्ते तत्र देवेन केतकं देवजातयः । सर्वानि वारयामासुस्तत्पार्श्वादन्यतस्तदा

ဒေဝါမိန့်တော်မူသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသောအခါ၊ နတ်ဘုရားအစုအဝေးတို့သည် ကေတကာကို အဲဒီအချိန်မှာ ဘက်ပေါင်းစုံမှ ဝိုင်းရံကာ တားဆီးလိုက်ကြသည်။

Verse 17

केतक उवाच । नमस्ते नाथ मे जन्मनिष्फलं भवदाज्ञया । सफलं क्रियतां तात क्षम्यतां मम किल्बिषम्

ကေတကာက ပြောသည်။ «အရှင်နာထာ၊ သင်္ခါရတော်အား နမස්ကာရပါ၏။ သင်၏ အမိန့်ကို မလိုက်နာသဖြင့် ကျွန်ုပ်၏ မွေးဖွားခြင်းသည် အကျိုးမဲ့သွားပါပြီ။ အဘယ့်အရှင်၊ ထိုကို အကျိုးရှိစေပါနှင့်၊ ကျွန်ုပ်၏ အပြစ်ကို ခွင့်လွှတ်ပါ»။

Verse 18

ज्ञानाज्ञानकृतं पापं नाशयत्येव ते स्मृतिः । तादृशे त्वयि दृष्टे मे मिथ्यादोषः कुतो भवेत्

သိ၍ဖြစ်စေ မသိ၍ဖြစ်စေ ပြုမိသော အပြစ်တို့ကို သင်၏အမှတ်ရခြင်းတစ်ခုတည်းကပင် ဖျက်ဆီးပေးသည်။ ထိုသို့သော သင်၏ရূপကို ငါမြင်ပြီးနောက် ငါ၌ မုသာနှင့် မောဟ၏အပြစ် မည်သို့ကျန်နိုင်မည်နည်း။

Verse 19

तथा स्तुतस्तु भगवान्केतकेन सभातले । न मे त्वद्धारणं योग्यं सत्यवागहमीश्वरः

ထို့သို့ စည်းဝေးခန်းမအလယ်၌ ကေတကီပန်းက ချီးမွမ်းလျက်ရှိသော် ဘဂဝန်သည် မိန့်တော်မူသည်—“သင်ကို ငါမဆောင်ထိုက်၊ အကြောင်းမူကား ငါသည် အရှင်၊ အမှန်စကားပြောသူ ဖြစ်၏။”

Verse 20

मदीयास्त्वां धरिष्यंति जन्म ते सफलं ततः । त्वं वै वितानव्याजेन ममोपरि भविष्यसि

ငါ၏ အစေခံတို့သည် သင်ကို ဆောင်ယူကြလိမ့်မည်၊ ထို့နောက် သင်၏ မွေးဖွားခြင်းသည် အကျိုးရှိလာမည်။ အမှန်တကယ်ပင် မိုးကာဟန်ဖြင့် ငါ၏အပေါ်၌ သင် ရှိနေလိမ့်မည်။

Verse 21

इत्यनुगृह्य भगवान्केतकं विधिमाधवौ । विरराज सभामध्ये सर्वदेवैरभिष्टुतः

ထို့သို့ ဘဂဝန်သည် ကေတကာကိုလည်းကောင်း၊ ဗိဓိ (ဗြဟ္မာ) နှင့် မာဓဝ (ဗိෂ္ဏု) ကိုလည်းကောင်း ကရုဏာပြု၍ အားပေးတော်မူပြီးနောက်၊ နတ်အားလုံး၏ ချီးမွမ်းခြင်းခံရလျက် စည်းဝေးခန်းမအလယ်၌ တောက်ပထင်ရှားတော်မူ၏။

Frequently Asked Questions

Śiva manifests Bhairava from the brow to punish Brahmā’s arrogance and falsehood; Viṣṇu petitions for clemency, leading Śiva to restrain Bhairava and verbally reprimand Brahmā—asserting Śiva’s supreme regulatory role over the cosmic offices.

The brow-emergence signifies sovereign command (ājñā-cakra/authority imagery) and immediate divine agency; the sword symbolizes discriminative enforcement of truth and order; Bhairava embodies sanctioned severity (nigraha) that is ultimately subordinated to Śiva’s grace (anugraha).

Bhairava is highlighted as a fierce emanation of Mahādeva/Īśa, functioning as a protective-juridical power; Śiva appears as the supreme arbiter, while Viṣṇu (Acyuta) is highlighted as the mediating intercessor within the divine hierarchy.