
အဓ್ಯಾಯ ၇ တွင် ဥပမန်ယူက သီဝ၏ «သဘာဝတရားဖြစ်သော သက္တိ» ကို သဒ္ဓါတရားဆိုင်ရာ သင်ခန်းစာအဖြစ် ဟောကြားသည်။ ထိုသက္တိသည် စကြဝဠာလုံးဆိုင်ရာ၊ အလွန်သိမ်မွေ့၍ အာနန္ဒ-သိမြင်မှုသဘောဖြစ်ကာ နေရောင်ကဲ့သို့ တစ်ခုတည်းလည်း ဖြစ်၊ အများအပြားလည်း ပေါ်ထွန်းသည်။ သက္တိ၏ မျိုးကွဲများမှာ အဆုံးမရှိ—အိစ္ဆာ(ဆန္ဒ)၊ ဉာဏ(အသိပညာ)၊ ကရိယာ(လုပ်ဆောင်မှု)—ဟု ဖော်ပြပြီး မီးမှ မီးစက်များ ထွက်သကဲ့သို့ ကောစမစ် အမျိုးအစားများသည် နាងထံမှ ထွက်ပေါ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ဝိဒ္ယာ/အဝိဒ္ယာ၏ အုပ်စိုးသူများ၊ ပုရုෂများနှင့် ပရကృతిတို့သည် နាង၏ ကွင်းအတွင်းရှိပြီး မဟတ်မှစ၍ ဖြစ်ပေါ်သမျှသည် နាង၏ အကျိုးဖြစ်သည်။ သီဝကို «သက္တိမန်» ဟု ခေါ်ကာ သက္တိကို ဝေဒ/ရှရုတိ/စမရိတိ၊ သိမြင်မှု၊ တည်ငြိမ်မှုနှင့် သိ-လို-လုပ် အင်အားတို့၏ အခြေခံအဖြစ် တင်ပြသည်။ မာယာ၊ ဇီဝ၊ ပြောင်းလဲမှုများနှင့် သတ္/အသတ္ အားလုံးကို နាងက ပြန့်နှံ့ဖုံးလွှမ်းပြီး နား၏ လီလာသည် မောဟဖြစ်စေသလို လွတ်မြောက်စေသည်။ နားနှင့်အတူ စရဝေရှသည် စကြဝဠာကို မျိုးစုံ (၂၇ မျိုး) ဖြင့် ပြန့်နှံ့ကာ ဤသဘောကို နားလည်ခြင်းမှ မောက္ခ ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။
Verse 1
उपमन्युरुवाच । शक्तिस्स्वाभविकी तस्य विद्या विश्वविलक्षणा । एकानेकस्य रूपेण भाति भानोरिव प्रभा
ဥပမန်ယူက ပြောသည်—သူ၏ သက္တိသည် သဘာဝတရားအလိုလိုရှိ၏; သူ၏ ဗိဒ္ဓာ (vidyā) သည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးထက် ထူးကဲ၏။ တစ်ပါးတည်းသော အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားသည် အများအပြား၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် တောက်ပလာသည်—နေ၏ အလင်းရောင်က မျိုးစုံပုံပေါ်သကဲ့သို့။
Verse 2
अनंताः शक्तयो यस्या इच्छाज्ञानक्रियादयः । मायाद्याश्चाभवन्वह्नोर्विस्फुलिंगा यथा तथा
သူမ၏ သက္တိများသည် အနန္တ—ဆန္ဒ၊ ဉာဏ်၊ ကရိယာ စသည့် သက္တိများဖြစ်သည်။ သူမထံမှ မာယာနှင့် အခြားအရာများ ပေါ်ထွန်းလာသည်မှာ မီးမှ မီးစက်များ ပျံထွက်လာသကဲ့သို့ပင်။
Verse 3
सदाशिवेश्वराद्या हि विद्या ऽविद्येश्वरादयः । अभवन्पुरुषाश्चास्याः प्रकृतिश्च परात्परा
အမြင့်ဆုံးသော သတ္တဝါတရားမှ စဒာရှီဝမှ စ၍ ပေါ်ထွန်းလာသော သန့်ရှင်းသိမြင်မှု၏ အရှင်များ (ဝိဒျာဣရှ္ဝရ) ပေါ်လာ၏။ ထိုမှပင် ကန့်သတ်သိမြင်မှု၏ အရှင်များ (အဝိဒျာဣရှ္ဝရ) လည်း ပေါ်ထွန်း၏။ ထို့အတူ ပုရုရှ (တစ်ဦးချင်းဝိညာဉ်များ) နှင့် မူလသဘာဝ ပရကృతိသည် အလွန်အမြင့်ကိုတောင် ကျော်လွန်၍ ထွက်ပေါ်လာ၏။
Verse 4
महदादिविशेषांतास्त्वजाद्याश्चापि मूर्तयः । यच्चान्यदस्ति तत्सर्वं तस्याः कार्यं न संशयः
မဟတ် (အကြီးမားဆုံး သဘောတရား) မှ စ၍ အထူးပြုသတ္တဝါအင်္ဂါများအထိ၊ ထို့ပြင် အသားအရေမှ စသော ကိုယ်ထည်ရုပ်ပုံများအထိ—ရှိသမျှ အရာအားလုံးသည် သူမ၏ အကျိုးဖြစ်ပေါ်မှုသာ ဖြစ်သည်၊ သံသယမရှိ။
Verse 5
सा शक्तिस्सर्वगा सूक्ष्मा प्रबोधानंदरूपिणी । शक्तिमानुच्यते देवश्शिवश्शीतांशुभूषणः
ထို ရှက္တိသည် အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့၍ အလွန်သိမ်မွေ့ကာ နိုးကြားသော အာနန္ဒ၏ သဘောတရားဖြစ်သည်။ အေးမြသော လရောင်တန်ဆာဆင်ထားသည့် သခင် ရှီဝသည် ထိုရှက္တိကို ပိုင်ဆိုင်သူ «ရှက္တိမန်» ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 6
वेद्यश्शिवश्शिवा विद्या प्रज्ञा चैव श्रुतिः स्मृतिः । धृतिरेषा स्थितिर्निष्ठा ज्ञानेच्छाकर्मशक्तयः
သိရမည့်အရာမှာ ရှီဝဖြစ်သည်။ သူ့ကို ထင်ရှားစေသော ဗိဒ္ဓာ (အသိပညာ) သည် ရှီဝါ—သူ၏ မင်္ဂလာရှက္တိ—ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အမြင့်သိမြင်မှု၊ ဝေဒ (ရှရုတိ) နှင့် သမိုင်းဓလေ့ (စမရုတိ)၊ တည်ကြည်မှု၊ တည်ငြိမ်မှု၊ ခိုင်မာသော အဆုံးအဖြတ်၊ သိခြင်း-ဆန္ဒ-လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ ရှက္တိများ—ဤအရာအားလုံးသည် ရှီဝသဘောတရားတည်းဟူသော အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
Verse 7
आज्ञा चैव परं ब्रह्म द्वे विद्ये च परापरे । शुद्धविद्या शुद्धकला सर्वं शक्तिकृतं यतः
«အာဇ္ဉာ» (အမိန့်တော်သဘောရှိသော ဒေဝီယ အုပ်ချုပ်မှု) သည် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်ပင် ဖြစ်သည်။ ဗိဒ္ဓာနှစ်ပါး—အမြင့်နှင့် အနိမ့်—ရှိသည်။ သန့်ရှင်းသော ဗိဒ္ဓာနှင့် သန့်ရှင်းသော ကလာ (သန့်ရှင်းသော အင်အား) တို့သည် ထိုသို့ပင် ဖြစ်ကြသည်၊ အရာအားလုံးသည် Śakti ၏ လုပ်ဆောင်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့်။
Verse 8
माया च प्रकृतिर्जीवो विकारो विकृतिस्तथा । असच्च सच्च यत्किंचित्तया सर्वमिदं ततम्
မာယာ၊ ပရကృతి (Prakṛti)၊ ဇီဝ (jīva)၊ ပြောင်းလဲမှုနှင့် ပြောင်းလဲပြီးသောအခြေအနေများ—မမှန်ဟုဆိုသော်လည်းကောင်း မှန်ဟုဆိုသော်လည်းကောင်း—ဤစကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ထိုအင်အားက လွှမ်းမိုးပြန့်နှံ့ထားသည်။
Verse 9
सा देवी मायया सर्वं ब्रह्मांडं सचराचरम् । मोहयत्यप्रयत्नेन मोचयत्यपि लीलया
ထိုဒေဝီသည် မာယာအားဖြင့် လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အပါအဝင် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို အားမထုတ်ဘဲ မောဟဖြစ်စေတတ်၏။ ထို့ပြင် လီလာ (သဘောတရားကစားပွဲ) ဖြင့်ပင် သတ္တဝါတို့ကို ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်စေတတ်၏။
Verse 10
अनया सह सर्वेशः सप्तविंशप्रकारया । विश्वं व्याप्य स्थितस्तस्मान्मुक्तिरत्र प्रवर्तते
ဤအင်အားနှင့်အတူ အရာအားလုံး၏အရှင် (Sarveśa) သည် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို လွှမ်းမိုးကာ အမျိုးအစား ၂၇ မျိုးဖြင့် တည်ရှိနေ၏။ ထို့ကြောင့် ဤနေရာ၌ မုက္ခတိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 11
मुमुक्षवः पुरा केचिन्मुनयो ब्रह्मवादिनः । संशयाविष्टमनसो विस्मृशंति यथातथम्
ရှေးကာလ၌ မုက္ခတိကို လိုလားသော မုနိအချို့၊ ဗြဟ္မန်ကို ဟောပြောသူတို့သည် သံသယက စိတ်ကို ဖုံးလွှမ်းသဖြင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးကာ အရာရာကို တစ်ခါတစ်ရံ ပြောလိုက် ပြန်စဉ်းစားလိုက် မမှန်မကန် ဖြစ်သွားကြ၏။
Verse 12
किं कारणं कुतो जाता जीवामः केन वा वयम् । कुत्रास्माकं संप्रतिष्ठा केन वाधिष्ठिता वयम्
ဤရှိနေမှု၏ အကြောင်းရင်းသည် အဘယ်နည်း၊ ငါတို့သည် ဘယ်မှ မွေးဖွားလာသနည်း။ ငါတို့သည် မည်သူကြောင့် အသက်ရှင်နေသနည်း။ ငါတို့၏ အမှန်တကယ် အခြေခံတည်ရာသည် ဘယ်မှာရှိသနည်း၊ ငါတို့ကို မည်သူက ထောက်ပံ့ကာ အုပ်စိုးထားသနည်း။
Verse 13
केन वर्तामहे शश्वत्सुखेष्वन्येषु चानिशम् । अविलंघ्या च विश्वस्य व्यवस्था केन वा कृता
အဘယ်သူ၏အာဏာကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အမြဲမပြတ် တည်မြဲသောချမ်းသာမှုနှင့် အခြားအတွေ့အကြုံများအတွင်း နေထိုင်နိုင်သနည်း။ ထို့ပြင် မဖောက်ဖျက်နိုင်သော စကြဝဠာ၏ စည်းကမ်းတရားကို အဘယ်သူက တည်ထောင်ထားသနည်း။
Verse 14
कालस्य भावो नियतिर्यदृच्छा नात्र युज्यते । भूतानि योनिः पुरुषो योगी चैषां परो ऽथ वा
ဤနေရာ၌ အချိန်၏အကျိုးသက်ရောက်မှုသာ၊ ကံကြမ္မာ၊ သို့မဟုတ် ကျပန်းဖြစ်မှုကို အဆုံးစွန်အကြောင်းရင်းဟု မယူဆနိုင်။ ပေါ်ထွန်းလာသော သတ္တဝါများ၊ ပရကృతိ (ရုပ်သဏ္ဍာန်တို့၏ မိခင်အရင်း)၊ ပုရုෂ (ဇီဝအတ္တ) နှင့် ထိုအရာတို့ထက်လွန်သည်ဟု ဆိုသော ယောဂီတောင်—ဤအရာအားလုံးသည် ကိုယ်တိုင်အဆုံးစွန်မဟုတ် (အထွဋ်အမြတ် သခင်—သီဝ—တစ်ပါးတည်းသာ အလွန်တရာသော သစ္စာတရား)။
Verse 15
अचेतनत्वात्कालादेश्चेतनत्वेपि चात्मनः । सुखदुःखानि भूतत्वादनीशत्वाद्विचार्यते
အတ္တ (ātman) သည် အသိဉာဏ်ရှိသော်လည်း၊ ချမ်းသာနှင့် ဒုက္ခကို ခံစားရခြင်းသည် အချိန်စသည့် အစိတ်အပိုင်းမသိမြင်သော အရာများနှင့် ဆက်စပ်မှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါ (bhūta) ဖြစ်သဖြင့် ကိုယ်တိုင်မလွတ်လပ်နိုင်ခြင်း (anīśa) ကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု စိစစ်သုံးသပ်ကြသည်။
Verse 16
तद्ध्यानयोगानुगतां प्रपश्यञ्छक्तिमैश्वरीम् । पाशविच्छेदिकां साक्षान्निगूढां स्वगुणैर्भृशम्
ထိုဓ్యာနယောဂ၏ လမ်းစဉ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ သူသည် အရှင်မင်းမြတ်သော ဒေဝီရှက္တိကို—တကယ်တမ်း မျက်မှောက်တော်မူသကဲ့သို့—မြင်တွေ့하였다။ ထိုရှက္တိသည် ပာရှု (ချည်နှောင်ခံရသော ဝိညာဉ်) ၏ ချည်နှောင်မှုကို ဖြတ်တောက်ပေးသော်လည်း၊ မိမိ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ ဖုံးကွယ်နေ၏။
Verse 17
तया विच्छिन्नपाशास्ते सर्वकारणकारणम् । शक्तिमंतं महादेवमपश्यन्दिव्यचक्षुषा
သူမကြောင့် သူတို့၏ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) များ ဖြတ်တောက်ခံရပြီး၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဖြင့် အကြောင်းရင်းအားလုံး၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော အင်အားတော်ကြီး မဟာဒေဝကို မြင်တွေ့ကြသည်။
Verse 18
यः कारणान्यशेषाणि कालात्मसहितानि च । अप्रमेयो ऽनया शक्त्या सकलं यो ऽधितिष्ठति
အကြောင်းရင်းအားလုံးကို မကျန်မလပ် မိမိအတွင်း၌ ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ အချိန်ကိုလည်း ၎င်းတို့၏ အတ္တသဘောအဖြစ် ပါဝင်စေသော—တိုင်းတာမရသော သခင်ရှီဝသည် မိမိ၏ ဤရှက္တိအားဖြင့် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ထောက်ပံ့ကာ အုပ်စိုးတော်မူ၏။
Verse 19
ततः प्रसादयोगेन योगेन परमेण च । दृष्टेन भक्तियोगेन दिव्यः गतिमवाप्नुयुः
ထို့နောက် ရှီဝ၏ ကျေးဇူးတော်ဖြစ်သော ပရသာဒ-ယောဂ၊ အမြင့်ဆုံး ယောဂနှင့်၊ ထင်ရှားသော ဘက္တိ-ယောဂ လမ်းစဉ်အားဖြင့် သူတို့သည် ဒိဗ္ဗဂတိ—ရှီဝ၏ အလွန်မြင့်မြတ်သော ပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိကြလိမ့်မည်။
Verse 20
तस्मात्सह तथा शक्त्या हृदि पश्यंति ये शिवम् । तेषां शाश्वतिकी शांतिर्नैतरेषामिति श्रुतिः
ထို့ကြောင့် ရှက္တိနှင့်အတူ နှလုံးအတွင်း၌ ရှီဝကို မြင်မြော်သူတို့သည် အနန္တသန္တိကို ရရှိကြ၏။ အခြားသူတို့အတွက် မဟုတ်—ဟု သြုတိက ကြေညာ၏။
Verse 21
न हि शक्तिमतश्शक्त्या विप्रयोगो ऽस्ति जातुचित् । तस्माच्छक्तेः शक्तिमतस्तादात्म्यान्निर्वृतिर्द्वयोः
အာဏာရှိသူ (ရှက္တိမန်—ရှီဝ) နှင့် သူ၏ ရှက္တိတို့အကြား ခွဲခွာမှုသည် မည်သည့်အခါမျှ မရှိ။ ထို့ကြောင့် ရှက္တိနှင့် ရှက္တိမန်တို့သည် တစ်သဘောတည်းဖြစ်သဖြင့်၊ နှစ်ပါးလုံး၏ ပြည့်စုံသော နိဗ္ဗုတိနှင့် မုက္ခသည် ထိုမကွဲပြားမှု၌ပင် တည်မြဲ၏။
Verse 22
क्रमो विवक्षितो नूनं विमुक्तौ ज्ञानकर्मणोः । प्रसादे सति सा मूर्तिर्यस्मात्करतले स्थिता
လွတ်မြောက်ခြင်း (မုက္ခ) ကို ပြောရာတွင် ဉာဏ်နှင့် ကర్మ (လုပ်ဆောင်မှု) တို့၏ အစီအစဉ်တကျ လမ်းစဉ်ကို မုချ ရည်ရွယ်ထားသည်။ အကြောင်းမှာ ကရုဏာတော် (prasāda) ရှိလာသော် ထိုဘုရားရုပ်သဏ္ဍာန်သည် လက်ဖဝါးပေါ်တွင် တင်ထားသကဲ့သို့ တိုက်ရိုက်ရရှိ၍ မခွဲမခွာ အတည်တကျ ဖြစ်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 23
देवो वा दानवो वापि पशुर्वा विहगो ऽपि वा । कीरो वाथ कृमिर्वापि मुच्यते तत्प्रसादतः
နတ်ဖြစ်စေ ဒဏ္ဍာရီအဆူရဖြစ်စေ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်စေ ငှက်ဖြစ်စေ—ကြက်တူရွေးဖြစ်စေ ပိုးကောင်ဖြစ်စေ—သီဝ၏ ကျေးဇူးတော်တစ်ပါးတည်းကြောင့် ထိုသူသည် လွတ်မြောက်၏။
Verse 24
गर्भस्थो जायमानो वा बालो वा तरुणोपि वा । वृद्धो वा म्रियमाणो वा स्वर्गस्थो वाथ नारकी
ဝမ်းတွင်းရှိသူဖြစ်စေ မွေးဖွားနေသူဖြစ်စေ ကလေးဖြစ်စေ လူငယ်ဖြစ်စေ; အိုမင်းသူဖြစ်စေ သေဆုံးခါနီးသူဖြစ်စေ—ကောင်းကင်ဘုံ၌နေသူဖြစ်စေ နရက၌ကျရောက်သူဖြစ်စေ—သီဝ၏ ကယ်တင်သော ကျေးဇူးတော်နှင့် သီဝဘက္တိ၏ အာနုဘော်အတွင်း၌ပင် ရှိ၏။
Verse 25
पतितो वापि धर्मात्मा पंडितो मूढ एव वा । प्रसादे तत्क्षणादेव मुच्यते नात्र संशयः
ကျဆုံးသူဖြစ်စေ ဓမ္မတရားရှိသူဖြစ်စေ ပညာရှိဖြစ်စေ မောဟဖြစ်စေ—သီဝ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ချက်ချင်းပင် လွတ်မြောက်၏; ဤအပေါ် သံသယမရှိ။
Verse 26
अयोग्यानां च कारुण्याद्भक्तानां परमेश्वरः । प्रसीदति न संदेहो विगृह्य विविधान्मलान्
မသင့်လျော်သူတို့အပေါ်တောင် ကရုဏာကြောင့် အမြင့်မြတ်သော အရှင် ပရမေရှဝရသည် မိမိ၏ ဘက္တားတို့အပေါ် သနားကြင်နာ၍ ကျေးဇူးတော်ပြု၏—သံသယမရှိ—သူတို့၏ မလများကို ဖမ်းယူဖယ်ရှားပြီးနောက်။
Verse 27
प्रसदादेव सा भक्तिः प्रसादो भक्तिसंभवः । अवस्थाभेदमुत्प्रेक्ष्य विद्वांस्तत्र न मुह्यति
ထိုဘက္တိ (bhakti) သည် ပရသာဒ (prasāda) ဟူသော ဘုရားကရုဏာမှသာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ကရုဏာပရသာဒသည်လည်း ဘက္တိမှပင် မွေးဖွားလာသည်။ ဤအရာကို ဝိညာဉ်ရေး အခြေအနေကွာခြားမှုဟု သိမြင်သော ပညာရှိသည် မောဟမဖြစ်တော့။
Verse 28
प्रसादपूर्विका येयं भुक्तिमुक्तिविधायिनी । नैव सा शक्यते प्राप्तुं नरैरेकेन जन्मना
ဤသိဒ္ဓိသည် သခင်၏ကရုဏာတော်ကို အခြေခံ၍ လောကီအာနန္ဒနှင့် မောက္ခကို ပေးစွမ်းသော်လည်း လူသားတို့သည် တစ်ဘဝတည်းဖြင့် မရနိုင်ပါ။
Verse 29
अनेकजन्मसिद्धानां श्रौतस्मार्तानुवर्तिनाम् । विरक्तानां प्रबुद्धानां प्रसीदति महेश्वरः
မဟာဒေဝသည် မျိုးဆက်များစွာ၌ ပြည့်စုံလာသူများ၊ ဝေဒနှင့် စမားတ သာသနာစည်းကမ်းများကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာသူများ၊ အလောဘကင်းသူများ၊ ဉာဏ်နိုးထသူများအပေါ် ကရုဏာတော် ပြုတော်မူ၏။
Verse 30
प्रसन्ने सति देवेश पशौ तस्मिन्प्रवर्तते । अस्ति नाथो ममेत्यल्पा भक्तिर्बुद्धिपुरस्सरा
အို ဒေဝတို့၏အရှင်၊ သင်ကရုဏာတော် ပြုတော်မူသောအခါ ချည်နှောင်ခံနေရသော ပသု (paśu) စိတ်ဝိညာဉ်ထဲတွင်ပင် “ငါ့မှာ ကာကွယ်ရှင်ရှိသည်” ဟူသော နိုးကြားမှု ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် ဉာဏ်ပေါ်မူတည်သည့် သေးငယ်သော်လည်း ဘက္တိသည် စတင်ကာ အရှင်ထံသို့ လှည့်မူ၏ ပထမခြေလှမ်း ဖြစ်လာသည်။
Verse 31
तपसा विविधैश्शैवैर्धर्मैस्संयुज्यते नरः । तत्र योगे तदभ्यासस्ततो भक्तिः परा भवेत्
လူသည် တပသ (အာသီတ) ဖြင့် ရှိုင်ဝ သာသနာဓမ္မနှင့် စည်းကမ်းမျိုးစုံကို ရရှိလာသည်။ ထိုမှ ယောဂနှင့် ၎င်း၏ အလေ့အကျင့်တည်ကြည်မှု ပေါ်ထွန်းပြီး၊ ထိုအလေ့အကျင့်မှ အမြင့်ဆုံး ဘက္တိ (parā-bhakti) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 32
परया च तया भक्त्या प्रसादो लभ्यते परः । प्रसादात्सर्वपाशेभ्यो मुक्तिर्मुक्तस्य निर्वृतिः
အမြင့်မြတ်သော ဘက္တိဖြင့် သီဝ၏ အလွန်မြင့်သော ကရုဏာတော်ကို ရရှိသည်။ ထိုကရုဏာတော်မှ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) အားလုံးမှ လွတ်မြောက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ လွတ်မြောက်သူအတွက် နိဗ္ဗာန်ဆန်သော အေးချမ်းမှုနှင့် အနန္တသုခ ပေါ်ထွန်းသည်။
Verse 33
अल्पभावो ऽपि यो मर्त्यस्सो ऽपि जन्मत्रयात्परम् । नयोनियंत्रपीडायै भवेन्नैवात्र संशयः
ဝိညာဉ်ရေးရာ စိတ်ဓာတ် အနည်းငယ်သာရှိသော လူသားတစ်ဦးပင် သုံးဘဝကို ကျော်လွန်သွားလျှင် မိခင်ဝမ်းအတွင်း၏ နာကျင်မှုနှင့် ထပ်ခါထပ်ခါ ကိုယ်ခန္ဓာယူရသော ကြမ်းတမ်းသည့် စနစ်၏ ဖိစီးမှုကို မခံရတော့ပေ။ ဤအရာ၌ သံသယမရှိ။
Verse 34
सांगा ऽनंगा च या सेवा सा भक्तिरिति कथ्यते । सा पुनर्भिद्यते त्रेधा मनोवाक्कायसाधनैः
သီဝအား ဆောင်ရွက်သော ဝန်ဆောင်မှုသည် အပြင်ပန်း အင်္ဂါပါသော အကျင့်အထုံးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အတွင်းပိုင်း အရုပ်မဲ့ အင်္ဂါမဲ့ ဆည်းကပ်မှုဖြင့်ဖြစ်စေ “ဘက္တိ” ဟု ခေါ်သည်။ ထိုဘက္တိသည် စိတ်၊ စကား၊ ကိုယ်ကာယတို့ဖြင့် လေ့ကျင့်သည့် သုံးမျိုးအဖြစ် ထပ်မံ ခွဲခြားထားသည်။
Verse 35
शिवरूपादिचिंता या सा सेवा मानसी स्मृता । जपादिर्वाचिकी सेवा कर्मपूजादि कायिकी
သီဝ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အခြားအရာများကို စိတ်ဖြင့် စဉ်းစားတော်မူခြင်းကို မာနသီ-ဆေဝါ (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှု) ဟု မှတ်ယူကြသည်။ စကားဖြင့် ဆောင်ရွက်သော ဆေဝါမှာ ဇပ (မန္တရားထပ်ဆို) စသည်တို့ ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ကာယဖြင့် ဆောင်ရွက်သော ဆေဝါမှာ ပူဇာ၊ အလှူအတန်း စသည့် ကర్మပူဇာတို့ ဖြစ်သည်။
Verse 36
सेयं त्रिसाधना सेवा शिवधर्मश्च कथ्यते । स तु पञ्चविधः प्रोक्तः शिवेन परमात्मना
ဤသုံးမျိုးသော လေ့ကျင့်မှုများဖြင့် ပြည့်စုံလာသော ဆေဝါကို “သီဝဓမ္မ” ဟု ခေါ်သည်။ ထိုသီဝဓမ္မကို အမြင့်ဆုံး အတ္တမန်ဖြစ်သော သီဝတော်က ငါးမျိုးရှိသည်ဟု ကြေညာတော်မူခဲ့သည်။
Verse 37
तपः कर्म जपो ध्यानं ज्ञानं चेति समासतः । कर्मलिङ्गार्चनाद्यं च तपश्चान्द्रायणादिकम्
အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် စည်းကမ်းကျင့်စဉ်တို့မှာ—တပ (အတုန်းအခက်ခံခြင်း), ကမ္မ (ပူဇော်ပွဲနှင့် ကရိယာ), ဇပ (မန္တရားထပ်ဆိုခြင်း), ဓျာန (သမာဓိ), နှင့် ဉာဏ (ဝိညာဉ်ပညာ) တို့ဖြစ်သည်။ ကမ္မတွင် သီဝလင်္ဂ ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော အကျင့်များ ပါဝင်ပြီး၊ တပတွင် စန္ဒြာယဏ (Cāndrāyaṇa) ကဲ့သို့သော ဝရတများနှင့် အပြစ်ပေးအကျင့်များ ပါဝင်သည်။
Verse 38
जपस्त्रिधा शिवाभ्यासश्चिन्ता ध्यानं शिवस्य तु । शिवागमोक्तं यज्ज्ञानं तदत्र ज्ञानमुच्यते
ဇပသည် သုံးမျိုးရှိ၏။ ထို့ပြင် သီဝကို ထပ်ခါတလဲလဲ အလေ့အကျင့်ပြုခြင်း၊ သီဝအပေါ် စိတ်ကူးစဉ်းစားခြင်းနှင့် ဓျာနပြုခြင်း၊ ထို့အတူ သီဝအာဂမများတွင် သင်ကြားထားသော ဉာဏ်ပညာ—ဤအရာတို့ကို ဤနေရာ၌ “ဉာဏ” ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
Verse 39
श्रीकंठेन शिवेनोक्तं शिवायै च शिवागमः । शिवाश्रितानां कारुण्याच्छ्रेयसामेकसाधनम्
ဤ သီဝာဂမကို ဂုဏ်တော်ထင်ရှားသော နီလကဏ္ဌ သီဝက သီဝာ (ပါဝတီ) ထံသို့ မိန့်ကြားတော်မူ၏။ သီဝကို ခိုလှုံသူတို့အပေါ် ကရုဏာကြောင့်၊ ဤသည်မှာ အမြင့်မြတ်ဆုံး ကောင်းကျိုးသို့ ရောက်ရန် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
Verse 40
तस्माद्विवर्धयेद्भक्तिं शिवे परमकारणे । त्यजेच्च विषयासंगं श्रेयो ऽर्थी मतिमान्नरः
ထို့ကြောင့် အမြင့်မြတ်ဆုံး ကောင်းကျိုးကို ရှာဖွေသော ပညာရှိသည် အမြင့်ဆုံး အကြောင်းရင်းဖြစ်သော သီဝရှင်ထံသို့ ဘက္တိကို တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားစေ၍ အာရုံခံအရာဝတ္ထုများအပေါ် စွဲလမ်းမှုကို စွန့်လွှတ်သင့်သည်။
The sampled opening indicates a primarily philosophical exposition rather than a single narrative event: Upamanyu teaches Śiva-Śakti doctrine, explaining cosmic manifestation as Śakti’s activity and līlā.
Śakti functions as both āvaraṇa (veiling) through māyā that produces moha (delusion) and anugraha (revealing grace) that enables mokṣa—bondage and release occur within the same divine power.
Icchā, jñāna, and kriyā śaktis; māyā and its pervasion of sat/asat; and the emergence of cosmic categories (puruṣa, prakṛti, mahat-ādi) as Śakti’s effects, with Śiva named as Śaktimān.