शिवस्य परापरब्रह्मस्वरूपनिर्णयः / Determination of Śiva as Higher and Lower Brahman

Verse 1

उपमन्युरुवाच । विग्रहं देवदेवस्य विश्वमेतच्चराचरम् । तदेवं न विजानंति पशवः पाशगौरवात्

ဥပမန်ယူက ပြောသည်– «လှုပ်ရှားသောအရာနှင့် မလှုပ်ရှားသောအရာ အပါအဝင် ဤကမ္ဘာလောက အလုံးစုံသည် ဒေဝဒေဝဖြစ်သော သခင်ရှီဝ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ထင်ရှားမှု ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ချည်နှောင်ခံရသော ပသုတို့သည် ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှု၏ အလေးချိန်နှင့် အာဏာကြောင့် ထိုသို့ မသိမြင်နိုင်ကြ»။

Verse 2

तमेकमेव बहुधा वदंति यदुनंदन । अजानन्तः परं भावमविकल्पं महर्षयः

ယဒု၏ မျိုးဆက်ရေ၊ မဟာရိရှီတို့သည် တစ်ပါးတည်းသော ထိုအရှင်ကို နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ဆိုကြ၏။ အယူအဆခွဲခြားမှုအားလုံးကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံး အဒွိတ (အဝိကల్ప) သဘောကို မသိမြင်သဖြင့် အမျိုးမျိုးသော စကားရပ်များဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။

Verse 3

अपरं ब्रह्मरूपं च परं ब्रह्मात्मकं तथा । केचिदाहुर्महादेवमनादिनिधनं परम्

အချို့က မဟာဒေဝကို အပရဘြဟ္မ (အောက်ဘြဟ္မ) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပရဘြဟ္မ (အမြင့်ဘြဟ္မ) ကိုယ်တိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုကြ၏။ အစမရှိ အဆုံးမရှိသော အမြင့်ဆုံး သတ္တဝါတရားတည်းဟူ၍ ကြေညာကြသည်။

Verse 4

भूतेंद्रियांतःकरणप्रधानविषयात्मकम् । अपरं ब्रह्म निर्दिष्टं परं ब्रह्म चिदात्मकम्

ဓာတ်များ၊ အင်ဒြိယများ၊ အတွင်းကရဏ (စိတ်–ဗုဒ္ဓိ–အဟင်္ကာရ)၊ ပရဓာန (မူလပကတိ) နှင့် အတွေ့အကြုံ၏ အရာဝတ္ထုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဗြဟ္မကို «အပရ ဗြဟ္မ» ဟု သင်ကြားကြသည်။ သို့ရာတွင် «ပရ ဗြဟ္မ» သည် စင်ကြယ်သော ချိတ် (သတိဉာဏ်) သဘောတရားပင် ဖြစ်သည်။

Verse 5

बृहत्त्वाद्बृहणत्वाद्वा ब्रह्म चेत्यभिधीयते । उभे ते ब्रह्मणो रूपे ब्रह्मणो ऽधिपतेः प्रभोः

ကျယ်ဝန်းကြီးမားခြင်း (bṛhattva) ကြောင့်လည်းကောင်း၊ အရာအားလုံးကို ချဲ့ထွင်၍ ကြီးထွားစေသော အင်အား (bṛhaṇatva) ကြောင့်လည်းကောင်း «ဗြဟ္မ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုနှစ်ပါးသည် ဗြဟ္မ၏ ရုပ်သဘောနှစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဗြဟ္မကိုတောင် အုပ်စိုးသော အရှင် (Prabhu) ၏ အစိတ်အပိုင်းများပင် ဖြစ်သည်။

Verse 6

विद्या ऽविद्यात्मकं चैव विश्वं विश्वगुरोर्विभोः । रूपमेव न संदेहो विश्वं तस्य वशे यतः

ဗိဒ္ယာနှင့် အဗိဒ္ယာတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဤစကြဝဠာတစ်လျှောက်လုံးသည် စကြဝဠာ၏ ဂုရုကြီး၊ အလုံးစုံလွှမ်းမိုးသော အရှင်၏ အမှန်တကယ်သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ပင် ဖြစ်၏။ သံသယမရှိ၊ အကြောင်းမှာ လောကတစ်ခုလုံးသည် သူ၏ အာဏာအောက်၌ ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 7

भ्रांतिर्विद्या परा चेति शार्वं रूपं परं विदुः । अयथाबुद्धिरर्थेषु बहुधा भ्रांतिरुच्यते

သူတို့သည် အမြင့်ဆုံး ရှိုင်ဝသတ္တဝါတရားကို (၁) ဘ္ရန္တိ—မှားယွင်းလှည့်စားမှု၊ (၂) ဗိဒ္ယာ—သိမြင်မှု၊ (၃) ပရာ—အလွန်အထက်တန်းသော အတိတ်တရား ဟူသော သဘောသုံးပါးဖြင့် သိကြ၏။ အရာဝတ္ထုတို့၏ အမှန်သဘောနှင့် ဆန့်ကျင်သည့် နားလည်မှုသည် ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် «ဘ္ရန္တိ» ဟု ခေါ်သော မှားယွင်းသိမြင်မှု ဖြစ်၏။

Verse 8

यथार्थाकारसंवित्तिर्विद्येति परिकीर्त्यते । विकल्परहितं तत्त्वं परमित्यभिधीयते

အမှန်တရားနှင့် ကိုက်ညီသော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် သိမြင်မှုကို ဗိဒ္ယာ—အမှန်သိမြင်မှု ဟု ကြေညာကြ၏။ စိတ်ကူးခွဲခြားမှု (vikalpa) မရှိသော တတ္တဝ—အမှန်တရားကို ပရမ (Param) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ သိမြင်ရမည့် အမြင့်ဆုံး သဘောတရား ဖြစ်၏။

Verse 9

वैपरीत्यादसच्छब्दः कथ्यते वेदवादिभिः । तयोः पतित्वात्तु शिवः सदसत्पतिरुच्यते

ဆန့်ကျင်မှုကြောင့် «အဆတ်» ဟူသော စကားကို ဝေဒကို ရှင်းလင်းသူတို့ ပြောဆိုကြ၏။ သို့သော် ရှိခြင်း (sat) နှင့် မရှိခြင်း (asat) နှစ်ပါးလုံး၏ အရှင်မှာ ရှိဝဖြစ်သဖြင့်၊ ထိုကြောင့် သူ့ကို «စဒအဆတ်ပတိ»—အမှန်နှင့် မအမှန်၏ အရှင် ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 10

क्षराक्षरात्मकं प्राहुः क्षराक्षरपरं परे । क्षरस्सर्वाणि भूतानि कूटस्थो ऽक्षर उच्यते

အချို့က အမြင့်မြတ်ဆုံးကို ပျက်စီးနိုင်သော (ခ္ṣရ) နှင့် မပျက်စီးသော (အခ္ṣရ) နှစ်မျိုးလုံးပါဝင်သည့် သဘောတရားဟု ဆိုကြသည်။ အချို့ကတော့ ထိုနှစ်မျိုးလုံးကို ကျော်လွန်တော်မူသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သတ္တဝါအားလုံးကို ‘ခ္ṣရ’ ဟု ခေါ်ပြီး၊ အတွင်း၌ တည်ရှိသော မပြောင်းမလဲ မလှုပ်မယှက် သဘောတရားကို ‘အခ္ṣရ’ ဟု ခေါ်သည်။

Verse 11

उभे ते परमेशस्य रूपे तस्य वशे यतः । तयोः परः शिवः शांतः क्षराक्षरापरस्स्मृतः

ထိုနှစ်မျိုးလုံးသည် ပရမေရှဝရ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်များပင် ဖြစ်ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ အားလုံးသည် သူ၏ အာဏာအောက်၌ ရှိသောကြောင့်။ သို့သော် ထိုနှစ်မျိုးကို ကျော်လွန်၍ ငြိမ်းချမ်းသော သီဝသည် ရှိတော်မူပြီး၊ ခ္ṣရနှင့် အခ္ṣရကိုလည်း ကျော်လွန်သူဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 12

समष्टिव्यष्ठिरूपं च समष्टिव्यष्टिकारणम् । वदंति मुनयः केचिच्छिवं परमकारणम्

မုနိအချို့က သီဝကို စုစုပေါင်း (သမဋ္ဌိ) နှင့် တစ်ဦးချင်း (ဗျဋ္ဌိ) ရုပ်သဘောတရားလည်း ဖြစ်ပြီး၊ စကြဝဠာစုစုပေါင်းနှင့် သတ္တဝါတစ်ဦးချင်းတို့၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် သီဝတော်တစ်ပါးတည်းသာ အမြင့်ဆုံး အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။

Verse 13

समष्टिमाहुरव्यक्तं व्यष्टिं व्यक्तं तथैव च । ते रूपे परमेशस्य तदिच्छायाः प्रवर्तनात्

ပညာရှိတို့က ‘စုစုပေါင်း’ ကို မပေါ်လွင်သော (အဗျက္တ) ဟု၊ ‘တစ်ဦးချင်း’ ကို ပေါ်လွင်သော (ဗျက္တ) ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုနှစ်ရုပ်သည် ပရမေရှဝရ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်များဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ကိုယ်ပိုင် အလိုတော်ကြောင့် လှုပ်ရှားစတင်လာသည်။

Verse 14

तयोः कारणभावेन शिवं परमकारणम् । कारणार्थविदः प्राहुः समष्टिव्यष्टिकारणम्

ထိုနှစ်ပါး၏ အကြောင်းအရင်းအဖြစ် ရှိဝကို အမြင့်ဆုံး အကြောင်းအရင်းဟု ကြေညာကြသည်။ အကြောင်းအရင်းသဘောကို နားလည်သူတို့က သူ့ကို စုစုပေါင်း (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ) နှင့် တစ်ဦးချင်း (သတ္တဝါတစ်ပါးချင်း) တို့၏ အကြောင်းအရင်းဟု ဆိုကြသည်။

Verse 15

जातिव्यक्तिस्वरूपीति कथ्यते कैश्चिदीश्वरः । या पिंडेप्यनुवर्तेत सा जातिरिति कथ्यते

အချို့က အရှင် (ဣရှ္ဝရ) ကို “ဇာတိ” (အထွေထွေသဘော) နှင့် “ဗျက္တိ” (တစ်ဦးချင်းသဘော) နှစ်မျိုးလုံး၏ သဘာဝရှိသူဟု ဆိုကြသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာစုစည်းမှု (ပိဏ္ဍ) အတွင်း၌ပင် ဆက်လက်တည်မြဲနေသော အရာကို “ဇာတိ” ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 16

व्यक्तिर्व्यावृत्तिरूपं तं पिण्डजातेः समाश्रयम् । जातयो व्यक्तयश्चैव तदाज्ञापरिपालिताः

“ဗျက္တိ” ဟူသည်မှာ ကွဲပြားသတ်မှတ်မှု၏ ပုံသဏ္ဍာန်ရှိသော တစ်ဦးချင်းပေါ်ထွန်းမှုဖြစ်ပြီး ပိဏ္ဍနှင့် ဇာတိကို အားကိုးတည်မှီသည်။ ဇာတိများနှင့် ဗျက္တိများ အားလုံးသည် သူ၏ အမိန့်တော်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်ခံရသည်။

Verse 17

यतस्ततो महादेवो जातिव्यक्तिवपुः स्मृतः । प्रधानपुरुषव्यक्तकालात्मा कथ्यते शिवः

ထို့ကြောင့် မဟာဒေဝကို ဇာတိနှင့် ဗျက္တိတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုယ်တော်ရှိသူဟု မှတ်မိကြသည်။ ရှိဝကို ပရဓာန (မူလသဘာဝ)၊ ပုရုရှ (သိမြင်စိတ်)၊ ပေါ်ထွန်းသော ကမ္ဘာနှင့် ကာလ (အချိန်) တို့၏ အတ္တမဟာဝိညာဉ်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 18

प्रधानं प्रकृतिं प्राहुःक्षेत्रज्ञं पुरुषं तथा । त्रयोविंशतितत्त्वानि व्यक्तमाहुर्मनीषिणः

ပညာရှိတို့က ပရဓာနကို ပရကృతိဟု ခေါ်ကြပြီး၊ က్షೇತ್ರज्ञ (ကွင်းပြင်ကို သိသူ) ကို ပုရုရှဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် ပေါ်ထွန်းသော လောကသည် တတ္တဝ ၂၃ ပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 19

कालः कार्यप्रपञ्चस्य परिणामैककारणम् । एषामीशो ऽधिपो धाता प्रवर्तकनिवर्तकः

ကာလသည် ပေါ်ထွန်းလာသော အကျိုးအဖြစ်များ၏ လောကတစ်လျှောက်လုံးကို ပြောင်းလဲစေသော အကြောင်းတရားတစ်ပါးတည်း ဖြစ်၏။ ထိုကာလသည် အရာအားလုံး၏ အရှင်၊ အုပ်စိုးသူ၊ စီမံခန့်ခွဲသူ ဖြစ်ပြီး လှုပ်ရှားစေကာ ရပ်တန့်စေသူလည်း ဖြစ်၏။

Verse 20

आविर्भावतिरोभावहेतुरेकः स्वराडजः । तस्मात्प्रधानपुरुषव्यक्तकालस्वरूपवान्

အလိုအလျောက်အရှင်၊ မမွေးဖွားသော တစ်ပါးတည်းသောအရှင်သည် ပေါ်ထွန်းခြင်းနှင့် ပျောက်ကွယ်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ပါးတည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအရှင်မှ ပရဓာန (မူလသဘာဝ), ပုရုෂ (သိမြင်စိတ်), ဗျက္တ (ပေါ်လွင်သောလောက), နှင့် ကာလ (အချိန်) ဟူသော ရုပ်သဘောများ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 21

हेतुर्नेताधिपस्तेषां धाता चोक्ता महेश्वरः । विराड्ढिरण्यगर्भात्मा कैश्चिदीशो निगद्यते

မဟာဒေဝကို အကြောင်းရင်း၊ လမ်းညွှန်သူနှင့် အားလုံး၏ အရှင်အုပ်စိုးသူ၊ ထို့ပြင် ထိန်းသိမ်းပေးသူ (ဓာတာ) ဟု ကြေညာကြသည်။ အချို့ကလည်း အမြင့်ဆုံးအရှင်ကို ဗိရာဋ် (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာရုပ်) နှင့် ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (ကမ္ဘာဖန်ဆင်းရေးမူလ) တို့၏ အတွင်းနေ အတ္တမဖြစ်ကြောင်း ဆိုကြသည်။

Verse 22

हिरण्यगर्भो लोकानां हेतुर्विश्वात्मको विराट् । अंतर्यामी परश्चेति कथ्यते कविभिश्शिवः

ပညာရှိများက ရှိဝကို ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ—လောကများ၏ အကြောင်းရင်းအရင်းမြစ်၊ ဗိရာဋ်—ကမ္ဘာတစ်လုံးလုံးကို ကိုယ်တော်အဖြစ် ထင်ရှားသူ၊ အန္တర్యာမိ—အားလုံးအတွင်း၌ နေထိုင်သော အတွင်းအုပ်စိုးရှင်၊ နှင့် ပရ—အားလုံးထက် ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံးတော်မူသူ ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 23

प्राज्ञस्तैजसविश्वात्मेत्यपरे संप्रचक्षते । तुरीयमपरे प्राहुः सौम्यमेव परे विदुः

အချို့က သူ့ကို ပရာဇ္ဉ (Prājña), တိုင်ဇသ (Taijasa), နှင့် ဝိශ්ဝာတ္မန် (Viśvātman) ဟု ခေါ်ကြသည်။ အခြားသူများက သူ့ကို တူရိယ (Turīya) — စတုတ္ထအခြေအနေ ဟု ကြေညာကြသည်။ ထို့ပြင် အချို့က သူ့ကိုသာ စောမ്യ (Saumya) — ငြိမ်းချမ်း၍ မင်္ဂလာရှိသော အမှန်တရား ဟု သိကြသည်။

Verse 24

माता मानं च मेयं च मतिं चाहुरथापरे । कर्ता क्रिया च कार्यं च करणं कारणं परे

အချို့က သူ့ကို သိသူ (အကြောင်းအရာ), သိမြင်ရန်နည်းလမ်း, သိရမည့်အရာ, နှင့် သိမြင်ဉာဏ် ဟု ဆိုကြသည်။ အခြားသူများက သူ့ကို လုပ်ဆောင်သူ, လုပ်ဆောင်မှု, အကျိုးရလဒ်, ကိရိယာ, နှင့် အကြောင်းရင်းတော်မူသူ ဟု ကြေညာကြသည်။ ထိုသို့ဖြင့် ရှိဝကို ကန့်သတ်မှုအားလုံးကို ကျော်လွန်သော စကြဝဠာပျံ့နှံ့သည့် ပတိ (Pati) အရှင်ဟု သင်ကြားကြသည်။

Verse 25

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यात्मेत्यपरे संप्रचक्षते । तुरीयमपरे प्राहुस्तुर्यातीतमितीतरे

အချို့က အတ္တကို နိုးနေခြင်း၊ အိပ်မက်မြင်ခြင်း၊ အိပ်ပျော်နက်ခြင်းတို့တွင် တည်နေသောအရာဟု ဆိုကြသည်။ အချို့က စတုတ္ထအခြေအနေ (တူရိယ) ဟု ကြေညာကြသည်။ အခြားသူတို့က စတုတ္ထကိုပါ ကျော်လွန်သော (တူရိယာတီတ) ကို အခြေအနေအားလုံးထက် မြင့်မြတ်သော အမြင့်ဆုံးသစ္စာဟု ဆိုကြသည်။

Verse 26

तमाहुर्विगुणं केचिद्गुणवन्तं परे विदुः । केचित्संसारिणं प्राहुस्तमसंसारिणं परे

အချို့က ထိုသခင်ကို ဂုဏ်အလုံးစုံကင်းသော (နိရ္ဂုဏ) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အချို့က ဂုဏ်ရှိသော (သဂုဏ) ဟု သိကြသည်။ အချို့က သံသရာ၌ ချည်နှောင်နေသူဟု ဆိုကြသော်လည်း၊ အခြားသူတို့က သံသရာမှ အမြဲလွတ်မြောက်သူဟု ကြေညာကြသည်။

Verse 27

स्वतंत्रमपरे प्राहुरस्वतंत्रं परे विदुः । घोरमित्यपरे प्राहुः सौम्यमेव परे विदुः

အချို့က သခင်သည် အပြည့်အဝ လွတ်လပ်သူ (သွဝတန္တရ) ဟု ကြေညာကြပြီး၊ အချို့က မလွတ်လပ်သူ (အသွဝတန္တရ) ဟု ယူဆကြသည်။ အချို့က ကြောက်မက်ဖွယ် (ဃောရ) ဟု ခေါ်ကြသော်လည်း၊ အခြားသူတို့က နူးညံ့၍ မင်္ဂလာရှိသော (သောမျ) ဟု သိကြသည်။

Verse 28

रागवंतं परे प्राहुर्वीतरागं तथा परे । निष्क्रियं च परे प्राहुः सक्रियं चेतरे जनाः

အချို့က သခင်သည် ရာဂ (တဏှာ/စိတ်ကပ်) ရှိသူဟု ဆိုကြပြီး၊ အချို့က ရာဂကင်းသူ (ဝီတရာဂ) ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့က လှုပ်ရှားမှုမရှိသူ (နိෂ္ကရိယ) ဟု ပြောကြသော်လည်း၊ အခြားသူတို့က လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်သူ (သကရိယ) ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 29

निरिंद्रियं परे प्राहुः सेंद्रियं च तथापरे । ध्रुवमित्यपरे प्राहुस्तमध्रुवामितीरते

အချို့က သခင်သည် အင်ဒြိယမရှိသူဟု ဆိုကြပြီး၊ အချို့က အင်ဒြိယရှိသူဟု ဆိုကြသည်။ အချို့က မပြောင်းလဲမယိမ်းယိုင်သော (ဓြုဝ) ဟု ကြေညာကြသော်လည်း၊ အခြားသူတို့က မတည်ငြိမ်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအမြင့်ဆုံး ရှိဝသခင်ကို အမျိုးမျိုးသောနည်းဖြင့် ပြောဆိုကြသည်။

Verse 30

अरूपं केचिदाहुर्वै रूपवंतं परे विदुः । अदृश्यमपरे प्राहुर्दृश्यमित्यपरे विदुः

အချို့က သူ့ကို ရုပ်မဲ့ဟု ဆိုကြသော်လည်း၊ အခြားသူတို့က ရုပ်ရှိသူဟု သိကြသည်။ အချို့က မမြင်နိုင်ဟု ပြောကြပြီး၊ အခြားသူတို့က မြင်နိုင်သည်ဟု အတည်ပြုကြသည်—ဤသို့ အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်အပေါ် အယူအဆများ မျိုးစုံကွဲပြားနေသည်။

Verse 31

वाच्यमित्यपरे प्राहुरवाच्यमिति चापरे । शब्दात्मकं परे प्राहुश्शब्दातीतमथापरे

အချို့က သခင်ရှီဝကို စကားဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ အချို့က မဖော်ပြနိုင်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့က သူ့ကို အသံ၏သဘော (Śabda) ဟု ဆိုကြပြီး၊ အချို့က အသံအားလုံးကို ကျော်လွန်သူဟု ဆိုကြသည်။

Verse 32

केचिच्चिन्तामयं प्राहुश्चिन्तया रहितं परे । ज्ञानात्मकं परे प्राहुर्विज्ञानमिति चापरे

အချို့က အမြင့်ဆုံးတရားကို အတွေး၏သဘောဟု ကြေညာကြပြီး၊ အချို့က အတွေးကင်းသောအရာဟု ဆိုကြသည်။ အချို့က သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်တရားဟု ဖော်ပြကြပြီး၊ အချို့က ခွဲခြားသိမြင်၍ အတွေ့အကြုံဖြင့် သိသော ဗိညာဏ (vijñāna) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 33

केचिच्ज्ञेयमिति प्राहुरज्ञेयमिति केचन । परमेके तमेवाहुरपरं च तथा परे

အချို့က အမြင့်ဆုံးသခင်ကို သိနိုင်သည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ အချို့က မသိနိုင်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့က သူ့ကို အမြင့်ဆုံးတရားတစ်ပါးတည်းဟု ပြောကြပြီး၊ အချို့က ထင်ရှားပေါ်လွင်သော အနိမ့်သဘောတရားအဖြစ်လည်း ရှိသည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။

Verse 34

एवं विकल्प्यमानं तु याथात्म्यं परमेष्ठिनः । नाध्यवस्यंति मुनयो नानाप्रत्ययकारणात्

ဤသို့ ပရမေဋ္ဌင် (အမြင့်ဆုံးသခင်) ၏ အမှန်တရားကို အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်းကြသော်လည်း၊ မုနိတို့သည် နောက်ဆုံးအတည်ပြုချက်သို့ မရောက်နိုင်ကြ။ အကြောင်းမှာ အယူအဆမျိုးစုံနှင့် ယုံကြည်ရာအခြေခံကွဲပြားမှုတို့က မသေချာမှု၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 35

ये पुनस्सर्वभावेन प्रपन्नाः परमेश्वरम् । ते हि जानंत्ययत्नेन शिवं परमकारणम्

သို့သော် မိမိ၏ အလုံးစုံသော စိတ်နှလုံးဖြင့် ပရမေရှွရကို အားကိုးအပ်နှံသူတို့သည်၊ ထိုဘက္တများသည် အားထုတ်စရာမလိုဘဲ သီဝသည် အမြင့်ဆုံး အကြောင်းရင်း (အဆုံးစွန် အရင်းမြစ်) ဖြစ်ကြောင်းကို သိမြင်လာကြ၏။

Verse 36

यावत्पशुर्नैव पश्यत्यनीशं १ पुराणं भुवनस्येशितारम् । तावद्दुःखे वर्तते बद्धपाशः संसारे ऽस्मिञ्चक्रनेमिक्रमेण

ချည်နှောင်ခံရသော ပသု (ဝိညာဉ်) သည် အစမရှိသော အရှင်—ကမ္ဘာလောကတို့၏ အုပ်စိုးရှင်၊ ရှေးဟောင်းအရှင်—ကို မမြင်မချင်း၊ ထိုအချိန်တိုင်အောင် ဒုက္ခထဲ၌ပင် နေ၍ ချည်နှောင်မှုများဖြင့် တုပ်ကွေးကာ သံသရာ၏ ဘီးအနားကဲ့သို့ ထပ်တလဲလဲ လည်ပတ်နေ၏။

Verse 37

यदा २ पश्यः पश्यते रुक्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम् । तदाविद्वान्पुण्यपापे विधूय निरंजनः परममुपैति साम्यम्

မြင်သူ (ဒർശီ) သည် ရွှေရောင်တောက်ပသော အရှင်—ဖန်ဆင်းရှင်အရှင်၊ အမြင့်ဆုံး ပုရုಷ၊ ဗြဟ္မာ၏ မူလအရင်း—ကို မြင်သောအခါ၊ သိသူသည် ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ် နှစ်ပါးလုံးကို ချွတ်ပယ်ကာ အညစ်အကြေးကင်းစင်၍ အမြင့်ဆုံး သာမယ (တစ်လုံးတစ်ဝ) ကို ထိုအရှင်နှင့်အတူ ရောက်ရှိ၏။