
အဓ್ಯಾಯ ၂ တွင် ရှိသမျှ ရှိသီတို့က pāśupata-jñāna နှင့် Paśupati (ရှီဝ), paśu (ချုပ်နှောင်ခံ သတ္တဝါများ), pāśa (ချည်နှောင်မှု/ကန့်သတ်ချက်များ) တို့၏ သဘောတရားအဓိပ္ပါယ်ကို ရှင်းလင်းပေးရန် တောင်းဆိုခြင်းဖြင့် စတင်သည်။ စူတာက ဗာယုကို သင့်လျော်သော အကျဉ်းချုပ်ရှင်းပြသူအဖြစ် မိတ်ဆက်ကာ ယခင်ဗျာဒိတ်တစ်ရပ်ကို အခြေခံစေသည်—မဟာဒေဝ (Śrīkaṇṭha) သည် မန္ဒရတောင်ပေါ်တွင် ဒေဝီအား အမြင့်မြတ်ဆုံး Pāśupata ဉာဏ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗာယုက နောက်ပိုင်း သင်ကြားရေးအခန်းသို့ ဆက်စပ်ပေးပြီး ကృష్ణ (ကృష్ణရုပ်ဖြင့် ဗိဿနု) သည် ရှင် Upamanyu ထံသို့ လေးစားစွာ ချဉ်းကပ်ကာ ဗဟုသုတတော်နှင့် ရှီဝ၏ vibhūti (ထင်ရှားသော အာနုဘော်/ဂုဏ်တော်) ကို အပြည့်အစုံ ရှင်းပြပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ ကൃഷ്ണ၏ မေးခွန်းများက အဓိကကွက်လပ်ကို သတ်မှတ်သည်—Paśupati သည် မည်သူ၊ paśu ဟု ခေါ်သူများ မည်သူ၊ မည်သည့် pāśa များဖြင့် ချုပ်နှောင်ထားသနည်း၊ မည်သို့ လွတ်မြောက်သနည်း။ Upamanyu သည် ရှီဝနှင့် ဒေဝီကို ဂါရဝပြုပြီးနောက် ဖြေကြားမှုကို စတင်ကာ ချုပ်နှောင်မှုနှင့် လွတ်မြောက်မှု ခွဲခြမ်းသုံးသပ်ခြင်းအပေါ် အခြေခံသော Śaiva မောက္ခသဘောတရားကို တည်ဆောက်ရန် အစပြုသည်။
Verse 1
ऋषय ऊचुः । किं तत्पाशुपतं ज्ञानं कथं पशुपतिश्शिवः । कथं धौम्याग्रजः पृष्टः कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा
ရိရှီတို့က မေးလျက်ဆိုကြသည်– “ပာရှုပတ ဉာဏ်ဟူသည် အမှန်တကယ် ဘာနည်း။ ရှီဝသည် သတ္တဝါတို့၏ အရှင် (ပశုပတိ) ဖြစ်သည်မှာ မည်သို့နည်း။ ထို့ပြင် အလုပ်ကံမပင်ပန်း မအနှောင့်အယှက်ရှိသော ကృష్ణက ဓောမ്യ၏ အစ်ကိုကြီးကို မည်သို့ မေးမြန်းခဲ့သနည်း”
Verse 2
एतत्सर्वं समाचक्ष्व वायो शंकरविग्रह । तत्समो न हि वक्तास्ति त्रैलोक्येष्वपरः प्रभुः
အို ဝါယု၊ သံကရ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်တော်၊ ဤအရာအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ ရှင်းပြပါ။ သုံးလောကအတွင်း သင်နှင့်တန်းတူ ပြောနိုင်သော အခြားအရှင် မရှိပါ။
Verse 3
सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां महर्षीणां प्रभंजनः । संस्मृत्य शिवमीशानं प्रवक्तुमुपचक्रमे
သုတက ပြောသည်။ ထိုမဟာရိရှီတို့၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ပရဘဉ္ဇနသည် အရှင်ရှီဝ၊ အမြင့်မြတ်သော ဣရှာနကို သတိရကာ ပြောဆိုရန် စတင်လေ၏။
Verse 4
वायुरुवाच । पुरा साक्षान्महेशेन श्रीकंठाख्येन मन्दरे । देव्यै देवेन कथितं ज्ञानं पाशुपतं परम्
ဝါယုက ပြောသည်—အတိတ်ကာလ၌ မန္ဒရတောင်ပေါ်တွင် သခင်မဟေရှ (သီရိကဏ္ဌဟု ခေါ်သော) သည် ကိုယ်တိုင်ပင် ဒေဝီအား အမြင့်မြတ်ဆုံး ပာရှုပတ ဉာဏ်ကို ဟောကြားခဲ့၏။
Verse 5
तदेव पृष्टं कृष्णेन विष्णुना विश्वयोनिना । पशुत्वं च सुरादीनां पतित्वं च शिवस्य च
ထိုအကြောင်းအရာကိုပင် ကృష్ణဟူသော ဗိဿဏု—ကမ္ဘာလောက၏ အရင်းအမြစ်—က မေးမြန်းခဲ့သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ နတ်တို့အပါအဝင် အခြားသူတို့၏ ပశုत्व (ချည်နှောင်ခံသတ္တဝါအဖြစ်) နှင့် သီဝ၏ ပတিত্ব (အရှင်ဖြစ်ခြင်း) တို့ပင် ဖြစ်၏။
Verse 6
यथोपदिष्टं कृष्णाय मुनिना ह्युपमन्युना । तथा समासतो वक्ष्ये तच्छृणुध्वमतंद्रिताः
မုနိ ဥပမန်ယူက ကృష్ణအား သင်ကြားညွှန်ပြခဲ့သကဲ့သို့၊ ယခု ငါသည် အကျဉ်းချုပ်၍ ပြောကြားမည်။ မပျင်းမနား၊ မလျစ်လျူရှုဘဲ သေချာစွာ နားထောင်ကြလော့။
Verse 7
पुरोपमन्युमासीनं विष्णुःकृष्णवपुर्धरः । प्रणिपत्य यथान्यायमिदं वचनमब्रवीत्
ထို့နောက် အမဲရောင်ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ထားသော ဗိဿဏုသည် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်နေသည့် ဥပမန်ယူထံ ချဉ်းကပ်လာ၍၊ ထုံးတမ်းအတိုင်း ဦးညွှတ်ပူဇော်ကာ ဤစကားကို ပြောကြား하였다။
Verse 8
श्रीकृष्ण उवाच । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि देव्यै देवेन भाषितम् । दिव्यं पाशुपतं ज्ञानं विभूतिं वास्य कृत्स्नशः
သီရိကృష్ణက ပြောသည်— «အရှင်မြတ်ဘုရား၊ ဒေဝက ဒေဝီအား မိန့်ကြားခဲ့သော သာသနာတော်မြတ် ပာရှုပတ ဉာဏ်ကို အပြည့်အစုံ နားထောင်လိုပါသည်။ ထို့အပြင် ၎င်း၏ သန့်ရှင်းသော ဗိဘူတိ အာနုဘော်တို့ကိုလည်း အကုန်အစင် သိလိုပါသည်»။
Verse 9
कथं पशुपतिर्देवः पशवः के प्रकीर्तिताः । कैः पाशैस्ते निबध्यंते विमुच्यंते च ते कथम्
သခင်ကို «ပသုပတိ» (ချည်နှောင်ခံရသော ဇီဝများ၏ အရှင်) ဟု မည်သို့ ခေါ်သနည်း။ «ပသု» ဟု ဆိုကြသည်မှာ မည်သူတို့နည်း။ သူတို့ကို မည်သည့် «ပါရှ» (ချည်နှောင်မှု) များဖြင့် ချည်နှောင်ထားသနည်း၊ ထိုချည်နှောင်မှုများမှ မည်သို့ လွတ်မြောက်ကြသနည်း။
Verse 10
इति संचोदितः श्रीमानुपमन्युर्महात्मना । प्रणम्य देवं देवीं च प्राह पुष्टो यथा तथा
ထိုသို့ မဟာအတ္တမရှိသူက တိုက်တွန်းသဖြင့် ထင်ရှားသော ဥပမညုသည် ဘုရားနှင့် ဘုရားမကို ဦးချပြီးနောက်၊ အားပေးခိုင်မာလာကာ မိမိအား တိုက်တွန်းထားသကဲ့သို့ ပြောကြား하였다။
Verse 11
उपमन्युरुवाच । ब्रह्माद्याः स्थावरांताश्च देवदेवस्य शूलिनः । पशवः परिकीर्त्यंते संसारवशवर्तिनः
ဥပမညုက ပြောသည်– «ဗြဟ္မာမှစ၍ မရွေ့မလျားသော သတ္တဝါများအထိ၊ ဒေဝဒေဝ သူလင် (သုံးချွန်ကိုင်ရှင်) အပေါ်မူတည်၍ အားလုံးကို ‘ပသု’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ သူတို့သည် သံသရာ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ရှိနေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်»။
Verse 12
तेषां पतित्वाद्देवेशः शिवः पशुपतिः स्मृतः । मलमायादिभिः पाशैः स बध्नाति पशून्पतिः
သူတို့၏ အရှင်ဖြစ်သောကြောင့် ဒေဝေဣရှ သီဝကို «ပသုပတိ» ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထိုအရှင်သည် ‘ပသု’ များကို မလ (မွေးရာပါ အညစ်အကြေး)၊ မာယာ စသည့် ပါရှ (ချည်နှောင်မှု) များဖြင့် ချည်နှောင်ထားသည်။
Verse 13
स एव मोचकस्तेषां भक्त्या सम्यगुपासितः । चतुर्विंशतितत्त्वानि मायाकर्मगुणा अमी
သူတစ်ပါးတည်းသာ သူတို့၏ လွတ်မြောက်စေသူ ဖြစ်သည်၊ ဘက္တိဖြင့် မှန်ကန်စွာ ဥပာသနာပြုလျှင်။ မာယာ၊ ကမ္မ၊ ဂုဏ်တို့နှင့်အတူ တတ္တဝ ၂၄ ပါးတို့သည် ချည်နှောင်မှုများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုအရာများကို ကျော်လွန်ရန် သူက ကူညီပေးသည်။
Verse 14
विषया इति कथ्यन्ते पाशा जीवनिबन्धनाः । ब्रह्मादिस्तम्बपर्यंतान् पशून्बद्ध्वा महेश्वरः
အာရုံခံအရာဝတ္ထုတို့ကို “ပာရှ” ဟု ခေါ်ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ကိုယ်တည်ရှိသော ဇီဝကို လောကဘဝတွင် ချည်နှောင်ထားသော ချည်ကြိုးများဖြစ်သောကြောင့်။ ထို့ကြောင့် မဟာဒေဝ မဟေရှဝရသည် ဗြဟ္မာမှ စ၍ တုတ်တံအဆုံးတိုင်အောင် သတ္တဝါအားလုံးကို “ပရှု” ဟူ၍ ချည်နှောင်ကာ ကန့်သတ်မှုအောက်တွင် ထားတော်မူ၏။
Verse 15
पाशैरेतैः पतिर्देवः कार्यं कारयति स्वकम् । तस्याज्ञया महेशस्य प्रकृतिः पुरुषोचिताम्
ဤ “ပာရှ” ချည်နှောင်မှုများကို အသုံးပြု၍ သခင်ဘုရား—ပတိ ဒေဝ၊ အမြတ်မင်း—သည် မိမိ၏ စကြဝဠာကိစ္စကို ဆောင်ရွက်စေတော်မူ၏။ မဟေရှ၏ အမိန့်တော်အရ ပရကృతိသည် ပုရုရှ (ကိုယ်တည်ရှိသော ဇီဝ) နှင့် ကိုက်ညီသည့်ပုံစံဖြင့် လှုပ်ရှားကာ အခြေအနေအလိုက် အတွေ့အကြုံကို စီမံဖန်တီးသည်။
Verse 16
बुद्धिं प्रसूते सा बुद्धिरहंकारमहंकृतिः । इन्द्रियाणि दशैकं च तन्मात्रापञ्चकं तथा
ထိုမှ ဘုဒ္ဓိ (ဉာဏ်) ပေါ်ထွက်လာပြီး ထိုဘုဒ္ဓိမှ “ငါ” ဟူသော အာရုံကို ဖန်တီးသော အဟင်္ကာရ ပေါ်ပေါက်သည်။ ထိုအဟင်္ကာရမှ အင်ဒြိယ ဆယ်ပါးနှင့် မန (စိတ်) တစ်ပါးပေါင်း၍ တစ်ဆယ့်တစ်ပါး ပေါ်လာသကဲ့သို့ တန်မာတြာ ငါးပါးလည်း ပေါ်ထွက်လာသည်။
Verse 17
शासनाद्देवदेवस्य शिवस्य शिवदायिनः । तन्मात्राण्यपि तस्यैव शासनेन महीयसा
ဒေဝဒေဝဖြစ်သော သီဝ—မင်္ဂလာပေးသခင်၏ အာဏာတော်အမိန့်ကြီးကြောင့်၊ သေးငယ်သိမ်မွေ့သော တန်မာထရားတို့ပင်လည်း သီဝ၏ တန်ခိုးကြီးသော အမိန့်တော်အောက်၌သာ တည်ရှိကြသည်။
Verse 18
महाभूतान्यशेषाणि भावयंत्यनुपूर्वशः । ब्रह्मादीनां तृणान्तानां देहिनां देहसंगतिम्
မဟာဘူတများအားလုံးသည် မကျန်မရှိ အစဉ်လိုက်ဖြစ်ပေါ်စေကာ၊ ဘြဟ္မာမှ စ၍ မြက်တစ်စင်းအထိ သက်ရှိတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာပေါင်းစည်းမှုကို ဖွဲ့စည်းပေး၍ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါဖြစ်ခြင်းကို ဖြစ်စေကြသည်။
Verse 19
महाभूतान्यशेषाणि जनयंति शिवाज्ञया । अध्यवस्यति वै बुद्धिरहंकारोभिमन्यते
ရှီဝ၏ အမိန့်တော်ကြောင့် မဟာဘူတ အားလုံး ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ဗုဒ္ဓိသည် ဆုံးဖြတ်၍ တည်ကြည်စေပြီး၊ အဟံကာရသည် “ငါ” ဟု ယူဆကာ ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် ခံယူ၏။
Verse 20
चित्तं चेतयते चापि मनः संकल्पयत्यपि । श्रोत्रादीनि च गृह्णन्ति शब्दादीन्विषयान् पृथक्
စိတ္တ (citta) သည် အသိအမြင်၏ အခြေခံနေရာဖြစ်ပြီး၊ မန (manas) သည် စိတ်ကူးစိတ်သန်းနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ဖန်တီး၏။ နားစသည့် အာရုံခံအင်္ဂါများသည် အသံစသည့် အရာဝတ္ထုများကို တစ်ခုချင်းစီ သီးခြားစွာ ဖမ်းယူ၏။
Verse 21
स्वानेव नान्यान्देवस्य दिव्येनाज्ञाबलेन वै । वागादीन्यपि यान्यासंस्तानि कर्मेन्द्रियाणि च
ဘုရား၏ အမိန့်တော် အာနုဘော်တန်ခိုးကြောင့် ၎င်းတို့သည် ကိုယ့်ကိုယ်ပိုင် နယ်ပယ်၌သာ တည်နေ၍ အခြားနယ်ပယ်သို့ မဝင်ရောက်ကြ။ ထို့အတူ ဝါက် (စကားပြော) စသည်တို့လည်း ကర్మအင်္ဂါများ (karmendriya) ဖြစ်လာကြ၏။
Verse 22
यथा स्वं कर्म कुर्वन्ति नान्यत्किंचिच्छिवाज्ञया । शब्दादयोपि गृह्यंते क्रियन्ते वचनादयः
သတ္တဝါတို့သည် မိမိတို့၏ သတ်မှတ်ထားသော တာဝန်များကိုသာ ဆောင်ရွက်ကြသကဲ့သို့—သီဝ၏ အမိန့်တော်မှတစ်ပါး အခြားမည်သည့်အရာမျှ မရှိ—အသံနှင့် အခြားအာရုံများကို သိမြင်ခြင်း၊ စကားပြောခြင်းနှင့် အခြားလုပ်ဆောင်မှုများကို ကိုယ်တော်၏ အမိန့်တော်တန်ခိုးဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်ရသည်။
Verse 23
अविलंघ्या हि सर्वेषामाज्ञा शंभोर्गरीयसी । अवकाशमशेषाणां भूतानां संप्रयच्छति
အမှန်စင်စစ် သတ္တဝါအားလုံးအတွက် သမ္ဘူ၏ အမိန့်တော်သည် ချိုးဖောက်၍မရဘဲ အလွန်လေးနက်လှ၏။ ၎င်းသည် သတ္တဝါတိုင်းအား ချွင်းချက်မရှိဘဲ သင့်လျော်သော နယ်ပယ်နှင့် သတ်မှတ်ထားသော နေရာကို ပေးသနားတော်မူ၏။
Verse 24
आकाशः परमेशस्य शासनादेव सर्वगः । प्राणाद्यैश्च तथा नामभेदैरंतर्बहिर्जगत्
ပရမేశ్వర (ရှီဝ) ၏ အမိန့်တော်တစ်ပါးတည်းကြောင့် အာကာသ—အာကာသလွတ်လပ်မှု—သည် အရာရာ၌ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိ၏။ ထိုနည်းတူ ပရာဏ စသည့် အမည်ခွဲခြားမှုများအားဖြင့်လည်း စကြဝဠာ၏ အတွင်းအပြင်၌ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိ၏။
Verse 25
बिभर्ति सर्वं शर्वस्य शासनेन प्रभञ्जनः । हव्यं वहति देवानां कव्यं कव्याशिनामपि
ရှာဝ (ရှီဝ) ၏ အမိန့်တော်ဖြင့် ပရဘဉ္ဇန—လေ—သည် အရာအားလုံးကို ထမ်းဆောင်ထိန်းသိမ်း၏။ ထိုလေသည် ဒေဝတို့အတွက် ဟဗျ (havya) ပူဇော်ပစ္စည်းကို သယ်ဆောင်သကဲ့သို့ ကဗျ (kavya) ကိုလည်း ကဗျစားသူ ပိတೃ (Pitṛs) များအတွက် သယ်ဆောင်၏။
Verse 26
पाकाद्यं च करोत्यग्निः परमेश्वरशासनात् । संजीवनाद्यं सर्वस्य कुर्वत्यापस्तदाज्ञया
ပရမేశ्वर (ရှီဝ) ၏ အမိန့်တော်ဖြင့် မီးသည် ချက်ပြုတ်ခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်၏။ ထိုအမိန့်တော်တစ်ပါးတည်းဖြင့်ပင် ရေတို့သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အသက်သွင်းခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းပေးခြင်းကို ဆောင်ရွက်၏။
Verse 27
विश्वम्भरा जगन्नित्यं धत्ते विश्वेश्वराज्ञया । देवान्पात्यसुरान् हंति त्रिलोकमभिरक्षति
စကြဝဠာ၏အရှင် သခင်ရှီဗာ၏ အမိန့်တော်ဖြင့် အရာခပ်သိမ်းကို ထောက်မထားသော မြင့်မြတ်သော စွမ်းအားတော်သည် စကြဝဠာကို အစဉ်အမြဲ ထိန်းသိမ်းထားသည်။ သူမသည် နတ်ဒေဝါတို့ကို စောင့်ရှောက်၍ အသူရာတို့ကို နှိမ်နင်းကာ လောကသုံးပါးကို ကာကွယ်တော်မူ၏။
Verse 28
आज्ञया तस्य देवेन्द्रः सर्वैर्देवैरलंघ्यया । आधिपत्यमपां नित्यं कुरुते वरुणस्सदा
နတ်ဒေဝါအားလုံးပင် မဆန့်ကျင်နိုင်သော ကိုယ်တော်၏ အမိန့်တော်ဖြင့် နတ်တို့၏အရှင် ဝရုဏသည် ရေပြင်တစ်ခုလုံးကို အစဉ်အမြဲ အုပ်ချုပ်တော်မူ၏။
Verse 29
पाशैर्बध्नाति च यथा दंड्यांस्तस्यैव शासनात् । ददाति नित्यं यक्षेन्द्रो द्रविणं द्रविणेश्वरः
အမိန့်တော်တည်းဟူသော အာဏာဖြင့် အပြစ်ခံရသူတို့ကို ကြိုးကွင်းဖြင့် ချည်နှောင်သကဲ့သို့၊ ထိုအမိန့်တော်တည်းဟူသော ဥပဒေကိုလိုက်နာ၍ ဓနရှင် ယက္ခဣန္ဒြ ကုဗေရသည် အမြဲတမ်း ဓနဥစ္စာကို ပေးသနားတော်မူ၏။
Verse 30
पुण्यानुरूपं भूतेभ्यः पुरुषस्यानुशासनात् । करोति संपदः शश्वज्ज्ञानं चापि सुमेधसाम्
အထွဋ်အမြတ် ပုရုရှ (ပတိ) ၏ အမိန့်တော်အရ သတ္တဝါတို့သည် မိမိတို့၏ ကုသိုလ်နှင့် ကိုက်ညီသည့် အကျိုးကို ရရှိကြ၏။ ဉာဏ်ကောင်းသူတို့အတွက်လည်း အမြဲတမ်း စည်းစိမ်နှင့် မှန်ကန်သော ဉာဏ်ပညာကို ပေးသနားတော်မူ၏။
Verse 31
निग्रहं चाप्यसाधूनामीशानश्शिवशासनात् । धत्ते तु धरणीं मूर्ध्ना शेषः शिवनियोगतः
ရှီဝ၏ အမိန့်တော်အရ ဣရှာနသည်လည်း မကောင်းသူတို့ကို ထိန်းချုပ်တားဆီး၏။ ထို့ပြင် ရှီဝ၏ ခန့်အပ်ချက်အရ ရှေရှသည် မြေကြီးကို မိမိခေါင်းပေါ်၌ ထမ်းဆောင်ထား၏။
Verse 32
यामाहुस्तामसीं रौद्रीं मूर्तिमंतकरीं हरेः । सृजत्यशेषमीशस्य शासनाच्चतुराननः
ဟရေ၏ တာမသ၊ ရော်ဒြီဟု ခေါ်သော ကြမ်းတမ်း၍ ရုပ်ကာယဖြစ်ပေါ်စေသည့် အင်အားကို၊ အရှင် (ဣရှ) ၏ အမိန့်တော်အောက်တွင် မျက်နှာလေးပါး ဘြဟ္မာသည် ကျန်ရှိသမျှ စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုအားလုံးကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။
Verse 33
अन्याभिर्मूर्तिभिः स्वाभिः पाति चांते निहन्ति च । विष्णुः पालयते विश्वं कालकालस्य शासनात्
မိမိ၏ အခြားသော မূર્તိများဖြင့် ဗိෂ္ဏုသည် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်၏၊ အဆုံးတွင်လည်း ဖျက်သိမ်းစေ၏။ ဗိෂ္ဏုသည် စကြဝဠာကို ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်ခြင်းမှာ အချိန်ကိုလွန်သော အရှင် ကာလကာလ (ရှီဝ) ၏ အမိန့်တော်ကြောင့်သာ ဖြစ်၏။
Verse 34
सृजते त्रसते चापि स्वकाभिस्तनुभिस्त्रिभिः । हरत्यंते जगत्सर्वं हरस्तस्यैव शासनात्
မိမိ၏ ကိုယ်တော်သုံးပါး (အင်အားသုံးမျိုး) ဖြင့် အရှင်သည် ဖန်ဆင်း၍ သတ္တဝါအားလုံးကို လှုပ်ရှားစေ၏။ အဆုံးကာလ၌ ဟရ (ရှီဝ) သည် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို မိမိ၏ အမိန့်တော်တစ်ပါးတည်းဖြင့် ပြန်လည်သိမ်းယူတော်မူ၏။
Verse 35
सृजत्यपि च विश्वात्मा त्रिधा भिन्नस्तु रक्षति । कालः करोति सकलं कालस्संहरति प्रजाः
ဖန်ဆင်းနေစဉ်တောင်မှ စကြဝဠာ၏ အတ္တ (ဗိဿဝါတ္မာ) သည် သုံးပါးကွဲသကဲ့သို့ ပေါ်လွင်သော်လည်း အမှန်တကယ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တော်မူ၏။ ကာလ (အချိန်) သည် အရာအားလုံးကို ဆောင်ရွက်စေပြီး၊ ကာလပင် သတ္တဝါအားလုံးကို ပြန်လည်ပျော်ဝင်စေ၏။
Verse 36
कालः पालयते विश्वं कालकालस्य शासनात् । त्रिभिरंशैर्जगद्बिभ्रत्तेजोभिर्वृष्टिमादिशन्
ကာလ (အချိန်) သည် ကာလကိုတောင် အုပ်စိုးသော အရှင်၏ အမိန့်တော်အရ စကြဝဠာကို ထိန်းသိမ်းပေး၏။ အလင်းရောင်အင်အား သုံးပိုင်းဖြင့် လောကများကို ထမ်းဆောင်ကာ မိုးရွာခြင်းကို ချမှတ်တော်မူ၍ ဖန်ဆင်းမှု၏ စည်းကမ်းတကျ လည်ပတ်စေ၏။
Verse 37
दिवि वर्षत्यसौ भानुर्देवदेवस्य शासनात् । पुष्णात्योषधिजातानि भूतान्याह्लादयत्यपि
ဒေဝဒေဝ (ရှီဝ) ၏ အမိန့်တော်အရ နေမင်းသည် ကောင်းကင်၌ မိုးရွာစေ၏။ ထို့ပြင် ဆေးဖက်ဝင် အပင်အမျိုးမျိုးကို ပျိုးထောင်ပေးပြီး သတ္တဝါတို့ကိုလည်း ပျော်ရွှင်စေ၏။
Verse 38
देवैश्च पीयते चंद्रश्चन्द्रभूषणशासनात् । आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ मरुतस्तथा
လကို အလှဆင်အဖြစ် ဆောင်ထားသော အရှင် (ရှီဝ) ၏ အမိန့်တော်အရ၊ လမင်းကိုတောင် နတ်တို့က “သောက်ယူ” (အလင်းရည်ကို ဆွဲယူ) ကြ၏။ ထိုနည်းတူ အာဒိတျယ၊ ဝသု၊ ရုဒြ၊ အရှွင်၊ မရုတ်တို့လည်း ပါဝင်ခံစားကြပြီး၊ တစ်ပါးချင်းစီသည် အရှင်၏ ဥပဒေတော်ဖြင့် ထောက်ပံ့ခံရ၏။
Verse 39
खेचरा ऋषयस्सिद्धा भोगिनो मनुजा मृगाः । पशवः पक्षिणश्चैव कीटाद्याः स्थावराणि च
ကောင်းကင်၌ လှုပ်ရှားသည့် သတ္တဝါများ၊ ရှိသီများနှင့် စိဒ္ဓများ၊ နာဂများ၊ လူသားများနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ—အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၊ ငှက်များ၊ ပိုးမွှားတို့နှင့် အခြားများ၊ ထို့ပြင် မလှုပ်မရှား သတ္တဝါများပါ—ဤအမျိုးအစားအားလုံး ပါဝင်သည်။
Verse 40
नद्यस्समुद्रा गिरयः काननानि सरांसि च । वेदाः सांगाश्च शास्त्राणि मंत्रस्तोममखादयः
မြစ်များ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ တောင်တန်းများ၊ တောအုပ်များနှင့် ရေကန်များ၊ အင်္ဂများနှင့်တကွ ဗေဒများ၊ ရှာස්ထရများ၊ မန္တရစုများနှင့် ယဇ္ဉပူဇာတို့စသည့် အရာအားလုံးသည်—အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော အရှင်၏ အမိန့်တော်အောက်၌ ရှိပြီး၊ အမြင့်ဆုံး ပတိဖြစ်သော ရှီဝ၏ အောက်ခံဖြစ်ကြသည်။
Verse 41
कालाग्न्यादिशिवांतानि भुवनानि सहाधिपैः । ब्रह्मांडान्यप्यसंख्यानि तेषामावरणानि च
ကာလာဂ္နီမှ စ၍ ရှီဝအထိ၊ လောကများသည် မိမိတို့၏ အုပ်စိုးရှင်များနှင့်အတူ တည်ရှိကြသည်။ ဗြဟ္မာဏ္ဍ (စကြဝဠာဥ) များလည်း အရေအတွက်မရှိသကဲ့သို့၊ ၎င်းတို့ကို ဖုံးအုပ်ထားသော အလွှာများလည်း အရေအတွက်မရှိ။
Verse 42
वर्तमानान्यतीतानि भविष्यन्त्यपि कृत्स्नशः । दिशश्च विदिशश्चैव कालभेदाः कलादयः
ပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်၊ အနာဂတ် အရာအားလုံးကို အပြည့်အစုံ သိမြင်နိုင်၏။ ထို့အတူ အရပ်များနှင့် အလယ်အရပ်များ၊ ကာလခွဲခြားမှုများနှင့် ကလာ စသည့် အတိုင်းအတာများလည်း သိမြင်နိုင်၏။
Verse 43
यच्च किंचिज्जगत्यस्मिन् दृश्यते श्रूयते ऽपि वा । तत्सर्वं शंकरस्याज्ञा बलेन समधिष्ठितम्
ဤလောက၌ မြင်ရသမျှ၊ သို့မဟုတ် ကြားသိရသမျှ အရာအားလုံးသည် ရှင်ကရာ၏ အမိန့်တော်၏ အင်အားဖြင့် အပြည့်အစုံ ထိန်းချုပ်ကာ ထောက်ပံ့ထားခြင်း ဖြစ်၏။
Verse 44
आज्ञाबलात्तस्य धरा स्थितेह धराधरा वारिधराः समुद्राः । ज्योतिर्गणाः शक्रमुखाश्च देवाः स्थिरं चिरं वा चिदचिद्यदस्ति
သူ၏ အမိန့်တော်၏ အင်အားကြောင့် မြေကြီးသည် ဤနေရာ၌ တည်နေသည်။ တောင်တန်းများ၊ မိုးတိမ်သယ်ဆောင်သူများနှင့် သမုဒ္ဒရာများလည်း မိမိတို့နေရာ၌ တည်ကြသည်။ အလင်းရောင်အစုအဝေးများနှင့် အင်ဒြာကို ဦးဆောင်သော ဒေဝတော်များလည်း ကြာရှည်တည်တံ့ကြသည်။ သတိရှိသော်လည်းကောင်း သတိမရှိသော်လည်းကောင်း ရှိသမျှအရာအားလုံးသည် အရှင်ပတိ၏ ထိန်းသိမ်းမှုကြောင့် ကြာရှည်ခိုင်မြဲနေသည်။
Verse 45
उपमन्युरुवाच । अत्याश्चर्यमिदं कृष्ण शंभोरमितकर्मणः । आज्ञाकृतं शृणुष्वैतच्छ्रुतं श्रुतिमुखे मया
ဥပမနယုက ပြောကြားသည်မှာ- "အို ခရစ်ရှနား၊ အတိုင်းအဆမရှိသော အမှုကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်တော်မူသော ရှမ်ဘူနှင့် ပတ်သက်၍ ဤသည်မှာ အလွန်အံ့ဩဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ကိုယ်တော်၏ အမိန့်တော်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ဤအမှုကို နားထောင်လော့၊ ၎င်းကို ငါသည် ဝေဒကျမ်းဂန်များ၏ နှုတ်ထွက်စကားတော်မှ တိုက်ရိုက်ကြားသိခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်"။
Verse 46
पुरा किल सुराः सेंद्रा विवदंतः परस्परम् । असुरान्समरे जित्वा जेताहमहमित्युत
ရှေးယခင်က နတ်မင်းကြီး အိန္ဒြာနှင့်အတူ နတ်အပေါင်းတို့သည် အချင်းချင်း အငြင်းပွားခဲ့ကြသည်။ စစ်ပွဲတွင် အသူရာများကို အောင်နိုင်ပြီးနောက်၊ တစ်ဦးစီက "ငါတစ်ယောက်တည်းသာ အောင်နိုင်သူဖြစ်သည်" ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်။
Verse 47
तदा महेश्वरस्तेषां मध्यतो वरवेषधृक् । स्वलक्षणैर्विहीनांगः स्वयं यक्ष इवाभवत्
ထိုအခါ မဟေသျှဝရသည် ထူးခြားသော အသွင်ကို ဆောင်ယူ၍ ၎င်းတို့၏ အလယ်တွင် ပေါ်လာတော်မူ၏။ ကိုယ်တော်၏ ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော အမှတ်အသားများ ကင်းမဲ့လျက်၊ ကိုယ်တော်သည် ယက္ခတစ်ပါးကဲ့သို့ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်လာတော်မူ၏။
Verse 48
स तानाह सुरानेकं तृणमादाय भूतले । य एतद्विकृतं कर्तुं क्षमते स तु दैत्यजित्
မြေပြင်မှ မြက်တစ်ပင်ကို ယူဆောင်၍ နတ်တို့အား မိန့်တော်မူသည်မှာ- "အကြင်သူသည် ဤ (ရိုးရှင်းသော) အရာကို ပုံသဏ္ဌာန်ပျက်အောင် ပြုလုပ်နိုင်လျှင် သို့မဟုတ် အခြားတစ်မျိုးဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်လျှင်၊ ထိုသူသည်သာလျှင် ဒေတျာများကို အမှန်တကယ် အောင်နိုင်သူဖြစ်သည်"။
Verse 49
यक्षस्य वचनं श्रुत्वा वज्रपाणिः शचीपतिः । किंचित्क्रुद्धो विहस्यैनं तृणमादातुमुद्यतः
ယက္ခ၏စကားကို ကြားသော် ဗဇ္ရကိုင်သူ၊ သချီ၏ခင်ပွန်း အိန္ဒြာသည် အနည်းငယ် ဒေါသထွက်သော်လည်း အပြောင်အပြက်ရယ်ကာ ထိုမြက်တစ်စကို ကောက်ယူရန် လှုပ်ရှားလိုက်သည်။
Verse 50
न तत्तृणमुपदातुं मनसापि च शक्यते । यथा तथापि तच्छेत्तुं वज्रं वज्रधरो ऽसृजत्
ထိုမြက်တစ်စကို စိတ်ဖြင့်တောင် မကောက်ယူနိုင်ခဲ့။ သို့သော် မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုကို ဖြတ်ရန် ဗဇ္ရကိုင်သူ အိန္ဒြာသည် ဗဇ္ရကို ထုတ်လွှတ်လိုက်သည်။
Verse 51
तद्वज्रं निजवज्रेण संसृष्टमिव सर्वतः । तृणेनाभिहतं तेन तिर्यगग्रं पपात ह
ထိုဗဇ္ရသည် မိမိ၏ဗဇ္ရသဏ္ဍာန်အင်အားနှင့် အရပ်ရပ်တွင် ပေါင်းစည်းသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော်လည်း၊ ထိုမြက်တစ်စက ထိခိုက်သလို တိုက်ခတ်လိုက်ရာ အစွန်အဖျားက လှည့်ကာ လျားစောင်းကျသွားသည်။
Verse 52
ततश्चान्ये सुसंरब्धा लोकपाला महाबलाः । ससृजुस्तृणमुद्दिश्य स्वायुधानि सहस्रशः
ထို့နောက် ဒေါသပြင်းထန်လာသော အင်အားကြီး လောကပါလများသည် ထိုမြက်တစ်စကို ရည်ညွှန်းကာ မိမိတို့၏ လက်နက်များကို ထောင်ပေါင်းများစွာ ပစ်လွှတ်ကြသည်။
Verse 53
प्रजज्ज्वाल महावह्निः प्रचंडः पवनो ववौ । प्रवृद्धो ऽपांपतिर्यद्वत्प्रलये समुपस्थिते
မီးကြီးတောက်လောင်၍ လေပြင်းတိုက်ခတ်၏။ ရေတို့၏အရှင်သည် ကမ္ဘာပျက်ကိန်း (Pralaya) နီးကပ်လာသကဲ့သို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တက်ကြွလာ၏။
Verse 54
एवं देवैस्समारब्धं तृणमुद्दिश्य यत्नतः । व्यर्थमासीदहो कृष्ण यक्षस्यात्मबलेन वै
ထို့ကြောင့် ဒေဝတားတို့သည် အားထုတ်ကြိုးပမ်း၍ မြက်တစ်စင်းကိုသာ ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း၊ အို ကൃഷ്ണ၊ ယက္ခ၏ ကိုယ်ပိုင်အင်အားကြောင့် အားလုံး အလဟဿ ဖြစ်သွား하였다။
Verse 55
तदाह यक्षं देवेंद्रः को भवानित्यमर्षितः । ततस्स पश्यतामेव तेषामंतरधादथ
ထို့နောက် ဒေဝအင်ဒြာက ယက္ခအား “သင်သည် မည်သူနည်း၊ အမြဲတမ်း ဒေါသထွက်နေသူ?” ဟု မေးလေ၏။ ထိုအခါ သူတို့ကြည့်နေစဉ်ပင် ယက္ခသည် မျက်စိရှေ့မှ ပျောက်ကွယ်သွား하였다။
Verse 56
तदंतरे हैमवती देवी दिव्यविभूषणा । आविरासीन्नभोरंगे शोभमाना शुचिस्मिता
ထိုအချိန်အတွင်း ဟိမဝတီ ဒေဝီ (ပါရဝတီ) သည် ကောင်းကင်အဝန်းအဝိုင်း၌ နတ်ဘုရားဆန်သော အလှဆင်တန်ဆာများဖြင့် တင့်တယ်စွာ ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ အလှတရားတောက်ပကာ အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော အပြုံးဖြင့် ငြိမ်းချမ်းနေ하였다။
Verse 57
तां दृष्ट्वा विस्मयाविष्टा देवाः शक्रपुरोगमाः । प्रणम्य यक्षं पप्रच्छुः को ऽसौ यक्षो विलक्षणः
ထိုထူးဆန်းသောအဆင်းကို မြင်သောအခါ သိကြားမင်းအမှူးပြုသော နတ်အပေါင်းတို့သည် အလွန်အံ့ဩကြကုန်၏။ ထိုယက္ခအား ရှိခိုး၍ "ဤထူးခြားသော ယက္ခသည် မည်သူနည်း" ဟု မေးမြန်းကြကုန်၏။
Verse 58
सा ऽब्रवीत्सस्मितं देवी स युष्माकमगोचरः । तेनेदं भ्रम्यते चक्रं संसाराख्यं चराचरम्
နတ်သမီးသည် ပြုံးလျက် မိန့်တော်မူသည်မှာ "သူသည် သင်တို့အားလုံး၏ အသိဉာဏ်အပြင်ဘက်၌ ရှိတော်မူ၏။ သူ၏ တန်ခိုးတော်ကြောင့်ပင် လှုပ်ရှားတတ်သော အရာ၊ မလှုပ်ရှားတတ်သော အရာတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော သံသရာတည်းဟူသော စက်ဝန်းသည် လည်ပတ်နေခြင်း ဖြစ်၏။"
Verse 59
तेनादौ क्रियते विश्वं तेन संह्रियते पुनः । न तन्नियन्ता कश्चित्स्यात्तेन सर्वं नियम्यते
အစဦး၌ ဤဗြဟ္မာဏ္ဍကို ထိုအရှင်တော်က ဖန်ဆင်းတော်မူ၏; ထိုအရှင်တော်ကပင် ပြန်လည် သိမ်းဆည်းပျက်သိမ်းတော်မူ၏။ ထိုအရှင်တော်အပေါ် အုပ်ချုပ်ထိန်းညှိသူ အခြားမည်သူမျှ မရှိ; အရာအားလုံးကို ထိုအရှင်တော်တစ်ပါးတည်းကသာ စည်းကမ်းတကျ ထိန်းညှိအုပ်ချုပ်တော်မူ၏။
Verse 60
इत्युक्त्वा सा महादेवी तत्रैवांतरधत्त वै । देवाश्च विस्मिताः सर्वे तां प्रणम्य दिवं ययुः
ထိုသို့ မဟာဒေဝီက မိန့်ကြားပြီးနောက် ထိုနေရာတည်းကပင် မျက်ကွယ်ဝင်သွားလေသည်။ နတ်တော်အပေါင်းတို့ အံ့ဩ၍ သူမအား ဦးချကန်တော့ကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ ပြန်သွားကြ၏။
Vāyu recalls Śiva (Śrīkaṇṭha) teaching the supreme Pāśupata knowledge to Devī on Mandara, and relates how Kṛṣṇa later requests the same doctrine from the sage Upamanyu.
They set up a Śaiva soteriology: the self as bound (paśu), the binding factors (pāśa), and Śiva as lord and liberator (Paśupati), with liberation explained as the removal of bonds through Pāśupata knowledge and divine grace.
Śiva is highlighted as Maheśa/Īśāna/Śrīkaṇṭha and Paśupati; Kṛṣṇa is identified as Viṣṇu in Kṛṣṇa-form (viśvayoni), and Śiva’s vibhūti (glories/powers) is explicitly requested for exposition.