
အဓ್ಯಾಯ ၁၇ တွင် ဥပမညုက ဂုရုသည် သင်တန်းသား၏ အရည်အချင်းနှင့် အခွင့်အာဏာ (yogyatā/adhikāra) ကို စိစစ်ပြီးမှသာ ချည်နှောင်မှုအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ခြင်း (sarva-bandha-vimukti) အတွက် ṣaḍadhvā-śuddhi ကို သင်ကြား/ကျင့်သုံးစေရမည်ဟု ညွှန်ကြားသည်။ ထို့နောက် အဓွဝန် ခြောက်ပါး—kalā, tattva, bhuvana, varṇa, pada, mantra—ကို ပေါ်ထွန်းမှု၏ အဆင့်လိုက် “လမ်းကြောင်း” အဖြစ် အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်ပြသည်။ Nivṛtti မှ စတင်သော kalā ငါးပါးကို ရှင်းလင်းပြီး ကျန်အဓွဝန် ငါးပါးသည် ထို kalā များဖြင့် ပျံ့နှံ့ဖုံးလွှမ်းထားကြောင်း ဆိုသည်။ tattvādhvan ကို Śiva-tattva မှ Bhūmi အထိ ၂၆ ဆင့်အဖြစ် ရေတွက်ကာ သန့်စင်၊ မသန့်စင်၊ ရောနှော ဟူ၍ လက္ခဏာပြုသည်။ bhuvanādhvan သည် Ādhāra မှ Unmanā အထိ (ခွဲခြားချက်များမပါ) ၆၀ ဟု ဖော်ပြသည်။ varṇādhvan ကို ရုဒြရူပ အက္ခရာ ၅၀ ဟု ဆိုပြီး padādhvan သည် ခွဲခြားမှုများစွာရှိသည်။ mantrādhvan သည် အမြင့်ဆုံး vidyā ဖြင့် ပျံ့နှံ့ထားပြီး၊ ဥပမာအဖြစ် tattva များ၏ အရှင် Śiva ကို tattva အတွင်း မရေတွက်သကဲ့သို့ mantra-nāyaka ကိုလည်း mantrādhvan အတွင်း မရေတွက်ကြောင်း ပြောသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အဓွဝန်ခြောက်ပါး၏ အမှန်တကယ် သိမြင်မှုနှင့် “ဖုံးလွှမ်းသူ–ဖုံးလွှမ်းခံ” (vyāpaka–vyāpya) တရားကို မသိလျှင် adhva-śodhana အတွက် မသင့်တော်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် လက်တွေ့ကျင့်စဉ်မတိုင်မီ အဓွဝန်၏ သဘောနှင့် ဖုံးလွှမ်းမှုဖွဲ့စည်းပုံကို နားလည်ရမည်ဟု အလေးပေးသည်။
Verse 1
उपमन्युरुवाच । अतः परं समावेक्ष्य गुरुः शिष्यस्य योग्यताम् । षडध्वशुद्धिं कुर्वीत सर्वबंधविमुक्तये
ဥပမညုက ပြောသည်—ထို့နောက် ဂုရုသည် သစ္စာရှင်၏ သင့်လျော်မှုကို သေချာစွာ စိစစ်ပြီး၊ ချည်နှောင်မှုအားလုံးမှ အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်စေရန် “ဆဋ္ဓွ-ရှုဒ္ဓိ” ဟုခေါ်သော လမ်းခြောက်ပါးသန့်စင်မှုကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 2
कलां तत्त्वं च भुवनं वर्णं पदमतः परम् । मंत्रश्चेति समासेन षडध्वा परिपठ्यते
အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် လမ်းခြောက်ပါး (ဆဋ္ဓွ) ကို ဤသို့ ရွတ်ဆိုကြသည်—ကလာ (အင်အား/အစိတ်အပိုင်းများ), တတ္တဝ (သဘောတရားများ), ဘုဝန (လောကများ), ဝဏ္ဏ (အသံအက္ခရာများ), ပဒ (သန့်ရှင်းသော စကားလုံးများ) နှင့် ထို့အပေါ်က မန္တရ (ထုတ်ဖော်ထားသော မန္တရတော်များ) ဖြစ်သည်။
Verse 3
निवृत्त्याद्याः कलाः पञ्च कलाध्वा कथ्यते बुधैः । व्याप्ताः कलाभिरितरे त्वध्वानः पञ्च पञ्चभिः
ပညာရှိတို့က «ကလာ၏ လမ်းကြောင်း» သည် နိဝတ္တိမှ စ၍ ကလာ ၅ ပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အခြား အဓွာန်လမ်းကြောင်းများလည်း ကလာတို့ဖြင့် အနှံ့ပျံ့ဝင်နေပြီး—လမ်း ၅ ခု၊ တစ်လမ်းစီ၌ ၅ မျိုးစီဖြစ်သည်။
Verse 4
शिवतत्त्वादिभूम्यंतं तत्त्वाध्वा समुदाहृतः । षड्विंशत्संख्ययोपेतः शुद्धाशुद्धोभयात्मकः
«တတ္တဝါ၏ လမ်းကြောင်း» (တတ္တဝါဓွာ) သည် ရှိဝတတ္တဝါမှ စ၍ မြေတတ္တဝါအထိ ဆင်းသက်သွားသည်ဟု ကြေညာထားသည်။ ၎င်းတွင် တတ္တဝါ ၂၆ ပါး ပါဝင်ပြီး သန့်စင်သော၊ မသန့်သော၊ နှစ်မျိုးပေါင်းစပ်သော သဘောတရားတို့ဖြစ်သည်။
Verse 5
आधाराद्युन्मनांतश्च भुवनाध्वा प्रकीर्तितः । विना भेदोपभेदाभ्यां षष्टिसंख्यासमन्वितः
အာဓာရမှ အွန်မာနာအထိကို «လောကတို့၏ လမ်းကြောင်း» (ဘုဝနာဓွန်) ဟု ချီးကျူးကြေညာသည်။ ခွဲခြားမှုနှင့် ခွဲခြားခွဲငယ်များကို မထည့်ဘဲ ရေတွက်လျှင် အရေအတွက် ၆၀ ဖြင့် ပြည့်စုံသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 6
पञ्चाशद्रुद्ररूपास्तु वर्णा वर्णाध्वसंज्ञिताः । अनेकभेदसंपन्नः पदाध्वा समुदाहृतः
အက္ခရာ ၅၀ ပါးသည် ရုဒြရူပများ ဖြစ်ကြပြီး “အက္ခရာလမ်းကြောင်း” (varṇādhva) ဟု ခေါ်ကြသည်။ “စကားလုံးလမ်းကြောင်း” (padādhvā) သည် ခွဲခြားမှုနှင့် မျိုးကွဲများစွာ ပါဝင်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။
Verse 7
सर्वोपमंत्रैर्मंत्राध्वा व्याप्तः परमविद्यया । यथा शिवो न तत्त्वेषु गण्यते तत्त्वनायकः
မန်တရလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်လုံးသည် အထောက်အကူမန်တရများအားလုံးနှင့်တကွ အမြင့်မြတ်သော ဗိဒ္ဓာဖြင့် ပြည့်နှံ့နေသည်။ ထို့ကြောင့် တတ္တဝများအားလုံးကို အုပ်စိုးသော တတ္တဝနာယက ဖြစ်သော်လည်း ရှီဝသည် တတ္တဝများထဲတွင် မရေတွက်ကြ။
Verse 8
मंत्राध्वनि न गण्येत तथासौ मंत्रनायकः । कलाध्वनो व्यापकत्वं व्याप्यत्वं चेतराध्वनाम्
မန်တရလမ်းကြောင်းကို သီးခြားအမျိုးအစားတစ်ခုအဖြစ် မရေတွက်သင့်သကဲ့သို့ မန်တရကို အုပ်စိုးသော အရှင်လည်း (ရှီဝနှင့်) မကွာခြား။ ကလာ (Kalā) လမ်းကြောင်းသည် ပျံ့နှံ့ဖုံးလွှမ်းသူဖြစ်ပြီး အခြားလမ်းကြောင်းများသည် ဖုံးလွှမ်းခံရသူများ ဖြစ်သည်။
Verse 9
न वेत्ति तत्त्वतो यस्य नैवार्हत्यध्वशोधनम् । षड्विधस्याध्वनो रूपं न येन विदितं भवेत्
တတ္တဝ၏ အမှန်တရားကို မသိသူသည် အဓွ-ရှೋಧန (လမ်းကြောင်းသန့်စင်ခြင်း) ကို လုပ်ဆောင်ရန် လုံးဝမသင့်တော်။ ထို့ပြင် အဓွန် ခြောက်မျိုး၏ အမှန်ရုပ်သဘောကို မသိနားမလည်သူလည်း အရည်အချင်းမပြည့်မီ။
Verse 10
व्याप्यव्यापकता तेन ज्ञातुमेव न शक्यते । तस्मादध्वस्वरूपं च व्याप्यव्यापकतां तथा
အကန့်အသတ်ရှိသော ထိုနည်းလမ်းဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခံရသူနှင့် ဖုံးလွှမ်းသူတို့၏ ဆက်နွယ်မှုကို အမှန်တကယ် မသိနိုင်။ ထို့ကြောင့် အဓွန်၏ သဘောသဘာဝနှင့် ဖုံးလွှမ်းမှု၏ သဘောတရားကိုလည်း သိမြင်ရမည်—အရှင်သည် အရာအားလုံးအတွင်း၌ တည်ရှိသော်လည်း အလုံးစုံကို ဖုံးလွှမ်းသော ပတိ (Pati) အဖြစ် အလွန်မြင့်တင်လျက် ရှိသည်။
Verse 11
यथावदवगम्यैव कुर्यादध्वविशोधनम् । कुंडमंडलपर्यंतं तत्र कृत्वा यथा पुरा
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို မှန်ကန်စွာ နားလည်ပြီးနောက်၊ အဓွန်-ရှိုဓန (adhvan-śodhana) ဟူသော ယဇ္ဈလမ်းကြောင်း သန့်စင်ခြင်းကို ပြုလုပ်ရမည်။ ယခင်က ထုံးတမ်းစဉ်လာအတိုင်း ထိုနေရာ၌ မီးကွန်ဒ်နှင့် မဏ္ဍလ (kuṇḍa-maṇḍala) အထိ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 12
द्विहस्तमानं कुर्वीत प्राच्यां कलशमंडलम् । ततः स्नातश्शिवाचार्यः सशिष्यः कृतनैत्यकः
အရှေ့ဘက်၌ ပူဇော်ရေးရေကလသအတွက် လက်နှစ်လက်အတိုင်းအတာရှိသော မဏ္ဍလဝိုင်းကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့နောက် ရေချိုးပြီး နေ့စဉ်နိတျယကရဏများကို ပြီးစီးထားသော ရှိဝအာချာရျယသည် တပည့်နှင့်အတူ ပူဇော်ပွဲကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 13
प्रविश्य मंडलं शंभोः पूजां पूर्ववदाचरेत् । तत्राढकावरैस्सिद्धं तंदुलैः पायसं प्रभोः
ရှမ္ဘု၏ သန့်ရှင်းသည့် မဏ္ဍလထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ ယခင်ညွှန်ကြားထားသကဲ့သို့ပင် ပူဇော်မှုကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထိုနေရာ၌ သခင်အတွက် အာဍကနှင့် အာဝရ အတိုင်းအတာများဖြင့် တိုင်းတာထားသော ကောင်းစွာချက်ပြုတ်သည့် ဆန်ဖြင့် နို့ဆန်ပူဇော် (ပာယသ) ကို ပြင်ဆင်ရမည်။
Verse 14
अर्धं निवेद्य होमार्थं शेषं समुपकल्पयेत् । पुरतः कल्पिते वाथ मंडले वर्णिमंडिते
ထိုပာယသ၏ တစ်ဝက်ကို ဟိုးမ (homa) အတွက် နိဝေဒျအဖြစ် ပူဇော်ပြီး ကျန်တစ်ဝက်ကို သင့်လျော်စွာ ပြင်ဆင်ထားရမည်။ ထို့နောက် ရှေ့ဘက်၌—အရောင်သန့်ရှင်းများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ပြင်ဆင်ပြီးသား မဏ္ဍလအတွင်း—အမိန့်တော်အတိုင်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 15
स्थापयेत्पञ्चकलशान्दिक्षु मध्ये च देशिकः । तेषु ब्रह्माणि मूलार्णैर्बिन्दुनादसमन्वितैः
ပူဇော်ပွဲကို ဦးဆောင်သော ဒေသိက (ဆရာ) သည် ဦးတည်ရာတစ်ခုစီနှင့် အလယ်တွင် ကလသ ငါးလုံးကို တည်ထားရမည်။ ထိုအိုးများအတွင်း၌ ဘိန္ဒုနှင့် နာဒ ပါဝင်သော မူလအက္ခရာများဖြင့် အုပ်စိုးသည့် သတ္တိတရားများ (brahmaṇi) ကို တည်သွင်းရမည်။
Verse 16
नम आद्यैर्यकरांतैः कल्पयेत्कल्पवित्तमः । ईशानं मध्यमे कुंभे पुरुषं पुरतः स्थिते
ထို့နောက် ပူဇော်ပွဲ စီစဉ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော साधक သည် «na» မှ «ya» အထိ မန္တရအက္ခရာများကို စိတ်ဖြင့် တည်ဆောက်စီမံရမည်။ အလယ်က ကုಂಭ (kumbha) တွင် Īśāna (ရှီဝ) ကို သမาธိဖြင့် စိတ်ကူးရမည်၊ ရှေ့တွင်ထားသော ကုಂಭ တွင်မူ Puruṣa (သန့်စင်ပေးသော အရှင်၏ အင်္ဂါ) ကို သမาธိဖြင့် စိတ်ကူးရမည်။
Verse 17
अघोरं दक्षिणे वामे वामं सद्यं च पश्चिमे । रक्षां विधाय मुद्रा च बद्ध्वा कुंभाभिमंत्रणम्
အဃောရ မန္တရကို ညာဘက်၌ ထား၍၊ ဝာမကို ဘယ်ဘက်၌ ထားကာ၊ သဒျကို အနောက်ဘက်၌ ထားလျက် ကာကွယ်ရေး (ရက္ခာ) ကို တည်စေ၏။ ထို့နောက် သင့်တော်သော မုဒြာကို ဖွဲ့၍ ခိုင်မြဲစေပြီး မန္တရဖြင့် ကုಂಭ (ရေခွက်/ရေကန်) ကို အဘိမန္တရကာ သီဝ၏ ကာကွယ်တန်ခိုးအောက်တွင် ပူဇော်ပွဲကို ဆောင်ရွက်စေ၏။
Verse 18
कृत्वा शिवानलैर्होमं प्रारभेत्यथा पुरा । यदर्धं पायसं पूर्वं होमार्थं परिकल्पितम्
သီဝမီး (Śiva-အဂ္နိ) ထဲသို့ ဟောမပူဇော်ပြီးနောက်၊ ယခင်က ပြုလုပ်သကဲ့သို့ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရမည်။ ဟောမအတွက် အစောပိုင်းက သီးသန့်ခွဲထားသော ပယာသ (နို့ဆန်ပူဒင်း) ၏ တစ်ဝက်ပိုင်းကို ထိုအတိုင်း အသုံးပြုရမည်။
Verse 19
हुत्वा शिष्यस्य तच्छेषं भोक्तुं समुपकल्पयेत् । तर्पणांतं च मंत्राणां कृत्वा कर्म यथा पुरा
ဟောမပူဇော်ပြီးနောက်၊ ကျန်ရှိသမျှကို (ပရသာဒ/သေရှ) အဖြစ် သင်တန်းသား (သိရှ) စားသုံးနိုင်ရန် စီစဉ်ပေးရမည်။ ထို့ပြင် မန္တရများကို တర్పဏ (အဆုံးသတ် ရေဖြင့်ပူဇော်ခြင်း) နှင့်အတူ ပြီးစီးစေပြီး၊ ယခင်ကကဲ့သို့ သတ်မှတ်ထားသော ထုံးတမ်းအတိုင်း အလုပ်ကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 20
हुत्वा पूर्णाहुतिं तेषां ततः कुर्यात्प्रदीपनम् । ओंकारादनु हुंकारं ततो मूलं फडंतकम्
ထိုအမှုများအတွက် ပူဏ္ဏာဟုတိ (နောက်ဆုံးပြည့်စုံသော ဟောမပူဇော်ခြင်း) ကို ဟုတပြီးနောက်၊ ထို့နောက် ပရဒီပန (မီး/ပူဇော်မှုကို ထွန်းညှိခြင်း) ကို ပြုလုပ်ရမည်။ အိုံကာရ (Oṃ) ကို ထုတ်ဆိုပြီးနောက် ဟုṃကာရ (Huṃ) ကို ဆက်ဆိုကာ၊ ထို့နောက် မူလမန္တရကို ကာကွယ်သံ «ဖတ်» (phaṭ) ဖြင့် အဆုံးသတ်၍ သီဝပူဇော်မှု၌ အတည်ပြုကာ အားဖြည့်ရမည်။
Verse 21
स्वाहांतं दीपने प्राहुरंगानि च यथाक्रमम् । तेषामाहुतयस्तिस्रो देया दीपनकर्मणि
မီးထွန်းပွဲ (ဒီပနကမ္မ) အတွက် အင်္ဂမန်တရများကို အစဉ်လိုက် ရွတ်ဆိုရပြီး မန်တရတိုင်းသည် “svāhā” ဖြင့် အဆုံးသတ်ရသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအင်္ဂမန်တရများအတွက် မီးထွန်းလုပ်ငန်း၌ အာဟုတီ သုံးကြိမ် ပူဇော်ရမည်။
Verse 22
मंत्रैरेकैकशस्तैस्तु विचिन्त्या दीप्तमूर्तयः । त्रिगुणं त्रिगुणी कृत्य द्विजकन्याकृतं सितम्
မန်တရတစ်ပုဒ်ချင်းစီကို တစ်ရာကြိမ်စီ ထပ်ခါတလဲလဲ ရွတ်ဆိုကာ (ဒေဝတား၏) တောက်ပသော ရုပ်သဏ္ဍာန်များကို စိတ်တွင် စူးစိုက်သင့်သည်။ ထို့နောက် သုံးဆဖြစ်သော ပူဇော်မှုကို ထပ်မံ သုံးဆအဖြစ် တိုးမြှင့်၍ သုံးဂုဏ်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုသို့ သုံးဂုဏ်ပြုလုပ်ပြီးနောက် ပုရိသဒွိဇကနျာ (ဗြာဟ္မဏမိန်းကလေး) က ပြင်ဆင်ထားသော သန့်ရှင်းဖြူစင်သည့် ပစ္စည်းကို အသုံးပြုရမည်။
Verse 23
सूत्रं सूत्रेण संमंत्र्य शिखाग्रे बंधयेच्छिशोः । चरणांगुष्ठपर्यंतमूर्ध्वकायस्य तिष्ठतः
မန္တရဖြင့် ကြိုးတစ်ချောင်းကို အခြားကြိုးတစ်ချောင်းနှင့် ပေါင်းစည်း၍ သန့်စင်ကာ ကလေး၏ ဆံထုံးထိပ် (śikhā) တွင် ချည်နှောင်ရမည်။ ကလေးသည် ကိုယ်ကို တည့်တည့်မတ်မတ် ရပ်စေ၍ ကြိုးကို ခြေမကြီးအထိ ဆင်းလျားစေရာ၏။
Verse 24
लंबयित्वा तु तत्सूत्रं सुषुम्णां तत्र योजयेत् । शांतया मुद्रयादाय मूलमंत्रेण मंत्रवित्
ထိုသန့်ရှင်းသောကြိုးကို အောက်သို့ လျားချထားပြီး မန္တရကို သိကျွမ်းသူသည် ထိုနေရာ၌ စုရှုမ္ဏာ (suṣumṇā) အလယ်လမ်းကြောင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ရမည်။ ထို့နောက် Śāntā မုဒြာကို ခံယူကာ မူလမန္တရဖြင့် အေးချမ်း၍ သီဝဘက်သို့ ဦးတည်သော စိတ်ဖြင့် အကျင့်ကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 25
हुत्वाहुतित्रयं तस्यास्सान्निध्यमुपकल्पयेत् । हृदि संताड्य शिष्यस्य पुष्पक्षेपेण पूर्ववत्
အဟုတိ သုံးကြိမ် ပူဇော်ပြီးနောက်၊ သူမ၏ သန့်ရှင်းသော အနီးကပ်တည်ရှိမှုကို ရိုးရာအတိုင်း တည်ထောင်ရမည်။ ထို့နောက် သင်တန်းသား၏ နှလုံးပေါ်ကို ထိနှက်၍၊ ယခင်ကဲ့သို့ ပန်းများကို ပစ်ချကာ ပညတ်ထားသည့်နည်းဖြင့် ပူဇော်ပွဲကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 26
चैतन्यं समुपादाय द्वादशांते निवेद्य च । सूत्रं सूत्रेण संयोज्य संरक्ष्यास्त्रेण वर्मणा
အတွင်းစိတ်သတိ (caitanya) ကို စုစည်းယူပြီး ဒွာဒသအန္တ (dvādaśānta) ၏ အဆုံး၌ ဆက်ကပ်ရမည်။ ထို့နောက် ကြိုးကို ကြိုးနှင့် ဆက်စပ်ကာ၊ ကာကွယ်ရေး အာစတြမန်ထရ (astra-mantra) ဖြင့် လက်နက်ကာကွယ်သကဲ့သို့ ကာရံထိန်းသိမ်းရမည်။
Verse 27
अवगुंठ्याथ तत्सूत्रं शिष्यदेहं विचिंतयेत् । मूलत्रयमयं पाशं भोगभोग्यत्वलक्षणम्
ထို့နောက် ထိုသန့်ရှင်းသော သာကြိုး (ယဇ္ဈနောပဝီတ) ကို ဖုံးအုပ်၍၊ သင်တန်းသား၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို မူလအညစ်အကြေး သုံးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော ပာရှ (pāśa) ဟူသော ချည်နှောင်မှုအဖြစ်၊ အာနန္ဒခံသူနှင့် အာနန္ဒခံရသော အရာဟူသော လက္ခဏာဖြင့် ဆင်ခြင်စေ။
Verse 28
विषयेन्द्रियदेहादिजनकं तस्य भावयेत् । व्योमादिभूतरूपिण्यः शांत्यतीतादयः कलाः
အတွေ့အကြုံ၏ အရာဝတ္ထုများ၊ အင်ဒြိယများနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အရင်းအမြစ်အဖြစ် ထိုသခင်ကို ဆင်ခြင်စေ။ အာကာသ စသည့် ဓာတ်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ယူသော၊ ရှာန္တိ (Śānti) နှင့် အတီတာ (Atītā) စသော ကလာ (kalā) တန်ခိုးများသည် ထိုသခင်၏ ပေါ်ထွန်းမှုများ ဖြစ်သည်။
Verse 29
सूत्रे स्वनामभिर्योज्यः पूज्यश्चैव नमोयुतैः । अथवा बीजभूतैस्तत्कृत्वा पूर्वोदितं क्रमात्
၎င်းတို့ကို သာကြိုးပေါ်တွင် ချည်စည်း၍ မိမိတို့၏ အမည်အလိုက် စီစဉ်ကာ «နမಃ» ဟူသော ဂါရဝပြုစကားများနှင့် ပူဇော်ရမည်။ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ကို ဘီဇ (bīja) မန္တရပုံစံများအဖြစ် ပြုလုပ်ပြီး၊ ယခင်ဖော်ပြခဲ့သည့် အစဉ်အတိုင်း ကర్మကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 30
ततो मलादेस्तत्त्वादौ व्याप्तिं समलोकयेत् । कलाव्याप्तिं मलादौ च हुत्वा संदीपयेत्कलाः
ထို့နောက် မလ (Mala) မှ စ၍ တတ္တဝ (tattva) များအထိ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်မှု (vyāpti) ကို ထင်ရှားစွာ ဆင်ခြင်ကြည့်ရှုရမည်။ ကလာ (kalā) များ၏ ပျံ့နှံ့မှုကို မလ စသည့်အရာများထဲသို့ ဟုတ (homa) အဖြစ် ပူဇော်ပြီးနောက်၊ ကလာများကို မီးထွန်းသကဲ့သို့ တောက်ပစေ၍ နိုးကြားစေ။
Verse 31
शिष्यं शिरसि संताड्य सूत्रं देहे यथाक्रमम् । शांत्यतीतपदे सूत्रं लाञ्छयेन्मंत्रमुच्चरन्
ဆရာသည် တပည့်၏ ခေါင်းပေါ်ကို ထိနှက် (ထိကပ်) ပြီးနောက် အစဉ်အလာအတိုင်း ကိုယ်ပေါ်၌ သန့်ရှင်းသော ယဇ္ဈနာကြိုး (sacred thread) ကို တင်ပေးရမည်။ မန္တရကို ရွတ်ဆိုလျက် «Śāntyatīta» ဟုခေါ်သော—ငြိမ်းချမ်းခြင်းကို ကျော်လွန်သည့် အဆင့်—၌ ကြိုးကို အမှတ်တံဆိပ်တင်၍ ခိုင်မြဲစွာ ချည်နှောင်ရမည်၊ ဤသည်မှာ သီဝ၏ ကရုဏာဖြင့် တပည့်သည် ချည်နှောင်မှုများကို ကျော်လွန်သွားခြင်းကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်သည်။
Verse 32
एवं कृत्वा निवृत्त्यन्तं शांत्यतीतमनुक्रमात् । हुत्वाहुतित्रयं पश्चान्मण्डले च शिवं यजेत्
ဤသို့ အစဉ်လိုက် နိဝෘတ္တိ၏ အဆုံးတိုင်အောင်၊ ထို့ပြင် ရှာန္တိကိုလည်း ကျော်လွန်အောင် ဆောင်ရွက်ပြီးနောက် အဟုတိ သုံးကြိမ်ကို ပူဇော်လှူဒါန်းရမည်။ ထို့နောက် သန့်စင်ထားသော မဏ္ဍလအတွင်း၌ သီဝဘုရားကို ဝတ်ပြုရမည်။
Verse 33
देवस्य दक्षिणे शिष्यमुपवेश्योत्तरामुखम् । सदर्भे मण्डले दद्याद्धोमशिष्टं चरुं गुरुः
ဒေဝတား၏ ညာဘက်တွင် မြောက်ဘက်မျက်နှာမူအောင် သင်တန်းသားကို ထိုင်စေပြီး၊ ဒರ್ಭမြက်ဖြင့် ပြင်ဆင်ထားသော မဏ္ဍလအတွင်း၌ ဟောမပြီးနောက် ကျန်သော ချရု (caru) ဆန်ပူဇော်ကို ဂုရုက ပေးရမည်။
Verse 34
शिष्यस्तद्गुरुणा दत्तं सत्कृत्य शिवपूर्वकम् । भुक्त्वा पश्चाद्द्विराचम्य शिवमन्त्रमुदीरयेत्
သင်တန်းသားသည် ဂုရုက ပေးအပ်သည့်အရာကို ရိုသေစွာ လက်ခံ၍ အရင်ဆုံး သီဝဘုရားအား ပူဇော်တင်မြှောက်ရမည်။ ထို့နောက် စားသောက်ပြီးလျှင် အာစမနကို နှစ်ကြိမ် ပြုလုပ်ကာ သီဝမန္တရကို ရွတ်ဆိုရမည်။
Verse 35
अपरे मण्डले दद्यात्पञ्चगव्यं तथा गुरुः । सो ऽपि तच्छक्तितः पीत्वा द्विराचम्य शिवं स्मरेत्
အခြား မဏ္ဍလတစ်ခုတွင်လည်း ဂုရုက ပဉ္စဂဝျ (pañcagavya) ကို ပေးရမည်။ သင်တန်းသားသည် မိမိစွမ်းအားအတိုင်း သောက်ပြီးနောက် အာစမနကို နှစ်ကြိမ် ပြုလုပ်ကာ သီဝဘုရားကို သတိရရမည်။
Verse 36
तृतीये मण्डले शिष्यमुपवेश्य यथा पुरा । प्रदद्याद्दंतपवनं यथाशास्त्रोक्तलक्षणम्
တတိယ မဏ္ဍလ (ritual-circle) တွင် ယခင်အတိုင်း တပည့်ကို ထိုင်စေပြီး၊ ဆရာသည် သာස්တရများတွင် ဖော်ပြထားသော လက္ခဏာနှင့် စည်းကမ်းအတိုင်း “ဒန္တပဝန” (dantapavana) ဟူသော သွားသန့်စင်ရေး အခမ်းအနားကို ပေးအပ်ရမည်။
Verse 37
अग्रेण तस्य मृदुना प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः । वाचं नियम्य चासीनश्शिष्यो दंतान्विशोधयेत्
နှုတ်ကိုထိန်းသိမ်း၍ ထိုင်နေသော တပည့်သည် နူးညံ့သော သစ်တံဖြင့် သွားကို သန့်စင်ရမည်။ မျက်နှာကို အရှေ့ သို့မဟုတ် မြောက်သို့ မျက်နှာမူကာ သန့်ရှင်းမှုနှင့် စည်းကမ်းဖြင့် သီဝ၏ ကရုဏာသို့ ပြင်ဆင်ရမည်။
Verse 38
प्रक्षाल्य दंतपवनं त्यक्त्वाचम्य शिवं स्मरेत् । प्रविशेद्देशिकादिष्टः प्रांजलिः शिवमण्डलम्
သွားသန့်စင်သစ်တံကို ဆေးကြောပြီးနောက် အာစမန (ācamana) ပြုလုပ်ကာ သီဝကို သတိရစေ။ ဆရာ၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း လက်အုပ်ချီ၍ သီဝမဏ္ဍလ (ပူဇော်ရာ သန့်မြတ်နေရာ) ထဲသို့ ဝင်ရမည်။
Verse 39
त्यक्तं तद्दन्तपवनं दृश्यते गुरुणा यदि । प्रागुदक्पश्चिमे वाग्रे शिवमन्यच्छिवेतरम्
ဂုရုက သွားအနားရှိ လေရှုသက် (သွားပဝန) ရပ်သွားသည်ကို မြင်လျှင်၊ စကား၏ အရှေ့ဆုံးနေရာ၌ အရှေ့၊ မြောက်၊ အနောက် တို့တွင် သီဝကို ခွဲခြားသိမြင်ရမည်။ သီဝမဟုတ်သမျှကို မသီဝဟု သိမှတ်ရမည်။
Verse 40
अशस्ताशामुखे तस्मिन्गुरुस्तद्दोषशांतये । शतमर्धं तदर्धं वाजुहुयान्मूलमन्त्रतः
အချိန်นั้นတွင် မင်္ဂလာမရှိသော ဦးတည်ရာကို မျက်နှာမူ၍ ကర్మကို စတင်မိလျှင်၊ ထိုအပြစ်ကို ငြိမ်းစေရန် ဂုရုသည် မူလမန္တရ (root mantra) ဖြင့် ဟောမအလှူကို တစ်ရာကြိမ်၊ သို့မဟုတ် တစ်ဝက်၊ သို့မဟုတ် ထိုတစ်ဝက်၏ တစ်ဝက် ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 41
ततः शिष्यं समालभ्य जपित्वा कर्णयोः शिवम् । देवस्य दक्षिणे भागे तं शिष्यमधिवासयेत्
ထို့နောက် ဆရာသည် တပည့်ကို နီးကပ်စေ၍၊ သူ၏ နားနှစ်ဖက်ထဲသို့ ရှီဝ၏ သန့်ရှင်းသော မန္တရကို တိတ်တိတ်လေး ရွတ်ဆိုပေးရမည်။ ထို့နောက် ထိုတပည့်ကို ဘုရား၏ ညာဘက်၌ နေထိုင်စေကာ၊ အဘိသေကပူဇာအတွက် ထိုနေရာ၌ တည်စေသင့်သည်။
Verse 42
अहतास्तरणास्तीर्णे स दर्भशयने शुचिः । मंत्रिते ऽन्तः शिवं ध्यायञ्शयीत प्राक्छिरा निशि
မပျက်မစီး သန့်ရှင်းသော ခင်းတန်းပေါ်တွင် ဒರ್ಭမြက်ကို ခင်းထားသော သန့်ရှင်းသည့် အိပ်ရာ၌၊ သူသည် ကိုယ်စိတ်သန့်စင်၍ နေရမည်။ မန္တရဖြင့် သန့်စင်ကာ၊ ညအခါ အရှေ့ဘက်သို့ ခေါင်းတင်၍ အတွင်းစိတ်၌ ရှီဝဘုရားကို သာဓကပြုကာ အိပ်စက်ရမည်။
Verse 43
शिखायां बद्धसूत्रस्य शिखया तच्छिखां गुरुः । आबध्याहतवस्त्रेण तमाच्छाद्य च वर्मणा
ထို့နောက် ဂုရုသည် တပည့်၏ ဆံထုံး (śikhā) ကို ခေါင်းထိပ်၌ ကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်လေ၏။ ချည်ပြီးနောက် ကာကွယ်ရေးအဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ကာ ကာဝတ် (ဝర్మ) ကိုလည်း ဝတ်ဆင်ပေးလေ၏။
Verse 44
रेखात्रयं च परितो भस्मना तिलसर्षपैः । कृत्वास्त्रजप्तैस्तद्वाह्ये दिगीशानां बलिं हरेत्
မంత్రဖြင့် သန့်စင်ထားသော ဘတ်စမ (bhasma) နှင့် နှမ်းစေ့၊ မတ်စတာစေ့တို့ကို တွဲဖက်၍ ပတ်လည်အနှံ့ သန့်ရှင်းသော မျဉ်းသုံးကြောင်းကို ရေးဆွဲရမည်။ ထို့နောက် ထိုအမှတ်အသားထားသော နယ်ပယ်အပြင်ဘက်တွင်—မంత్రဇပ်ဖြင့် သန့်စင်ပြီးနောက်—အရပ်ဒေဝတားများ (Directions’ Lords) ထံ ဘလိ (oblation) ကို ဆက်ကပ်ရမည်။
Verse 45
शिष्यो ऽपि परतो ऽनश्नन्कृत्वैवमधिवासनम् । प्रबुध्योत्थाय गुरवे स्वप्नं दृष्टं निवेदयेत्
ထို့နောက် တပည့်သည်လည်း သီးခြားနေထိုင်ကာ အစာမစားဘဲ ဤသို့ သတ်မှတ်ထားသော အဓိဝာသန (adhivāsana) ကို ပြုလုပ်ရမည်။ နိုးထ၍ ထလာသောအခါ မြင်ခဲ့သော အိပ်မက်ကို ဂုရုထံ တင်ပြရမည်။
The chapter is primarily doctrinal rather than event-driven; it presents a guru–śiṣya instructional setting where Upamanyu outlines ṣaḍadhvā and the prerequisites for their purification.
It frames liberation as dependent on purifying and internalizing the sixfold structure of manifestation—moving through kalā/tattva/bhuvana and speech/mantra strata—under correct eligibility and knowledge.
Five kalās beginning with Nivṛtti; a 26-fold tattvādhvan from Śiva-tattva to Bhūmi; a sixtyfold bhuvanādhvan from Ādhāra to Unmanā; fifty varṇas as Rudra-forms; and the expansive padādhvan and mantrādhvan pervaded by supreme vidyā.