
အဓ್ಯಾಯ ၁၃ သည် သဒ္ဓမ္မဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဒေဝီက ကလိယုဂ၏ အခြေအနေကို ခွဲခြမ်းဖော်ပြသည်။ အချိန်က “ကလုသိတ” (အညစ်အကြေးကပ်) ဖြစ်၍ ကျော်လွှားရန်ခက်ကာ ဓမ္မကို လျစ်လျူရှုကြပြီး ဝර්ဏာශ්ရမ စည်းကမ်းကျင့်ဝတ်များ ပျက်ယွင်းကာ လူမှု–ဘာသာရေး အကျပ်အတည်းဖြစ်၍ ဂုရု–ရှিষယ သင်ကြားပို့ချမှုလည်း ချိုးဖောက်ခံရသည်။ ထိုကန့်သတ်ချက်များအောက်တွင် ရှိဝ၏ ဘက္တများ မောက္ခရနိုင်မည်နည်းဟု မေးရာ ဣရှ္ဝရက မိမိ၏ “ပရမာ ဝိဒျာ” ဖြစ်သော နှလုံးကို ပျော်ရွှင်စေသည့် ပဉ္စာက္ෂရီ မန္တရကို အားကိုးရန် ညွှန်ကြားပြီး ဘက္တိဖြင့် အတွင်းဘဝကို ပုံဖော်သူသည် ကလိယုဂတွင်ပင် လွတ်မြောက်နိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် ပြဿနာကို ထပ်မံတင်းကျပ်စေ၍ လူတို့သည် စိတ်၊ စကား၊ ကိုယ်၏ အပြစ်များကြောင့် ကမ္မအတွက် မသင့်တော်နိုင်သကဲ့သို့ “ပတိတ” (ကျဆုံးသူ) ဖြစ်နိုင်ပြီး လုပ်သမျှသည် နరకသို့သာ ဦးတည်မလားဟု မေးသည်။ ရှိဝက မြေပြင်တွင် ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုထားသော ကတိကို အတည်ပြုပြီး ကျဆုံးသူ ဘက္တတောင် ဤဝိဒျာဖြင့် လွတ်မြောက်နိုင်ကြောင်း ပြန်လည်ကြေညာကာ ကာကွယ်ထားသော “ရဟಸ್ಯ” ကို ထုတ်ဖော်သည်—မန္တရနှင့်အတူ ဘုရားပူဇော်ခြင်း (စမမန္တရက ပူဇာ) သည် အဆုံးအဖြတ်ပေးသော ကယ်တင်ရေး အင်အားဖြစ်သည်။ အခန်း၏ လမ်းကြောင်းမှာ ကလိယုဂ ခွဲခြမ်းချက် → ပူဇာ/သီလ မစွမ်းနိုင်မှု → မန္တရ-ဘက္တိ ဖြေရှင်းချက် → ဘုရားကတိအာမခံ → ကျဆုံးသူများအတွက် မန္တရပူဇာ အာဏာပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 1
देव्युवाच । कलौ कलुषिते काले दुर्जये दुरतिक्रमे । अपुण्यतमसाच्छन्ने लोके धर्मपराङ्मुखे
ဒေဝီက မိန့်တော်မူသည်– «ကလိယုဂ၌၊ အချိန်ကာလသည် အညစ်အကြေးဖြင့် မလွတ်ကင်း၍ အနိုင်ယူရန်ခက်၊ ကျော်လွန်ရန်ခက်သောအခါ၊ အကုသိုလ်မှ ပေါက်ဖွားသော အမှောင်ကမ္ဘာက ဖုံးလွှမ်းပြီး လူတို့သည် ဓမ္မမှ လှည့်ကွာသွားသောအခါ…»
Verse 2
क्षीणे वर्णाश्रमाचारे संकटे समुपस्थिते । सर्वाधिकारे संदिग्धे निश्चिते वापि पर्यये
«ဝဏ္ဏနှင့် အာශ්ရမ အကျင့်အထုံးများ ကျဆင်းသွား၍ အန္တရာယ်ကာလ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ၊ ဓမ္မတာဝန်အပေါင်းတို့၏ မှန်ကန်သောလမ်းကြောင်းသည် သံသယဖြစ်လာသော်လည်းကောင်း၊ သေချာသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း ပြောင်းလဲလွဲချော်သွားသော်လည်းကောင်း…»
Verse 3
तदोपदेशे विहते गुरुशिष्यक्रमे गते । केनोपायेन मुच्यंते भक्तास्तव महेश्वर
«ထိုသန့်ရှင်းသော သင်ကြားမှု ပျက်စီးနှောင့်ယှက်ခံရ၍ ဆရာ-တပည့် အစဉ်အလာလည်း ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ၊ မဟေရှဝရ အရှင်၊ သင်၏ ဘက္တားတို့သည် မည်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် လွတ်မြောက်နိုင်ပါမည်နည်း?»
Verse 4
ईश्वर उवाच । आश्रित्य परमां विद्यां हृद्यां पञ्चाक्षरीं मम । भक्त्या च भावितात्मानो मुच्यंते कलिजा नराः
အီရှဝရက မိန့်တော်မူသည်– «ငါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဗိဒ္ဓာ၊ နှလုံး၌ တည်နေသော ပဉ္စက္ခရီ မန္တရကို အားကိုး၍၊ ဘက္တိဖြင့် အတွင်းစိတ်ကို ပြည့်ဝစေသော ကလိယုဂ၌ မွေးဖွားသူ လူတို့သည် လွတ်မြောက်ကြ၏။»
Verse 5
मनोवाक्कायजैर्दोषैर्वक्तुं स्मर्तुमगोचरैः । दूषितानां कृतघ्नानां निंदकानां छलात्मनाम्
သဘာဝအညစ်အကြေးရှိသူများ—ကျေးဇူးမသိသူ၊ အပြစ်ရှာသူ၊ လှည့်စားတတ်သူ—သည် စိတ်၊ စကား၊ ကိုယ်ကာယမှ ပေါက်ဖွားသော ချို့ယွင်းချက်များကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရပြီး၊ ထိုချို့ယွင်းချက်များကြောင့် သာမန်အတွေးအခေါ်မရောက်နိုင်သော သုဒ္ဓသီဝတရားကို ပြောရန်တောင်၊ မှတ်မိရန်တောင် မသင့်တော်ကြသည်။
Verse 6
लुब्धानां वक्रमनसामपि मत्प्रवणात्मनाम् । मम पञ्चाक्षरी विद्या संसारभयतारिणी
လောဘကြီးသူများနှင့် စိတ်ကောက်ကွေ့သူများပင်—သူတို့၏အတွင်းစိတ်က ငါ့ထံသို့ လှည့်လာပါက—ငါ၏ ပဉ္စအက္ခရာ မန္တရဝိဒ္ယာသည် သံသရာ၏ ကြောက်ရွံ့မှုကို ကူးမြောက်စေသော ကယ်တင်သိမြင်မှု ဖြစ်သည်။
Verse 7
मयैवमसकृद्देवि प्रतिज्ञातं धरातले । पतितो ऽपि विमुच्येत मद्भक्तो विद्ययानया
အို ဒေဝီ၊ ငါသည် ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် ထပ်ခါထပ်ခါ ကတိပြုခဲ့သည်—ငါ့ကို ကိုးကွယ်သောသူသည် အပြစ်ထဲသို့ ကျရောက်ခဲ့သော်လည်း ဤလွတ်မြောက်စေသော ဝိဒ္ယာကြောင့်ပင် လွတ်ကင်းမည်ဟု။
Verse 8
ततः कथं विमुच्येत पतितो विद्यया ऽनया । ईश्वर उवाच । तथ्यमेतत्त्वया प्रोक्तं तथा हि शृणु सुन्दरि
ထို့နောက် (သူမက) မေးလေသည်—“ဤဝိဒ္ယာဖြင့် ကျရောက်သူသည် မည်သို့ လွတ်မြောက်နိုင်သနည်း?” အရှင်က ပြောတော်မူသည်—“သင်ပြောသောအရာသည် အမှန်တကယ်ပင် မှန်ကန်သည်။ ထို့ကြောင့် နားထောင်လော့၊ အလှတရားရှိသူရေ။”
Verse 9
रहस्यमिति मत्वैतद्गोपितं यन्मया पुरा । समंत्रकं मां पतितः पूजयेद्यदि मोहितः
«ဤအရာသည် လျှို့ဝှက်ချက်» ဟု ထင်မှတ်၍ ယခင်က ငါသည် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့၏။ အကြောင်းမူကား မောဟကြောင့် ကျဆုံးသူတစ်ဦးပင် မန္တရနှင့်အတူ ငါ့ကို ပူဇော်လျှင် ထိရောက်နိုင်သဖြင့် ထိုကြောင့် လျှို့ဝှက်အဖြစ် စောင့်ရှောက်ထားခဲ့သည်။
Verse 10
नारकी स्यान्न सन्देहो मम पञ्चाक्षरं विना । अब्भक्षा वायुभक्षाश्च ये चान्ये व्रतकर्शिताः
ငါ၏ ပဉ္စအက္ခရာ မန္တရ မရှိလျှင် သံသယမရှိဘဲ နရကသို့ ကျရောက်ရ၏—ရေတစ်မျိုးတည်းဖြင့် အသက်ရှင်သူများ၊ လေတစ်မျိုးတည်းဖြင့် အသက်ရှင်သူများနှင့် တပသ္ယာ၊ ဝရတတို့ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ပိန်လှီသူ အခြားသူများပင် ဖြစ်စေ။
Verse 11
तेषामेतैर्व्रतैर्नास्ति मम लोकसमागमः । भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव यो हि मां सकृदर्चयेत्
ထိုသူတို့အတွက် ထိုဝရတများဖြင့် ငါ၏ လောကသို့ ရောက်ခြင်း မရှိ။ သို့သော် ပဉ္စအက္ခရာ မန္တရဖြင့် ဘက္တိဖြင့် ငါ့ကို တစ်ကြိမ်တည်းပင် ပူဇော်သူသည် ငါနှင့် ဆုံစည်းခြင်းကို ရရှိ၏။
Verse 12
सो ऽपि गच्छेन्मम स्थानं मन्त्रस्यास्यैव गौरवात् । तस्मात्तपांसि यज्ञाश्च व्रतानि नियमास्तथा
သူပင်လျှင် ဤမန္တရ၏ မဟာဂုဏ်တော်ကြောင့်သာ ငါ၏ နေရာသို့ ရောက်နိုင်၏။ ထို့ကြောင့် တပသ္ယာများ၊ ယဇ္ဉများ၊ ဝရတများနှင့် နိယမများကိုလည်း (ဤအရာဖြင့်) ပြည့်စုံပြီး ပြီးမြောက်သကဲ့သို့ သိမှတ်ရမည်။
Verse 13
पञ्चाक्षरार्चनस्यैते कोट्यंशेनापि नो समः । बद्धो वाप्यथ मुक्तो वा पाशात्पञ्चाक्षरेण यः
ဤအခြားနည်းလမ်းတို့သည် ပဉ္စက္ခရာမန္တရဖြင့် ပူဇော်ခြင်း၏ တစ်ကိုဋိအပိုင်းတောင် မတူညီနိုင်။ ချည်နှောင်နေသူဖြစ်စေ လွတ်မြောက်ပြီးသူဖြစ်စေ ပဉ္စက္ခရာကို အားကိုးသူသည် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်မြောက်၏။
Verse 14
पूजयेन्मां स मुच्येत नात्र कार्या विचारणा । अरुद्रो वा सरुद्रो वा सकृत्पञ्चाक्षरेण यः
ငါ့ကို ပူဇော်သူသည် လွတ်မြောက်၏—ဤအကြောင်း၌ သံသယမလို၊ ထပ်မံစဉ်းစားရန်မလို။ ရုဒြမဟုတ်သူဖြစ်စေ ရုဒြဖြစ်စေ၊ ပဉ္စအက္ခရာမန္တရကို တစ်ကြိမ်ပင် ဆက်နွယ်ပူဇော်သူသည် ဤကရုဏာကို ရရှိ၏။
Verse 15
पूजयेत्पतितो वापि मूढो वा मुच्यते नरः । षडक्षरेण वा देवि तथा पञ्चाक्षरेण वा
ဒေဝီမယ်တော်၊ လူသည် ကျဆုံးသူဖြစ်စေ မိုက်မဲလွဲမှားသူဖြစ်စေ၊ ရှီဝကို ပူဇော်လျှင် လွတ်မြောက်၏—ခြောက်အက္ခရာမန္တရဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ပဉ္စအက္ခရာမန္တရဖြင့်ဖြစ်စေ ထိုသို့ပင်။
Verse 16
स ब्रह्मांगेन मां भक्त्या पूजयेद्यदि मुच्यते । पतितो ऽपतितो वापि मन्त्रेणानेन पूजयेत्
သတ်မှတ်ထားသော ဘြဟ္မာင်္ဂ (ပူဇော်ရေးအင်္ဂ) ဖြင့် ဘက္တိဖြင့် ငါ့ကို ပူဇော်လျှင် လွတ်မြောက်၏။ ကျဆုံးသူဖြစ်စေ မကျဆုံးသူဖြစ်စေ ဤမန္တရတည်းဖြင့် ပူဇော်သင့်၏။
Verse 17
मम भक्तो जितक्रोधो सलब्धो ऽलब्ध एव वा । अलब्धालब्ध एवेह कोटिकोटिगुणाधिकः
ငါ့ဘက္တော်သည် ဒေါသကို အနိုင်ယူပြီးသူဖြစ်၏—လောကီအကျိုးရလည်းဖြစ်စေ မရလည်းဖြစ်စေ—ဤလောက၌ ရရှိခြင်းမရရှိခြင်းတို့၌ တူညီတည်ငြိမ်၏။ ထိုသူသည် အခြားသူတို့ထက် ကိုဋိကိုဋိအဆများစွာ မြင့်မြတ်လွန်ကဲ၏။
Verse 18
तस्माल्लब्ध्वैव मां देवि मन्त्रेणानेन पूजयेत् । लब्ध्वा संपूजयेद्यस्तु मैत्र्यादिगुणसंयुतः
ထို့ကြောင့် အို ဒေဝီ၊ ငါ့ကို ထိုသို့ ရရှိပြီးနောက် ဤမန်တရားဖြင့် ငါ့ကို ပူဇော်ရမည်။ မန်တရားကို ရရှိပြီး မေတ္တာစိတ် စသည့် ဂုဏ်တရားများနှင့် ပြည့်စုံကာ ငါ့ကို ပြည့်ဝစွာ ပူဇော်သူသည် အမှန်တကယ် အောင်မြင်၏။
Verse 19
ब्रह्मचर्यरतो भक्त्या मत्सादृश्यमवाप्नुयात् । किमत्र बहुनोक्तेन भक्तास्सर्वेधिकारिणः
ဗြဟ္မစရိယ၌ တည်မြဲ၍ ဘက္တိဖြင့် ပြည့်စုံသူသည် ငါနှင့် ဆင်တူသော အခြေအနေကို ရရှိမည်။ ထို့ထက်ပို၍ အဘယ်ကြောင့် ပြောရမည်နည်း။ ဘက္တားအားလုံးသည် (ငါ၏ကရုဏာနှင့် ငါသင်ပေးသော လမ်း) အတွက် အရည်အချင်းပြည့်စုံကြသည်။
Verse 20
मम पञ्चाक्षरे मंत्रे तस्माच्छ्रेष्ठतरो हि सः । पञ्चाक्षरप्रभावेण लोकवेदमहर्षयः
ငါ၏ ပဉ္စအက္ခရာ မန္တရ၌ ထိုမန္တရသည် အမှန်တကယ် အထူးမြတ်ဆုံး ဖြစ်၏။ ပဉ္စအက္ခရာ၏ အာနုဘော်ကြောင့် လောကများ၊ ဝေဒများနှင့် မဟာရိရှီတို့သည် ထောက်ပံ့ခံရ၍ အလင်းရကြသည်။
Verse 21
तिष्ठंति शाश्वता धर्मा देवास्सर्वमिदं जगत् । प्रलये समनुप्राप्ते नष्टे स्थावरजंगमे
ပျက်ကွက်ခြင်း (ပရလယ) ရောက်လာ၍ တည်ငြိမ်သောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံး ပျက်စီးသော်လည်း အမြဲတမ်းသော ဓမ္မတရားများ၊ ဒေဝတားများနှင့် ဤကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်—မဖျက်မပျက် အခြေခံအဖြစ် အရှင်၌ ထိန်းသိမ်းခံရ၍။
Verse 22
सर्वं प्रकृतिमापन्नं तत्र संलयमेष्यति । एको ऽहं संस्थितो देवि न द्वितीयो ऽस्ति कुत्रचित्
ပရကృతိထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားသော အရာအားလုံးသည် ထိုနေရာ၌ပင် လုံးဝပျော်ဝင်ပျက်ကွက်မည်။ အို ဒေဝီ၊ ငါတစ်ဦးတည်းသာ တည်မြဲနေ၏။ မည်သည့်နေရာ၊ မည်သည့်အချိန်တွင်မျှ ဒုတိယတစ်ပါး မရှိ။
Verse 23
तदा वेदाश्च शास्त्राणि सर्वे पञ्चाक्षरे स्थिताः । ते नाशं नैव संप्राप्ता मच्छक्त्या ह्यनुपालिताः
ထိုအခါ ဝေဒများနှင့် သာသနာကျမ်းများ အားလုံးသည် ပဉ္စအက္ခရာ မန္တရ၌ တည်ရှိနေကြ၏။ ငါ၏ ဒေဝီယ အင်အားကြောင့် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခံရသဖြင့် အလုံးစုံ မပျက်စီးခဲ့ကြ။
Verse 24
ततस्सृष्टिरभून्मत्तः प्रकृत्यात्मप्रभेदतः । गुणमूर्त्यात्मनां चैव ततोवांतरसंहृतिः
ထို့နောက် ငါထံမှ ဖန်ဆင်းခြင်း ပေါ်ပေါက်လာသည်—ပရကృతိနှင့် ကိုယ်တော်အတ္တ၏ ခွဲခြားမှုကြောင့်။ ဂုဏ်သုံးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့အတွက်လည်း ထို့နောက် အလယ်အလတ် ပျက်သိမ်းခြင်း (တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြန်လည်စုပ်ယူခြင်း) ရှိလာ၏။
Verse 25
तदा नारायणश्शेते देवो मायामयीं तनुम् । आस्थाय भोगिपर्यंकशयने तोयमध्यगः
ထို့နောက် နာရာယဏသည် မာယာဖြင့် ဖန်ဆင်းထားသော ကိုယ်တော်ကို ခံယူ၍ မြွေခင်းအိပ်ရာပေါ်တွင် လဲလျောင်းကာ မူလရေပြင်အလယ်၌ တည်ရှိနေ၏။
Verse 26
तन्नाभिपंकजाज्जातः पञ्चवक्त्रः पितामहः । सिसृक्षमाणो लोकांस्त्रीन्न सक्तो ह्यसहायवान्
ထိုဘုရား၏ နာဘိပဒုမမှ ပဉ္စဝက္တရ ပိတామဟ ဘြဟ္မာ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ သို့သော် လောကသုံးပါးကို ဖန်ဆင်းလိုသော်လည်း အထောက်အကူမရှိသဖြင့် မစွမ်းနိုင်ခဲ့—အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ ကရုဏာနှင့် အာနုဘော်မပါဘဲ ဖြစ်၏။
Verse 27
मुनीन्दश ससर्जादौ मानसानमितौजसः । तेषां सिद्धिविवृद्ध्यर्थं मां प्रोवाच पितामहः
အစဦး၌ ပိတามဟ (ဘြဟ္မာ) သည် အလွန်တောက်ပ၍ အတိုင်းမသိသော အာနုဘော်ရှိသည့် စိတ်မွေး မုနိအကြီးအကဲ ဆယ်ပါးကို ဖန်ဆင်း၏။ သူတို့၏ စိဒ္ဓိတိုးပွား ပြည့်စုံစေရန် ထို့နောက် ပိတามဟသည် ငါ့အား မိန့်ကြား၏။
Verse 28
मत्पुत्राणां महादेव शक्तिं देहि महेश्वर । इत्येवं प्रार्थितस्तेन पञ्चवक्त्रधरो ह्यहम्
“အို မဟာဒေဝ၊ အို မဟေရှဝရ—ကျွန်ုပ်၏သားတို့အား သက္တိ(အင်အား) ပေးတော်မူပါ” ဟု သူက ဆုတောင်းလျှင်၊ ငါ—ငါးမျက်နှာကို ဆောင်သော သီဝ—ထိုသို့ တောင်းပန်ခြင်းကို ခံယူ၍ ပြန်လည်ဆို၏။
Verse 29
पञ्चाक्षराणि क्रमशः प्रोक्तवान्पद्मयोनये । स पञ्चवदनैस्तानि गृह्णंल्लोकपितामहः
ထို့နောက် သူသည် ပဒ္မယောနိ (ဗြဟ္မာ) ထံသို့ ပဉ္စာက္ခရာ သန့်ရှင်းသော အက္ခရာငါးလုံးကို အစဉ်လိုက် ဟောကြားသင်ပေး하였다။ ကမ္ဘာတို့၏ အဘိုးကြီးဖြစ်သော သူသည် မျက်နှာငါးခုဖြင့် ထိုအက္ခရာတို့ကို လက်ခံယူ၏။
Verse 30
वाच्यवाचकभावेन ज्ञातवान्मां महेश्वरम् । ज्ञात्वा प्रयोगं विविधं सिद्धमंत्रः प्रजापतिः
အဓိပ္ပါယ် (ဝါချျယ) နှင့် စကားလုံး (ဝါချက) တို့၏ ဆက်နွယ်မှုအားဖြင့် ပရဇာပတိသည် ငါ—မဟေရှဝရ—ကို သိမြင်လာ၏။ မန္တရ၏ အသုံးချနည်း အမျိုးမျိုးကို နားလည်သိရှိပြီးနောက်၊ သူသည် မန္တရစိဒ္ဓိ ရရှိသော မန္တရစိဒ္ဓ ဖြစ်လာ၏။
Verse 31
पुत्रेभ्यः प्रददौ मंत्रं मंत्रार्थं च यथातथम् । ते च लब्ध्वा मंत्ररत्नं साक्षाल्लोकपितामहात्
ထိုအခါ သူသည် သားတို့အား သန့်ရှင်းမြတ်သော မန္တရကို ပေးအပ်၍ မန္တရ၏ အဓိပ္ပါယ်ကိုလည်း အမှန်အတိုင်း ရှင်းပြ하였다။ သူတို့သည် လောက၏ အဘိုးအို (ဗြဟ္မာ) ထံမှ တိုက်ရိုက် “မန္တရရတနာ” ကို ရရှိကာ ကရုဏာနှင့် အာဏာတရားဖြင့် ပြည့်စုံလာကြသည်။
Verse 32
तदाज्ञप्तेन मार्गेण मदाराधनकांक्षिणः । मेरोस्तु शिखरे रम्ये मुंजवान्नाम पर्वतः
ငါ့ကို ပူဇော်အာရాధနာ ပြုလိုသူတို့သည် ငါအမိန့်ပေးထားသော လမ်းကြောင်းအတိုင်း သွားကြသည်။ မေရုတောင်၏ လှပသော ထိပ်ပေါ်တွင် “မုဉ္ဇဝါန်” ဟူသော တောင်တစ်လုံး ရှိသည်။
Verse 33
मत्प्रियः सततं श्रीमान्मद्भक्तै रक्षितस्सदा । तस्याभ्याशे तपस्तीव्रं लोकं स्रष्टुं समुत्सुकाः
“သူသည် ငါ့အတွက် အမြဲချစ်ခင်ရသူ၊ အမြဲမင်္ဂလာပြည့်ဝ၍ စည်းစိမ်တိုးတက်သူ ဖြစ်ပြီး ငါ့ဘက္တများက အစဉ်ကာကွယ်ထားကြသည်။ သူ၏အနီးတွင် လောကတစ်ခုကို ဖန်ဆင်းလိုစိတ်ပြင်းပြသူတို့သည် တင်းကျပ်သော တပဿာကို ကျင့်ကြသည်” ဟု ဆို၏။
Verse 34
दिव्यं वर्षसहस्रं तु वायुभक्षास्समाचरन् । तेषां भक्तिमहं दृष्ट्वा सद्यः प्रत्यक्षतामियाम्
သူတို့သည် တပသ္ယာကို တည်ကြည်စွာ ကျင့်သုံးကာ ဒိဗ္ဗနှစ်တစ်ထောင်တိုင်အောင် လေကိုသာ အာဟာရအဖြစ် မှီခိုနေထိုင်ကြ၏။ သူတို့၏ ဘက္တိကို ငါမြင်သဖြင့် ချက်ချင်းပင် မျက်မြင်ရသော ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် သူတို့ရှေ့၌ ထင်ရှားပေါ်လာ၏။
Verse 35
ऋषिं छंदश्च कीलं च बीजशक्तिं च दैवतम् । न्यासं षडंगं दिग्बंधं विनियोगमशेषतः
အပြည့်အစုံသိထားရမည်မှာ—ရိရှီ (ṛṣi)၊ ချန္ဒတ် (chandas)၊ ကီလာ (kīla)၊ ဘီဇာနှင့် ၎င်း၏ရှက္တိ (bīja–śakti)၊ အုပ်စိုးသည့် ဒေဝတာ; ထို့အတူ နျာသ (nyāsa)၊ ဆဒင်ဂ (ṣaḍaṅga) ခြောက်ပါး၊ ဒစ်ဂ္ဗန္ဓ (digbandha) အရပ်ပိတ်ခြင်းနှင့် ဝိနိယောဂ (viniyoga) အသုံးချမှု အားလုံးကိုပါ။
Verse 36
प्रोक्तवानहमार्याणां जगत्सृष्टिविवृद्धये । ततस्ते मंत्रमाहात्म्यादृषयस्तपसेधिताः
ကမ္ဘာလောက၏ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် တိုးပွားခြင်းအတွက် အာရျာတို့အား ငါ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုမန္တရ၏ မဟာတန်ခိုးကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသော ရိရှီတို့သည် တပသ (tapas) အကျင့်ကို ခိုင်မာစွာ ဆောင်ရွက်ကြ၏။
Verse 37
सृष्टिं वितन्वते सम्यक्सदेवासुरमानुषीम् । अस्याः परमविद्यायास्स्वरूपमधुनोच्यते
သူသည် ဖန်ဆင်းခြင်းကို သင့်တော်သော အစဉ်အလာအတိုင်း ဖြန့်ကျက်တည်ဆောက်သည်—ဒေဝတား၊ အသူရ၊ လူသားတို့နှင့်အတူ။ ယခု ဤအမြင့်ဆုံး ဗိဒ္ယာ၏ အနှစ်သာရပုံသဏ္ဌာန်ကို ကြေညာမည်။
Verse 38
आदौ नमः प्रयोक्तव्यं शिवाय तु ततः परम् । सैषा पञ्चाक्षरी विद्या सर्वश्रुतिशिरोगता
အစဦးတွင် «နမဟ်» ဟု အသံထွက်ရမည်၊ ထို့နောက် «ရှိဝါယ» ဟု ဆိုရမည်။ ဤသည်ပင် ပဉ္စက္ခရီ ဗိဒ္ယာ (pañcākṣarī) ဖြစ်၍ ဝေဒအပေါင်း၏ ထိပ်တန်းမကွတ်အဖြစ် တည်ရှိသည်။
Verse 39
सर्वजातस्य सर्वस्य बीजभूता सनातनी । प्रथमं मन्मुखोद्गीर्णा सा ममैवास्ति वाचिका
သူမသည် မွေးဖွားလာသမျှနှင့် အရာအားလုံး၏ ထာဝရ မျိုးစေ့အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ ငါ၏ ကိုယ်ပိုင် ပါးစပ်မှ ပထမဦးစွာ ထွက်ပေါ်လာသော ထိုသန့်ရှင်းသော ဝါចာသည် ငါ၏ ဖော်ပြနိုင်စွမ်းအဖြစ် ငါတစ်ဦးတည်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်သည်။
Verse 40
तप्तचामीकरप्रख्या पीनोन्नतपयोधरा । चतुर्भुजा त्रिनयना बालेंदुकृतशेखरा
သူမသည် အပူတောက်လောင်သော ရွှေကဲ့သို့ တောက်ပ၍ ရင်သားပြည့်ဝ မြင့်တင်လှသည်။ လက်လေးဖက်၊ မျက်စိသုံးလုံးရှိပြီး ခေါင်းပေါ်တွင် လကွယ်ငယ်ကို မကွတ်ရတနာအဖြစ် ဆင်မြန်းထားသည်။
Verse 41
पद्मोत्पलकरा सौम्या वरदाभयपाणिका । सर्वलक्षणसंपन्ना सर्वाभरणभूषिता
သူမသည် နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ မင်္ဂလာရှိကာ လက်တွင် ကြာပန်းနှင့် ကြာပြာပန်းကို ကိုင်ထားသည်။ အခြားလက်များဖြင့် ကောင်းချီးပေးခြင်းနှင့် အကြောက်ကင်းခြင်းကို ပေးတော်မူသည်။ အလှအပလက္ခဏာ အပြည့်အစုံနှင့် အလှဆင်အလင်္ကာ အားလုံးဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။
Verse 42
सितपद्मासनासीना नीलकुंचितमूर्धजा । अस्याः पञ्चविधा वर्णाः प्रस्फुरद्रश्मिमंडलाः
သူမသည် အဖြူရောင် ကြာပန်းအာසနပေါ်တွင် ထိုင်နေ၍ အပြာမဲရောင် ကောက်ကွေးသော ဆံပင်ရှိကာ တောက်ပလင်းလက်သည်။ သူမထံမှ အရောင်ငါးမျိုးသည် တောက်လက်သော ရောင်ခြည်ဝိုင်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက် ထွန်းလင်းပျံ့နှံ့လာသည်။
Verse 43
पीतः कृष्णस्तथा धूम्रः स्वर्णाभो रक्त एव च । पृथक्प्रयोज्या यद्येते बिंदुनादविभूषिताः
အဝါ၊ အမဲ၊ မီးခိုးရောင်၊ ရွှေရောင်နှင့် အနီ—ဤအရောင်များကို တစ်မျိုးချင်း သီးသန့် အသုံးချပြီး ဘိန္ဒု (bindu) နှင့် နာဒ (nāda) ဖြင့် အလှဆင်လျှင်၊ သီဝ၏ သာသနာအတွင်း မတူညီသော ကုသိုလ်ကမ္မ/ပူဇော်ပွဲ အလုပ်များအတွက် သင့်တော်လာသည်။
Verse 44
अर्धचन्द्रनिभो बिंदुर्नादो दीपशिखाकृतिः । बीजं द्वितीयं बीजेषु मंत्रस्यास्य वरानने
အို မျက်နှာလှသူမ၊ ဤမန္တရ၏ ဘီဇအက္ခရာများအနက် ဒုတိယဘီဇမှာ လဝက်ကဲ့သို့ ထင်ရှားသော ဘိန္ဒု ဖြစ်၏။ ထို့၏ နာဒသည် မီးအိမ်မီးတောက်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၏။
Verse 45
दीर्घपूर्वं तुरीयस्य पञ्चमं शक्तिमादिशेत् । वामदेवो नाम ऋषिः पंक्तिश्छन्द उदाहृतम्
စတုတ္ထအင်္ဂါအတွက် အစတွင် သရရှည်ကို ထား၍ ပဉ္စမသော ရှက္တိကို ညွှန်ပြရမည်။ ဤနေရာ၌ ရှိသည့် ရိရှီ၏ အမည်မှာ ဝာမဒေဝ ဖြစ်ပြီး၊ ချန္ဒသည် ပင်က္တိ ဟု ကြေညာထားသည်။
Verse 46
देवता शिव एवाहं मन्त्रस्यास्य वरानने । गौतमो ऽत्रिर्वरारोहे विश्वामित्रस्तथांगिराः
အို မျက်နှာလှသူမ၊ ဤမန္တရ၏ ဒေဝတာမှာ ရှိဝ ဖြစ်၏—အမှန်တကယ် ငါတစ်ဦးတည်းပင်။ အို မြင့်မြတ်သော မိန်းကလေး၊ ဤနေရာ၌ ရိရှီများမှာ ဂေါတမ၊ အတြိ၊ ဝိශ්ဝာမိတ္တရ နှင့် အင်္ဂိရသ တို့ဖြစ်ကြ၏။
Verse 47
भरद्वाजश्च वर्णानां क्रमशश्चर्षयः स्मृताः । गायत्र्यनुष्टुप्त्रिष्टुप्च छंदांसि बृहती विराट्
အစဉ်လိုက်အားဖြင့် ဘရဒ္ဝာဇ နှင့် အခြား ရိရှီများကို ဝဏ္ဏအတန်းအစားများနှင့် ဆက်စပ်၍ မှတ်ယူကြသည်။ ထို့အတူ ချန္ဒများကို ဂါယတြီ၊ အနုෂ္ဌုဗ်၊ တြိෂ္ဌုဗ်၊ ဘృဟတီ နှင့် ဝိရာဋ္ ဟု သင်ကြားထားသည်။
Verse 48
इन्द्रो रुद्रो हरिर्ब्रह्मा स्कंदस्तेषां च देवताः । मम पञ्चमुखान्याहुः स्थाने तेषां वरानने
ဣန္ဒြ၊ ရုဒြ၊ ဟရီ (ဗိဿဏု)၊ ဗြဟ္မာ နှင့် စကန္ဒ—သူတို့၏ အုပ်စိုးသည့် ဒေဝတာများနှင့်အတူ—အို မျက်နှာလှသူမ၊ ငါ၏ မျက်နှာငါးပါး၏ အစီအမံနေရာများတွင် တည်ရှိကြသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 49
पूर्वादेश्चोर्ध्वपर्यंतं नकारादि यथाक्रमम् । अदात्तः प्रथमो वर्णश्चतुर्थश्च द्वितीयकः
အရှေ့ဘက်မှ စ၍ အထက်သို့ အစဉ်လိုက် တက်သွားရာတွင် “န” (na) စသော သရအက္ခရာများကို အစဉ်အတိုင်း ရွတ်ဆိုရမည်။ ပထမအက္ခရာသည် အနုဒတ္တ (အသံနိမ့်) ဖြစ်ပြီး စတုတ္ထအက္ခရာသည် ဒွိတီယက (ဒုတိယအလေးပေးသံ) ကို ခံယူသည်။
Verse 50
पञ्चमः स्वरितश्चैव तृतीयो निहतः स्मृतः । मूलविद्या शिवं शैवं सूत्रं पञ्चाक्षरं तथा
ပဉ္စမပုဒ်ကို စ္ဝရိတ (svarita) သံဖြင့် ရွတ်ဆိုရမည်၊ တတိယပုဒ်ကိုတော့ နိဟတ (nihata) ဟု “တားဆီးထားသော” သံအဖြစ် မှတ်ယူရသည်။ ဤသည်မှာ မူလဗိဒ္ယာ—သီဝကိုယ်တော်တိုင်ဖြစ်သော ရှိုင်ဝ မန္တရ၊ သန့်ရှင်းသော ပဉ္စాక్షရ သုတ္တ (ငါးပုဒ်မန်တရ) ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 51
नामान्यस्य विजानीयाच्छैवं मे हृदयं महत् । नकारश्शिर उच्येत मकारस्तु शिखोच्यते
ဤမဟာရှైవ «ဟృဒယ» ၏ အမည်များနှင့် အတွင်းသဘောကို သိမြင်ရမည်။ «န» သရသည် ခေါင်းဟု ဆိုကြပြီး «မ» သရသည် ရှိခါ (ထိပ်ဆံပင်ချည်) ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 52
शिकारः कवचं तद्वद्वकारो नेत्रमुच्यते । यकारो ऽस्त्रं नमस्स्वाहा वषठुंवौषडित्यपि
«ရှိ» သရသည် ကဝစ (ကာကွယ်ရေးအဝတ်အစား) ဟု ဆိုကြပြီး «ဝ» သရသည် နေတရ (မန္တရိက မျက်စိ) ဟု သင်ကြားသည်။ «ယ» သရသည် အစတြ (လက်နက်) ဟု ကြေညာပြီး «နမဟ်», «စွာဟာ», «ဝရှတ်», «ဟုမ်», «ဝေါရှတ်» ဟူသော မန္တရိက အော်ဟစ်သံများလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။
Verse 53
फडित्यपि च वर्णानामन्ते ऽङ्गत्वं यदा तदा । तत्रापि मूलमंत्रो ऽयं किंचिद्भेदसमन्वयात्
အက္ခရာများ၏ အဆုံးတွင် «ဖတ်» ကို ထည့်၍ အင်္ဂ (aṅga) အဖြစ် ကူညီသုံးစွဲသော်လည်း၊ ဤသည်မှာ မူလမန္တရပင် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး ပုံစံအနည်းငယ် ပြင်ဆင်သည့် အနည်းငယ်သော ကွာခြားမှုသာ ရှိသည်။
Verse 54
तत्रापि पञ्चमो वर्णो द्वादशस्वरभूषितः । तास्मादनेन मंत्रेण मनोवाक्कायभेदतः
ထိုနေရာ၌ပင် ပဉ္စမအက္ခရာသည် သရ ၁၂ လုံးဖြင့် အလှဆင်ထား၏။ ထို့ကြောင့် ဤမန္တရဖြင့်—စိတ်၊ စကား၊ ကိုယ်ကာယ၏ ခွဲခြားသည့် လမ်းစဉ်များအတိုင်း—ပူဇော်ခြင်းနှင့် သာဓနာကျင့်စဉ်ကို ပြုလုပ်ကာ ချည်နှောင်နေသော ဇီဝကို ပတိဖြစ်သော အရှင်ထံသို့ ဦးတည်စေသင့်၏။
Verse 55
आवयोरर्चनं कुर्याज्जपहोमादिकं तथा । यथाप्रज्ञं यथाकालं यथाशास्त्रं यथामति
ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ပါးကို ပူဇော်အာရ္စနာ ပြုလုပ်ရမည်၊ ထို့အပြင် ဂျပ (မန္တရရွတ်ဖတ်ခြင်း) နှင့် ဟိုးမ (မီးပူဇော်ခြင်း) စသည့် သာဓနာများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ရမည်။ ကိုယ့်ဉာဏ်အတိုင်း၊ အချိန်တော်အတိုင်း၊ သာသနာကျမ်း (ရှာစတြ) အတိုင်း၊ နှင့် တည်ကြည်သော ဆန္ဒအတိုင်း ပြုလုပ်ပါက ဘက္တိသည် စည်းကမ်းတကျ ဖြစ်၍ အကျိုးပွားမည်။
Verse 56
यथाशक्ति यथासंपद्यथायोगं यथारति । यदा कदापि वा भक्त्या यत्र कुत्रापि वा कृता
ကိုယ့်စွမ်းအားအတိုင်း၊ ကိုယ့်အရင်းအမြစ်အတိုင်း၊ ကိုယ့်သင့်လျော်သော ယောဂကျင့်စဉ်အတိုင်း၊ နှင့် နှလုံးသား၏ စိတ်နှစ်သက်မှုအတိုင်း—အချိန်မရွေး၊ မည်သည့်အခါမဆို၊ မည်သည့်နေရာမဆို—ဘက္တိဖြင့် ပြုလုပ်လျှင် ထိုအရာသည် အမှန်တကယ် ပြီးမြောက်သည့်အရာ ဖြစ်၏။
Verse 57
येन केनापि वा देवि पूजा मुक्तिं नयिष्यते । मय्यासक्तेन मनसा यत्कृतं मम सुन्दरि
ဒေဝီရေ၊ မည်သည့်နည်းဖြင့်မဆို ပြုလုပ်သော ပူဇော်မှုသည် မုက္ခသို့ ပို့ဆောင်မည်—အကယ်၍ စိတ်သည် ကျွန်ုပ်ထံ၌ ချစ်မြတ်နိုးစွာ ကပ်လျက်ရှိပါက၊ အလှတရားရှိသော မိမိချစ်သူရေ။
Verse 58
मत्प्रियं च शिवं चैव क्रमेणाप्यक्रमेण वा । तथापि मम भक्ता ये नात्यंतविवशाः पुनः
ကျွန်ုပ်နှင့် ရှိဝတို့ကို နှစ်သက်စေသော အရာကို—အစဉ်လိုက်ဖြစ်စေ အစဉ်မလိုက်ဖြစ်စေ—ပူဇော်ကြသော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်၏ ဘက္တများသည် ထပ်မံ၍ ချည်နှောင်မှုနှင့် မောဟအပေါ် အလွန်အမင်း အကူအညီမဲ့သူများ မဟုတ်ကြ။
Verse 59
तेषां सर्वेषु शास्त्रेषु मयेव नियमः कृतः । तत्रादौ संप्रवक्ष्यामि मन्त्रसंग्रहणं शुभम्
ထိုကျမ်းစာအားလုံးတွင် စည်းကမ်းနည်းလမ်းကို ငါတစ်ဦးတည်းကသာ ချမှတ်ထားသည်။ ထိုနေရာ၌ အရင်ဆုံး မန္တရများကို စုဆောင်း၍ လက်ခံယူသည့် မင်္ဂလာနည်းကို ငါရှင်းလင်းစွာ ဟောပြမည်။
Verse 60
यं विना निष्फलं जाप्यं येन वा सफलं भवेत्
သူမရှိလျှင် မန္တရကို ထပ်တလဲလဲ ရွတ်ဆိုခြင်းသည် အကျိုးမရှိသော်လည်း၊ သူတစ်ဦးတည်းကြောင့်သာ အကျိုးဖြစ်ထွန်းလာသည်။
Rather than a discrete mythic episode, the chapter presents a dialogue setting: Devī questions Śiva about salvation in Kali-yuga amid the collapse of dharma and guru–śiṣya instruction; Śiva replies with mantra-based soteriology centered on the pañcākṣarī.
Śiva frames the pañcākṣarī as a ‘paramā vidyā’ and a guarded ‘rahasya’: a mantra-technology that can supersede ritual unfitness and moral fallenness when paired with devotion, grounded in Śiva’s explicit vow of liberation.
Śiva is highlighted as Īśvara/Maheśvara who grants mokṣa through mantra and bhakti—functioning as the compassionate guarantor whose promise (pratijñā) makes liberation available even under Kali-yuga constraints.