कालमान-निर्णयः (Determination of the Measures of Time)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । केन मानेन कालेस्मिन्नायुस्संख्या प्रकल्प्यते । संख्यारूपस्य कालस्य कः पुनः परमो ऽवधिः

ရိရှီတို့က ဆိုကြသည်—“ဤကာလ၏အကြောင်းအရာ၌ အာယုသက်တမ်းကို မည်သည့်စံနှုန်းဖြင့် တိုင်းတာသတ်မှတ်သနည်း။ ထို့ပြင် ကိန်းဂဏန်းနှင့်တွက်ချက်မှုအဖြစ် ထင်ရှားသော ‘ကာလ’ အတွက် အမြင့်ဆုံးအဆုံးသတ်က မည်သည်နည်း။”

Verse 2

वायुरुवाच । आयुषो ऽत्र निमेषाख्यमाद्यमानं प्रचक्षते । संख्यारूपस्य कालस्य शांत्त्वतीतकलावधि

ဝါယုက ပြောသည်—“ဤနေရာ၌ အာယု၏ ပထမဆုံးတိုင်းတာနိုင်သော ယူနစ်ကို ‘နိမေရှ’ (ခဏ) ဟု ခေါ်ကြသည်ဟု ကြေညာသည်။ ၎င်းသည် ကိန်းဂဏန်းနှင့်တွက်ချက်မှုသဘောရှိသော ‘ကာလ’ ၏ အစပြုမတ်တပ်ဖြစ်ပြီး၊ ‘ကလာ’ (အသေးဆုံးခွဲခြားမှု) ၏ အဆုံးသတ်အထိ၊ ထို့အလွန်သို့တိုင် ဆက်လက်တိုးချဲ့သည်။”

Verse 3

अक्षिपक्ष्मपरिक्षेपो निमेषः परिकल्पितः । तादृशानां निमेषाणां काष्ठा दश च पञ्च च

နိမေရှ (nimeṣa) ဟူသည် မျက်ခွံပိတ်ဖွင့် လှုပ်ရှားမှုကို ဆိုလိုသည်။ ထိုနိမေရှ ၁၅ ကြိမ်သည် ကာဋ္ဌာ (kāṣṭhā) တစ်ခု ဖြစ်သည်။

Verse 4

काष्ठांस्त्रिंशत्कला नाम कलांस्त्रिंशन्मुहूर्तकः । मुहूर्तानामपि त्रिंशदहोरात्रं प्रचक्षते

ကာဋ္ဌာ (kāṣṭhā) ၃၀ သည် ကလာ (kalā) တစ်ခု၊ ကလာ ၃၀ သည် မုဟူရ္တ (muhūrta) တစ်ခု၊ မုဟူရ္တ ၃၀ သည် အဟောရာတြ (ahorātra) အပြည့်—နေ့နှင့်ည—ဟု ကြေညာကြသည်။

Verse 5

त्रिंशत्संख्यैरहोरात्रैर्मासः पक्षद्वयात्मकः । ज्ञेयं पित्र्यमहोरात्रं मासः कृष्णसितात्मकः

အဟောရာတြ ၃၀ ဖြင့် လတစ်လ ဖြစ်ပြီး ပက္ခနှစ်ပိုင်း ပါဝင်သည်ဟု သိရမည်။ ပိတ္တೃ (Pitṛ) များအတွက်မူ အဟောရာတြ တစ်ခုတည်းက လတစ်လ ဖြစ်၍ ကృష్ణပက္ခနှင့် သုက္လပက္ခ—အမှောင်နှင့် အလင်း—ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

Verse 7

मासैस्तैरयनं षड्भिर्वर्षं द्वे चायनं मतम् । लौकिकेनैव मानेन अब्दो यो मानुषः स्मृतः

ထိုလများဖြင့် အယန (နှစ်ဝက်) သည် လခြောက်လဖြင့် ဖြစ်တည်ပြီး၊ အယနနှစ်ခုဖြင့် တစ်နှစ်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ လောကီအတိုင်းအတာဖြင့် ထိုနှစ်ကို လူ့နှစ်ဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 8

एतद्दिव्यमहोरात्रमिति शास्त्रस्य निश्चयः । दक्षिणं चायनं रात्रिस्तथोदगयनं दिनम्

ထို့ကြောင့် ဓမ္မစာတမ်း၏ အဆုံးအဖြတ်အရ ဤသည်ကို ဒေဝတော်၏ နေ့နှင့်ည ဟု ခေါ်သည်။ နေရောင်၏ တောင်ဘက်သို့ သွားရာ (ဒက္ခိဏာယန) သည် “ည” ဖြစ်ပြီး၊ မြောက်ဘက်သို့ သွားရာ (ဥဒဂယန/ဥတ္တရာယဏ) သည် “နေ့” ဖြစ်၏။

Verse 9

मासस्त्रिंशदहोरात्रैर्दिव्यो मानुषवत्स्मृतः । संवत्सरो ऽपि देवानां मासैर्द्वादशभिस्तथा

ဒေဝလောက၏ လတစ်လသည် လူတို့ကဲ့သို့ နေ့သုံးဆယ်နှင့် ညသုံးဆယ် ပါဝင်သည်ဟု သိမှတ်ကြသည်။ ထို့အတူ ဒေဝတို့၏ တစ်နှစ်သည် ထိုကဲ့သို့သော လတစ်ဆယ်နှစ်လဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 10

त्रीणि वर्षशतान्येव षष्टिवर्षयुतान्यपि । दिव्यस्संवत्सरो ज्ञेयो मानुषेण प्रकीर्तितः

လူတို့၏ ရေတွက်ချက်မှုအရ တစ်နှစ်သုံးရာနှင့် ထပ်တိုးခြောက်ဆယ်—စုစုပေါင်း သုံးရာခြောက်ဆယ်နှစ်ကို ဒေဝလောက၏ တစ်နှစ်တည်းဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 11

दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्या प्रवर्तते । चत्वारि भारते वर्षे युगानि कवयो विदुः

ဒေဝလောက၏ တိုင်းတာမှုစံနှုန်းဖြင့်သာ ယုဂတို့၏ ရေတွက်ချက်မှုသည် စတင်လည်ပတ်လာသည်။ ရှင်ပညာရှိတို့က ဘာရတဝရ္သ၌ ယုဂလေးပါး ရှိသည်ဟု သိကြသည်။

Verse 12

पूर्वं कृतयुगं नाम ततस्त्रेता विधीयते । द्वापरं च कलिश्चैव युगान्येतानि कृत्स्नशः

ပထမဦးဆုံးမှာ ကృత (သတ္တယုဂ) ဟုခေါ်သော ယုဂဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် တ్రေတာ ယုဂကို သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် ဒ్వာပရ နှင့် ကလိ ယုဂတို့ လာကြသည်—ဤတို့သည် ယုဂလေးပါး အပြည့်အစုံ ဖြစ်သည်။

Verse 13

चत्वारि तु सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् । तस्य तावच्छतीसंध्या संध्यांशश्च तथाविधः

ကృతယုဂသည် နှစ်လေးထောင် ပါဝင်သည်။ ၎င်း၏ စန္ဓျာ (အစပြု မိုးလင်း-မိုးချုပ်ကာလ) သည် ထိုအတိုင်း ရာနှစ်များဖြစ်ပြီး၊ စန္ဓျာံଶ (အဆုံးပိုင်း မိုးလင်း-မိုးချုပ်ကာလ) လည်း ထိုမီတာတူညီသည်။

Verse 14

इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च त्रिषु । एकापायेन वर्तंते सहस्राणि शतानि च

အခြားသော သန္ဓိကာလများနှင့် ထိုသန္ဓိတို့၏ အပိုင်းသုံးပိုင်း၌လည်း ထောင်နှင့် ရာတို့သည် တစ်မျိုးတည်းသော လျော့နည်းမှုအတိုင်း တပြေးညီ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။

Verse 15

एतद्द्वादशसाहस्रं साधिकं च चतुर्युगम् । चतुर्युगसहस्रं यत्संकल्प इति कथ्यते

ဤအတိုင်းအတာကို ဒေဝနှစ် တစ်သောင်းနှစ်ထောင်နှင့် အနည်းငယ်ပိုဟု ဆိုကြပြီး၊ ထိုသည်ပင် စတုယုဂ စက်ဝန်းဖြစ်သည်။ ထိုစတုယုဂ စက်ဝန်း တစ်ထောင်ကို ကလ္ပ ဟု ခေါ်သည်။

Verse 16

चतुर्युगैकसप्तत्या मनोरंतरमुच्यते । कल्पे चतुर्दशैकस्मिन्मनूनां परिवृत्तयः

စတုယုဂ စက်ဝန်း ခုနှစ်ဆယ်တစ်ကြိမ်ကို မနွန္တရ ဟု ခေါ်သည်။ ကလ္ပ တစ်ခုအတွင်း မနုတို့၏ အလှည့်အပြောင်း ဆက်တိုက် ဆယ့်လေးကြိမ် ရှိသည်။

Verse 17

एतेन क्रमयोगेन कल्पमन्वंतराणि च । सप्रजानि व्यतीतानि शतशो ऽथ सहस्रशः

ဤကာလအစဉ်အလာ၏ အစီအစဉ်ယောဂဖြင့် ကလ္ပများနှင့် မန်ဝန္တရများသည်၊ မျိုးဆက်များနှင့်အတူ၊ ရာချီသာမက ထောင်ချီအထိ ကုန်လွန်သွားလေပြီ။

Verse 18

अज्ञेयत्वाच्च सर्वेषामसंख्येयतया पुनः । शक्यो नैवानुपूर्व्याद्वै तेषां वक्तुं सुविस्तरः

အရာအားလုံးအတွက် မသိနိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထပ်မံ၍ အရေအတွက်မတွက်နိုင်လောက်အောင် များပြားသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ၎င်းတို့ကို အစဉ်လိုက် အပြည့်အဝ အသေးစိတ် ဖော်ပြရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။

Verse 19

कल्पो नाम दिवा प्रोक्तो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः । कल्पानां वै सहस्रं च ब्राह्मं वर्षमिहोच्यते

“ကလ္ပ” ဟူသည်မှာ အဗျက္တ (မထင်ရှားသော အရင်း) မှ မွေးဖွားသော ဘြဟ္မာ၏ တစ်နေ့တည်းဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် ကလ္ပ တစ်ထောင်ကို ဤနေရာ၌ “ဗြဟ္မာနှစ်” တစ်နှစ်ဟု ခေါ်ဆိုထားသည်။

Verse 20

वर्षाणामष्टसाहस्रं यच्च तद्ब्रह्मणो युगम् । सवनं युगसाहस्रं ब्रह्मणः पद्मजन्मनः

နှစ်ရှစ်ထောင်—ဤသည်ပင် ဘြဟ္မာ၏ ယုဂတစ်ခုဟု ဆိုကြ၏။ ထို့ပြင် “သဝန” ဟူသည်မှာ ကြာပန်းမွေး ဘြဟ္မာအတွက် ယုဂတစ်ထောင်ဟု ကြေညာထား၏။

Verse 21

सवनानां सहस्रं च त्रिगुणं त्रिवृतं तथा । कल्प्यते सकलः कालो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

သဝန တစ်ထောင်ကို သုံးဆတိုး၍ ထို့နောက် သုံးပိုင်းခွဲသကဲ့သို့—ဤသို့တွက်ချက်သော အချိန်အလုံးစုံသည် ပရမေဋ္ဌင် ဘြဟ္မာ၏ ကာလပမာဏဖြစ်၏။

Verse 22

तस्य वै दिवसे यांति चतुर्दश पुरंदराः । शतानि मासे चत्वारि विंशत्या सहितानि च

သူ၏ တစ်နေ့တည်းအတွင်း ပုရန္ဒရ (အိန္ဒြာ) ဆယ့်လေးပါးသည် အမှန်တကယ် ကုန်လွန်သွားကြသည်။ ထို့အတူ တစ်လအတွင်း၌လည်း လေးရာနှစ်ဆယ်ပါးသော အိန္ဒြာတို့ ကုန်လွန်သွားကြသည်။

Verse 23

अब्दे पञ्च सहस्राणि चत्वारिंशद्युतानि च । चत्वारिंशत्सहस्राणि पञ्च लक्षाणि चायुषि

တစ်နှစ်အတွင်း၌ ယုတ (သောင်းတစ်ဆယ်) ငါးထောင်နှင့် ထပ်တိုး လေးဆယ် ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အပြည့်အဝ အာယုကာလတစ်လျှောက်တွင်လည်း ထိုမတ်တပ်အရ လေးသောင်းနှင့် ငါးလက္ခ (စုစုပေါင်း) ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

Verse 24

ब्रह्मा विष्णोर्दिने चैको विष्णू रुद्रदिने तथा । ईश्वरस्य दिने रुद्रस्सदाख्यस्य तथेश्वरः

ဗိဿနု၏နေ့တွင် အုပ်စိုးသခင်အဖြစ် ဗြဟ္မာတစ်ပါးတည်းကို သတိစူးစိုက်ရမည်။ ရုဒြ၏နေ့တွင် ဗိဿနုကို သတိစူးစိုက်ရမည်။ ဣရှွရ၏နေ့တွင် ရုဒြကို သတိစူးစိုက်ရမည်။ စဒါရှိဝ၏နေ့တွင် ဣရှွရကို သတိစူးစိုက်ရမည်။

Verse 25

साक्षाच्छिवस्य तत्संख्यस्तथा सो ऽपि सदाशिवः । चत्वारिंशत्सहस्राणि पञ्चलक्षाणि चायुषि

ထိုအရေအတွက်သည် တိုက်ရိုက် ရှိဝ၏အရာဖြစ်ပြီး၊ သူတော်မူလည်း စဒါရှိဝပင် ဖြစ်သည်။ သူ၏အသက်တမ်းကို လေးသောင်းနှင့် ငါးလက္ခ (နှစ်) ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 26

तस्मिन्साक्षाच्छिवेनैष कालात्मा सम्प्रवर्तते । यत्तत्सृष्टेस्समाख्यातं कालान्तरमिह द्विजाः । एतत्कालान्तरं ज्ञेयमहर्वै पारमेश्वरम् । रात्रिश्च तावती ज्ञेया परमेशस्य कृत्स्नशः । अहस्तस्य तु या सृष्टी रात्रिश्च प्रलयः स्मृतः

ထိုပရမေရှွရအတွင်း၌ ဤကာလတတ္တဝါသည် ရှိဝအားဖြင့် တိုက်ရိုက် လည်ပတ်နေသည်။ အို ဒွိဇာပညာရှိတို့၊ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ဤနေရာတွင် ပြောထားသော ကာလအပိုင်းအခြားကို ပရမေရှွရ၏ “နေ့” ဟု သိမှတ်ရမည်။ ထိုနှင့် တူညီသော အချိန်ကာလကိုလည်း သူ၏ “ည” ဟု အပြည့်အစုံ သိမှတ်ရမည်။ သူ၏နေ့သည် စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှု ပွင့်လင်းထွက်ပေါ်ခြင်းဖြစ်၍၊ သူ၏ညကို ပရလယ (ပျက်သိမ်းခြင်း) ဟု မှတ်သားကြသည်။

Verse 27

अहर्न विद्यते तस्य न रात्रिरिति धारयेत् । एषोपचारः क्रियते लोकानां हितकाम्यया

ထိုဘုရားတော်အတွက် “နေ့” မရှိ၊ “ည” မရှိဟု ခိုင်မြဲစွာ ယုံကြည်ထားရမည်။ ဤသို့ ပြောဆိုခြင်းသည် လောကသားတို့၏ အကျိုးကို လိုလားသဖြင့် (သာမန်သတ္တဝါတို့ကို ညွှန်ပြရန်) သာ ဖြစ်၏။

Verse 28

प्रजाः प्रजानां पतयो मूर्तयश्च सुरासुराः । इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च महाभूतानि पञ्च च

သတ္တဝါများနှင့် သတ္တဝါတို့၏ အရှင်များ၊ ကိုယ်ထင်ရှားသော ရုပ်ပုံများ၊ ဒေဝနှင့် အသူရ၊ အာရုံခံအင်္ဂါများနှင့် ၎င်းတို့၏ အာရုံအရာဝတ္ထုများ၊ ထို့ပြင် မဟာဘူတ ငါးပါးတို့—ဤအရာအားလုံးသည် အရှင်၏ အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော စီမံအုပ်ချုပ်မှုအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်၍ လည်ပတ်ကြပြီး၊ သီဝဘုရားတော်သည် ပတိအမြင့်ဆုံးအဖြစ် ချည်နှောင်ခံသတ္တဝါများနှင့် ၎င်းတို့၏ ချည်နှောင်မှုကို အုပ်စိုးတော်မူ၏။

Verse 29

तन्मात्राण्यथ भूतादिर्बुद्धिश्च सह दैवतः । अहस्तिष्ठंति सर्वाणि पारमेशस्य धीमतः

ထို့နောက် တန်မာထရ (အလွန်သိမ်မွေ့သော အင်္ဂါရပ်များ)၊ ကြီးမားသော ဗူတများ၏ မူလအကြောင်းရင်း၊ နှင့် ဗုဒ္ဓိတို့သည်—၎င်းတို့၏ အုပ်စိုးသည့် ဒေဝတများနှင့်အတူ—ပညာရှိသော ပရမေශ්ဝရ၏ အာဏာတော်ကြောင့်သာ တည်ရှိ၍ လည်ပတ်ကြသည်။

Verse 30

अहरंते प्रलीयन्ते रात्र्यन्ते विश्वसंभवः । यो विश्वात्मा कर्मकालस्वभावाद्यर्थे शक्तिर्यस्य नोल्लंघनीया

နေ့အဆုံး၌ ထိုအရာတို့သည် ပျောက်ကွယ်၍ လျောလျောလျားလျား ပရလယသို့ ဝင်ကြသည်။ ညအဆုံး၌ ကမ္ဘာ၏ မူလဖြစ်တော်မူသော အရှင်သည် ဖန်ဆင်းခြင်းကို ထပ်မံ ပေါ်ထွန်းစေသည်။ ကမ္ဘာ၏ အတ္တမဖြစ်တော်မူသော ထိုအရှင်၏ အင်အားသည် ကမ္မ၊ ကာလ၊ သဘာဝ စသည်တို့အပေါ် မလွန်ကျူးနိုင် မဖောက်ဖျက်နိုင်သော အရာဖြစ်သည်။

Verse 31

यस्यैवाज्ञाधीनमेतत्समस्तं नमस्तस्मै महते शंकराय

ဤလောကအလုံးစုံသည် ထိုအရှင်၏ အမိန့်တော်အောက်၌သာ တည်ရှိနေသည်။ ထိုမဟာရှင် သင်္ကရာ (Śaṅkara) အပေါ် နမස්ကာရ—မင်္ဂလာအရှင်၊ အမြင့်ဆုံး ပတိ၊ အားလုံးကို အုပ်စိုးတော်မူသော အရှင်။