कालतत्त्वनिर्णयः / Doctrine of Kāla (Time) and Its Subordination to Śiva

Verse 1

मुनय ऊचुः । कालादुत्पद्यते सर्वं कालदेव विपद्यते । न कालनिरपेक्षं हि क्वचित्किंचन विद्यते

မုနိတို့က ဆိုကြ၏— “အရာအားလုံးသည် ကာလမှ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ကာလကြောင့်ပင် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ အမှန်တကယ် ကာလကို မမှီခိုဘဲ တည်ရှိသော အရာတစ်စုံတစ်ရာ မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မရှိ” ဟု။

Verse 2

यदास्यांतर्गतं विश्वं शश्वत्संसारमण्डलम् । सर्गसंहृतिमुद्राभ्यां चक्रवत्परिवर्तते

ဤစကြဝဠာ—အမြဲတမ်း သံသရာမဏ္ဍလ၏ ဘီး—သည် ထိုအရှင်အတွင်း၌ တည်ရှိသောအခါ၊ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ဖျက်သိမ်းခြင်း၏ မုဒြာတို့ကြောင့် ဘီးကဲ့သို့ လှည့်ပတ်လေ၏။

Verse 3

ब्रह्मा हरिश्च रुद्रश्च तथान्ये च सुरासुराः । यत्कृतां नियतिं प्राप्य प्रभवो नातिवर्तितुम्

ဗြဟ္မာ၊ ဟရီ (ဝိෂ္ဏု) နှင့် ရုဒြာတို့အပြင် အခြား ဒေဝနှင့် အသူရတို့လည်း ထိုအမြင့်ဆုံးအရှင်က ချမှတ်ထားသော နိယတိ (အမိန့်တော်) ကို ရရှိပြီးနောက်၊ အင်အားကြီးသော်လည်း ၎င်းကို မလွန်ဆန်နိုင်ကြ။

Verse 4

भूतभव्यभविष्याद्यैर्विभज्य जरयन् प्रजाः । अतिप्रभुरिति स्वैरं वर्तते ऽतिभयंकरः

အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်ဟူ၍ သတ္တဝါတို့ကို ခွဲခြားကာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို အိုမင်းပျက်စီးစေသည်။ မိမိကိုယ်ကို “အလွန်အာဏာကြီး” ဟု ထင်ကာ စိတ်ကြိုက် လှုပ်ရှားသွားလာ၍ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်၏။

Verse 5

क एष भगवान् कालः कस्य वा वशवर्त्ययम् । क एवास्य वशे न स्यात्कथयैतद्विचक्षण

ပညာရှိတော်မူသောသူရေ—ဤအမြတ်တန်ခိုးရှိသော ကာလ (Kāla) သည် မည်သူနည်း။ ၎င်းသည် မည်သူ၏ အာဏာအောက်တွင် လှုပ်ရှားသနည်း။ ထို့ပြင် ၎င်း၏ အုပ်စိုးမှုအောက် မကျရသူ ရှိသလား။ ထင်ရှားစွာ ရှင်းပြပါ။

Verse 6

वायुरुवाच । कालकाष्ठानिमेषादिकलाकलितविग्रहम् । कालात्मेति समाख्यातं तेजो माहेश्वरं परम्

ဝါယုက ပြောသည်—“ကာလ၊ ကာဋ္ဌာ၊ နိမေသ စသည့် အချိန်အတိုင်းအတာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ထင်ရှားသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ပိုင်ဆိုင်သည့် အမြင့်ဆုံး မဟာဣရှဝရ၏ တေဇော (တောက်ပရောင်ခြည်) ကို ‘ကာလာတ္မန်’ ဟု ခေါ်ကြသည်—အချိန်၏ အတ္တမူလတည်း”။

Verse 7

यदलंघ्यमशेषस्य स्थावरस्य चरस्य च । नियोगरूपमीशस्य बलं विश्वनियामकम्

အရှင်၏ အာဏာတော်—အုပ်စိုးသော အမိန့်တော်၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့်—အတည်တံ့သောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံးအပေါ် မလွန်ကဲနိုင်သော အင်အားဖြစ်၍ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ထိန်းညှိ အုပ်ချုပ်သော အင်အားတော်ဖြစ်သည်။

Verse 8

तस्यांशांशमयी मुक्तिः कालात्मनि महात्मनि । ततो निष्क्रम्य संक्रांता विसृष्टाग्रेरिवायसी

လွတ်မြောက်ခြင်းသည် အရှင်၏ ကိုယ်တော်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းပေါင်းများစွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ အချိန်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော မဟာဝိညာဉ်၌ တည်ရှိသည်။ ထိုသူထံမှ ထွက်ပေါ်ကာ ရွှေ့ပြောင်းသွားသည်—မီးထဲမှ ပစ်လွှတ်သော သံမြားကဲ့သို့။

Verse 9

तस्मात्कालवशे विश्वं न स विश्ववशे स्थितः । शिवस्य तु वशे कालो न कालस्य वशे शिवः

ထို့ကြောင့် စကြဝဠာသည် အချိန်၏ အာဏာအောက်တွင် ရှိသော်လည်း၊ အချိန်သည် စကြဝဠာ၏ အာဏာအောက်တွင် မရှိ။ အချိန်သည် သီဝ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ရှိသော်လည်း၊ သီဝသည် အချိန်၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် မရှိချေ။

Verse 10

यतो ऽप्रतिहतं शार्वं तेजः काले प्रतिष्ठितम् । महती तेन कालस्य मर्यादा हि दुरत्यया

မတားဆီးနိုင်သော ရှာဝ (သီဝ) တေဇောဓာတ်သည် အချိန်အတွင်း၌ပင် တည်ထောင်ထားသောကြောင့်၊ ထို့ကြောင့် အချိန်၏ စည်းကမ်းနှင့် ကန့်သတ်ချက်သည် အလွန်ကျယ်ဝန်း၍ မလွန်ကျူးနိုင်သောအရာ ဖြစ်လာသည်။

Verse 11

कालं प्रज्ञाविशेषेण को ऽतिवर्तितुमर्हति । कालेन तु कृतं कर्म न कश्चिदतिवर्तते

အထူးထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့်ပင် အချိန်ကို အမှန်တကယ် ကျော်လွန်နိုင်သူ မည်သူရှိမည်နည်း။ အချိန်က စီမံဖန်တီးထားသော ကံကမ္မကိုလည်း မည်သူမျှ ၎င်း၏ သတ်မှတ်ထားသော အကျိုးရလဒ်ကို မလွန်ကျူးနိုင်။

Verse 12

एकच्छत्रां महीं कृत्स्नां ये पराक्रम्य शासति । ते ऽपि नैवातिवर्तंते कालवेलामिवाब्धयः

အင်အားသတ္တိဖြင့် မြေကြီးတစ်လုံးလုံးကို တစ်မိုးတည်းအောက် အုပ်စိုးသူတို့ပင်လျှင် ကာလ၏ သတ်မှတ်ကန့်သတ်ချက်ကို မကျော်လွန်နိုင်ကြ၊ လှိုင်းတက်လှိုင်းကျ သတ်မှတ်ထားသော အကန့်အသတ်ကို သမုဒ္ဒရာမကျော်သကဲ့သို့။

Verse 13

ये निगृह्येंद्रियग्रामं जयंति सकलं जगत् । न जयंत्यपि ते कालं कालो जयति तानपि

အာရုံအင်္ဂါတို့ကို ထိန်းချုပ်၍ လောကတစ်လုံးလုံးကို အနိုင်ယူသူတို့ပင်လျှင် ကာလကို မအနိုင်ယူနိုင်ကြ။ ကာလသည် သူတို့ကိုပင် အနိုင်ယူသည်။

Verse 14

आयुर्वेदविदो वैद्यास्त्वनुष्ठितरसायनाः । न मृत्युमतिवर्तंते कालो हि दुरतिक्रमः

အာယုဗေဒကို ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်တို့သည် ရသာယနကုထုံးများကို စေ့စပ်စွာ ကျင့်သုံးသော်လည်း သေခြင်းကို မကျော်လွန်နိုင်ကြ၊ ကာလ (ကာလာ) သည် အမှန်တကယ် ကျော်လွန်ရန် ခက်ခဲသောကြောင့်။

Verse 15

श्रिया रूपेण शीलेन बलेन च कुलेन च । अन्यच्चिंतयते जंतुः कालो ऽन्यत्कुरुते बलात्

သတ္တဝါသည် ဥစ္စာ၊ အလှ၊ သီလ၊ အင်အားနှင့် မျိုးရိုးဂုဏ်တို့ကို အားထား၍ တစ်မျိုးကို စီမံကြံစည်သော်လည်း၊ ကာလသည် မတားနိုင်သော အင်အားဖြင့် အခြားတစ်မျိုးကို ဖြစ်စေတတ်၏။

Verse 16

अप्रियैश्च प्रियैश्चैव ह्यचिंतितगमागमैः । संयोजयति भूतानि वियोजयति चेश्वरः

မနှစ်သက်သောအဖြစ်အပျက်နှင့် နှစ်သက်သောအဖြစ်အပျက်တို့၊ မမျှော်လင့်ဘဲ ရောက်လာသော လာခြင်းသွားခြင်းတို့အားဖြင့်၊ အရှင် ဣရှ္ဝရသည် သတ္တဝါတို့ကို ပေါင်းစည်းစေသကဲ့သို့ ခွဲခွာစေတတ်၏။

Verse 17

यदैव दुःखितः कश्चित्तदैव सुखितः परः । दुर्विज्ञेयस्वभावस्य कालास्याहो विचित्रता

တစ်ယောက်က ဝမ်းနည်းဒုက္ခရောက်နေချိန်တည်းမှာပင် အခြားတစ်ယောက်က ပျော်ရွှင်နေတတ်သည်။ အဟော—နားလည်ရခက်သော ကာလ (Kāla) ၏ သဘာဝသည် အံ့ဩဖွယ်လှ၏။

Verse 18

यो युवा स भवेद्वृद्धो यो बलीयान्स दुर्बलः । यः श्रीमान्सो ऽपि निःश्रीकः कालश्चित्रगतिर्द्विजा

လူငယ်သည် အိုမင်းလာရ၏; အားကြီးသူသည် အားနည်းလာရ၏; စည်းစိမ်ရှိသူပင်လျှင် တောက်ပမှုကင်းမဲ့လာရ၏။ ဒွိဇတို့ရေ—ကာလ၏ လှုပ်ရှားမှုသည် အံ့ဩဖွယ်ကောင်း၍ မခန့်မှန်းနိုင်။

Verse 19

नाभिजात्यं न वै शीलं न बलं न च नैपुणम् । भवेत्कार्याय पर्याप्तं कालश्च ह्यनिरोधकः

မြင့်မြတ်သော မျိုးရိုးမဟုတ်၊ ကောင်းမွန်သော အကျင့်မဟုတ်၊ အားမဟုတ်၊ ကျွမ်းကျင်မှုမဟုတ်—တစ်ခုတည်းဖြင့် လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ကို ပြီးမြောက်ရန် မလုံလောက်။ အကြောင်းမူကား ကာလသည် တားဆီးမရသော အင်အားဖြစ်၏။

Verse 20

ये सनाथाश्च दातारो गीतवाद्यैरुपस्थिताः । ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः

သီချင်းတီးဝိုင်းတို့ဖြင့် ဝန်းရံခံရသော အားကိုးရာရှိ၍ ချမ်းသာသည့် အလှူရှင်ဖြစ်စေ၊ အားကိုးရာမဲ့၍ အခြားသူပေးသော အစာကိုသာ အားထားရသူဖြစ်စေ—ကာလ (အချိန်) သည် အားတူညီစွာ အားလုံးအပေါ် သက်ရောက်လေသည်။

Verse 21

फलंत्यकाले न रसायनानि सम्यक्प्रयुक्तान्यपि चौषधानि । तान्येव कालेन समाहृतानि सिद्धिं प्रयांत्याशु सुखं दिशंति

အချိန်မမှန်သည့်အခါ သောက်သုံးလျှင် ကောင်းစွာပြင်ဆင်ထားသော အားဖြည့်ဆေးနှင့် ဆေးဝါးတို့ပင် အကျိုးမပေါ်။ ထိုဆေးဝါးတို့ကို အချိန်ကာလမှန်ကန်စွာ စုဆောင်း၍ သုံးစွဲလျှင် အောင်မြင်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိကာ သက်သာချမ်းသာကို ပေးလေသည်။

Verse 22

नाकालतो ऽयं म्रियते जायते वा नाकालतः पुष्टिमग्र्यामुपैति । नाकालतः सुखितं दुःखितं वा नाकालिकं वस्तु समस्ति किंचित्

မည်သူမျှ မိမိအချိန်မတိုင်မီ မသေ၊ မမွေးဖွားကြ။ မည်သူမျှ ကံသတ်မှတ်သောအချိန်မတိုင်မီ အမြင့်ဆုံး ပွားပွင့်ခြင်းသို့ မရောက်ကြ။ မည်သူမျှ အချိန်မတိုင်မီ ပျော်ရွှင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းနည်းခြင်း မဖြစ်ကြ—အမှန်တကယ် «အချိန်မဟုတ်သော» အရာဟူ၍ မရှိ။

Verse 23

कालेन शीतः प्रतिवाति वातःकालेन वृष्टिर्जलदानुपैति । कालेन चोष्मा प्रशमं प्रयाति कालेन सर्वं सफलत्वमेति

ကာလ၏ အာဏာဖြင့် အေးမြသောလေသည် မိမိရာသီ၌ တိုက်ခတ်၏; ကာလ၏ အာဏာဖြင့် မိုးသည် ရေတိမ်ပေးသော မိုးတိမ်တို့နောက်လိုက်၍ ရွာသွန်း၏။ ကာလ၏ အာဏာဖြင့် အပူသည် ငြိမ်သက်လျော့ပါး၏; ကာလ၏ အာဏာဖြင့် အရာအားလုံးသည် သင့်တော်သော အကျိုးသီးပွင့်သို့ ရောက်၏။ ထို့ကြောင့် သခင်မဟာဒေဝ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်၌ ကာလသည် အခြေအနေနှင့် အကျိုးရလဒ်တို့ကို ရင့်မှည့်စေ၏။

Verse 24

कालश्च सर्वस्य भवस्य हेतुः कालेन सस्यानि भवंति नित्यम् । कालेन सस्यानि लयं प्रयांति कालेन संजीवति जीवलोकः

ကာလသည် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း အားလုံး၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်၏။ ကာလကြောင့် စိုက်ပျိုးသီးနှံများ အစဉ်ပေါ်ထွန်းလာ၏; ကာလကြောင့် ထိုသီးနှံများ ပျက်သုဉ်းသို့ ဝင်ရောက်၏။ ကာလကြောင့် သက်ရှိလောကသည် ထောက်ပံ့ခံရ၍ အသက်ရှင်တည်တံ့၏။

Verse 25

इत्थं कालात्मनस्तत्त्वं यो विजानाति तत्त्वतः । कालात्मानमतिक्रम्य कालातीतं स पश्यति

ဤသို့ အတ္တ၏ အင်အားအဖြစ်ရှိသော «ကာလ» ၏ တတ္တဝကို အမှန်တကယ် သိမြင်သူသည် ကာလနှင့်ချည်နှောင်သော အတ္တကို ကျော်လွန်၍ ကာလကင်းသော သီဝ—အမြဲတမ်းတရားကို မြင်တော်မူ၏။

Verse 26

न यस्य कालो न च बंधमुक्ती न यः पुमान्न प्रकृतिर्न विश्वम् । विचित्ररूपाय शिवाय तस्मै नमःपरस्मै परमेश्वराय

ကာလမသက်ရောက်သော အမြင့်ဆုံးအရှင် ပရမေရှ్వర သီဝအား နမස්ကာရပါ၏။ သူ့အတွက် ချည်နှောင်ခြင်းလည်း မရှိ၊ လွတ်မြောက်ခြင်းလည်း မရှိ။ သူသည် ပုရုရှ မဟုတ်၊ ပရကృతి မဟုတ်၊ ပေါ်ထွန်းသော ကမ္ဘာလည်း မဟုတ်။ သို့ရာတွင် အံ့ဩဖွယ် မျိုးစုံသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ဆောင်တော်မူ၏။