Adhyaya 24
Vayaviya SamhitaPurva BhagaAdhyaya 2458 Verses

मन्दरगिरिवर्णनम् — Description of Mount Mandara as Śiva’s Residence (Tapas-abode)

အဓ್ಯಾಯ ၂၄ တွင် ရှိရှီများက ဝါယုကို မေးမြန်းကြသည်—ဒေဝီနှင့် အမှုထမ်းများနှင့်အတူ အန္တဓာန (ပျောက်ကွယ်) သွားသော ဟရ (ရှီဝ) သည် ဘယ်သို့သွား၍ ဘယ်မှာ နေထိုင်သနည်း၊ အနားယူမီ ဘာကို ပြုလုပ်ခဲ့သနည်းဟု။ ဝါယုက မန္ဒရာတောင်ကို ညွှန်ပြပြီး၊ အံ့ဖွယ်ဂူများနှင့် တင့်တယ်လှပသော တောင်တစ်လုံးဖြစ်ကာ ဒေဝတို့၏ အရှင်အတွက် ချစ်ခင်ရာနေရာ၊ တပස් (တရားကျင့်သက်သာ) နှင့် ဆက်နွယ်သော နေရာတော်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် တောင်၏ အလှအပကို ထောင်မောင်းဖြင့်တောင် မဖော်ပြနိုင်သကဲ့သို့ အချိန်အလွန်ရှည်လျားစွာဖြင့်တောင် မကုန်နိုင်ဟု ချီးမွမ်းကာ၊ သို့သော် ၎င်း၏ ဣဒ္ဓိ (ကြွယ်ဝတိုးတက်မှု)၊ ဣရှ္ဝရ၏ နေရာတော်ဖြစ်ရန် သင့်တော်မှု၊ ဒေဝီကို ပျော်ရွှင်စေရန် အန္တಃပုရီ (အတွင်းနန်းတော်) အဖြစ် ပြောင်းလဲလာမှုတို့ကို ဖော်ပြသည်။ ရှီဝ–ရှက္တိ၏ အမြဲတမ်းနီးကပ်မှုကြောင့် မြေပြင်နှင့် သစ်ပင်ပန်းမန်တို့သည် လောကထက် လွန်ကဲကောင်းမွန်လာပြီး၊ စမ်းချောင်းရေတံခွန်တို့သည် ရေချိုးသောက်သုံးခြင်းဖြင့် သန့်စင်ကောင်းကျိုး ပုဏ္ဏားကို ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် မန္ဒရာသည် သဘာဝမြင်ကွင်းသာမက တပස්အင်အား၊ ဒေဝီဒေဝတော်တို့၏ နီးကပ်မှု၊ မင်္ဂလာသဘာဝတို့ ပေါင်းဆုံရာ သန့်ရှင်းသော အချက်အချာအဖြစ် တင်ပြထားသည်။

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अन्तर्धानगतो देव्या सह सानुचरो हरः । क्व यातः कुत्र वासः किं कृत्वा विरराम ह

ရသီတို့က ဆိုကြသည်။ «ဒေဝီနှင့် အတန်းအစားအပေါင်းတို့ကို ခေါ်ဆောင်၍ ဟရ (ရှီဝ) သည် မျက်စိမြင်ရာမှ ပျောက်ကွယ်သွားပြီ။ ဘယ်သို့သွားသနည်း၊ ဘယ်မှာ နေထိုင်သနည်း၊ ဘာကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် တိတ်ဆိတ်၍ ထင်ရှားသော လှုပ်ရှားမှုကို ရပ်နားသနည်း»

Verse 2

वायुरुवाच । महीधरवरः श्रीमान्मंदरश्चित्रकंदरः । दयितो देवदेवस्य निवासस्तपसो ऽभवत्

ဝါယုက ဆိုသည်။ «ဂုဏ်ရည်တောက်ပသော တောင်တန်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး မန္ဒရတောင်သည် အံ့ဩဖွယ် ဂူအပေါင်းတို့ဖြင့် တင့်တယ်လှပ၍ ဒေဝတို့၏ ဒေဝ (ရှီဝ) ၏ တပသ (အာစီတ) ပြုရာ ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် နေရာတော် ဖြစ်လာ하였다»

Verse 3

तपो महत्कृतं तेन वोढुं स्वशिरसा शिवौ । चिरेण लब्धं तत्पादपंकजस्पर्शजं सुखम्

သူသည် မိမိခေါင်းပေါ်တွင် ရှီဝကို ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် တပသကြီးကို ပြုလုပ်하였다။ အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက်၊ သခင်၏ ကြာပန်းကဲ့သို့သော ခြေတော်တို့ ထိတွေ့ခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်သော အာနန္ဒကို ရရှိ하였다။

Verse 4

तस्य शैलस्य सौन्दर्यं सहस्रवदनैरपि । न शक्यं विस्तराद्वक्तुं वर्षकोटिशतैरपि

ထိုသန့်ရှင်းသော တောင်၏ အလှကို မျက်နှာတစ်ထောင်ရှိသော်လည်း အပြည့်အဝ မဖော်ပြနိုင်။ ကုဋိရာနှစ်ပေါင်း ရာချီကြာသော်လည်း အသေးစိတ် ပြောဆို၍ မပြီးနိုင်။

Verse 5

शक्यमप्यस्य सौन्दर्यं न वर्णयितुमुत्सहे । पर्वतान्तरसौन्दर्यं साधारणविधारणात्

ဖော်ပြနိုင်သော်လည်း ဤနေရာ၏ အလှကို ဖော်ပြရန် မရဲတတ်။ အခြားတောင်များ၏ အလှကို ကျော်လွန်သဖြင့် သာမန်စကားဖြင့် ထိန်းသိမ်း၍ မဆံ့နိုင်။

Verse 6

इदन्तु शक्यते वक्तुमस्मिन्पर्वतसुन्दरे । ऋद्ध्या कयापि सौन्दर्यमीश्वरावासयोग्यता

သို့သော် ဤလှပသော တောင်တန်းအကြောင်း အနည်းငယ်တော့ ပြောနိုင်သည်—အံ့ဩဖွယ် ဒေဝီယ ဥစ္စာဓနတစ်ရပ်ကြောင့် ၎င်းတွင် တောက်ပသရဖူနှင့် အရှင် (သီဝ) နေထိုင်ရန် သင့်လျော်မှု ရှိနေသည်။

Verse 7

अत एव हि देवेन देव्याः प्रियचिकीर्षया । अतीव रमणीयोयं गिरिरन्तःपुरीकृतः

ထို့ကြောင့်ပင် ဘုရားသခင်သည် ဒေဝီ၏နှစ်သက်ရာကို ပြုလိုသောကြောင့် အလွန်လှပသည့် ဤတောင်ကို မိမိ၏ အတွင်းနန်းတော် (ကိုယ်ပိုင်နေရာ) အဖြစ် ပြုလုပ်တော်မူ၏။

Verse 8

मेखलाभूमयस्तस्य विमलोपलपादपाः । शिवयोर्नित्यसान्निध्यान्न्यक्कुर्वंत्यखिलंजगत्

၎င်း၏ ဝိုင်းပတ်တန်းဆောင်များနှင့် သန့်ရှင်းသော ကျောက်တန်းလှေကားများသည်၊ ရှိဝနှင့် ဒေဝီတို့၏ အမြဲတမ်းနီးကပ်တည်ရှိမှုကြောင့်၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကို သေးငယ်သကဲ့သို့ ထင်မြင်စေ၍ ထိုဒေဝတန်ခိုးအာနုဘော်ကြောင့် ကြောက်ရွံ့လေးစားစေသည်။

Verse 9

पितृभ्यां जगतो नित्यं स्नानपानोपयोगतः । अवाप्तपुण्यसंस्कारः प्रसरद्भिरितस्ततः

ပိတೃများ၏ သန့်ရှင်းသော ရေများကြောင့် ကမ္ဘာသည် အမြဲတမ်း ထိန်းသိမ်းခံရသည်၊ ရေချိုးခြင်းနှင့် သောက်သုံးခြင်းအတွက် အသုံးပြုရာမှ ဖြစ်သည်။ ထိုရေများမှ သန့်စင်သော ကုသိုလ်နှင့် ပုဏ္ဏသံစကား (သန့်ရှင်းသက်ရောက်မှု) ကို ရရှိကာ အရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်။

Verse 10

लघुशीतलसंस्पर्शैरच्छाच्छैर्निर्झराम्बुभिः । अधिराज्येन चाद्रीणामद्रीरेषो ऽभिषिच्यते

တောင်ရေစမ်းမှ စီးဆင်းလာသော ကြည်လင်သန့်ရှင်းသည့် ရေများ၏ နူးညံ့အေးမြသော ထိတွေ့မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ တောင်တန်းတို့၏ အထက်တန်းအာဏာဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဤတောင်ဘုရင်သည် အဘိသေက (သန့်ရှင်းအလိမ်းအကျွတ်) ခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 11

निशासु शिखरप्रान्तर्वर्तिना स शिलोच्चयः । चंद्रेणाचल साम्राज्यच्छत्रेणेव विराजते

ညအခါ၌ ထိပ်ဖျားအစွန်းတွင် တည်ရှိသော ထိုမြင့်မားသည့် တောင်တန်းသည် လမင်းကြောင့် တောက်ပလင်းလက်၏။ လမင်းသည် တောင်နိုင်ငံ၏ မဟာမင်းဆိုင်ရာ ထီးတော်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ အာဏာတန်ခိုး၏ တောက်ပမှုကို ကြေညာသကဲ့သို့ပင်။

Verse 12

स शैलश्चंचलीभूतैर्बालैश्चामरयोषिताम् । सर्वपर्वतसाम्राज्यचामरैरिव वीज्यते

ထိုတောင်သည် ယက်အမြီးချာမရကိုင်သော မိန်းကလေးတို့၏ ဆံပင်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ပန်ကာဖြင့်လှန်သကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ တောင်တန်းအာဏာစိုးမိုးမှုတစ်လျှောက်၏ ရာဇချာမရများက ဝိုင်းဝန်းလှုပ်ယမ်းနေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 13

प्रातरभ्युदिते भानौ भूधरो रत्नभूषितः । दर्पणे देहसौभाग्यं द्रष्टुकाम इव स्थितः

မနက်ခင်း နေမင်းအသစ်ထွက်လာသောအခါ၊ ရတနာဖြင့် အလှဆင်ထားသော တောင်သည် မိမိကိုယ်၏ သာယာလှပမှုနှင့် မင်္ဂလာတင့်တယ်မှုကို ကြည့်လိုသကဲ့သို့ မှန်ရှေ့တွင် ရပ်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 14

कूजद्विहंगवाचालैर्वातोद्धृतलताभुजैः । विमुक्तपुष्पैः सततं व्यालम्बिमृदुपल्लवैः

ငှက်တို့၏ ကူးကူးသံကြောင့် အမြဲတမ်း သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေပြီး၊ လေက လျားပင်ခက်များကို မြှောက်တင်ကာ နူးညံ့သော အရွက်ပေါက်သစ်များက လျှောကျလျက်၊ လွတ်ကျသွားသော ပန်းများသည် မပြတ်မတောက် ကျဆင်းနေသည်။

Verse 15

लताप्रतानजटिलैस्तरुभिस्तपसैरिव । जयाशिषा सहाभ्यर्च्य निषेव्यत इवाद्रिराट्

လျားပင်များပြန့်နှံ့၍ ရှုပ်ထွေးနေပြီး၊ တပသ (အာသီသ) ပြုနေသကဲ့သို့ ရပ်တည်သော သစ်ပင်များက ဝိုင်းရံထားသဖြင့်၊ တောင်တို့၏ ဘုရင်သည် အောင်မြင်မင်္ဂလာ ဆုတောင်းသံများနှင့်အတူ ပူဇော်ခံရသကဲ့သို့၊ ထို့ပြင် အမြဲတမ်း ရိုသေစွာ စောင့်ရှောက်ဝတ်ပြုခံရသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 16

अधोमुखैरूर्ध्वमुखैश्शृंगैस्तिर्यङ्मुखैस्तथा । प्रपतन्निव पाताले भूपृष्ठादुत्पतन्निव

တောင်ထိပ်အချို့သည် အောက်ဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍၊ အချို့သည် အပေါ်ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ၊ အချို့သည် ဘေးဘက်သို့ စောင်းနေသဖြင့်၊ ပာတာလာ (Pātāla) သို့ ကျသွားသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ တစ်ပြိုင်နက် မြေမျက်နှာပြင်မှ ထွက်ပေါ်တက်လာသကဲ့သို့လည်းကောင်း ထင်ရသည်။

Verse 17

परीतः सर्वतो दिक्षु भ्रमन्निव विहायसि । पश्यन्निव जगत्सर्वं नृत्यन्निव निरन्तरम्

သူသည် အရပ်မျက်နှာအားလုံးတွင် ဝန်းရံခံထားရသကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ ကောင်းကင်ထဲတွင် လှည့်လည်သွားလာနေသကဲ့သို့၊ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ကြည့်ရှုနေသကဲ့သို့၊ မရပ်မနား ကပြနေသကဲ့သို့—ရှိသမျှကို ဖြန့်ကျက်လွှမ်းမိုးကာ စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းသော အရှင်တော်အဖြစ် အမြဲတမ်း လှုပ်ရှားတက်ကြွနေသည်။

Verse 18

गुहामुखैः प्रतिदिनं व्यात्तास्यो विपुलोदरैः । अजीर्णलावण्यतया जृंभमाण इवाचलः

နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဂူပေါက်များက ပါးစပ်ကြီးဖွင့်ထားသကဲ့သို့၊ ဝမ်းကြီး၍ ပါးစပ်ဖွင့်ထားသော သတ္တဝါတစ်ကောင်လို၊ ထိုတောင်သည် အော်ဟစ်ယောင်ယောင် (အိပ်ငိုက်ယောင်ယောင်) ဖြစ်သကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ အစာမကြေသကဲ့သို့ အလှတရားလည်း မည်းမှောင်သွားသကဲ့သို့ မြင်ရသည်။

Verse 19

ग्रसन्निव जगत्सर्वं पिबन्निव पयोनिधिम् । वमन्निव तमोन्तस्थं माद्यन्निव खमम्बुदैः

ကမ္ဘာလောကအလုံးစုံကို မျိုသွားသကဲ့သို့၊ သမုဒ္ဒရာကို သောက်သုံးသကဲ့သို့၊ အတွင်း၌ ဖုံးကွယ်နေသော အမှောင်ကို အန်ထုတ်သကဲ့သို့၊ မိုးကောင်းကင်၌ မိုးတိမ်များကြားတွင် မူးယစ်သကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 20

निवास भूमयस्तास्ता दर्पणप्रतिमोदराः । तिरस्कृतातपास्स्निग्धाश्रमच्छायामहीरुहाः

နေထိုင်ရာမြေပြင်များသည် တစ်ခုချင်းစီ သန့်ရှင်းသော မှန်အတွင်းပိုင်းကဲ့သို့ အေးမြ၍ သာယာလှသည်။ ထိုနေရာ၌ နေရောင်အပူကို တားဆီးထားပြီး၊ သစ်ပင်ကြီးများက အာရှရမ်များပေါ်သို့ ထူထဲနူးညံ့သော အရိပ်ကို ချထားသည်။

Verse 21

सरित्सरस्तडागादिसंपर्कशिशिरानिलाः । तत्र तत्र निषण्णाभ्यां शिवाभ्यां सफलीकृताः

မြစ်၊ ရေကန်၊ ရေကန်ငယ် စသည့် ရေများနှင့် ထိတွေ့၍ အေးမြသက်သာလာသော လေညင်းတို့သည်၊ နေရာနေရာ၌ အတူထိုင်နေသော မင်္ဂလာရှိသည့် နှစ်ပါး—ရှီဝနှင့် (သူ၏) ရှီဝါ—ကြောင့် အမှန်တကယ် အကျိုးပြည့်စုံလာခဲ့သည်။

Verse 22

तमिमं सर्वतः श्रेष्ठं स्मृत्वा साम्बस्त्रियम्बकः । रैभ्याश्रमसमीपस्थश्चान्तर्धानं गतो ययौ

အရာအားလုံးထက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဟု သတိရလျက် တြိယမ္ဗက (ရှီဝ) သည် ဥမာဒေဝီနှင့်အတူ ရိုင်ဘျာ အာရှရမ်အနီးသို့ သွားပြီးနောက် ယောဂဓာတ်အာနုဘော်ဖြင့် မမြင်ရအောင် ပျောက်ကွယ်သွားတော်မူ၏။

Verse 23

तत्रोद्यानमनुप्राप्य देव्या सह महेश्वरः । रराम रमणीयासु देव्यान्तःपुरभूमिषु

ထိုဥယျာဉ်သို့ ရောက်သော် မဟာဒေဝ (မဟေရှဝရ) သည် ဒေဝီနှင့်အတူ ဒေဝီ၏ အတွင်းနန်းတော်အဝန်းအဝိုင်း လှပသည့် နေရာများတွင် ပျော်ရွှင်စွာ ကစားလျက် နေတော်မူ၍ ပတိ (ရှီဝ) နှင့် သက္တိ (ဒေဝီ) တို့၏ မင်္ဂလာရှိသော နီးကပ်မှုကို ထင်ရှားစေ၏။

Verse 24

तथा गतेषु कालेषु प्रवृद्धासु प्रजासु च । दैत्यौ शुंभनिशुंभाख्यौ भ्रातरौ संबभूवतुः

ဤသို့ အချိန်ကာလများ ကုန်လွန်၍ လူအစုအဝေးများ တိုးပွားလာသော် ဒိုင်တျာ အစ်ကိုညီအနှစ်ဦး ပေါ်ပေါက်လာကြပြီး ၎င်းတို့ကို ရှုမ္ဘနှင့် နိရှုမ္ဘဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 25

ताभ्यां तपो बलाद्दत्तं ब्रह्मणा परमेष्टिना । अवध्यत्वं जगत्यस्मिन्पुरुषैरखिलैरपि

ထိုနှစ်ဦးအား အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘရဟ္မာ (ပရမေဋ္ဌိန်) သည် ၎င်းတို့၏ တပဿာအင်အားကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားကာ ဤလောက၌ လူသားအားလုံးကပင် မသတ်နိုင်သော အဗဓျတဝ (မသေမပျက်) အကျိုးကျေးဇူးကို ပေးတော်မူ၏။

Verse 26

अयोनिजा तु या कन्या ह्यंबिकांशसमुद्भवा । अजातपुंस्पर्शरतिरविलंघ्यपराक्रमा

သို့သော် ထိုကညာသည် မည်သည့်ဝမ်းမှ မမွေးဖွားသူ၊ အမ္ဗိကာ၏ အংশမှ ပေါ်ထွန်းလာသူ ဖြစ်၍၊ ယောကျာ်း၏ ထိတွေ့မှုကို မသိသော သန့်ရှင်းမှု၌ ပျော်မွေ့ကာ၊ မည်သူမျှ မလွန်ကျူးနိုင်သော အနိုင်မခံတန်ခိုးကို ပိုင်ဆိုင်하였다။

Verse 27

तया तु नौ वधः संख्ये तस्यां कामाभिभूतयोः । इति चाभ्यर्थितो ब्रह्मा ताभ्याम्प्राह तथास्त्विति

«သူမကြောင့်ပင် စစ်မြေပြင်၌ ငါတို့၏ သေခြင်း ဖြစ်လိမ့်မည်» ဟု—သူမအပေါ် ကာမတဏှာက လွှမ်းမိုးသဖြင့် သူတို့နှစ်ဦးသည် ဘြဟ္မာကို တောင်းပန်ကြ၏။ ထိုသို့ တောင်းပန်ခံရသဖြင့် ဘြဟ္မာက «အဲဒီလိုပဲ ဖြစ်စေ» ဟု ပြန်ဆို၏။

Verse 28

ततः प्रभृति शक्रादीन्विजित्य समरे सुरान् । निःस्वाध्यायवषट्कारं जगच्चक्रतुरक्रमात्

ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည် စစ်ပွဲ၌ အိန္ဒြာနှင့် အခြားဒေဝတားတို့ကို အနိုင်ယူကာ၊ မတားဆီးနိုင်သော အင်အားဖြင့် ကမ္ဘာကို ဝေဒသဒ္ဓာန်ဖတ်ကြားမှုနှင့် ယဇ္ဉာ၏ «ဝသတ်» ဟူသော အော်ဟစ်သံတို့ တိတ်ဆိတ်သွားအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

Verse 29

तयोर्वधाय देवेशं ब्रह्माभ्यर्थितवान्पुनः । विनिंद्यापि रहस्यं वां क्रोधयित्वा यथा तथा

ထို့နောက် သူတို့နှစ်ဦးကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် ဘြဟ္မာသည် ဒေဝတို့၏ အရှင် (ရှီဝ) ကို ထပ်မံတောင်းပန်၏။ ထို့ပြင် သင်တို့နှစ်ဦး၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို မည်သို့မဆို အပြစ်တင်ကာ သင်တို့နှစ်ဦးကို ဒေါသထွက်အောင် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။

Verse 30

तद्वर्णकोशजां शक्तिमकामां कन्यकात्मिकाम् । निशुम्भशुंभयोर्हंत्रीं सुरेभ्यो दातुमर्हसि

ထို့ကြောင့် ထိုတောက်ပသော အနှစ်သာရမှ ပေါက်ဖွားလာသည့် အင်အားကို—ကာမမရှိသော ကန့်ယာရုပ်သဏ္ဍာန်ရှိ သက္တိ (Śakti) ကို—ဒေဝတားတို့အား ပေးအပ်တော်မူသင့်သည်။ ထိုသက္တိသည် နိရှုမ္ဘနှင့် ရှုမ္ဘတို့ကို သတ်ဖြတ်မည့်သူ ဖြစ်လိမ့်မည်။

Verse 31

एवमभ्यर्थितो धात्रा भगवान्नीललोहितः । कालीत्याह रहस्यं वां निन्दयन्निव सस्मितः

ဓာတೃ (ဗြဟ္မာ) က အလေးအနက် တောင်းပန်သဖြင့် ဘဂဝန် နီလလောဟိတသည် နူးညံ့သကဲ့သို့ အပြစ်တင်သလို အပြုံးဖြင့် သင်တို့နှစ်ဦးအား လျှို့ဝှက်နာမတော် «ကာလီ» ဟု မိန့်ကြားတော်မူ၏။

Verse 32

ततः क्रुद्धा तदा देवी सुवर्णा वर्णकारणात् । स्मयन्ती चाह भर्तारमसमाधेयया गिरा

ထို့နောက် အရောင်အဆင်းကိစ္စကြောင့် ဒေဝီ သုဝဏ္ဏာသည် ဒေါသထွက်၍ ပြုံးလျက်၊ မိမိခင်ပွန်းအား စိတ်မပြေလည်စေမည့် စကားဖြင့် မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 33

देव्युवाच । ईदृशो मम वर्णेस्मिन्न रतिर्भवतो ऽस्ति चेत् । एवावन्तं चिरं कालं कथमेषा नियम्यते

ဒေဝီမိန့်တော်မူသည်— “ငါ့ကဲ့သို့သော ရုပ်သဏ္ဍာန်၌ပင် သင်၌ အလိုမရှိလျှင်၊ ထိုကာမစိတ်ကို အချိန်အတော်ကြာကြာ မည်သို့ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သနည်း?”

Verse 34

अरत्या वर्तमानो ऽपि कथं च रमसे मया । न ह्यशक्यं जगत्यस्मिन्नीश्वरस्य जगत्प्रभोः

“မနှစ်သက်မှု၌ပင် ရှိနေသော်လည်း သင်သည် ငါနှင့် မည်သို့ ပျော်မြူးနိုင်သနည်း။ ဤလောက၌ စကြဝဠာ၏ အရှင်၊ အီश्वरအတွက် မဖြစ်နိုင်သောအရာ မရှိပါ။”

Verse 35

स्वात्मारामस्य भवतो रतिर्न सुखसाधनम् । इति हेतोः स्मरो यस्मात्प्रसभं भस्मसात्कृतः

“အတ္တ၏ အာနန္ဒ၌ နေထိုင်သော သင်အတွက် ရာဂသည် ပျော်ရွှင်မှုရရန် နည်းလမ်းမဟုတ်။ ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် ကာမဒေဝ (စမရ) ကို သင်က အင်အားဖြင့် ပြာဖြစ်အောင် လောင်ကျွမ်းစေခဲ့သည်။”

Verse 36

या च नाभिमता भर्तुरपि सर्वांगसुन्दरी । सा वृथैव हि जायेत सर्वैरपि गुणान्तरैः

မိန်းမသည် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်း လှပစွာရှိသော်လည်း ခင်ပွန်း၏နှလုံးကို မနှစ်သက်မဖြစ်၊ မချစ်မခင်ဖြစ်လျှင် အမှန်တကယ် အကျိုးမဲ့စွာ မွေးဖွားလာသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်—အခြားကောင်းမြတ်သော ဂုဏ်သတ္တိများ များစွာရှိသော်လည်း။

Verse 37

भर्तुर्भोगैकशेषो हि सर्ग एवैष योषिताम् । तथासत्यन्यथाभूता नारी कुत्रोपयुज्यते

မိန်းမတို့အတွက် ဤလောကဖန်ဆင်းမှုသည် ခင်ပွန်း၏ပျော်ရွှင်မှုအတွက် အရာဝတ္ထုတစ်ခုအဖြစ်သာ ကျန်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုသို့ဖြစ်သော်လည်း ‘မမှန်ကန်’ ဟု တံဆိပ်ကပ်ကာ အခြားအရာတစ်ခုလို လွဲမှားစွာ ပြောဆိုခံရလျှင် မိန်းမတစ်ယောက်သည် မည်သည့်နေရာတွင်မှ တရားသော အနေအထားနှင့် အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရနိုင်မည်နည်း။

Verse 38

तस्माद्वर्णमिमं त्यक्त्वा त्वया रहसि निन्दितम् । वर्णान्तरं भजिष्ये वा न भजिष्यामि वा स्वयम्

ထို့ကြောင့် သင်က လျှို့ဝှက်စွာ အပြစ်တင်နိန္ဒာပြုခဲ့သော ဤအဆင့်အတန်း (ဝဏ္ဏ) ကို ငါစွန့်လွှတ်မည်။ ငါ့စိတ်အလိုအလျောက် အခြားအဆင့်အတန်းသို့ ဝင်မည်လည်း ဖြစ်နိုင်၊ မဝင်ဘဲ နေမည်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

Verse 39

इत्युक्त्वोत्थाय शयनाद्देवी साचष्ट गद्गदम् । ययाचे ऽनुमतिं भर्तुस्तपसे कृतनिश्चया

ဤသို့ ပြောပြီးနောက် ဒေဝီသည် အိပ်ရာမှ ထ၍ စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် အသံတုန်တုန်ဖြင့် သူ့အား ပြောကြား하였다။ တပသ (tapas) ကို ဆောင်ရွက်ရန် အခိုင်အမာ ဆုံးဖြတ်ထားသဖြင့် ခင်ပွန်းထံမှ ခွင့်ပြုချက်ကို တောင်းခံ하였다။

Verse 40

तथा प्रणयभंगेन भीतो भूतपतिः स्वयम् । पादयोः प्रणमन्नेव भवानीं प्रत्यभाषत

ထိုသို့ ချစ်ခြင်းမေတ္တာညီညွတ်မှု ပျက်ကွက်သွားမည်ကို ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ဘူတပတိ (သီဝ) ကိုယ်တိုင်သည် ဘဝါနီ၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဦးညွှတ်လျက်ပင် နားလည်စကား ပြောကြား하였다။

Verse 41

ईश्वर उवाच । अजानती च क्रीडोक्तिं प्रिये किं कुपितासि मे । रतिः कुतो वा जायेत त्वत्तश्चेदरतिर्मम

ဣရှ္ဝရက မိန့်တော်မူသည်—“ချစ်သူရေ၊ ဤစကားတို့သည် ကစားသဘောဖြင့် ပြောခဲ့ခြင်းကို မသိသေးသလား။ အဘယ်ကြောင့် ငါ့အပေါ် ဒေါသထွက်သနည်း။ ငါ့တွင် သင့်အပေါ် မနှစ်သက်မှုရှိလျှင် ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် မည်သို့ပင် ပေါ်ပေါက်နိုင်မည်နည်း။”

Verse 42

माता त्वमस्य जगतः पिताहमधिपस्तथा । कथं तदुत्पपद्येत त्वत्तो नाभिरतिर्मम

သင်သည် ဤစကြဝဠာ၏ မိခင်ဖြစ်၏; ငါသည် ၎င်း၏ ဖခင်ဖြစ်ပြီး အရှင်လည်း ဖြစ်၏။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ငါ့တွင် သင့်အပေါ် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်မှု မရှိနိုင်သည်ဟု မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။

Verse 43

आवयोरभिकामो ऽपि किमसौ कामकारितः । यतः कामसमुत्पत्तिः प्रागेव जगदुद्भवः

ငါတို့နှစ်ဦးအကြား ဆန္ဒတက်လာသော်လည်း၊ အချစ်နတ် ကာမ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါမည်လော။ ဆန္ဒ၏ ပေါ်ပေါက်မှုသည် ကမ္ဘာလောက ပေါ်ထွန်းမီကတည်းက ရှိနှင့်ပြီးသား ဖြစ်သည်။

Verse 44

पृथग्जनानां रतये कामात्मा कल्पितो मया । ततः कथमुपालब्धः कामदाहादहं त्वया

လောကီသတ္တဝါတို့၏ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ပေါင်းစည်းမှုအတွက်၊ ငါသည် ဖန်ဆင်းခြင်းအတွင်း ကာမ (ဆန္ဒ) ၏ သဘောတရားကို စီမံဖန်တီးခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ကာမကို မီးရှို့ခြင်းအတွက် မင်းက ငါ့ကို အဘယ်ကြောင့် အပြစ်တင်သနည်း—ကာမကို ပြာဖြစ်စေခြင်းကြောင့် ငါ့ကို မင်းက ဘယ်လို အပြစ်ဆိုနိုင်သနည်း။

Verse 45

मां वै त्रिदशसामान्यं मन्यमानो मनोभवः । मनाक्परिभवं कुर्वन्मया वै भस्मसात्कृतः

မနောဘဝ (ကာမ) သည် ငါ့ကို နတ်တို့နှင့် တန်းတူသာဟု ထင်မှတ်ကာ အနည်းငယ် မထီမဲ့မြင် ပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ငါက သူ့ကို ပြာဖြစ်အောင် လုပ်လိုက်သည်။

Verse 46

विहारोप्यावयोरस्य जगतस्त्राणकारणात् । ततस्तदर्थं त्वय्यद्य क्रीडोक्तिं कृतवाहनम्

ကျွန်ုပ်တို့၏ ကစားပျော်ရွှင်မှုတောင်မှ ဤလောကကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရာ အကြောင်းရင်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုရည်ရွယ်ချက်အတွက် ယနေ့တွင် သင်ကို မာဓျမ (နည်းလမ်း) အဖြစ်ထားကာ ဤကစားပွဲဆန်သော လုပ်ငန်းကို စီစဉ်ထားသည်။

Verse 47

स चायमचिरादर्थस्तवैवाविष्करिष्यते । क्रोधस्य जनकं वाक्यं हृदि कृत्वेदमब्रवीत्

«ဤအကြောင်းအရာကို မကြာမီ သင့်အား ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြမည်» ဟု။ ဒေါသကို ဖြစ်ပေါ်စေသော စကားကို နှလုံးထဲတွင် ထားကာ ထို့နောက် ဤသို့ ပြောလေ၏။

Verse 48

देव्युवाच । श्रुतपूर्वं हि भगवंस्तव चाटु वचो मया । येनैवमतिधीराहमपि प्रागभिवंचिता

ဒေဝီက မိန့်တော်မူသည်– «အို ဘဂဝန် သခင်မြတ်၊ သင်၏ ချော့မော့သော စကားကို ငါ ယခင်ကလည်း ကြားဖူး၏။ ထိုစကားကြောင့်ပင် ငါသည် ဉာဏ်တည်ကြည်သူဖြစ်သော်လည်း အရင်က လှည့်ဖြားခံခဲ့ရ၏»။

Verse 49

प्राणानप्यप्रिया भर्तुर्नारी या न परित्यजेत् । कुलांगना शुभा सद्भिः कुत्सितैव हि गम्यते

ခင်ပွန်း၏ ချစ်ခင်မှု မရသော်လည်း အသက်ကိုပင် စွန့်လွှတ်ရမည်ဆိုသော်လည်း ခင်ပွန်းကို မစွန့်ပစ်သော မိန်းမသည် သီလရှိသူတို့အမြင်၌ မျိုးရိုးမြင့်၍ မင်္ဂလာရှိသော ဇနီးဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် နိမ့်ကျသူတို့ကတော့ အထင်သေးကြ၏။

Verse 50

भूयसी च तवाप्रीतिरगौरमिति मे वपुः । क्रीडोक्तिरपि कालीति घटते कथमन्यथा

သင်၏ မနှစ်သက်မှုသည် ငါ့အပေါ် အလွန်ကြီးမား၏—«ငါ့ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် ဂေါရီကဲ့သို့ မလှပ» ဟု ထင်လျက်။ ထို့ကြောင့်ပင် «ကာလီ» ဟု ကစားကာ ပြောသောစကားတောင် သင့်လျော်လာသည်—အခြားဘယ်လို ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။

Verse 51

सद्भिर्विगर्हितं तस्मात्तव कार्ष्ण्यमसंमतम् । अनुत्सृज्य तपोयोगात्स्थातुमेवेह नोत्सहे

ထို့ကြောင့် သင်၏ကြမ်းတမ်းမှုကို သီလရှိသူတို့က ရှုတ်ချကြပြီး မနှစ်သက်ကြသည်။ တပဿနှင့် ယောဂပေါင်းစည်းမှုကို မစွန့်လွှတ်ဘဲ ဤနေရာ၌ နောက်ထပ် မနေရန် ငါ့တွင် သတ္တိမရှိတော့။

Verse 52

शिव उवाच । स यद्येवंविधतापस्ते तपसा किं प्रयोजनम् । ममेच्छया स्वेच्छया वा वर्णान्तरवती भव

ရှီဝါမိန့်တော်မူသည်– «သင်၏တပဿသည် ဤသို့ဖြစ်လျှင် ထိုပင်နံ့၏ အကျိုးသည် အဘယ်နည်း။ ငါ၏အလိုတော်ဖြင့်ဖြစ်စေ သင်၏ဆန္ဒဖြင့်ဖြစ်စေ အခြားဝဏ္ဏကို ဆောင်သူ ဖြစ်လော့»။

Verse 53

देव्युवाच । नेच्छामि भवतो वर्णं स्वयं वा कर्तुमन्यथा । ब्रह्माणं तपसाराध्य क्षिप्रं गौरी भवाम्यहम्

ဒေဝီမိန့်သည်– «သင်၏သတ်မှတ်ချက်ကို ငါ့အလိုအလျောက် အခြားနည်းဖြင့် မပြောင်းလဲလိုပါ။ တပဿဖြင့် ဘြဟ္မာကို ပူဇော်ကာ ငါသည် မကြာမီ ဂေါရီ ဖြစ်လာမည်»။

Verse 54

ईश्वर उवाच । मत्प्रसादात्पुरा ब्रह्मा ब्रह्मत्वं प्राप्तवान्पुरा । तमाहूय महादेवि तपसा किं करिष्यसि

ဣရှ္ဝရမိန့်တော်မူသည်– «အတိတ်ကာလ၌ ငါ့ကရုဏာကြောင့် ဘြဟ္မာသည် ဘြဟ္မာဖြစ်ခြင်းကို ရရှိခဲ့သည်။ သူ့ကို ခေါ်ယူပြီးနောက်၊ မဟာဒေဝီ၊ တပဿဖြင့် သင်သည် အဘယ်ကို ပြုမည်နည်း»။

Verse 55

देव्युवाच । त्वत्तो लब्धपदा एव सर्वे ब्रह्मादयः सुराः । तथाप्याराध्य तपसा ब्रह्माणं त्वन्नियोगतः

ဒေဝီမိန့်သည်– «ဘြဟ္မာအစရှိသော နတ်တို့အားလုံးသည် သင်ထံမှသာ အဆင့်အတန်းနှင့် အာနုဘော်ကို ရရှိကြသည်။ သို့သော်လည်း သင်၏အမိန့်အတိုင်း တပဿဖြင့် ဘြဟ္မာကို ပူဇော်ကြသည်»။

Verse 56

पुरा किल सती नाम्ना दक्षस्य दुहिता ऽभवम् । जगतां पतिमेवं त्वां पतिं प्राप्तवती तथा

အတိတ်ကာလ၌ အမှန်တကယ် ကျွန်မသည် ဒက္ခ၏ သမီးဖြစ်၍ စတီဟူသော အမည်ရှိခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် ဤသို့ပင် လောကတို့၏ အရှင်ဖြစ်သော သင်တော်မူကို ခင်ပွန်းအဖြစ် ရရှိခဲ့ပါသည်။

Verse 57

एवमद्यापि तपसा तोषयित्वा द्विजं विधिम् । गौरी भवितुमिच्छामि को दोषः कथ्यतामिह

ယခုတိုင်ပင် တပဿာဖြင့် ဒွိဇသခင် ဘြဟ္မာ (စည်းကမ်းတည်သူ) ကို ကျေနပ်စေခဲ့ပြီ။ ငါ ဂေါရီ ဖြစ်လိုသည်—ဤတွင် အပြစ်အနာဂတ် ဘာရှိသနည်း? ထင်ရှားစွာ ပြောကြပါ။

Verse 58

एवमुक्तो महादेव्या वामदेवः स्मयन्निव । न तां निर्बंधयामास देवकार्यचिकीर्षया

မဟာဒေဝီ၏ စကားကို ကြားသော် ဝာမဒေဝသည် အပြုံးသေးသေးဖြင့်၊ နတ်ဘုရားတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြီးမြောက်စေလိုသဖြင့်၊ သူမကို ထပ်မံ မတင်းကျပ်မပြောတော့။

Frequently Asked Questions

The sages inquire about Śiva’s antardhāna (concealment) with Devī and attendants; Vāyu reveals their chosen dwelling—Mount Mandara—presented as Śiva’s beloved tapas-residence.

The text uses ineffability to signal that the mountain’s qualities exceed ordinary description because they arise from Śiva–Śakti’s sānnidhya; beauty becomes a theological indicator of divine immanence.

Fitness as Īśvara’s abode, constant proximity of Śiva and Devī, extraordinary ṛddhi (splendor), wondrous caves/terraces, and purifying streams used for bathing and drinking that generate puṇya.