
အဓ್ಯಾಯ ၁၉ တွင် ရှင်ရသီများက ဒက္ခသည် ဓမ္မနှင့် အာဓ္ဓ (artha) အမည်ဖြင့် ယဇ్ఞကို စတင်သော်လည်း ဒုရာတ္မာဟု ဆိုခံရပြီး မဟေရှဝရသည် မည်သို့ အတားအဆီး (vighna) ဖန်တီးခဲ့သနည်းဟု မေးကြသည်။ ဝါယုက ကာလနှင့် နေရာကို ရှင်းပြသည်—သီဝနှင့် ဒေဝီတို့ ဟိမဝတ်ပေါ်တွင် ကစားပျော်ရွှင်စွာ ကြာရှည်နေထိုင်ပြီးနောက် ဝိုင်ဝသွဝတ မန်ဝန္တရ ကာလသို့ ရောက်လာသည်။ ဒက္ခ ပရာစေတသသည် အရှ္ဝမေဓ ယဇ్ఞကို စတင်ကာ ဟိမဝတ်၏ ကျောပေါ်၊ ဂင်္ဂါဒွာရ အမင်္ဂလာမဟုတ်သော အလွန်မင်္ဂလာသော နေရာတွင် ယဇ్ఞမဏ္ဍပကို တည်ဆောက်သည်။ အင်ဒြာ ဦးဆောင်၍ အာဒိတျများ၊ ဝသုများ၊ ရုဒြများ၊ သာဓျများ၊ မရုတ်များ၊ အရှ္ဝင်များ၊ ပိတೃများနှင့် ရသီကြီးများ၊ ထို့ပြင် ဗိဿနုပါ ယဇ్ఞ-ဘဂင်အဖြစ် စုဝေးလာကြသည်။ သို့ရာတွင် အီရှဝရ (ရှီဝ) မပါဘဲ ဒေဝတစုတော်လုံး ရောက်လာသည်ကို မြင်သဖြင့် ဒဓီချိသည် ဒေါသထွက်ကာ ဒက္ခကို ပြောသည်—မသင့်တော်သူကို ပူဇော်ခြင်းနှင့် အမှန်တကယ် သင့်တော်သူကို မဂုဏ်ပြုခြင်းသည် အပြစ်ကြီးကို ဖြစ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် အပြင်ပန်းပြည့်စုံသော်လည်း ရှီဝကို ဖယ်ရှားထားခြင်းနှင့် ဂုဏ်အဆင့်မမှန်ခြင်းကြောင့် အတွင်းပိုင်းချို့ယွင်းသော ယဇ్ఞဖြစ်လာမည်ဟု အခန်းက ပဋိပက္ခကို ချမှတ်ပေးသည်။
Verse 1
ऋषय ऊचुः । कथं दक्षस्य धर्मार्थं प्रवृत्तस्य दुरात्मनः । महेशः कृतवान् विघ्नमेतदिच्छाम वेदितुम्
ရိရှီတို့က ဆိုကြသည်—“ဓမ္မနှင့် လောကအကျိုးအတွက် အခမ်းအနားကို စတင်လုပ်ဆောင်နေသော မကောင်းစိတ်ရှိသည့် ဒက္ခအပေါ် မဟေရှာသည် မည်သို့ အတားအဆီးကို ဖန်တီးခဲ့သနည်း။ ဤအကြောင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ သိလိုပါသည်။”
Verse 2
वायुरुवाच । विश्वस्य जगतो मातुरपि देव्यास्तपोबलात् । पितृभावमुपागम्य मुदिते हिमवद्गिरौ
ဝါယုက ဆိုသည်—ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံး၏ မိခင်ဖြစ်သော ဒေဝီ၏ တပေါ်အင်အားကြောင့်၊ ရှီဝသည် ဖခင်၏ အခန်းကဏ္ဍကို ခံယူခဲ့ပြီး၊ ပျော်ရွှင်လှသော ဟိမဝတ်တောင်ပေါ်၌ ထိုသန့်ရှင်းသော အဖြစ်အပျက်များ ပေါ်ပေါက်လာ၏။
Verse 3
देवे ऽपि तत्कृतोद्वाहे हिमवच्छिखरालये । संकीडति तया सार्धं काले बहुतरे गते
ဒေဝ (ရှီဝ) သည် ထိုသို့ မင်္ဂလာပွဲကို ကျင်းပပြီးနောက်လည်း ဟိမဝန် (ဟိမလယ) တောင်ထိပ်ရှိ နေရာ၌ နေထိုင်ကာ၊ အချိန်အလွန်ရှည်ကြာ ကုန်လွန်သွားသော်လည်း သူမ (ပါర్వတီ) နှင့်အတူ ကစားပျော်မြူးတော်မူ၏။
Verse 4
वैवस्वते ऽंतरे प्राप्ते दक्षः प्राचेतसः स्वयम् । अश्वमेधेन यज्ञेन यक्ष्यमाणो ऽन्वपद्यत
ဝိုင်ဝသွတ မန္ဝန္တရ ရောက်လာသောအခါ ပရာချေတာ၏ သား ဒက္ခသည် ကိုယ်တိုင် ယဇ్ఞကို စတင်ကာ အရှွမေဓ (မြင်းယဇ్ఞ) ကို ပြုလုပ်လို၍ ကြိုးပမ်း하였다။
Verse 5
ततो हिमवतः पृष्ठे दक्षो वै यज्ञमाहरत् । गंगाद्वारे शुभे देशे ऋषिसिद्धनिषेविते
ထို့နောက် ဒက္ခသည် ဟိမဝန်တောင်၏ တောင်စောင်းပေါ်တွင်၊ ဂင်္ဂါဒွာရ ဟူသော မင်္ဂလာဒေသ၌၊ ရှိသီနှင့် စိဒ္ဓတို့ နေထိုင်လေ့ရှိရာတွင် ယဇ్ఞကို အမှန်တကယ် စီမံကျင်းပ하였다။
Verse 6
तस्य तस्मिन्मखेदेवाः सर्वे शक्र पुरोगमाः । गमनाय समागम्य बुद्धिमापेदिरे तदा
ထိုယဇ్ఞပွဲ၌ သက္ကရ (အိန္ဒြ) ဦးဆောင်သော နတ်အားလုံး စုဝေးလာကြပြီး၊ ထိုအခါ ထွက်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို ချမှတ်하였다။
Verse 7
आदित्या वसवो रुद्रास्साध्यास्सह मरुद्गणैः । ऊष्मपाः सोमपाश्चैव आज्यपा धूमपास्तथा
အာဒိတျများ၊ ဝသုများ၊ ရုဒြများ၊ သာဓျများသည် မရုတ်အဖွဲ့များနှင့်အတူ၊ ထို့ပြင် ဥဿမပါများ၊ သောမပါများ၊ ထို့အတူ အာဇ္ယပါများနှင့် ဓူမပါများလည်း ပါဝင်ကြသည်။
Verse 8
अश्विनौ पितरश्चैव तथा चान्ये महर्षयः । विष्णुना सहिताः सर्वे स्वागता यज्ञभागिनः
အရှွင်နော်နှစ်ပါး၊ ပိတೃများနှင့် အခြား မဟာရိရှိများလည်း—ဗိෂ္ဏုနှင့်အတူ—အားလုံး ရောက်ရှိလာကြ၍ ယဇ్ఞတွင် သတ်မှတ်ထားသော အပိုင်းဝေကို ခံယူသင့်သူများအဖြစ် ကြိုဆိုခံရကြ၏။
Verse 9
दृष्ट्वा देवकुलं सर्वमीश्वरेण विनागतम् । दधीचो मन्युनाविष्टो दक्षमेवमभाषत
အရှင် (ရှီဝ) မပါဘဲ ထိုနေရာသို့ ရောက်ရှိလာသော နတ်အစုအဝေးအားလုံးကို မြင်သော် ဒဓီချိသည် ဒေါသအမျက်ဖြင့် လွှမ်းမိုးကာ ဒက္ခအား ဤသို့ ပြောဆို၏။
Verse 10
दधीच उवाच । अप्रपूज्ये चैव पूजा पूज्यानां चाप्य पूजने । नरः पापमवाप्नोति महद्वै नात्र संशयः
ဒဓီချိက ပြောသည်—“မပူဇော်သင့်သူကို ပူဇော်ကာ၊ ပူဇော်ထိုက်သူတို့ကို မပူဇော်လျှင်၊ ထိုသူသည် အကြီးမားဆုံးသော အပြစ်ကို မလွဲမသွေ ခံရ၏—ဤအပေါ် သံသယမရှိ။”
Verse 11
असतां संमतिर्यत्र सतामवमतिस्तथा । दंडो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः
မကောင်းသူတို့ကို ချီးမွမ်းကာ ကောင်းသူတို့ကို မထီမဲ့မြင်ပြုသော နေရာ၌၊ ဘုရားသခင်တို့က စီရင်ထားသော ကြောက်မက်ဖွယ် ဒဏ်ခတ်မှုသည် ချက်ချင်း ကျရောက်လာ၏။
Verse 12
एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिः पुनर्दक्षमभाषत । पूज्यं तु पशुभर्तारं कस्मान्नार्चयसे प्रभुम्
ဤသို့ ပြောပြီးနောက် ဗြာဟ္မဏ ရိရှိသည် ဒက္ခအား ထပ်မံ ပြောသည်—“အဘယ်ကြောင့် သတ္တဝါအားလုံး၏ အရှင်နှင့် ကာကွယ်သူ ပశုပတိ ဖြစ်သော သခင်ဘုရားကို မပူဇော်သနည်း၊ အရှင်သည် အမှန်တကယ် ပူဇော်ထိုက်သူ ဖြစ်၏။”
Verse 13
दक्ष उवाच । संति मे बहवो रुद्राः शूलहस्ताः कपर्दिनः । एकादशावस्थिता ये नान्यं वेद्मि महेश्वरम्
ဒက္ခက ပြော၏—“ငါ့ထံတွင် သုံးချွန်ကိုင်၍ ဆံပင်ချည်ထုံးထားသော ရုဒ္ဒရများ များစွာရှိသည်။ ထိုသူတို့သည် ‘တစ်ဆယ့်တစ်ပါး’ ဟူ၍ တည်ရှိကြ၏။ ထိုသူတို့အပြင် အခြား မဟေရှ္ဝရကို ငါ မသိမမြင်” ဟု။
Verse 14
दधीच उवाच । किमेभिरमरैरन्यैः पूजितैरध्वरे फलम् । राजा चेदध्वरस्यास्य न रुद्रः पूज्यते त्वया
ဒဓီစိက ပြော၏—“ဤယဇ်ပူဇာ၌ အခြားဒေဝတားတို့ကိုသာ ပူဇော်လျှင် အကျိုးသီးပွင့် ဘာရှိမည်နည်း။ ဤအဓွရ၏ အရှင်ဘုရင်အဖြစ် ရုဒ္ဒရကို သင်မပူဇော်လျှင် ဤယဇ်၏ အာဏာတော်သည် အဘယ်နည်း” ဟု။
Verse 15
ब्रह्मविष्णुमहेशानां स्रष्टा यः प्रभुरव्ययः । ब्रह्मादयः पिशाचांता यस्य कैंकर्यवादिनः
ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿဏု၊ မဟေရှ္ဝရတို့ကိုပင် ဖန်ဆင်းသော မပျက်မယွင်း အရှင်သခင်သည်—ဗြဟ္မာမှ စ၍ ပိသာစတို့အဆုံးအထိ သတ္တဝါအားလုံးကို မိမိ၏ အမှုထမ်း၊ အစေခံဟု ကြေညာစေ၏။
Verse 16
प्रकृतीनां परश्चैव पुरुषस्य च यः परः । चिंत्यते योगविद्वद्भि ऋषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
ပရကృతိ၏ ပြောင်းလဲထွက်ပေါ်သမျှတို့ထက်လည်းကောင်း၊ ပုရုෂထက်ပင်လည်းကောင်း အလွန်တော်မူသော ထိုအရှင်ကို ယောဂပညာရှင်တို့နှင့် တတ္တဝကို မြင်သိသော ရှိသီတို့က စိတ်၌ ဆင်ခြင်သမားတော်မူကြ၏။
Verse 17
अक्षरं परमं ब्रह्म ह्यसच्च सदसच्च यत् । अनादिमध्यनिधनमप्रतर्क्यं सनातनम्
ပျက်စီးခြင်းမရှိသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ဗြဟ္မာသည် အစစ်အမှန်နှင့် အစစ်မဟုတ်သော အရာနှစ်ခုလုံးထက် သာလွန်တော်မူ၏။ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး မရှိ၊ ကြံဆ၍မရနိုင်သော ထာဝရတည်ရှိတော်မူသောအရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 18
यः स्रष्टा चैव संहर्ता भर्ता चैव महेश्वरः । तस्मादन्यं न पश्यामि शंकरात्मानमध्वरे
«ဖန်ဆင်းသူလည်း၊ ဖျက်သိမ်းသူလည်း၊ ထိန်းသိမ်းသူလည်း ဖြစ်သော မဟေရှဝရ—မဟာဒေဝ။ ထို့ကြောင့် ဤသန့်ရှင်းသော ယဇ္ဉပူဇော်ပွဲ၌ အခြားသူကို မမြင်ရ; ယဇ္ဉအတွင်းရှိ အတ္တအဖြစ် ရှင်ကရာကိုသာ မြင်၏»။
Verse 19
दक्ष उवाच । एतन्मखेशस्य सुवर्णपात्रे हविः समस्तं विधिमंत्रपूतम् । विष्णोर्नयाम्यप्रतिमस्य भागं प्रभोर्विभज्यावहनीयमद्य
ဒက္ခက ပြောသည်– «ဤဟဝိစ်အလုံးစုံကို အခမ်းအနားနှင့် မန္တရားတို့ဖြင့် သန့်စင်ကာ ယဇ္ဉ၏ အရှင်အတွက် ရွှေခွက်၌ ထားပြီးပြီ။ ယနေ့ ငါသည် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဗိဿနု၏ အပိုင်းကို ယူဆောင်ကာ အရှင်အတွက် ခွဲဝေပြီး သန့်ရှင်းသော မီးထဲသို့ တရားတော်အတိုင်း ပူဇော်မည်»။
Verse 20
दधीच उवाच । यस्मान्नाराधितो रुद्रस्सर्वदेवेश्वरेश्वरः । तस्माद्दक्ष तवाशेषो यज्ञो ऽयं न भविष्यति
ဒဓီချိက ပြောသည်– «ဒေဝတို့၏ အရှင်တို့အပေါ် အရှင်တော်ဖြစ်သော ရုဒြကို မပူဇော်မိသဖြင့်၊ ဒက္ခရေ၊ သင်၏ ယဇ္ဉပွဲအလုံးစုံသည် အကျိုးမဖြစ်နိုင်»။
Verse 21
इत्युक्त्वा वचनं क्रुद्धो दधीचो मुनिसत्तमः । निर्गम्य च ततो देशाज्जगाम स्वकमाश्रमम्
ထိုစကားကို ပြောပြီးနောက်၊ အမြတ်ဆုံး မုနိဖြစ်သော ဒဓီချိသည် ဒေါသထွက်ကာ ထိုနေရာမှ ထွက်ခွာ၍ မိမိ၏ အာရှရမ်သို့ သွားလေ၏။
Verse 22
निर्गते ऽपि मुनौ तस्मिन्देवा दक्षं न तत्यजुः । अवश्यमनुभावित्वादनर्थस्य तु भाविनः
ထိုမုနိ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်တောင် နတ်တို့သည် ဒက္ခကို မစွန့်ပစ်ကြ။ မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရမည့် အနာဂတ်အပျက်အဆီးသည် ကံကြမ္မာအတိုင်း ဖြစ်လာမည်ဖြစ်၍ မတားဆီးနိုင်။
Verse 23
एतस्मिन्नेव काले तु ज्ञात्वैतत्सर्वमीश्वरात् । दग्धुं दक्षाध्वरं विप्रा देवी देवमचोदयत्
ထိုအချိန်တည်းမှာပင် အရှင်ထံမှ အရာအားလုံးကို သိမြင်ပြီးနောက်၊ အို ရှင်ပညာရှင်တို့၊ ဒေဝီသည် ဒေဝ (ရှီဝ) ကို ဒက္ခ၏ ယဇ္ဉပူဇာကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးရန် လှုံ့ဆော်တော်မူ၏။
Verse 24
देव्या संचोदितो देवो दक्षाध्वरजिघांसया । ससर्ज सहसा वीरं वीरभद्रं गणेश्वरम्
ဒေဝီ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဒက္ခ၏ ယဇ္ဈပူဇာကို ဖျက်ဆီးလိုသော သခင်တော်သည် ချက်ချင်းပင် ဂဏာတို့၏ အရှင်ဖြစ်သော သူရဲကောင်း ဝီရဘဒ္ဒြကို ပေါ်ထွန်းစေ하였다။
Verse 25
सहस्रवदनं देवं सहस्रकमलेक्षणम् । सहस्रमुद्गरधरं सहस्रशरपाणिकम्
ငါသည် မျက်နှာတစ်ထောင်ရှိသော ဒေဝသခင်၊ ကြာပန်းမျက်လုံးတစ်ထောင်ရှိသော အရှင်ကို မြင်ရ၏။ လက်တွင် တုတ်မောင်းတစ်ထောင်ကို ကိုင်ဆောင်၍ လက်များတွင် မြားတစ်ထောင်ကို ဆုပ်ကိုင်ထား၏။ ထို့ကြောင့် ပတိ (ရှီဝ) ကို အတိုင်းမသိ၊ အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော စဂုဏရূপအဖြစ် ချီးမွမ်းကြပြီး၊ ချည်နှောင်ခံ ပရှုတို့ကို မြှောက်တင်ကယ်တင်ရန် အင်အားများသည် အရေအတွက်မရှိသကဲ့သို့ ပေါ်ထွန်းသည်။
Verse 26
शूलटंकगदाहस्तं दीप्तकार्मुकधारिणम् । चक्रवज्रधरं घोरं चंद्रार्धकृतशेखरम्
သူ၏လက်တွင် သုံးခွံ (ตรีशूल)၊ စစ်တံစဉ် (တံက) နှင့် တုတ်မောင်းကို ကိုင်ဆောင်၍ မီးတောက်လင်းသော လေးကိုလည်း ဆောင်ထား၏။ စက်ရ (চক্র) နှင့် ဝဇ္ရ (vajra) ကို ကိုင်ကာ တန်ခိုးကြီး၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်ပြီး၊ ခေါင်းပေါ်တွင် လဝက်ကို မကွတ်အဖြစ် ဆင်မြန်းထား၏။
Verse 27
कुलिशोद्योतितकरं तडिज्ज्वलितमूर्धजम् । दंष्ट्राकरालं बिभ्राणं महावक्त्रं महोदरम्
သူ၏လက်သည် ဝဇ္ရအလင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍၊ မျက်နှာခေါင်းပေါ်ရှိ ဇဉ်းကပ်ဆံပင်များသည် မိုးကြိုးလျှပ်စီးကဲ့သို့ လင်းလက်၏။ ကြောက်မက်ဖွယ် အစွယ်များကို ဆောင်ထားပြီး၊ ပါးစပ်ကြီး၊ ဝမ်းဗိုက်ကြီးဖြင့် အံ့ဩဖွယ် ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြစ်လာ၏—ချည်နှောင်မှုအပေါ် ကြမ်းတမ်းသော်လည်း သခင်တော်၏ ကရုဏာကို သယ်ဆောင်သော အရုပ်တော်ဖြစ်၏။
Verse 28
विद्युज्जिह्वं प्रलंबोष्ठं मेघसागरनिःस्वनम् । वसानं चर्म वैयाघ्रं महद्रुधिरनिस्रवम्
«လျှပ်စစ်ကဲ့သို့ လျှာရှိ၍ နှုတ်ခမ်းရှည်လျားကျ၍၊ သမုဒ္ဒရာနှင့် မိုးတိမ်မုန်တိုင်း၏ ဟုန်းဟုန်းသံကဲ့သို့ မြည်ဟည်း၏။ ကျားအရေကို ဝတ်ဆင်ကာ သွေးအလွန်များစွာ စီးကျနေသည်»။
Verse 29
गण्डद्वितयसंसृष्टमण्डलीकृतकुण्डलम् । वरामरशिरोमालावलीकलितशेखरम्
နားကပ်ဝိုင်းဝိုင်းများသည် ပါးနှစ်ဖက်နီးကပ်လျက်ရှိပြီး၊ ခေါင်းထိပ်အလှဆင်သည် အမြင့်မြတ်သော အမရတို့၏ ခေါင်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော မာလာတန်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ ထိုသည်ကား သဂုဏရূপဖြင့် ပေါ်ထွန်းသော ပရမေရှ్వరအတွက် ကြောက်မက်ဖွယ် အာဏာတန်ဆာ ဖြစ်၏။
Verse 30
रणन्नूपुरकेयूरमहाकनकभूषितम् । रत्नसंचयसंदीप्तं तारहारावृतोरसम्
ခြေခတ်နှင့် လက်ခတ်တို့ မြည်ဟည်းသံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ ကြီးမားသော ရွှေအလှဆင်များဖြင့် တင့်တယ်လှသည်။ ရတနာအစုအဝေးများကြောင့် တောက်ပလင်းလက်၍၊ ကြယ်ကဲ့သို့ ပုလဲကြိုးက ရင်ဘတ်ကို ဖုံးလွှမ်းထားသကဲ့သို့ ထိုဒေဝရုပ်ကို မြင်ရသည်။
Verse 31
महाशरभशार्दूलसिंहैः सदृशविक्रमम् । प्रशस्तमत्तमातंगसमानगमनालसम्
ထိုသူ၏ သတ္တိဗလသည် မဟာရှရဘ၊ ကျားနှင့် ခြင်္သေ့တို့ကဲ့သို့ အံ့မခန်းတန်ခိုးရှိ၏။ သူ၏လျှောက်လှမ်းပုံမှာ အလျင်မလိုဘဲ ဂုဏ်သိက္ခာပြည့်ဝ၍ မတ်တန်သော ရာဇဆင်၏ တိုင်းတာလှုပ်ရှားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 32
शंखचामरकुंदेन्दुमृणालसदृशप्रभम् । सतुषारमिवाद्रीन्द्रं साक्षाज्जंगमतां गतम्
ခွံသင်္ခါ၊ ယက်တိုင်ပန်ကာ၊ ကုန်ဒပန်း၊ လမင်းနှင့် ကြာတံကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၏။ ထိုတောင်မင်းသည် နှင်းခဲဖုံးလွှမ်းသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ အမှန်တကယ် လှုပ်ရှားသက်ရှိတစ်ပါးကဲ့သို့ လှမ်းလာသယောင် ဖြစ်၏။
Verse 33
ज्वालामालापरिक्षिप्तं दीप्तमौक्तिकभूषणम् । तेजसा चैव दीव्यंतं युगांत इव पावकम्
မီးလျှံမော်လာဖြင့် ဝိုင်းရံထား၍ တောက်ပသော မုတ်တိကာပုလဲအလှဆင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက်၊ တေဇောအလင်းဖြင့် ထွန်းလင်းကာ ကာလအဆုံးကာလ၏ ကမ္ဘာပျက်မီးကဲ့သို့ တောက်လောင်နေ၏။
Verse 34
स जानुभ्यां महीं गत्वा प्रणतः प्रांजलिस्ततः । पार्श्वतो देवदेवस्य पर्यतिष्ठद्गणेश्वरः
ထို့နောက် ဂဏေရှဝရသည် ဒူးနှစ်ဖက်ဖြင့် မြေပြင်သို့ ဆင်းကာ၊ လက်အုပ်ချီ၍ ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်လျက်၊ ဒေဝဒေဝ မဟာရှီဝ၏ ဘေးနားတွင် သတိထား၍ ရပ်နေ၏။
Verse 35
मन्युना चासृजद्भद्रां भद्रकालीं महेश्वरीम् । आत्मनः कर्मसाक्षित्वे तेन गंतुं सहैव तु
ထို့ပြင် သူ၏ အမျက်မှ အမင်္ဂလာကို ဖယ်ရှားသော မင်္ဂလာဒေဝီ—ဘဒ္ရကာလီ မဟေရှဝရီကို ပေါ်ထွန်းစေ၏။ သူ၏ ကိုယ်တိုင်ပြုသော ကမ္မ၏ သက်သေဖြစ်စေရန်၊ ထိုနေရာသို့လည်း သူနှင့်အတူ လိုက်ပါစေလို၍ ဖြစ်သည်။
Verse 36
तं दृष्ट्वावस्थितं वीरभद्रं कालाग्निसन्निभम् । भद्रया सहितं प्राह भद्रमस्त्विति शंकरः
ကာလအဂ္ဂိကဲ့သို့ တောက်လောင်နေသော ဝီရဘဒ္ဒရကို ထိုနေရာ၌ ရပ်နေသည်ကို မြင်၍၊ ရှင်ကရသည် ဘဒ္ရာနှင့်အတူ “မင်္ဂလာရှိပါစေ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 37
स च विज्ञापयामास सह देव्या महेश्वरम् । आज्ञापय महादेव किं कार्यं करवाण्यहम्
ထို့နောက် သူသည် ဒေဝီနှင့်အတူ မဟေရှဝရကို ရိုသေစွာ လျှောက်တင်၏—“အမိန့်ပေးပါ မဟာဒေဝ၊ ကျွန်ုပ် ဘာတာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရမည်နည်း” ဟု။
Verse 38
ततस्त्रिपुरहा प्राह हैमवत्याः प्रियेच्छया । वीरभद्रं महाबाहुं वाचा विपुलनादया
ထို့နောက် တ్రိပုရဟာ (တိပုရကိုဖျက်ဆီးသော သီဝ) သည် ဟိမဝတီ (ပါရဝတီ) ၏ ချစ်မြတ်နိုးသော ဆန္ဒကို ပြည့်စုံစေလို၍ အသံကြီးကျယ်စွာဖြင့် လက်မောင်းကြီးသော ဝီရဘဒ္ဓရအား မိန့်တော်မူ၏။
Verse 39
देवदेव उवाच । प्राचेतसस्य दक्षस्य यज्ञं सद्यो विनाशय । भद्रकाल्या सहासि त्वमेतत्कृत्यं गणेश्वर
ဒေဝဒေဝ မိန့်တော်မူသည်– «ပရာချေတသ၏သား ဒက္ခ၏ ယဇ్ఞကို ချက်ချင်း ဖျက်ဆီးလော့။ ဂဏအရှင်ရေ၊ သင်သည် ဘဒ္ရကာလီနှင့်အတူ ဤကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရမည်» ဟု။
Verse 40
अहमप्यनया सार्धं रैभ्याश्रमसपीपतः । स्थित्वा वीक्षे गणेशान विक्रमं तव दुःसहम्
«ငါလည်း သူမနှင့်အတူ ရైဘျာအာရှရမ်အနီးသို့ ရောက်လာခဲ့၏။ ထိုနေရာ၌ ရပ်တည်ကာ၊ ဂဏေရှာရေ၊ သင်၏ မတားဆီးနိုင်သော အင်အားကြီးမားမှုကို ငါမြင်၏» ဟု။
Verse 41
वृक्षा कनखले ये तु गंगाद्वारसमीपगाः । सुवर्णशृंगस्य गिरेर्मेरुमंदरसंनिभाः
ကဏခလာ၌ ဂင်္ဂါဒွာရ (ဟရိဒွာရ) အနီးရှိ သစ်ပင်တို့သည် သုဝဏ္ဏရှೃင်္ဂ တောင်၏ တောင်စောင်းများကဲ့သို့ မေရုနှင့် မန္ဒရ တောင်တန်းတို့ကို သတိရစေသည့် မဟာဂုဏ်တော်ဖြင့် ထင်ရှားသည်။
Verse 42
तस्मिन्प्रदेशे दक्षस्य युज्ञः संप्रति वर्तते । सहसा तस्य यज्ञस्य विघातं कुरु मा चिरम्
ထိုဒေသ၌ ဒက္ခ၏ ယဇ္ဉပူဇာသည် ယခုလက်ရှိ ဆောင်ရွက်နေသည်။ ချက်ချင်းသွား၍ မနှောင့်နှေးဘဲ ထိုယဇ္ဉကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေပါ။
Verse 43
इत्युक्ते सति देवेन देवी हिमगिरीन्द्रजा । भद्रं भद्रं च संप्रेक्ष्य वत्सं धेनुरिवौरसम्
အရှင်က ထိုသို့ မိန့်တော်မူပြီးနောက်၊ ဟိမဝတ်တောင်မင်း၏ သမီးတော် ဒေဝီသည် မင်္ဂလာပြည့်ဝသော မေတ္တာနူးညံ့မှုဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ ကြည့်ရှုလေ၏—နို့အုံဘေး၌ မိမိနွားကလေးကို ကြည့်သကဲ့သို့။
Verse 44
आलिंग्य च समाघ्राय मूर्ध्नि षड्वदनं यथा । सस्मिता वचनं प्राह मधुरं मधुरं स्वयम्
သူမသည် သူ့ကို ဖက်ကာ ခေါင်းပေါ်တွင် နမ်းရှိုက်လေ၏—မျက်နှာခြောက်ပါး ကာတ္တိကေယကို ဖက်သကဲ့သို့။ ထို့နောက် ပြုံးလျက် မိမိစိတ်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ချိုမြိန်လှသည့် စကားကို—အလွန်ချိုမြိန်သော စကားကို—ပြောလေ၏။
Verse 45
देव्युवाच । वत्स भद्र महाभाग महाबलपराक्रम । मत्प्रियार्थं त्वमुत्पन्नो मम मन्युं प्रमार्जक
ဒေဝီက မိန့်တော်မူသည်—“ချစ်သောကလေးရေ၊ ကောင်းမြတ်သူ၊ ကံကောင်းလှသူ၊ အင်အားနှင့် ရဲရင့်မှုကြီးမားသူ၊ ငါ့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးရာအကြောင်းကြောင့် သင် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ငါ့အမျက်ကို ပျောက်ကင်းစေသူ ဖြစ်ပါစေ။”
Verse 46
यज्ञेश्वरमनाहूय यज्ञकर्मरतो ऽभवत् । दक्षं वैरेण तं तस्माद्भिंधि यज्ञं गणेश्वर
ယဇ်ပူဇော်ခြင်း၏အရှင် (သျှိဝ) ကို မဖိတ်ကြားဘဲ သူသည် ယဇ်ပူဇော်ခြင်း၌ နစ်မွန်းနေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အို ဂဏေသွရ၊ ထိုဒက္ခအပေါ် ရန်ငြိုးထား၍ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းကို သွားရောက်ဖျက်ဆီးလော့။
Verse 47
यज्ञलक्ष्मीमलक्ष्मीं त्वं भद्र कृत्वा ममाज्ञया । यजमानं च तं हत्वा वत्स हिंसय भद्रया
အို ဘဒြ၊ ငါ၏အမိန့်တော်ဖြင့် ဤယဇ်ပူဇော်ခြင်း၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို ကံဆိုးမှုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေလော့။ ထို့နောက် ထိုယဇ်ပူဇော်သူ (ယဇမာန) ကို သတ်ဖြတ်၍၊ ငါ့သား၊ ဘဒြာ (သင်၏ပြင်းထန်သောတန်ခိုး) ဖြင့် သူ့ကို ပျက်စီးစေလော့။
Verse 48
अशेषामिव तामाज्ञां शिवयोश्चित्रकृत्ययोः । मूर्ध्नि कृत्वा नमस्कृत्य भद्रो गंतुं प्रचक्रमे
အတိုင်းမသိ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော ကုသိုလ်ကိစ္စများရှိသည့် ရှိဝနှစ်ပါး၏ အမိန့်ကို ခေါင်းပေါ်တင်သကဲ့သို့ လက်ခံကာ၊ ဘဒ္ဒရသည် ဦးညွှတ်နမസ്കာရပြု၍ ထွက်ခွာရန် စတင်ခဲ့သည်။
Verse 49
अथैष भगवान्क्रुद्धः प्रेतावासकृतालयः । वीरभद्रो महादेवो देव्या मन्युप्रमार्जकः
ထို့နောက် ပရဟိတတော်မူသော ဘုရားသခင်သည် ဒေါသထွက်၍၊ ပရိတ်နှင့် သေဆုံးသူတို့၏ နေရာတွင် အာလယတော်ရှိသူ၊ ဒေဝီ၏ ဒေါသကို သက်သာစေ၍ ပြည့်စုံစေသော မဟာဒေဝ—ဝီရဘဒ္ဒရ အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 50
ससर्ज रोमकूपेभ्यो रोमजाख्यान्गणेश्वरान् । दक्षिणाद्भुजदेशात्तु शतकोटिगविश्वरान्
အရှင်၏ ကိုယ်ခန္ဓာရှိ ရောမကူပ (အမွှေးပေါက်) များမှ «ရောမဇ» ဟု ခေါ်သော ဂဏေရှွရ (တပ်စုအရှင်) များကို ထုတ်ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့ပြင် ညာဘက်လက်မောင်းဒေသမှ တပ်အုပ်ကြီးများ တစ်ရာကုဋိကိုလည်း ပေါ်ထွန်းစေတော်မူ၏။
Verse 51
पादात्तथोरुदेशाच्च पृष्ठात्पार्श्वान्मुखाद्गलात् । गुह्याद्गुल्फाच्छिरोमध्यात्कंठादास्यात्तथोदरात्
ခြေဖျားမှ၊ ပေါင်ပိုင်းဒေသမှ၊ ကျောနှင့် ဘေးဖက်မှ; မျက်နှာနှင့် လည်ချောင်းမှ; လျှို့ဝှက်အင်္ဂါနှင့် ခြေခလယ်မှ; ခေါင်းအလယ်မှ၊ လည်ပင်းမှ၊ ပါးစပ်မှ၊ ထို့အတူ ဝမ်းဗိုက်မှ—ဤတို့သည် ဖော်ပြထားသော နေရာများ ဖြစ်သည်။
Verse 52
तदा गणेश्वरैर्भद्रैर्भद्रतुल्यपराक्रमैः । संछादितमभूत्सर्वं साकाशविवरं जगत्
ထို့နောက် မင်္ဂလာရှိသော ဂဏေရှဝရများက—အင်အားကြီး၍ ဘဒြနှင့် တူညီသော သတ္တိရှိသူများက—ကမ္ဘာလောကတစ်လုံးလုံးကို၊ ကောင်းကင်၏ လွတ်လပ်သော အာကာသအပေါက်အဝင်များနှင့်အတူ၊ အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်းသွားစေ하였다။
Verse 53
सर्वे सहस्रहस्तास्ते सहस्रायुधपाणयः । रुद्रस्यानुचरास्सर्वे सर्वे रुद्रसमप्रभाः
သူတို့အားလုံးတွင် လက်တစ်ထောင်ရှိ၍ လက်တစ်ထောင်တွင် လက်နက်တစ်ထောင်ကို ကိုင်ဆောင်ထားကြ၏။ သူတို့အားလုံးသည် ရုဒြ၏ အနုချရ—အဖော်အပါးတော်—ဖြစ်ကြပြီး၊ အားလုံးသည် ရုဒြနှင့်တူညီသော တောက်ပမှုဖြင့် ထွန်းလင်းကြ၏။
Verse 54
शूलशक्तिगदाहस्ताष्टंकोपलशिलाधराः । कालाग्निरुद्रसदृशास्त्रिनेत्राश्च जटाधराः
ထိုအရှင်၏ကြမ်းတမ်းသောအထိန်းအကာများသည် လက်၌ တြိရှူလ၊ လှံနှင့် ဂဒါကိုင်ကာ တောင်ထိပ်များနှင့် ကျောက်တုံးကြီးများကို ထမ်းမြှောက်ထားကြ၏။ သူတို့သည် မျက်စိသုံးလုံး၊ ဇဋာဆံပင်ရှိသော ကာလာဂ္နိရုဒြာကဲ့သို့ ထင်ရှား၍၊ ရှိဝ၏ စဂုဏအင်အားကာကွယ်မှုကို ကြောက်ရွံ့ဖွယ် ပြသကြ၏။
Verse 55
निपेतुर्भृशमाकाशे शतशस्सिंहवाहनाः । विनेदुश्च महानादाञ्जलदा इव भद्रजाः
ထို့နောက် ကောင်းကင်ထဲ၌ ခြင်္သေ့စီးသူများ ရာရာချီ ရာရာချီ အားပြင်းစွာ ဆင်းသက်လာကြ၏။ ထို့ပြင် မင်္ဂလာမိုးတိမ်များ မိုးကြိုးမြည်သကဲ့သို့ အလွန်ကြီးမားသော ဟိန်းသံများဖြင့် ဟိန်းဟောက်ကြ၏။
Verse 56
तैर्भद्रैर्भगवान्मद्रस्तथा परिवृतो बभौ । कालानलशतैर्युक्तो यथांते कालभैरवः
ထိုမင်္ဂလာအထိန်းအကာများက ဝိုင်းရံထားသဖြင့် ဘဂဝန် မဒြာသည် ထင်ရှားတောက်ပလာ၏။ အဆုံးကာလ၌ ကာလာဘိုင်ရဝ ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ကာလ၏ လောင်ကျွမ်းသည့် မီးတစ်ရာနှင့် ပြည့်စုံနေသကာလကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 57
तेषां मध्ये समारुह्य वृषेंद्रं वृषभध्वजः । जगाम भगवान्भद्रश्शुभमभ्रं यथा भवः
သူတို့အလယ်၌ နွားမင်းကို စီးတက်ကာ၊ နွားအလံတော်ရှိသော ဘဂဝန်—မင်္ဂလာနှင့် ကရုဏာပြည့်ဝသူ—သည် ရှေ့သို့ ချီတက်သွား၏။ သန့်ရှင်းတောက်ပသော မိုးတိမ်ကို ဖြတ်သန်းသည့် ဘဝ (ရှီဝ) ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 58
तस्मिन्वृषभमारूढे भद्रे तु भसितप्रभः । बभार मौक्तिकं छत्रं गृहीतसितचामरः
မင်္ဂလာရှိသော သခင်တော်သည် သန့်ရှင်းသော ဗိဘူတိအမှုန်တောက်ပလျက် နန္ဒီနွားပေါ်တက်စီးပြီး ပုလဲဖြူရောင် မင်းရိုးရာ ထီးကို ဆောင်ကာ လက်၌ အဖြူရောင် ချာမရ (ယက်မြီးပန်ကာ) ကို ကိုင်ထားတော်မူ၏။
Verse 59
स तदा शुशुभे पार्श्वे भद्रस्य भसितप्रभः । भगवानिव शैलेन्द्रः पार्श्वे विश्वजगद्गुरोः
ထိုအခါ ဗိဘူတိအလင်းတောက်ပသော သူသည် ဘဒ္ဒရ၏ဘေး၌ အလွန်တင့်တယ်စွာ ထင်ရှားလျက်၊ စကြဝဠာတစ်လောကလုံး၏ ဂုရုဖြစ်သော သခင်တော်၏ဘေး၌ တောင်မင်းကြီးတစ်လုံးကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 60
सो ऽपि तेन बभौ भद्रः श्वेतचामरपाणिना । बालसोमेन सौम्येन यथा शूलवरायुधः
သူ၏အလှဆင်ခြင်းကြောင့် မင်္ဂလာရှိသော ဘဒ္ဒရသည် ထင်ရှားတောက်ပလာပြီး လက်၌ အဖြူရောင် ချာမရကို ကိုင်လျက်၊ နုနယ်သော လမင်းကဲ့သို့ သာယာနူးညံ့ကာ၊ သုံးခွား (ตรีศูล) အကောင်းဆုံးအာယုဓကို ဆောင်သော အမြင့်မြတ်သခင်တော်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 61
दध्मौ शंखं सितं भद्रं भद्रस्य पुरतः शुभम् । भानुकंपो महातेजा हेमरत्नैरलंकृतः
ထို့နောက် ရွှေနှင့် ရတနာများဖြင့် အလှဆင်ထားသော တေဇာကြီးမားသည့် ဘာနုကမ္ပသည် ဘဒ္ဒရ၏ရှေ့၌ ဂုဏ်ပြုရပ်တည်ကာ မင်္ဂလာနှင့် ကောင်းမြတ်သော သန့်ရှင်းဖြူစင်သည့် ခွံခရာကို ဖူးမှုတ်လေ၏။
Verse 62
देवदुंदुभयो नेदुर्दिव्यसंकुलनिःस्वनाः । ववृषुश्शतशो मूर्ध्नि पुष्पवर्षं बलाहकाः
ကောင်းကင်ဘုံ၏ ဒုန္ဒုဘိတီးဝိုင်းများသည် နတ်သံစုံလင်၍ မြည်ဟည်းကာ၊ မိုးတိမ်အစုအဝေးတို့သည် မင်္ဂလာပူဇော်သကာအဖြစ် ခေါင်းပေါ်သို့ ပန်းမိုးကို ရာချီ၍ ရွာချလေ၏။
Verse 63
फुल्लानां मधुगर्भाणां पुष्पाणां गंधबंधवः । मार्गानुकूलसंवाहा वबुश्च पथि मारुताः
ပွင့်လန်း၍ ပျားရည်အနှစ်ပြည့်သော ပန်းတို့၏ အနံ့သည် မိတ်ဆွေကပ်လျက်ကဲ့သို့ ပျံ့နှံ့သွား၏။ လမ်းတစ်လျှောက်၌လည်း ခရီးအတွက် သင့်လျော်စွာ နူးညံ့သော လေညင်းများ စီးဆင်းလာ၏။
Verse 64
ततो गणेश्वराः सर्वे मत्ता युद्धबलोद्धताः । ननृतुर्मुमुदुर्१ एदुर्जहसुर्जगदुर्जगुः
ထို့နောက် စစ်အင်အားကြောင့် မာန်တက်၍ စိတ်အားထက်သန်သဖြင့် မူးယစ်နေသော ဂဏလောဒ်တို့အားလုံးသည် ကပြကြ၏။ သူတို့သည် ဝမ်းမြောက်ကြ၊ အော်ဟစ်ကြ၊ ရယ်မောကြ၊ ပြောဆိုကြ၊ သီချင်းဆိုကြ၍ အရပ်လေးမျက်နှာကို ပျော်ရွှင်သံများဖြင့် ပြည့်နှက်စေကြ၏။
Verse 65
तदा भद्रगणांतःस्थो बभौ भद्रः स भद्रया । यथा रुद्रगणांतः स्थस्त्र्यम्बकोंबिकया सह
ထိုအခါ မင်္ဂလာရှိသော ဘဒြသည် ဘဒြဂဏများအလယ်တွင် ဘဒြာနှင့်အတူ တောက်ပလာခဲ့သည်၊ ရုဒြဂဏများအလယ်တွင် တြယမ္ဗက (သျှီဝ) သည် အမ္ဗိကာနှင့်အတူ တောက်ပသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 66
तत्क्षणादेव दक्षस्य यज्ञवाटं रण्मयम् । प्रविवेश महाबाहुर्वीरभद्रो महानुगः
ထိုခဏ၌ပင် ခွန်အားကြီးသော လက်ရုံးရှိသည့် ဝီရဘဒြသည် မိမိ၏ ကြီးမြတ်သော နောက်လိုက်များနှင့်အတူ စစ်တလင်းဖြစ်သွားသော ဒက္ခ၏ ယဇ်ပူဇော်ရာနေရာသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
Verse 67
ततस्तु दक्षप्रतिपादितस्य क्रतुप्रधानस्य गणप्रधानः । प्रयोगभूमिं प्रविवेश भद्रो रुद्रो यथांते भुवनं दिधक्षुः
ထို့နောက် ဂဏများ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော ဘဒြရုဒြသည် ဒက္ခစီစဉ်ထားသော ယဇ်ပူဇော်ရာနေရာသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်၊ ကမ္ဘာပျက်ကိန်းဆိုက်သောအခါ ရုဒြသည် လောကဓာတ်များကို မီးဖြင့်လောင်ကျွမ်းရန် ဝင်ရောက်လာသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
The setup for Dakṣa’s aśvamedha sacrifice at Gaṅgādvāra on Himavat, including the arrival of devas and other beings—conspicuously without Īśvara (Śiva)—which precipitates admonition and impending conflict.
It signals a ritual-theological defect: a yajña that ignores the supreme principle cannot be fully auspicious. The narrative uses this omission to critique mere formalism and to assert Śiva’s indispensability in cosmic and sacrificial hierarchy.
Indra with the devas; Ādityas, Vasus, Rudras, Sādhyas, Maruts; specialized offering-recipients (soma/ājya/dhūma categories); the Aśvins, Pitṛs, other ṛṣis; and Viṣṇu—collectively termed yajña-bhāgins.