Adhyaya 18
Vayaviya SamhitaPurva BhagaAdhyaya 1862 Verses

दक्षस्य रुद्रनिन्दा-निमित्तकथनम् / The Cause of Dakṣa’s Censure of Rudra

အဓ್ಯಾಯ ၁၈ တွင် ရှိသမျှ ရှင်ရသီများက ဒက္ခ–ရုဒြ ပဋိပက္ခ၏ အကြောင်းရင်းနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို မေးမြန်းကြသည်။ စတီ (ဒက္ခာယဏီ) သည် ဒက္ခ၏ သမီးဖြစ်ပြီးနောက် မေနာမှတစ်ဆင့် ဟိမဝတ်၏ သမီးအဖြစ် မည်သို့ ဖြစ်လာသနည်း၊ ဒက္ခက ရုဒြကို အဘယ်ကြောင့် အပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သနည်း၊ ဒက္ခ၏ မွေးဖွားမှုသည် စာက္ခူရှ မနွန္တရအတွင်း ဘဝ (ရှီဝ) ၏ ကျိန်စာနှင့် မည်သို့ ဆက်စပ်သနည်းကို မေးကြသည်။ ဝါယုက ဒက္ခ၏ ဉာဏ်ခွဲခြားမှု ပျက်ကွက်ခြင်း (စိတ်ပေါ့ပါးခြင်း) နှင့် သီလ–ယဇ္ဉာဆိုင်ရာ အမှားကြောင့် ဒေဝတားအသိုင်းအဝိုင်း မသန့်စင်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာကြောင်း ရှင်းပြသည်။ ဇာတ်လမ်းသည် ဟိမဝန်တောင်ထိပ်တွင် တည်ပြီး ဒေဝ၊ အဆုရ၊ စိဒ္ဓ၊ မဟာရသီတို့က ဒေဝီနှင့်အတူ ဣရှာနကို ဒർശနပြုရန် လာကြသည်။ ဒက္ခလည်း စတီသမီးနှင့် ဟရ (ရှီဝ) သားမက်ကို တွေ့ရန် လာသည်။ အရေးကြီးဆုံးမှာ ဒက္ခက ဒေဝီ၏ သာလွန်မြင့်မြတ်သော အဆင့်ကို “သမီး” ဟူသော အမြင်ထဲတွင်သာ ချုပ်ထားမိခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုအဝိဇ္ဇာက ရန်ငြိုးအဖြစ် တည်ကာ ဝိဓိ/ကံကြမ္မာနှင့် ပေါင်းစည်း၍ ဒက္ခသည် ဒိက္ခာယူကာ သန့်ရှင်းသော ကိစ္စများ လုပ်နေစဉ်တောင် ဘဝကို သင့်တော်သကဲ့သို့ မလေးစားမိစေသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်ပိုင်း ယဇ္ဉာပျက်ကွက်မှုအတွက် အခြေခံအကြောင်းရင်းများ—ရှီဝ၏ သာလွန်မှု၊ ယဇ္ဉာတွင် အဟင်္ကာရ၏ အန္တရာယ်၊ အပြစ်ပြုခြင်းမှ ကမ္ဘာလောက လှုပ်ရှားမှုသို့ ဆက်သွယ်သော ကမ္မသဘောတရား—ကို တည်ဆောက်ပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । देवी दक्षस्य तनया त्यक्त्वा दाक्षायणी तनुम् । कथं हिमवतः पुत्री मेनायामभवत्पुरा

ရိရှီတို့က ဆိုကြသည်— «ဒေဝီသည် ဒက္ခ၏ သမီးဖြစ်၍ ဒါက္ရှာယဏီ၏ ကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်ပြီးနောက်၊ အရင်က မေနာမှ မွေးဖွား၍ ဟိမဝတ်၏ သမီးအဖြစ် မည်သို့ ဖြစ်လာခဲ့သနည်း?»

Verse 2

कथं च निन्दितो रुद्रो दक्षेण च महात्मना । निमित्तमपि किं तत्र येन स्यान्निंदितो भवः

ထို့ပြင် မဟာသတ္တိရှိသော ဒက္ခက ရုဒြကို မည်သို့ အပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့ခဲ့သနည်း။ ထိုနေရာတွင် ဘဝ (ရှီဝ) ကို ကဲ့ရဲ့စေသော အကြောင်းရင်းသည် အဘယ်နည်း။

Verse 3

उत्पन्नश्च कथं दक्षो अभिशापाद्भवस्य तु । चाक्षुषस्यांतरे पूर्वं मनोः प्रब्रूहि मारुत

အို မာရုတ (ဝါယု)၊ ဘဝ (ရှီဝ) နှင့်ဆက်နွယ်သော အပြစ်ဒဏ်ကြောင့် ဒက္ခသည် မည်သို့ ပြန်လည်မွေးဖွားလာသနည်းကို ပြောပြပါ။ ချာක්ෂုသ မနု၏ အန္တရာကာလ၌၊ ဝိုင်ဝස්ဝတ မနု မတိုင်မီကိုလည်း ရှင်းပြပါ။

Verse 4

वायुरुवाव । शृण्वंतु कथयिष्यामि दक्षस्य लघुचेतसः । वृत्तं पापात्प्रमादाच्च विश्वामरविदूषणम्

ဝါယုက ပြောသည်– “နားထောင်ကြလော့။ စိတ်သေးငယ်သော ဒက္ခနှင့်ပတ်သက်သည့် အဖြစ်အပျက်ကို ငါ ပြောပြမည်။ ၎င်းသည် အပြစ်နှင့် မေ့လျော့မှုမှ ပေါက်ဖွား၍ နတ်တို့ကို အရှက်ရစေကာ လောက၏ စည်းကမ်းတရားကိုလည်း လှုပ်ခတ်စေ하였다။”

Verse 5

पुरा सुरासुराः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः । कदाचिद्द्रष्टुमीशानं हिमवच्छिखरं ययुः

ရှေးကာလ၌ ဒေဝနှင့် အဆုရ အားလုံး၊ ပြီးပြည့်စုံသူ စိဒ္ဓများနှင့် အမြင့်မြတ်သော ရှိများတို့သည် တစ်ခါတရံ ဟိမာလယ တောင်ထိပ်သို့ သွားကာ ဣရှာန—အရှင်ရှီဝ၊ အထက်မြတ်သော အုပ်စိုးရှင်ကို ဖူးမြင်လိုကြ၏။

Verse 6

तदा देवश्च देवी च दिव्यासनगतावुभौ । दर्शनं ददतुस्तेषां देवादीनां द्विजोत्तमाः

ထိုအခါ သခင်နှင့် ဒေဝီတို့သည် နှစ်ပါးလုံး တန်ခိုးတော်ရှိသော အာသနပေါ်တွင် ထိုင်တော်မူ၍ ဒေဝတို့နှင့် အခြားသူတို့အား—အို ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံး—မြတ်သော ဒർശနကို ပေးတော်မူကြ၏။

Verse 7

तदानीमेव दक्षो ऽपि गतस्तत्र सहामरैः । जामातरं हरं द्रष्टुं द्रष्टुं चात्मसुतां सतीम्

ထိုအချိန်တည်းမှာပင် ဒက္ခလည်း ဒေဝတို့နှင့်အတူ ထိုနေရာသို့ သွားရောက်ကာ မိမိ၏ သမက် ဟရ (ရှီဝ) ကို ဖူးမြင်လို၍၊ ထို့ပြင် မိမိ၏ သမီး စတီကိုလည်း တွေ့မြင်လိုကြ၏။

Verse 8

तदात्मगौरवाद्देवो देव्या दक्षे समागते । देवादिभ्यो विशेषेण न कदाचिदभूत्स्मृतिः

မိမိ၏အတ္တသဘောဂုဏ်သိက္ခာကိုလေးစားသဖြင့်၊ ဒက္ခ၏ယဇ္ဉပွဲသို့ ဒေဝီရောက်လာသောအခါ၊ သခင်ရှီဝသည်—အထူးသဖြင့် ဒေဝတို့နှင့် အခြားသူများရှေ့တွင်—အပြင်ပန်းအနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမှုကို မည်သည့်အခါမျှ မပြခဲ့ပါ။

Verse 9

तस्य तस्याः परं भावमज्ञातुश्चापि केवलम् । पुत्रीत्येवं विमूढस्य तस्यां वैरमजायत

သူမ၏အမြင့်မြတ်ဆုံးအတွင်းသဘောကို မသိနိုင်သဖြင့်၊ သူသည် “(ငါ့) သမီး” ဟူသော ကန့်သတ်သဘောဖြင့်သာ သိရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မောဟကြောင့် သူမအပေါ် ရန်လိုမှု ပေါ်ပေါက်လာ하였다။

Verse 10

ततस्तेनैव वैरेण विधिना च प्रचोदितः । नाजुवाह भवं दक्षो दीक्षितस्तामपि द्विषन्

ထို့နောက် ထိုရန်ငြိုးတည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း၊ ကံကြမ္မာ၏ စည်းကမ်းကလည်း တိုက်တွန်းသဖြင့်၊ ယဇ္ဉာအတွက် ဒိက္ခာခံပြီးသား ဒက္ခသည် ဘဝ (သီဝ) ကို မဖိတ်ကြားခဲ့၊ ထို့ပြင် သူမကို မုန်းတီးသဖြင့် သူမ (သတီ) ကိုလည်း မဖိတ်ကြားခဲ့ပေ။

Verse 11

अन्याञ्१ आमातरस्सर्वानाहूय स यथाक्रमम् । शतशः पुष्कलामर्चाञ्चकार च पृथक्पृथक्

ထို့နောက် သူသည် အခြားသော အမတ်အပေါင်းတို့ကို အစဉ်လိုက် ခေါ်ယူကာ၊ ပူဇော်ရေးအခမ်းအနားများကို ပေါများစွာ စီစဉ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်—တစ်ဦးချင်းစီ သီးသန့်စီဖြင့်—ရာချီကြိမ်တိုင်တိုင်။

Verse 12

तथा तान्संगताञ्छ्रुत्वा नारदस्य मुखात्तदा । ययौ रुद्राय रुद्राणी विज्ञाप्य भवनं पितुः

နာရဒ၏နှုတ်မှ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှ အကြောင်းအရာတို့ကို ကြားသိပြီးနောက် ရုဒြာဏီသည် သခင်ရုဒြာထံ သွားလေ၏။ ထို့နောက် မိဘအိမ်တော်ကို အသိပေးကာ ထိုကိစ္စကို တင်ပြလေ၏။

Verse 13

अथ संनिहितं दिव्यं विमानं विश्वतोमुखम् । लक्षणाढ्यं सुखारोहमतिमात्रमनोहरम्

ထိုအခါ အနီးအနား၌ မျက်နှာပြင်အရပ်ရပ်သို့ မျက်နှာမူသော ဒိဗ္ဗဝိမာန်တစ်စင်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။ မင်္ဂလာလက္ခဏာများ ပြည့်စုံ၍ တက်စီးရ လွယ်ကူကာ စိတ်ကို အလွန်ပင် ဆွဲဆောင်လှပ၏။

Verse 14

तप्तजांबूनदप्रख्यं चित्ररत्नपरिष्कृतम् । मुक्तामयवितानाग्न्यं स्रग्दामसमलंकृतम्

၎င်းသည် အပူတောက်နေသော ဂျာမ္ဘူနဒ ရွှေကဲ့သို့ တောက်ပ၍ အမျိုးမျိုးသော ရတနာများဖြင့် လှပစွာ အလှဆင်ထား၏။ ပုလဲကာနိုပီကြောင့် ပိုမို တင့်တယ်ကာ ပန်းကုံးနှင့် အလှကြိုးများဖြင့် သာယာစွာ တန်ဆာဆင်ထားလေ၏။

Verse 15

तप्तकंचननिर्व्यूहं रत्नस्तंभशतावृतम् । वज्रकल्पितसोपानं विद्रुमस्तंभतोरणम्

၎င်းသည် ပူပြင်းသော ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ခန့်ညားထည်ဝါသော အဆောက်အအုံဖြစ်ပြီး ရတနာတိုင် ရာပေါင်းများစွာဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ၎င်း၏ လှေကားထစ်များကို ဝရဇိန် (စိန်) ကဲ့သို့ ပြုလုပ်ထားပြီး ၎င်း၏ တံခါးများကို သန္တာတိုင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။

Verse 16

पुष्पपट्टपरिस्तीर्णं चित्ररत्नमहासनम् । वज्रजालकिरच्छिद्रमच्छिद्रमणिकुट्टिमम्

အမျိုးမျိုးသော ရတနာများဖြင့် တောက်ပလင်းလက်သော မဟာပလ္လင်သည် ပန်းခင်းအဖုံးဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထား၏။ ဝဇ္ဇရကဲ့သို့ မခွဲမပျက်သော အလင်းရောင်ကွန်ယက်ဖြင့် ကာကွယ်ထားပြီး၊ အပြစ်ကင်းသော ရတနာခင်းမြေပြင်ပေါ်၌ တည်ရှိ၏။

Verse 17

मणिदंडमनोज्ञेन महावृषभलक्ष्मणा । अलंकृतपुरोभागमब्भ्रशुब्भ्रेण केतुना

၎င်း၏ အရှေ့ဘက်အပိုင်းကို အလွန်လှပစွာ အလှဆင်ထား၏။ ရတနာတပ်ထားသော သာယာလှပသည့် တံတားတိုင်တစ်ခုရှိပြီး မဟာနွား (ဝೃಷဘ) ၏ အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် မှတ်သားထားကာ၊ မိုးတိမ်ကဲ့သို့ ဖြူစင်တောက်ပသော ကေတုတံခွန်ဖြင့် ထိပ်တင်ထား၏။

Verse 18

रत्नकंचुकगुप्तांगैश्चित्रवेत्रकपाणिभिः । अधिष्ठितमहाद्वारमप्रधृष्यैर्गुणेश्वरैः

မဟာတံခါးကို ရှိဝ၏ အတော်အပါးများ၏ အနိုင်မရသော ခေါင်းဆောင်များ (ဂုဏေရှွရ) က စောင့်ကြပ်ထား၏။ သူတို့၏ ကိုယ်အင်္ဂါများကို ရတနာတပ်ထားသော ကာကွယ်ဝတ်စုံများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားပြီး၊ လက်ထဲတွင် အံ့ဖွယ် အရောင်စုံ တံတားတိုင်များကို ကိုင်ဆောင်ထားကြ၏။

Verse 19

मृदंगतालगीतादिवेणुवीणाविशारदैः । विदग्धवेषभाषैश्च बहुभिः स्त्रीजनैर्वृतम्

၎င်းကို မိန်းမများစွာက ဝိုင်းရံထား၏။ သူတို့သည် မృဒင်္ဂ တူရိယာ၊ တာလ (အချိန်ညှိ)၊ သီချင်းဆိုခြင်းနှင့် ပုလင်း၊ ဝီဏာ အနုပညာတို့တွင် ကျွမ်းကျင်ကြပြီး၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု သေသပ်လှပကာ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သော စကားပြောပညာလည်း ပြည့်စုံကြ၏။

Verse 20

आरुरोह महादेवी सह प्रियसखीजनैः । चामारव्यञ्जनं तस्या वज्रदंडमनोहरे

မဟာဒေဝီသည် ချစ်ခင်ရသော မိတ်သမီးအစုအဝေးနှင့်အတူ ယာဉ်/ပလင်ကင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်တော်မူ၏။ သူမအတွက် ယက်အမြီးပန်ကာ (ချာမာရ) များကို လှပစွာ လှုပ်ခတ်ပေးကြပြီး၊ လက်ကိုင်များသည် ဝဇ္ရတံကဲ့သို့ ဆွဲဆောင်ဖွယ်ရှိ၏။

Verse 21

गृहीत्वा रुद्रकन्ये द्वे विवीजतुरुभे शुभे । तदाचामरयोर्मध्ये देव्या वदनमाबभौ

ထို့နောက် ရုဒြ၏ မင်္ဂလာရှိသော သမီးနှစ်ဦးသည် ချာမာရများကို ကိုင်ယူကာ နူးညံ့စွာ ပန်ကာခတ်ပေးကြ၏။ ထိုအခါ ချာမာရနှစ်ဖက်အကြား၌ ဒေဝီ၏ တောက်ပသော မျက်နှာတော်သည် အလှတရားဖြင့် ထင်ရှားလင်းလက်လာ၏။

Verse 22

अन्योन्यं युध्यतोर्मध्ये हंसयोरिव पंकजम् । छत्रं शशिनिभं तस्याश्चूडोपरि सुमालिनी

ချာမာရနှစ်ဖက် အပြန်အလှန် ယှဉ်ပြိုင်သကဲ့သို့ လှုပ်ရှားနေကြစဉ်၊ ထိုယှဉ်ပြိုင်မှုအလယ်၌ ဟင်္သာနှစ်ကောင်ကြားရှိ ကြာပန်းကဲ့သို့၊ လမင်းကဲ့သို့ ဖြူဝင်းတောက်ပသော ထီးတော်တစ်လက်သည် ပန်းကုံးအလှဖြင့် သူမ၏ ဆံထုံးအပေါ်၌ ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 23

धृतमुक्तापरिक्षिप्तं बभार प्रेमनिर्भरा । तच्छत्रमुज्ज्वलं देव्या रुरुचे वदनोपरि

မေတ္တာဖြင့် ပြည့်လျှံနေသော ဒေဝီသည် ပုလဲကြိုးများဖြင့် အလှဆင်ထားသည့် တောက်ပသော ထီးတော်ကို ဆောင်ထားတော်မူ၏။ ထိုလင်းလက်သော ထီးတော်သည် ဒေဝီ၏ မျက်နှာတော်အပေါ်၌ အလွန်တင့်တယ်စွာ တောက်ပလှပ၏။

Verse 24

उपर्यमृतभांडस्य मंडलं शशिनो यथा । अथ चाग्रे समासीना सुस्मितास्या शुभावती

အမృతအိုးပေါ်၌ လမင်းဝိုင်းကဲ့သို့ ထင်ရှားလာသကဲ့သို့၊ ထို့နောက် နាងသည် ရှေ့တွင် ထိုင်လျက်—မင်္ဂလာပြည့်ဝ၍ မျက်နှာပေါ်တွင် နူးညံ့သော အပြုံးတောက်ပနေ၏။

Verse 25

अक्षद्यूतविनोदेन रमयामास वै सतीम् । सुयशाः पादुके देव्याश्शुभे रत्नपरिष्कृते

အန်စာတုံးကစားခြင်းနှင့် ကစားပွဲ၏ ပျော်ရွှင်မှုဖြင့်၊ ဂုဏ်သတင်းကြီးသူသည် စတီမယ်တော်ကို ပျော်ရွှင်စေ하였다။ ရတနာများဖြင့် လှပစွာ အလှဆင်ထားသော ဒေဝီ၏ မင်္ဂလာပဒုကာစုံသည် ထူးမြတ်ကောင်းမြတ်မှုကြောင့် နာမည်ကျော်ကြား하였다။

Verse 26

स्तनयोरंतरे कृत्वा तदा देवीमसेवतः । अन्या कांचनचार्वंगी दीप्तं जग्राह दर्पणम्

ထို့နောက် ၎င်းကို ဒေဝီ၏ ရင်သားနှစ်ဖက်အကြား၌ ထားကာ၊ သူသည် ဒေဝီမယ်တော်ကို ဂရုတစိုက် ဆောင်ရွက်ပူဇော်하였다။ ထိုအချိန်တွင် အခြားသော မိန်းကလေးတစ်ဦး—ရွှေရောင်လှပသော ကိုယ်အင်္ဂါရှိသူ—သည် တောက်ပသော မှန်ကို ယူဆောင်လာ하였다။

Verse 27

अपरा तालवृन्तं च परा तांबूलपेटिकाम् । काचित्क्रीडाशुकं चारु करे ऽकुरुत भामिनी

မိန်းမမြတ်တစ်ဦးသည် ထန်းရွက်ပန်ကာကို ကိုင်ထားပြီး၊ အခြားတစ်ဦးသည် တံဘူလ်ပေတိကာ (ကွမ်းသေတ္တာ) ကို ဆောင်ထားသည်။ ထို့ပြင် အခြားသော လှပသော မိန်းမတစ်ဦးသည် ကစားရန် ချစ်စရာ ကီြဒါရှုက (အိမ်မွေးကြက်တူရွေး) ကို လက်ထဲတွင် ကိုင်ထားကာ၊ တစ်ဦးချင်းစီ သန့်ရှင်းလှပစွာ အမှုထမ်း하였다။

Verse 28

काचित्तु सुमनोज्ञानि पुष्पाणि सुरभीणि च । काचिदाभरणाधारं बभार कमलेक्षणा

ကြာမျက်လုံးရှိသော မိန်းမတစ်ဦးသည် သင်းပျံ့မွှေးကြိုင်၍ စိတ်ပျော်ရွှင်စေသော ပန်းများကို ဆောင်ယူလာ၏။ အခြားတစ်ဦးက အလှဆင်ပစ္စည်းများတင်ရန် ထားစင်ပါသော တင်ပန်းကန်ကို ကိုင်ဆောင်လာ၏။

Verse 29

काचिच्च पुनरालेपं सुप्रसूतं शुभांजनम् । अन्याश्च सदृशास्तास्ता यथास्वमुचितक्रियाः

အချို့သော မိန်းမများသည် သင်းပျံ့သော လိမ်းဆေးပျစ်နှင့် မင်္ဂလာအမြင်ဆေး (အန်ဇန) ကို ပြင်ဆင်ကြ၏။ အခြားမိန်းမများလည်း ထိုနည်းတူ၊ မိမိတို့အခန်းကဏ္ဍနှင့် ကိုက်ညီသော ဝတ္တရားနှင့် အမှုတော်များကို လုပ်ဆောင်ကြ၏။

Verse 30

आवृत्त्या तां महादेवीमसेवंत समंततः । अतीव शुशुभे तासामंतरे परमेश्वरी

သူတို့သည် မဟာဒေဝီကို ဝိုင်းရံကာ အရပ်ရပ်မှ ဆည်းကပ်ပြုစုကြ၏။ ထိုအလယ်၌ ရပ်တည်သော ပရမေရှွရီသည် အလွန်တောက်ပသော အလင်းရောင်ဖြင့် ထင်ရှားလှ၏။

Verse 31

तारापरिषदो मध्ये चंद्रलेखेव शारदी । ततः शंखसमुत्थस्य नादस्य समनंतरम्

ကြယ်စုအဖွဲ့အစည်း၏ အလယ်၌ သူမသည် ဆောင်းဦးကာလ၏ ကြည်လင်သော လဆန်းကဲ့သို့ တောက်ပလှ၏။ ထို့နောက် ချက်ချင်းပင် သင်္ခါမှ ထွက်ပေါ်လာသော သံမြည်သံကောင်းကို ကြားရ၏။

Verse 32

प्रास्थानिको महानादः पटहः समताड्यत । ततो मधुरवाद्यानि सह तालोद्यतैस्स्वनैः

ထွက်ခွာချိန်၌ သံကြီးလှသော ပဋဟာ (ဒရမ်ကြီး) ကို တီးခတ်ကြ၏။ ထို့နောက် သာယာသော တူရိယာသံများသည် လက်ခုပ်စည်း (စင်ဘယ်) များကို စည်းချက်နှင့် မြှောက်တီးသံတို့နှင့်အတူ မြည်ဟည်းလာ၏။

Verse 33

अनाहतानि सन्नेदुः काहलानां शतानि च । सायुधानां गणेशानां महेशसमतेजसाम्

မည်သူမျှ မထိုးမခတ်သော်လည်း စစ်ခေါင်းလောင်းများ ရာချီသည် ကိုယ်တိုင်မြည်ဟိန်းလာ၏။ မဟေရှနှင့်တူသော တေဇောရောင်ခြည်ဖြင့် တောက်ပသည့် လက်နက်ကိုင် ဂဏေရှာတပ်စုများ အင်အားကြီးစွာ စုဝေးလာကြ၏။

Verse 34

सहस्राणि शतान्यष्टौ तदानीं पुरतो ययुः । तेषां मध्ये वृषारूढो गजारूढो यथा गुरुः

ထိုအခါ ရှေ့တန်းသို့ ရှစ်သိန်းတစ်သောင်း (၈၀၀,၀၀၀) ထွက်ခွာသွားကြ၏။ သူတို့အလယ်၌ နွားပေါ်စီးသူတော်ရှိ၍၊ ဂုရုကြီးတစ်ပါးကဲ့သို့ ဂျာပေါ်စီးသကဲ့သို့ မြင့်မြတ်မဟာတန်ခိုးဖြင့် အားလုံးထက် ထင်ရှားတော်မူ၏။

Verse 35

जगाम गणपः श्रीमान् सोमनंदीश्वरार्चितः । देवदुंदुभयो नेदुर्दिवि दिव्यसुखा घनाः

ထို့နောက် ဂုဏ်ထူးထင်ရှားသော ဂဏပ (ဂဏေရှ) သည် ဆိုမ၊ နန္ဒီနှင့် ဣရှ္ဝရတို့၏ ဂုဏ်ပြုပူဇော်မှုကို ခံယူပြီး ထွက်ခွာသွား၏။ ကောင်းကင်၌ တိဗ္ဗဒုန္ဒုဘိများ မြည်ဟည်းကာ မိုးတိမ်များက သုခပေးသော ကောင်းကင်မိုးရေကို သွန်းလောင်းကြ၏။

Verse 36

ननृतुर्मुनयस्सर्वे मुमुदुः सिद्धयोगिनः । ससृजुः पुष्पवृष्टिं च वितानोपरि वारिदाः

မုနိတို့အားလုံး ကပြားကာ သိဒ္ဓယောဂီတို့ ဝမ်းမြောက်ကြ၏။ မိုးတိမ်များပင် မဏ္ဍပအပေါ်၌ ပန်းမိုးကို သွန်းလောင်းကာ၊ သခင်ရှီဝ၏ ကရုဏာနှင့် သူ့ရှေ့တော်၌ ဝိညာဉ်မြင့်တက်ခြင်းကို မင်္ဂလာသင်္ကေတအဖြစ် ကြေညာလေ၏။

Verse 37

तदा देवगणैश्चान्यैः पथि सर्वत्र संगता । क्षणादिव पितुर्गेहं प्रविवेश महेश्वरी

ထိုအခါ မဟေရှ္ဝရီသည် လမ်းတလျှောက် နေရာတိုင်း၌ အခြားသော ဒေဝဂဏများနှင့် ပေါင်းစည်းလိုက်ပါလာကာ၊ ခဏတစ်ခါတည်းလိုပင် မိဘအဖ၏ အိမ်သို့ ဝင်ရောက်လေ၏။

Verse 38

तां दृष्ट्वा कुपितो दक्षश्चात्मनः क्षयकारणात् । तस्या यवीयसीभ्यो ऽपि चक्रे पूजाम सत्कृताम्

သူမကို မြင်သော် ဒက္ခသည် မိမိ၏ ပျက်စီးကျဆင်းမှု အကြောင်းဟု ထင်မြင်၍ ဒေါသထွက်လေ၏။ သို့သော် သူမ၏ ညီမငယ်များအတွက်ပင် ဂုဏ်သိက္ခာပြည့်ဝသော ပူဇော်ပွဲကို စည်းကမ်းတကျ စီစဉ်ကျင်းပလေ၏။

Verse 39

तदा शशिमुखी देवी पितरं सदसि स्थितम् । अंबिका युक्तमव्यग्रमुवाचाकृपणं वचः

ထိုအခါ လမုခမျက်နှာတော်ရှိသော ဒေဝီ အမ္ဗိကာသည် အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ထိုင်နေသော ဖခင်တော်အား သင့်လျော်၍ တည်ငြိမ်ကာ မနိမ့်ကျသော စကားတော်ကို မေတ္တာသဘောဖြင့် မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 40

देव्युवाच । ब्रह्मादयः पिशाचांता यस्याज्ञावशवर्तिनः । स देवस्सांप्रतं तात विधिना नार्चितः किल

ဒေဝီက ပြောသည်—“ချစ်သားရေ၊ ဗြဟ္မာနှင့် အခြားဒေဝတားတို့မှ စ၍ ပိသာစများအထိ အားလုံးသည် သူ၏ အမိန့်အောက်၌ နေကြ၏။ သို့သော် ထိုအရှင်တော်ကို ယခုကာလ၌ သင့်တော်သော နည်းလမ်းနှင့် ဝိဓိအတိုင်း မပူဇော်ကြသေးဟု ထင်ရသည်”။

Verse 41

तदास्तां मम ज्यायस्याः पुत्र्याः पूजां किमीदृशीम् । असत्कृतामवज्ञाय कृतवानसि गर्हितम्

“ငါ့အစ်မကြီး၏ သမီးကို သင် ဘယ်လိုပူဇော်ခဲ့သနည်းဆိုတာကိုတော့ ထားလိုက်ပါ။ သူမကို မလေးစားဘဲ အထင်သေးကာ အရှက်ခွဲသဖြင့် သင်သည် အပြစ်တင်ထိုက်သော အမှုကို ပြုခဲ့ပြီ”။

Verse 42

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दक्षः क्रोधादमर्षितः । त्वत्तः श्रेष्ठा विशिष्टाश्च पूज्या बालाः सुता मम

ဤသို့ ပြောဆိုခံရသော် ဒက္ခသည် ဒေါသထွက်၍ မခံနိုင်အောင် ဖြစ်ကာ သူမအား ပြန်ပြောသည်—“ငါ၏ ငယ်ရွယ်သော သမီးများသည် သင်ထက် မြင့်မြတ်၍ ထူးခြားကာ ပူဇော်ထိုက်သူများ ဖြစ်ကြသည်”။

Verse 43

तासां तु ये च भर्तारस्ते मे बहुमता मुदा । गुनैश्चाप्यधिकास्सर्वैर्भर्तुस्ते त्र्यंबकादपि

သို့သော် ထိုသူမတို့၏ ခင်ပွန်းတို့ကို ငါသည် ဝမ်းမြောက်စွာ အလွန်တန်ဖိုးထား၏။ ဂုဏ်သတ္တိ အားလုံးဖြင့် သူတို့သည် မိမိတို့၏ ခင်ပွန်း တြျမ်ဗက (သီဝ) ထက်ပင် မြင့်မြတ်ကြ၏။

Verse 44

स्तब्धात्मा तामसश्शर्वस्त्वमिमं समुपाश्रिता । तेन त्वामवमन्ये ऽहं प्रतिकूलो हि मे भवः

သင်သည် စိတ်တင်းမာ၍ တာမသဂုဏ်ပြည့်သော ရှာဝ (Śarva) ထံ၌ ခိုလှုံခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ငါသည် သင့်ကို မလေးစားတော့၊ ဘာဝ (Bhava) သည် ငါ့အပေါ် အမှန်တကယ် ရန်ဘက်ဖြစ်၏။

Verse 45

तथोक्ता पितरं दक्षं क्रुद्धा देवी तमब्रवीत् । शृण्वतामेव सर्वेषां ये यज्ञसदसि स्थिताः

ထိုသို့ ပြောဆိုခံရပြီးနောက် ဒေဝီသည် ဒေါသထွက်ကာ ယဇ్ఞမဏ္ဍပ၌ ရပ်နေကြသော အားလုံးကြားနေရစဉ် မိဘ ဒက္ခကို မိန့်ကြား하였다။

Verse 46

अकस्मान्मम भर्तारमजाताशेषदूषणम् । वाचा दूषयसे दक्ष साक्षाल्लोकमहेश्वरम्

အို ဒက္ခာ၊ အကြောင်းမဲ့စွာ သင်သည် စကားဖြင့် ကျွန်မ၏ အရှင်နှင့် ခင်ပွန်းကို—အပြစ်အနာအဆာ မပေါ်ဖူးသော အရှင်ကို—လောကအပေါင်း၏ မဟာဒေဝ၊ မဟေရှ్వరကို လူအားလုံးရှေ့တွင်ပင် အပြစ်တင်စော်ကားနေသည်။

Verse 47

विद्याचौरो गुरुद्रोही वेदेश्वरविदूषकः । त एते बहुपाप्मानस्सर्वे दंड्या इति श्रुतिः

သန့်ရှင်းသော ပညာကို ခိုးယူသူ၊ ဂုရုကို သစ္စာဖောက်သူ၊ ဝေဒ၏ အရှင်ကို အပြစ်တင်ညစ်ညမ်းစေသူ—ထိုသူတို့သည် အပြစ်များစွာ ထူထဲသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သြတိက ထိုသူအားလုံးကို ဒဏ်ခတ်သင့်သည်ဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 48

तस्मादत्युत्कटस्यास्य पापस्य सदृशो भृशम् । सहसा दारुणो दंडस्तव दैवाद्भविष्यति

ထို့ကြောင့် သင်၏ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် အပြစ်ကြီးနှင့် တူညီသည့် ပြင်းထန်သော ဒဏ်ခတ်မှုသည် ကံကြမ္မာ၏ အမိန့်အရ ရုတ်တရက် သင့်အပေါ် ကျရောက်လိမ့်မည်။

Verse 49

त्वया न पूजितो यस्माद्देवदेवस्त्रियंबकः । तस्मात्तव कुलं दुष्टं नष्टमित्यवधारय

သင်သည် ဒေဝဒေဝ တြိယမ္ဗက (Tryambaka) ကို မပူဇော်ခဲ့သဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် သေချာစွာ သိထားလော့—သင့်မျိုးရိုးသည် ပျက်စီးယုတ်ညံ့လာပြီး ပျက်သုဉ်းရန် သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 50

इत्युक्त्वा पितरं रुष्टा सती संत्यक्तसाध्वसा । तदीयां च तनुं त्यक्त्वा हिमवंतं ययौ गिरिम्

ဤသို့ဆိုပြီးနောက် စတီသည် ဖခင်အပေါ် အမျက်ထွက်၍ ကြောက်ရွံ့မှုကင်းစင်ကာ ထိုမျိုးရိုး၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပစ်ပြီး ဟိမဝန်တောင်သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 51

स पर्वतपरः श्रीमांल्लब्धपुण्यफलोदयः । तदर्थमेव कृतवान् सुचिरं दुश्चरं तपः

သူသည် တောင်ကို သန့်ရှင်းရာအာသရမအဖြစ် အာရုံစိုက်ကာ မင်္ဂလာတောက်ပ၍ အတိတ်က ကုသိုလ်၏ အကျိုးဖလအသစ် ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့် ထိုရည်ရွယ်ချက်အတွက်သာ အလွန်ခက်ခဲသော တပသကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဆောင်ရွက်하였다။

Verse 52

तस्मात्तमनुगृह्णाति भूधरेश्वरमीश्वरी । स्वेच्छया पितरं चक्रे स्वात्मनो योगमायया

ထို့ကြောင့် ဣශ්ဝရီ မဟာဒေဝီသည် ဘူဓရေရှဝရအား ကရုဏာတော်ပေးတော်မူ၏။ ထို့ပြင် မိမိ၏အလိုတော်အတိုင်း မိမိအတ္တဖြစ်သော ယောဂမာယာအားဖြင့် သူကို မိမိ၏ဖခင်အဖြစ် ပြုတော်မူ하였다။

Verse 53

यदा गता सती दक्षं विनिंद्य भयविह्वला । तदा तिरोहिता मंत्रा विहतश्च ततो ऽध्वरः

စတီသည် ဒက္ခကို ကဲ့ရဲ့ပြောဆိုကာ ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်လျက် ထွက်ခွာသွားသောအခါ မန္တရများသည် မထင်ရှားတော့ဘဲ ထိုအချိန်မှစ၍ ယဇ္ဉ (အဓ္ဝရ) သည် တားဆီးခံရ၍ ပျက်စီးသွား하였다။

Verse 54

तदुपश्रुत्य गमनं देव्यास्त्रिपुरुमर्दनः । दक्षाय च ऋषिभ्यश्च चुकोप च शशाप तान्

ဒေဝီ၏ ထွက်ခွာသွားမှုကို ကြားသိသောအခါ တ్రိပုရမర్఑ဒန (ရှီဝဘုရား) သည် အမျက်ထွက်ကာ ဒက္ခနှင့် ရှင်ရသီတို့အပေါ်လည်း ဒေါသထွက်၍ သူတို့အား ကျိန်စာတော် ချမှတ်하였다။

Verse 55

यस्मादवमता दक्षमत्कृते ऽनागसा सती । पूजिताश्चेतराः सर्वाः स्वसुता भर्तृभिः सह

အပြစ်ကင်းသော သတီကို ဒက္ခ၏ ဆန္ဒကြောင့် ထိုနေရာ၌ လျော့နည်းစွာ ဆက်ဆံ၍ အမနာခံခဲ့သဖြင့်၊ သူ၏ အခြားသမီးများအားလုံးကို သူတို့၏ ခင်ပွန်းများနှင့်အတူ သင့်တော်စွာ ဂုဏ်ပြုပူဇော်ခဲ့ကြ၏။

Verse 56

वैवस्वते ऽंतरे तस्मात्तव जामातरस्त्वमी । उत्पत्स्यंते समं सर्वे ब्रह्मयज्ञेष्वयोनिजाः

ထို့ကြောင့် ဝိုင်ဝස්ဝတ မန္ဝန္တရ၌ သင်၏ ဂျာမတော်များသည် အားလုံး တပြိုင်နက် ထွက်ပေါ်လာကြလိမ့်မည်—အယောနိဇ (မိခင်ဝမ်းမှ မမွေးဖွားသော) အဖြစ်—သန့်ရှင်းသော ဗြဟ္မယဇ္ဉများအတွင်း၌။ ထိုသို့သော ဒေဝတော်ပေါ်ထွန်းမှုအားဖြင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ဝိညာဉ်တို့ မောက္ခသို့ ရင့်ကျက်စေရန် အရှင်၏ အမိန့်တော် ပွင့်လင်းစွာ လည်ပတ်လိမ့်မည်။

Verse 57

भविता मानुषो राजा चाक्षुषस्य त्वमन्वये । प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश्चापि प्रचेतसः

«သင်သည် စာက္ခုရှ မျိုးဆက်အတွင်း လူသားဘုရင်အဖြစ် မွေးဖွားလိမ့်မည်။ သင်သည် ပရာချီနဗရ္ဟိစ်၏ မြေးဖြစ်ပြီး ပရချေတသ၏ သားလည်း ဖြစ်လိမ့်မည်» ဟု ဆို၏။

Verse 58

अहं तत्रापि ते विघ्नमाचरिष्यामि दुर्मते । धर्मार्थकामयुक्तेषु कर्मस्वपि पुनः पुनः

အဲဒီနေရာမှာတောင်၊ စိတ်မကောင်းသူရေ၊ ငါသည် သင့်အတွက် အတားအဆီးများကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဖန်တီးမည်—ဓမ္မ၊ အဓိပ္ပါယ်(အရ္ထ) နှင့် ကာမကို ရည်ရွယ်၍ ပြုလုပ်သော လုပ်ရပ်များထဲတွင်တောင်။

Verse 59

तेनैवं व्याहृतो दक्षो रुद्रेणामिततेजसा । स्वायंभुवीं तनुं त्यक्त्वा पपात भुवि दुःखितः

ဤသို့ အလွန်တောက်ပသော ရုဒြာ၏ စကားဖြင့် ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသဖြင့် ဒက္ခသည် မိမိ၏ စွာယံဘူဝ (ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ပရာဇာပတိ) ကိုယ်ခန္ဓာအခြေအနေကို စွန့်လွှတ်ကာ ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျသွား၏။

Verse 60

ततः प्राचेतसो दक्षो जज्ञे वै चाक्षुषे ऽन्तरे । प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश्चैव प्रचेतसाम्

ထို့နောက် ချာක්ෂုသ မန္ဝန္တရအတွင်း၌၊ ပရာချက်တသတို့မှ မွေးဖွားသော ဒက္ခသည် အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သူသည် ပရာချီနဗर्हိသ၏ မြေးဖြစ်ပြီး ပရာချက်တသတို့၏ သားလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 61

भृग्वादयो ऽपि जाता वै मनोर्वैवस्वतस्य तु । अंतरे ब्रह्मणो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम्

အမှန်တကယ်ပင် ဘൃဂုနှင့် အခြားရိရှီတို့လည်း ဝိုင်ဝස්ဝတ မနု၏ခေတ်၌ မွေးဖွားခဲ့ကြသည်။ ဗြဟ္မာ၏ ယဇ్ఞအကြားကာလတွင် ထိုသတ္တဝါသည် ဝါရုဏီ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ထားစဉ် ဖြစ်၏။

Verse 62

तदा दक्षस्य धर्मार्थं यज्ञे तस्य दुरात्मनः । महेशः कृतवान्विघ्नं मना ववस्वते सति

ထို့နောက် သန့်ရှင်းသော ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်၍ မဟေရှာသည် မကောင်းစိတ်ရှိသော ဒက္ခ၏ ယဇ్ఞ၌ အတားအဆီးကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဗိဝස්ဝတ် (နေမင်း) ကြည့်ရှုနေစဉ်၊ သူ၏ အလိုတော်တစ်ခုတည်းဖြင့် ဖြစ်၏။

Frequently Asked Questions

It sets the narrative cause for the Dakṣa–Rudra rupture: Dakṣa’s failure to recognize Devī’s supreme status and his consequent enmity toward Bhava/Hara, forming the groundwork for later sacrificial conflict.

It symbolizes avidyā (limited cognition) that reduces the transcendent Śakti to a social identity, producing theological misrecognition; this misrecognition becomes aparādha, which then destabilizes ritual and cosmic harmony.

Śiva is referenced through multiple epithets—Rudra, Hara, Bhava, and Īśāna—underscoring his multi-aspect sovereignty and the doctrinal point that disrespect to any form is disrespect to the Supreme.