मनु-शतरूपा-प्रसूतिः तथा दक्षकन्याविवाहाः (Manu–Śatarūpā, Prasūti, and the Marriages of Dakṣa’s Daughters)
ဤအধ্যာယတွင် ဖန်ဆင်းမှု၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်ကို ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။ ဝါယုက ပရာဇာပတိသည် ဣရှ္ဝရထံမှ အမြဲတမ်းတည်မြဲသော သာသဝတီ ပရာ သက္တိ (śāśvatī parā śakti) ကို ရရှိပြီး၊ အတွဲလိုက်လိင်ပေါင်းဖန်ဆင်းမှု (maithunaprabhavā sṛṣṭi) ကို ပြုလုပ်လိုကြောင်း ဆိုသည်။ ဖန်ဆင်းရှင်သည် အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲကာ ယောကျာ်း–မိန်းမ ဖြစ်လာပြီး မိန်းမပိုင်းသည် Śatarūpā အဖြစ် ထင်ရှားလာသည်။ ဘြဟ္မာက Virāj ကို ဖန်ဆင်းပြီး ယောကျာ်းသဘောတရားကို Svāyaṃbhuva Manu ဟု သတ်မှတ်သည်။ Śatarūpā သည် ပြင်းထန်သော တပဿ (tapas) ကို ကျင့်ကာ Manu ကို ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံသည်။ ထို့နောက် သားနှစ်ဦး Priyavrata နှင့် Uttānapāda၊ သမီးနှစ်ဦး Ākūti နှင့် Prasūti ကို မွေးဖွားသည်။ Manu သည် Prasūti ကို Dakṣa ထံ ပေးအပ်၍ Ākūti ကို Ruci ထံ ပေးအပ်သည်။ Ākūti မှ Yajña နှင့် Dakṣiṇā မွေးဖွားကာ လောကစည်းကမ်းကို ထိန်းသိမ်းစေသည်။ Dakṣa သည် သမီး ၂၄ ဦးကို မွေးဖွားပြီး Śraddhā, Lakṣmī, Dhṛti, Puṣṭi, Tuṣṭi, Medhā, Kriyā, Buddhi, Lajjā, Vapuḥ, Śānti, Siddhi, Kīrti စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ Dharma သည် ဒါက္ရှာယဏီများကို ဇနီးများအဖြစ် လက်ခံပြီး Khyāti, Smṛti, Prīti, Kṣamā, Anasūyā, Ūrjā, Svāhā, Svadhā စသည့် သမီးများကိုလည်း ရေတွက်ဖော်ပြသည်။ Bhṛgu, Marīci, Aṅgiras, Pulaha, Kratu, Pulastya, Atri, Vasiṣṭha, Pāvaka နှင့် Pitṛs တို့ကဲ့သို့ ရှင်ရသေ့ကြီးများနှင့် ကောစမစ်တာဝန်ရှင်များသည် ထိုသမီးများနှင့် လက်ထပ်ကာ မျိုးဆက်များကို ပေါက်ဖွားစေသည်။ အဆုံးတွင် ဓမ္မနှင့် ဆက်နွယ်သော မျိုးဆက်သည် သုခကို ပေးပြီး၊ အဓမ္မနှင့် ဆက်နွယ်သော မျိုးဆက်သည် ဒုက္ခနှင့် ဟိံသာကို ပေးကြောင်းကို မျိုးရိုးဇာတ်ကြောင်းအားဖြင့် သင်ခန်းစာပေးထားသည်။
Shlokas
Verse 1
स्वायंभुवसुतायां तु प्रसूत्यां लोकमातरः
စွာယံဘုဝ မနု၏ သမီး ပရသူတီမှ လောကတို့၏ မိခင်များ ဖြစ်သော မာတೃကာများ မွေးဖွားလာကြ၏။
Verse 3
विराजमसृजद्ब्रह्मा सो ऽर्धन पुरुषो ऽभवत् । स वै स्वायंभुवः पूर्वं पुरुषो मनुरुच्यते । सा देवी शतरूपा तु तपः कृत्वा सुदुश्चरम् । भर्तारं दीप्तयशसं मनुमेवान्वपद्यत
ဗြဟ္မာသည် ဝိရာဇ်ကို ဖန်ဆင်း၍ ထိုသူသည် မူလပုရုෂ၊ ပထမပုရုෂ ဖြစ်လာ၏။ ထိုသူကိုပင် အစဉ်အလာအရ စွာယံဘုဝ မနုဟု ခေါ်ကြပြီး လူတို့အနက် အစောဆုံးသူ ဖြစ်၏။ ထိုဒေဝီ ရှတရူပါသည် အလွန်ခက်ခဲသော တပဿကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဂုဏ်သတင်းတောက်ပသော မနုကိုပင် မိမိ၏ ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံလိုက်၏။
Verse 5
तस्मात्तु शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत । प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ । कन्ये द्वे च महाभागे याभ्यां जातास्त्विमाः प्रजाः । आकूतिरेका विज्ञेया प्रसूतिरपरा स्मृता
ထို့နောက် သတရူပါသည် သားနှစ်ဦး—ပရိယဗြတ နှင့် ဥတ္တာနပါဒ—ကို မွေးဖွားခဲ့ရာ သားရှိသူတို့အနက် အထူးမြတ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် မဟာကံကောင်းသော သမီးနှစ်ဦးကိုလည်း မွေးဖွားခဲ့ပြီး ထိုသမီးတို့မှတစ်ဆင့် သတ္တဝါမျိုးဆက်များ ပျံ့နှံ့လာသည်။ တစ်ဦးကို အာကူတိ ဟု သိရမည်၊ အခြားတစ်ဦးကို ပရသူတိ ဟု မှတ်မိကြသည်။
Verse 7
स्वायंभुवः प्रसूतिं च ददौ दक्षाय तां प्रभुः । रुचेः प्रजापतिश्चैव चाकूतिं समपादयत् । आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम् । यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्तितं जगत्
အရှင် စွာယံဘုဝ (မနု) သည် ဒက္ခအား ပရသူတိကို မင်္ဂလာပေးအပ်၏။ ထို့အတူ ပရာဇာပတိ ရုချိသည်လည်း အာကူတိကို လက်ခံယူ၏။ အာကူတိမှ စိတ်မွေး ရုချိကြောင့် မင်္ဂလာရှိသော အတွဲတစ်စုံ—ယဇ్ఞ နှင့် ဒက္ခိဏာ—မွေးဖွားလာပြီး၊ ထိုသူတို့ကြောင့် လောက၏ စည်းကမ်းနှင့် ဆက်လက်တည်တံ့မှု စတင်လည်ပတ်ခဲ့၏။
Verse 9
चतस्रो विंशतिः कन्या दक्षस्त्वजनयत्प्रभुः । श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिः पुष्टिस्तुष्टिर्मेधा क्रिया तथा । बुद्धिर्लज्जा वपुः शांतिस्सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी
အရှင် ဒက္ခသည် သမီးတော် ၂၄ ပါးကို မွေးဖွားစေ၏—ရှရဒ္ဓာ (ယုံကြည်ခြင်း), လက္ခ္မီ (ကံကောင်းခြင်း), ဓြတိ (တည်ကြည်မှု), ပုෂ္ဋိ (အာဟာရပြည့်ဝမှု), တုෂ္ဋိ (ကျေနပ်မှု), မေဓာ (ဉာဏ်ပညာ), က္ရိယာ (မှန်ကန်သော လုပ်ဆောင်မှု)၊ ထို့ပြင် ဗုဒ္ဓိ (ခွဲခြားသိမြင်မှု), လဇ္ဇာ (ရှက်ကြောက်မှု), ဝပုḥ (အလှအပ), ရှာန္တိ (ငြိမ်းချမ်းမှု), စိဒ္ဓိ (အောင်မြင်ရရှိမှု), ကီရ္တိ (ကောင်းသတင်းကျော်ကြားမှု) —ဤတို့သည် ဤနေရာတွင် ဖော်ပြသော ဆယ့်သုံးပါးဖြစ်၏။
Verse 11
पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः । ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः । ख्यातिः सत्यर्थसंभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा । सन्नतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा
ဇနီးမယားအဖြစ် လက်ခံရန်အလို့ငှာ ဓမ္မနတ်မင်းသည် ဒက္ခ၏သမီးတော်များကို လက်ခံတော်မူခဲ့သည်။ ထိုဇနီးများထဲမှ အငယ်ဆုံးသောသူတွင် လှပသောမျက်လုံးများရှိသည့် သမီးတော်တစ်ဆယ့်တစ်ပါး ထွန်းကားခဲ့သည်- ခယာတိ၊ သတျာထ-သမ္ဘူတိ၊ သမ္မတိ၊ ပရိတိ၊ ခမာ၊ သန္နတိ၊ အနသူယာ၊ ဥဇ္ဇာ၊ သွာဟာ နှင့် သွဓာ တို့ဖြစ်ကြသည်။
Verse 13
भृगुश्शर्वो मरीचिश्च अंगिराः पुलहः क्रतुः । पुलस्त्यो ऽत्रिर्विशिष्ठश्च पावकः पितरस्तथा । ख्यात्याद्या जगृहुः कन्यामुनयो मुनिसत्तमाः । कामाद्यास्तु यशोंता ये ते त्रयोदश सूनवः
ဘရိဂု၊ သာဝ၊ မရိစိ၊ အင်္ဂီရသ၊ ပုလဟ၊ ကြတု၊ ပုလသ္တယ၊ အတြိ၊ ဝသိဋ္ဌ နှင့် ပါဝက တို့သည် ပီတရိနတ်မင်းများနှင့်အတူ ထိုမွန်မြတ်သော ရသေ့သူတော်စင်များသည် ခယာတိ အစရှိသော ကညာပျိုများကို ဇနီးအဖြစ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့မှ ကာမ မှစ၍ ယသ အဆုံးရှိသော သားတော် တစ်ဆယ့်သုံးပါး ထွန်းကားခဲ့သည်။
Verse 15
धर्मस्य जज्ञिरे तास्तु श्रद्धाद्यास्सुसुखोत्तराः । दुःखोत्तराश्च हिंसायामधर्मस्य च संततौ । निकृत्यादय उत्पन्नाःपुत्राश्च धर्मलक्षणाः । नैषां भार्याश्च पुत्रा वा सर्वे त्वनियमाः स्मृताः
ဓမ္မမှ သဒ္ဓါ (ယုံကြည်ခြင်း) အစရှိသော သတ္တဝါများ ထွန်းကားလာပြီး ၎င်းတို့၏ အကျိုးဆက်မှာ မင်္ဂလာရှိသော ပျော်ရွှင်မှု ဖြစ်သည်။ သို့သော် အဓမ္မ၏ မျိုးနွယ်တွင် ဟိံသ (အကြမ်းဖက်မှု) မှတစ်ဆင့် နိကတိ (လှည့်ဖြားမှု) အစရှိသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ဖြစ်စေသည့် အနွယ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ သားများသည်လည်း ထိုမတရားသော သဘာဝ၏ လက္ခဏာများကို ဆောင်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဇနီးမယားဖြစ်စေ၊ သားသမီးဖြစ်စေ စည်းကမ်းတကျ ရှိသည်ဟု မမှတ်ယူကြဘဲ အားလုံးသည် စည်းကမ်းမဲ့စွာ နေထိုင်ကြသူများဟု မှတ်သားကြသည်။
Verse 17
स एष तामसस्सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः । या सा दक्षस्य दुहिता रुद्रस्य दयिता सती । भर्तृनिन्दाप्रसंगेन त्यक्त्वा दाक्षायिणीं तनुम् । दक्षं च दक्षभार्यां च विनिंद्य सह बन्धुभिः
ဤသို့ တာမသ စೃဂ္ဂ (tāmasa sarga) ဟူသော ဖန်ဆင်းမှု ပေါ်ပေါက်လာ၍ ဓမ္မကို စည်းကမ်းသတ်မှတ်သူ ဖြစ်၏။ ဒက္ခ၏ သမီး၊ ရုဒြ၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ စတီသည် ခင်ပွန်းကို အပြစ်တင်စော်ကားသည့် အခါ၌ ဒက္ခာယဏီဟူသော ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်ကာ ဒက္ခနှင့် ဒက္ခ၏ ဇနီးကိုလည်းကောင်း၊ ဆွေမျိုးများနှင့်တကွလည်းကောင်း ရှုတ်ချ၍ စွန့်ပစ်ခဲ့၏။
Verse 19
सा मेनायामाविरभूत्पुत्री हिमवतो गिरेः । रुद्रस्तु तां सतीं दृष्ट्वा रुद्रांस्त्वात्मसमप्रभान् । यथासृजदसंख्यातांस्तथा कथितमेव च । भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्नारायणप्रिया
သူမသည် မေနာ၏ သမီး၊ တောင်တန်းဘုရင် ဟိမဝတ်၏ သမီးအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ရုဒြသည် ထိုစတီကို မြင်သောအခါ၊ မိမိ၏ တောက်ပမှုနှင့် တူညီသော ရုဒြများကို မရေမတွက်နိုင်အောင် ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေ၏—ယခင်က ဆိုခဲ့သကဲ့သို့။ ထိုနည်းတူ နာရာယဏ၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ လက္ခမီသည်လည်း ဘೃဂုနှင့် ချျာတီမှ မွေးဖွားလာ၏။
Verse 21
देवौ धातृविधातारौ मन्वंतरविधारिणौ । तयोर्वै पुत्रपौत्राद्याश्शतशो ऽथ सहस्रशः । स्वायंभुवे ऽंतरे नीताः सर्वे ते भार्गवा मताः । मरीचेरपि संभूतिः पौर्णमासमसूयत
မန်ဝန္တရများကို ထိန်းသိမ်းစီမံသော ဒေဝတန်ခိုးနှစ်ပါး—ဓာတೃနှင့် ဝိဓာတೃ—ရှိ၏။ ထိုနှစ်ပါးမှ သား၊ မြေးနှင့် ဆက်လက်သော မျိုးဆက်များ ရာချီ၊ ထောင်ချီ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ စွာယံဘူဝ မန်ဝန္တရအတွင်း၌ ထိုသူတို့အားလုံးကို ဘာရ္ဂဝ မျိုးရိုးဟု မှတ်ယူကြ၏။ မရီချိမှလည်း မျိုးဆက်တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာပြီး ပေါုဏ္ဏမာသီက မွေးဖွားခဲ့၏။
Verse 23
कन्याचतुष्टयं चैव महीयांसस्तदन्वयाः । येषां वंशे समुत्पन्नो बहुपुत्रस्य कश्यपः । स्मृतिश्चांगिरसः पत्नी जनयामास वै सुतौ । आग्नीध्रं शरभञ्चैव तथा कन्याचतुष्टयम्
ထိုမျိုးရိုးမှ ထင်ရှားမြင့်မြတ်သော ဆက်ခံသူများ ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ ထိုဝంశ၌ သားအများ၏ ဖခင်ဟု ကျော်ကြားသော ကရှျပ ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။ အင်္ဂိရာ ရှင်၏ ဇနီး စမృతိသည် သားနှစ်ယောက်—အာဂ္နီဓြ နှင့် ရှရဘ—ကို မွေးဖွားကာ၊ သမီးလေးယောက်လည်း မွေးဖွားခဲ့၏။
Verse 25
तदीयाः पुत्रपौत्राश्च येतीतास्ते सहस्रशः । प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दन्तोग्निरभवत्सुतः । पूर्वजन्मनि योगस्त्यस्स्मृतः स्वायंभुवे ऽंतरे । तत्संततीया बहवः पौलस्त्या इति विश्रुताः । क्षमा तु सुषुवे पुत्रान्पुलहस्य प्रजापतेः
သူတို့၏ သားမြေးများထဲမှ ကွယ်လွန်သွားသူတို့သည် ထောင်ပေါင်းများစွာရှိ၏။ ပုလஸ္တျ၏ ဇနီး ပရိတီမှ ဒန္တောဂ္နိ ဟူသော သားတော် မွေးဖွားလာ၏။ ယခင်ဘဝတွင် သူသည် စွာယမ္ဘုဝ မန္ဝန္တရကာလ၌ ယောဂသ္တျ ဟု မှတ်မိကြ၏။ ထိုသူ၏ ဆက်နွယ်စဉ်ဆက်မှ များစွာသောသူတို့သည် «ပေါလஸ္တျ» ဟု ကျော်ကြားလာကြ၏။ ထို့ပြင် က్షမာ သည် ပရဇာပတိ ပုလဟ၏ သားတော်များကို မွေးဖွားပေး၏။
Verse 27
कर्दमश्च सुरिश्चैव सहिष्णुश्चेति ते त्रयः । त्रेताग्निवर्चसस्सर्वे येषां वंशः प्रतिष्ठितः । क्रतोः क्रतुसमान्भार्या सन्नतिस्सुषुवे सुतान् । नैषां भार्याश्च पुत्राश्च सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः
ကာဒမ၊ ဆူရီ၊ စဟိဿဏု ဟူသော သုံးဦးသည် တ్రေတားယုဂ၏ သန့်ရှင်းသော မီးတော်များကဲ့သို့ တောက်ပကြပြီး၊ သူတို့အားဖြင့် မျိုးရိုးစဉ်ဆက်သည် ခိုင်မြဲစွာ တည်ထောင်လေ၏။ ကရတု၏ ဇနီး စန္နတိသည် ကရတုနှင့်တူညီလောက်အောင် သင့်တော်သူဖြစ်၍ သားတော်များကို မွေးဖွား၏။ သို့သော် ထိုသားတော်များအတွက် ဇနီးမယားနှင့် သားသမီး မပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြ၊ အကြောင်းမှာ သူတို့အားလုံးသည် ဥူර්ဓ္ဝ-ရေတသ ဖြစ်၍ ဘြဟ္မစရိယ တပဿာဖြင့် မျိုးပွားအားကို ထိန်းသိမ်းထားကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 29
षष्टिस्तानि सहस्राणि वालखिल्या इति स्मृताः । अनूरोरग्रतो यांति परिवार्य दिवाकरम् । अत्रेर्भार्यानुसूया च पञ्चात्रेयानसूयत । कन्यकां च श्रुतिं नाम माता शंखपदस्य च
သူတို့ကို ဝါလခိလျာဟု မှတ်မိကြသည်—အရေအတွက် ခြောက်သောင်းရှိ၍ နေမင်းကို ဝိုင်းရံကာ၊ နေမင်း၏ ပေါင်ရှေ့ဘက်တွင် အရှေ့တန်းက လျှောက်လှမ်းကြသည်။ အတရီ၏ ဇနီး အနသူယာသည် အာတရေယ သားငါးယောက်ကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ «သရုတိ» ဟူသော သမီးတစ်ဦးကိုလည်း မွေးကာ၊ ထိုသမီးသည် သင်္ခပဒ၏ မိခင်ဖြစ်လာ하였다။
Verse 31
सत्यनेत्रश्च हव्यश्च आपोमूर्तिश्शनैश्चरः । सोमश्च पञ्चमस्त्वेते पञ्चात्रेयाः प्रकीर्तिताः । तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च ह्यात्रेयाणां महात्मनाम् । स्वायंभुवे ऽंतरे ऽतीताः शतशो ऽथ सहस्रशः
သတ္တိနက်ထရနှင့် ဟဗျ၊ အာပေါမူရတိနှင့် ရှနိုင်းရှ္စရ၊ ပဉ္စမအဖြစ် ဆိုမ—ဤတို့ကို အာတရေယ ငါးပါးဟု ကြေညာကြသည်။ ထိုမဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသော အာတရေယတို့၏ သားများနှင့် မြေးများသည် စွာယံဘုဝ မန္ဝန္တရ၌ ရာချီ၊ ထောင်ချီဖြင့် ကွယ်လွန်သွားကြ하였다။
Verse 33
ऊर्जायां तु वसिष्ठस्य पुत्रा वै सप्त जज्ञिरे । ज्यायसी च स्वसा तेषां पुंडरीका सुमध्यमा । रजो गात्रोर्ध्वबाहू च सवनश्चानयश्च यः । सुतपाश्शुक्र इत्येते सप्त सप्तर्षयः स्मृताः
ဩర్జာမှတကယ်ပင် ဝသိဋ္ဌ၏ သားခုနစ်ယောက် မွေးဖွားလာ하였다။ သူတို့၏ အစ်မကြီးမှာ ဇျာယစီ ဖြစ်ပြီး၊ ခါးသေးသွယ်သော ပုဏ္ဍရိကာလည်း (အတူ) မွေးဖွား하였다။ ရဇို၊ ဂါတြ၊ ဥර්ဓ္ဝဗာဟု၊ သဝန၊ အနယ၊ သုတပာ၊ နှင့် သုကြ—ဤတို့ကို စပ္တရ္ဩṣi ခုနစ်ပါးဟု မှတ်မိကြသည်။
Verse 35
गोत्राणि नामभिस्तेषां वासिष्ठानां महात्मनाम् । स्वायंभुवे ऽंतरे ऽतीतान्यर्बुदानि शतानि च । इत्येष ऋषिसर्गस्तु सानुबंधः प्रकीर्तितः । समासाद्विस्तराद्वक्तुमशक्यो ऽयमिति द्विजाः
ထို့ကြောင့် ဝသိဋ္ဌဝంశ မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသူတို့၏ ဂိုတြများနှင့် အမည်များကို ဆက်စပ်မှုနှင့် အစဉ်အဆက်တကွ ကြေညာပြီးဖြစ်သည်။ စွာယံဘုဝ မန္ဝန္တရ၌ ကောဋိမရေမတွက်နိုင်သကဲ့သို့ ရာကောဋိများတိုင်အောင်ပင် လွန်ကဲသွားပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒွိဇတို့ရေ၊ ဤရိရှိတို့၏ ဖန်ဆင်းပေါက်ဖွားမှုကို အကျဉ်းချုပ်သာ ဆိုနိုင်ပြီး အပြည့်အစုံ အသေးစိတ် ပြောရန် မဖြစ်နိုင်။
Verse 37
यो ऽसौ रुद्रात्मको बह्निब्रह्मणो मानसस्सुतः । स्वाहा तस्य प्रिया लेभे पुत्रांस्त्रीनमितौजसः । पावकः पवमानश्च शुचिरित्येष ते त्रयः । निर्मंथ्यः पवमानस्स्याद्वैद्युतः पावकस्स्मृतः
ရုဒြ၏ သဘာဝတရားဖြစ်သော ထိုမီးသည်—ဗြဟ္မာ၏ စိတ်မှ မွေးဖွားသော သား—စွာဟာကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီးအဖြစ် ရယူ하였다။ ထိုသူမှ အင်အားမတိုင်းတာနိုင်သော သားသုံးယောက် မွေးဖွားလာသည်—ပာဝက၊ ပဝမာန၊ နှင့် ရှုချိ—ဤတို့သုံးပါးဖြစ်သည်။ ထိုတို့အနက် မီးကို မန်ထန (ကွဲထုတ်ကာ လှည့်ပွတ်) ဖြင့် ထုတ်သော မီးကို ပဝမာန ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိုးကြိုးမှ ပေါက်ဖွားသော မီးကို ပာဝက ဟု မှတ်မိကြသည်။
Verse 39
सूर्ये तपति यश्चासौ शुचिः सौर उदाहृतः । हव्यवाहः कव्यवाहः सहरक्षा इति त्रयः । त्रयाणां क्रमशः पुत्रा देवपितृसुराश्च ते । एतेषां पुत्रपौत्राश्च चत्वारिंशन्नवैव ते
နေထဲ၌ တောက်လောင်တောက်ပသော ထိုသန့်ရှင်းသူကို «သုချိ» ဟုခေါ်၍ «ဆော်ရ» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထိုသူမှ ဟဗျဝါဟ၊ ကဗျဝါဟ နှင့် သဟရက္ခာ ဟူသော သုံးပါး ပေါ်ထွန်းလာသည်။ အစဉ်လိုက် ထိုသုံးပါး၏ သားများသည် ဒေဝများ၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်များ) နှင့် သုရများ ဖြစ်လာကြသည်။ ထိုမျိုးရိုး၏ သားနှင့် မြေးတို့သည် စုစုပေါင်း ၄၉ ယောက်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 41
काम्यनैमित्तिकाजस्रकर्मसु त्रिषु संस्थिताः । सर्वे तपस्विनो ज्ञेयाः सर्वे व्रतभृतस्तथा । सर्वे रुद्रात्मकश्चैव सर्वे रुद्रपरायणाः । तस्मादग्निमुखे यत्तद्धुतं स्यादेव केनचित्
သူတို့သည် အလိုရှိရာအကျိုးအတွက် ပြုသော ကာမ်ယကရိယာ၊ အခါအရေးအတွက် ပြုသော နိုင်မိတ္တိကကရိယာ၊ နှင့် နေ့စဉ်ပြုသော အာဇ္စရကရိယာ ဟူသော သုံးမျိုးသော ကర్మများ၌ တည်ရှိကြသည်။ သူတို့အားလုံးကို တပသ္ဝီများ၊ ဝရတကို ထမ်းဆောင်သူများဟု သိမှတ်ရမည်။ သူတို့အားလုံးသည် ရုဒ္ရ၏ သဘာဝတရားဖြစ်၍ ရုဒ္ရတစ်ပါးတည်းကို အားကိုးဆည်းကပ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သူမဆို အဂ္နိ၏ ပါးစပ်ထဲသို့ ပူဇော်သွင်းသမျှသည် အမှန်တကယ် ရုဒ္ရသို့ ပူဇော်ခြင်း ဖြစ်လာသည်။
Verse 43
तत्सर्वं रुद्रमुद्दिश्य दत्तं स्यान्नात्र संशयः । इत्येवं निश्चयोग्नीनामनुक्रांतो यथातथम् । नातिविस्तरतो विप्राः पितॄन्वक्ष्याम्यतः परम् । यस्मात्षडृतवस्तेषां स्थानं स्थानाभिमानिनाम्
အရာအားလုံးသည် ရုဒ္ရကို ရည်ညွှန်း၍ ပေးအပ်ပူဇော်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သံသယမရှိ။ ထို့ကြောင့် သန့်ရှင်းသော မီးများအကြောင်း သေချာတည်ငြိမ်သော အစဉ်အလာကို အမှန်အတိုင်း ဖော်ပြပြီးပြီ။ ယခု ဗြာဟ္မဏတို့၊ အလွန်မရှည်စေဘဲ နောက်တစ်ဆင့် ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်များ) အကြောင်းကို ငါဆိုမည်။ အကြောင်းမှာ ရာသီခြောက်ပါးသည် သူတို့၏ နေရာအိမ်ရာများဖြစ်ပြီး၊ နေရာတစ်ခုချင်းစီကို မိမိနေရာနှင့် တစ်သားတည်းခံယူသူ အုပ်စိုးသူများက ထိန်းသိမ်းကြသည်။
Verse 45
ऋतवः पितरस्तस्मादित्येषा वैदिकी श्रुतिः । युष्मादृतुषु सर्वे हि जायंते स्थास्नुजंगमा । तस्मादेते पितर आर्तवा इति च श्रुतम् । एवं पितॄणामेतेषामृतुकालाभिमानिनाम्
ထို့ကြောင့် ဝေဒသရုတိက «ရာသီများသည် ပိတೃများ ဖြစ်သည်» ဟု ကြေညာ၏။ သင်တို့သည် ရာသီအဖြစ် ရှိသဖြင့် မတည်မြဲသောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံးသည် သင်တို့ထံမှ မွေးဖွားလာကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဤပိတೃများကို «အာရ္တဝ» (ရာသီနှင့်ဆိုင်သော) ဟုလည်း ခေါ်ကြောင်း ကြားရ၏။ ထိုသို့ ဤပိတೃများသည် ရာသီကာလနှင့် စက်ဝန်းတို့ကို အုပ်စိုးသူများဟု သိမြင်ရ၏။
Verse 47
आत्मैश्वर्या महात्मानस्तिष्ठंतीहाब्भ्रसंगमात् । आग्निष्वात्ता बर्हिषदः पितरो द्विविधाः स्मृताः । अयज्वानश्च यज्वानः क्रमात्ते मृहमेधिनः । स्वधासूत पितृभ्यश्च द्वे कन्ये लोकविश्रुते
ဤနေရာ၌ မိမိတို့၏ အာဏာတန်ခိုးကို ပိုင်ဆိုင်သော မဟာစိတ်ရှိ ပိတೃများသည် မိုးတိမ်တို့ ဆုံရာ၌ နေထိုင်ကြ၏။ ပိတೃများကို အမျိုးနှစ်မျိုး—အာဂ္နိသွာတ္တနှင့် ဘရ္ဟိෂဒ—ဟု မှတ်သားကြသည်။ အစဉ်လိုက်အားဖြင့် အိမ်ထောင်ရှင်တို့အနက် ယဇ္ဉမပြုသူနှင့် ယဇ္ဉပြုသူ ဟူ၍လည်း ဆိုကြ၏။ ထို့ပြင် ပိတೃများထံမှ စွဝဓာ မွေးဖွားလာပြီး၊ လောက၌ ကျော်ကြားသော သမီးနှစ်ဦးလည်း ထွက်ပေါ်လာ၏။
Verse 49
मेनां च धरणीं चैव याभ्यां विश्वमिदं धृतम् । अग्निष्वात्तसुता मेना धरणी बर्हिषत्सुता । मेना हिमवतः पत्नी मैनाकं क्रौंचमेव च । गौरीं गंगां च सुषुवे भवांगाश्लेषपावनीम्
မေနာနှင့် ဓရဏီ—ဤကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးကို ထောက်တည်ထားသောသူတို့ ဖြစ်ကြ၏။ မေနာသည် အာဂ္နိသွာတ္တတို့၏ သမီးဖြစ်၍၊ ဓရဏီသည် ဘရ္ဟိෂဒတို့၏ သမီးဖြစ်၏။ မေနာသည် ဟိမဝတ်၏ ဇနီးဖြစ်လာပြီး မိုင်နာကနှင့် က္ရောဉ္စကိုလည်း မွေးဖွား၏။ ထို့ပြင် ဂေါရီနှင့် ဂင်္ဂါကို မွေးဖွားခဲ့ရာ၊ ဂင်္ဂါသည် ဘဝ (သီဝ) ၏ ကိုယ်တော်နှင့် ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် သန့်စင်စေသော မြစ်တော် ဖြစ်၏။
Verse 51
मेरोस्तु धरणी पत्नी दिव्यौषधिसमन्वितम् । मंदरं सुषुवे पुत्रं चित्रिसुन्दरकन्धरम् । स एव मंदरः श्रीमान्मेरुपुत्रस्तपोबलात् । साक्षाच्छ्रीकंठनाथस्य शिवस्यावसथं गतः
မေရု၏ ဇနီး မြေမိခင် သရဏီသည် ကုသနိုင်သော ဒိဗ္ဗဆေးပင်များဖြင့် ပြည့်စုံ၍ အလွန်လှပသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသည့် မန္ဒရ အမည်ရှိ သားတော်ကို မွေးဖွား하였다။ ထိုဂုဏ်ထူးရှင် မန္ဒရသည် မေရု၏ သားဖြစ်၍ တပဿာ၏ အင်အားကြောင့် အပြာလည်ပင်းရှင် သီဝ (Śrīkaṇṭha) ၏ အဘောဒ်သို့ တိုက်ရိုက် ရောက်ရှိသွား하였다။
Verse 53
सासूता धरणी भूयस्त्रिंशत्कन्याश्च विश्रुताः । वेलां च नियतिं चैव तृतीयामपि चायतिम् । आयतिर्नियतिश्चैव पत्न्यौ द्वे भृगुपुत्रयोः । स्वायंभुवे ऽंतरे पूर्वं कथितस्ते तदन्वयः
မြေမိခင် သရဏီသည် ထပ်မံ၍ မိခင်ဖြစ်လာကာ သမီး သုံးဆယ်ပါးရှိသည်ဟု ကျော်ကြား하였다။ ထိုအထဲတွင် ဝေလာ နှင့် နိယတိ ရှိပြီး တတိယမှာ အာယတိ ဖြစ်သည်။ အာယတိ နှင့် နိယတိ တို့သည် ဘೃဂု၏ သားတော်များ၏ ဇနီးနှစ်ပါး ဖြစ်လာ하였다။ သူတို့၏ မျိုးဆက်အကြောင်းကို စွာယံဘူဝ မန္ဝန္တရ၌ ယခင်က သင်အား ပြောပြီးသား ဖြစ်သည်။
Verse 55
सुषुवे सागराद्वेला कन्यामेकामनिंदिताम् । सवर्णां नाम सामुद्रीं पत्नीं प्राचीनबर्हिषः । सामुद्री सुषुवे पुत्रान्दश प्राचीनबर्हिषः । सर्वे प्राचेतसा नाम धनुर्वेदस्य पारगाः
သမုဒ္ဒရာမှ ဝေလာသည် အပြစ်ကင်းစင်သော သမီးတစ်ဦးကို မွေးဖွား하였다။ ထိုသမီးကို စဝရဏာ ဟု အမည်ပေး၍ စာမုဒ္ရီ ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး၊ ပရာစီနဗရ္ဟိṣ၏ ဇနီးဖြစ်လာ하였다။ ထို့နောက် စာမုဒ္ရီသည် ပရာစီနဗရ္ဟိṣအား သားတော် ဆယ်ပါးကို မွေးဖွားပေးခဲ့ပြီး၊ အားလုံးကို ပရာစေတသ များဟု ခေါ်ကြကာ၊ တစ်ဦးချင်းစီသည် ဓနုဝေဒ (မြားပစ်ပညာ) ကို ကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 57
येषां स्वायंभुवे दक्षः पुत्रत्वमगमत्पुरा । त्रियम्बकस्य शापेन चाक्षुषस्यांतरे मनोः । इत्येते ब्रह्मपुत्राणां धर्मादीनाम्महात्मनाम् । नातिसंक्षेपतो विप्रा नाति विस्तरतः क्रमात्
ဗြဟ္မာ၏ သားတော်များဟု ခေါ်ကြသော မဟာသတ္တဝါများ—ဓမ္မနှင့် အခြားသူတို့အနက်—ဒက္ခသည် ယခင်က စွာယံဘုဝ မန္ဝန္တရ၌ သားတော်အဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့၏။ ထို့ပြင် တြိယမ္ဗက (ရှီဝ) ၏ အပစ်တင်ကျိန်စာကြောင့် စာක්ෂုသ မနု၏ အကြားကာလ၌လည်း ထပ်မံ သားတော်အဖြစ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ဗြာဟ္မဏတို့၊ ဤဗြဟ္မာသုတများ၏ အကြောင်းကို အစဉ်လိုက် မလွန်အကျဉ်း မလွန်အကျယ်ဘဲ ငါ ပြောကြားပြီးပြီ။
Verse 59
वर्णिता वै मया वंशा दिव्या देवगणान्विताः । क्रियावंतः प्रजावंतो महर्धिभिरलंकृताः । प्रजानां संनिवेशो ऽयं प्रजापतिसमुद्भवः । न हि शक्यः प्रसंख्यातुं वर्षकोटिशतैरपि
နတ်ဘုရားအစုအဝေးတို့နှင့် တွဲဖက်သော သာသနာတော်ဆန်သည့် မျိုးဆက်တော်များကို ငါ အမှန်ပင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးပြီ။ သူတို့သည် ယဇ္ဈာကိစ္စတို့၌ လှုပ်ရှားတက်ကြွ၍ သားသမီးပေါများကာ မဟာဣဒ္ဓိတန်ခိုးတို့ဖြင့် အလှဆင်ထားကြသည်။ ဤသတ္တဝါတို့၏ အကျယ်ပြန့်သော စီမံတည်ဆောက်မှုသည် ပရာဇာပတိတို့မှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်၍၊ နှစ်ကာလ ကုဋေရာချီဖြင့်ပင် အမှန်တကယ် ရေတွက်မနိုင်ပါ။
Verse 61
राज्ञामपि च यो वंशो द्विधा सो ऽपि प्रवर्तते । सूर्यवंशस्सोमवंश इति पुण्यतमः क्षितौ । इक्ष्वाकुरम्बरीषश्च ययातिर्नाहुषादयः । पुण्यश्लोकाः श्रुता ये ऽत्र ते पि तद्वंशसंभवाः
မင်းတို့၏ မျိုးရိုးလည်း နှစ်မျိုးဖြင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလွန်ပုဏ္ဏတမဟု ချီးမြှောက်ကြသည်မှာ နေရောင်မျိုး (Sūryavaṃśa) နှင့် လမျိုး (Somavaṃśa) တို့ဖြစ်သည်။ အိက္ရှ္ဝာကူ၊ အမ္ဗရီရှ၊ ယယာတိ၊ နဟုရှ နှင့် အခြားသူတို့—ဤနေရာ၌ သာသနာတော်ကောင်းသတင်းဖြင့် ကြားရသော ပုဏ္ဏသ္လောကများ—တို့လည်း ထိုမျိုးရိုးများမှပင် မွေးဖွားလာကြသည်။
Verse 63
अन्ये च राजऋषयो नानावीर्यसमन्विता । किं तैः फलमनुत्क्रांतैरुक्तपूर्वैः पुरातनैः । किं चेश्वरकथा वृत्ता यत्र तत्रान्यकीर्तनम् । न सद्भिः संमतं मत्वा नोत्सहे बहुभाषितुम्
“အခြားသော ရာဇဣရှိများလည်း အမျိုးမျိုးသော ဗီရိယတန်ခိုးတို့ဖြင့် ပြည့်စုံကြ၏။ သို့သော် ချုပ်နှောင်မှုကို မကျော်လွန်စေသော၊ ယခင်က ပြောပြီးသား အဟောင်းအကြောင်းများကို ထပ်မံရေတွက်ပြောဆိုခြင်း၌ အကျိုးအမြတ် ဘာရှိမည်နည်း။ ထို့ပြင် အရှင် (ဣရှ္ဝရ) ၏ ကထာကို ပြောရင်း၊ ဒီမှာဟိုမှာ အခြားသူတို့ကို ချီးမွမ်းသို့ လွဲသွားခြင်းမှာ အဘယ်အရာအတွက်နည်း။ ဉာဏ်ရှိသူတို့ မနှစ်သက်ကြောင်း သိသဖြင့် ငါ များစွာ မပြောလိုပါ။”
Verse 65
प्रसंगादीश्वरस्यैव प्रभावद्योतनादपि । सर्गादयो ऽपि कथिता इत्यत्र तत्प्रविस्तरैः
ဤနေရာတွင် ဖန်ဆင်းခြင်းစသည့် အကြောင်းအရာများကိုလည်း အဓိကမဟုတ်ဘဲ အရှင်၏ မဟာတန်ခိုးကို ထင်ဟပ်စေလို၍ အလျဉ်းသဘောဖြင့်သာ ပြောထားသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအကြောင်းများကို ထိုသဘောတရားအတွင်း၌ သင့်လျော်သည့် အကျယ်ချဲ့ရှင်းလင်းချက်များနှင့်အတူ နားလည်ရမည်။
Frequently Asked Questions
The paired manifestation leading to Manu and Śatarūpā, their children (Priyavrata, Uttānapāda, Ākūti, Prasūti), and the subsequent marital-genealogical distribution through Dakṣa and Ruci that stabilizes cosmic order (including Yajña and Dakṣiṇā).
Genealogy encodes metaphysics: śakti enables differentiation into complementary principles, and the resulting marriages assign cosmic functions (virtues, ritual powers, sages) to maintain ṛta/dharma—turning lineage into a symbolic ontology.
Śatarūpā as the feminine manifestation from the creator’s half; Manu as the primordial human/progenitor; and Dakṣa’s daughters as personified qualities and ritual agencies (e.g., Śraddhā, Lakṣmī, Svāhā, Svadhā) distributed among dharmic and ṛṣi lineages.