
အဓ್ಯಾಯ ၁၆ တွင် မဟာဒေဝ/ဟရ ဖြစ်သော ရှီဝသည် ဗိශ්ဝကರ್ಮန်အား ချစ်ခင်လေးစားသော အမည်ခေါ်များဖြင့် မိန့်ကြားကာ သတ္တဝါများ၏ တိုးပွားချမ်းသာရေး (prajā-vṛddhi) အတွက် ပြုလုပ်ခဲ့သော တပစ် (tapas) နှင့် ဆုတောင်းချက်၏ အလေးအနက်ကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ ရှီဝသည် ကျေနပ်၍ လိုအင်ဆုကို ပေးတော်မူသည်။ ထို့နောက် မိန့်တော်မူခြင်းမှ အဖြစ်တရားသို့ ပြောင်းလဲကာ ရှီဝ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်မှ ဒေဝီကို ထုတ်ဖော်/ဖန်ဆင်းသည်—ပညာရှိတို့က ဘဝ/ပရမာတ်မန်၏ အမြင့်ဆုံး ရှက္တိဟု ဆိုကြသည်။ ဒေဝီသည် မွေးဖွားခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း၊ အိုမင်းခြင်းတို့ကင်းလွတ်ပြီး စကား၊ စိတ်၊ အာရုံတို့ ပြန်လည်ရောက်ရာ အလွန်လွန်ကဲသော်လည်း အံ့ဩဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းကာ မဟိမဖြင့် စကြဝဠာတစ်လျှောက် ပြန့်နှံ့တော်မူသည်။
Verse 1
वायुरुवाच । अथ देवो महादेवो महाजलदनादया । वाचा मधुरगंभीरशिवदश्लक्ष्णवर्णया
ဝါယုက ပြောသည်။ ထို့နောက် မဟာဒေဝ မဟာဒေဝရှင်သည် မဟာမိုးတိမ်ကဲ့သို့သော အသံဖြင့် စကားတော်ကို စတင်တော်မူ၏—ချိုမြိန်၍ နက်ရှိုင်းကာ မင်္ဂလာကို ဆောင်ပြီး ပြည့်စုံသော ဝေါဟာရ၏ မြတ်သော လက္ခဏာများဖြင့် တင့်တယ်လှ၏။
Verse 2
अर्थसंपन्नपदया राजलक्षणयुक्तया । अशेषविषयारंभरक्षाविमलदक्षया
အဓိပ္ပါယ်ပြည့်ဝသော စကားလုံးများဖြင့်၊ မင်းမြတ်သဘော၏ လက္ခဏာများပါဝင်သော အပြောအဆိုဖြင့် ပြောတော်မူ၏။ ထို့ပြင် အညစ်အကြေးကင်းစင်၍ ကိစ္စရပ်အပေါင်း၏ စတင်လုပ်ဆောင်မှုကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ကျွမ်းကျင်မှုရှိ၏။
Verse 3
मनोहरतरोदारमधुरस्मितपूर्वया । संबभाषे सुसंपीतो विश्वकर्माणमीश्वरः
ပိုမိုဆွဲဆောင်မှုရှိ၍ ရက်ရောသနားကာ ချိုမြိန်သောအပြုံးဖြင့်၊ စိတ်တော်နှစ်သက်ပျော်ရွှင်သော အီရှွရ (သီဝ) သည် ဝိශ්ဝကರ್ಮာအား မိန့်တော်မူ၏။
Verse 4
ईश्वर उवाच । वत्स वत्स महाभाग मम पुत्र पितामह । ज्ञातमेव मया सर्वं तव वाक्यस्य गौरवम्
အီရှွရ မိန့်တော်မူသည်—“ချစ်သားရေ၊ ချစ်သားရေ—ကံကောင်းလှသူရေ၊ ငါ၏သားလည်းဖြစ်၊ ပိတామဟလည်းဖြစ်သောသူရေ—သင်၏စကား၏အလေးအနက်နှင့်ဂုဏ်သိက္ခာကို ငါသည် အကုန်သိပြီးသားပင်”။
Verse 5
प्रजानामेव बृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना । तपसा ऽनेन तुष्टोस्मि ददामि च तवेप्सितम्
“သတ္တဝါတို့၏တိုးပွားကောင်းကျိုးအတွက် ယခု သင်သည် တပစ် (tapas) ကို ကျင့်ဆောင်ခဲ့၏။ ဤတပစ်ကြောင့် ငါနှစ်သက်တော်မူ၏; ထို့ကြောင့် သင်လိုလားသမျှကို ငါပေးအပ်မည်”။
Verse 6
इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः । ससर्ज वपुषो भागाद्देवीं देववरो हरः
ဤသို့ အလွန်မြတ်နိုးဖွယ်ကောင်း၍ သဘာဝအတိုင်း ချိုမြိန်သော မိန့်တော်ကို မိန့်ကြားပြီးနောက်၊ နတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး ဟရ (သီဝ) သည် မိမိကိုယ်တော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်မှ ဒေဝီကို ပေါ်ထွန်းစေ၏။
Verse 7
यामाहुर्ब्रह्मविद्वांसो देवीं दिव्यगुणान्विताम् । परस्य परमां शक्तिं भवस्य परमात्मनः
ဗြဟ္မဗိဒ် ပညာရှင်တို့က ထိုမဟာဒေဝီကို ဒိဗ္ဗဂုဏ်တို့နှင့်ပြည့်စုံသော ဒေဝီဟု ကြေညာကြသည်—ထိုမဟာဒေဝီသည် ပရမ (အလွန်မြင့်မြတ်သော) အစွမ်းတန်ခိုး၊ ဘဝ (သီဝ) အမြင့်ဆုံးအတ္တမ၏ ပရမရှက္တိ ဖြစ်၏။
Verse 8
यस्यां न खलु विद्यंते जन्म मृत्युजरादयः । या भवानी भवस्यांगात्समाविरभवत्किल
သူမ၌ မွေးဖွားခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း၊ အိုမင်းခြင်း စသည့် အခြေအနေများ မရှိကြပါ။ သူမ—ဘဝါနီ—သည် ဘဝ (သခင်ရှီဝ) ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအင်္ဂါမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 9
यस्या वाचो निवर्तन्ते मनसा चेंद्रियैः सह । सा भर्तुर्वपुषो भागाज्जातेव समदृश्यत
နှုတ်ကပတ်နှင့်အတူ စိတ်နှင့် အာရုံခံများပါ မရောက်နိုင်၍ ပြန်လှည့်သွားရသော ထိုမဟာမယ်တော်ကို၊ မိမိ၏ အရှင်ဘုရား၏ ကိုယ်တော်အပိုင်းတစ်စိတ်မှ မွေးဖွားသကဲ့သို့ မြင်တွေ့ရ၏။
Verse 10
या सा जगदिदं कृत्स्नं महिम्ना व्याप्य तिष्ठति । शरीरिणीव स देवी विचित्रं समलक्ष्यत
မိမိ၏ မဟိမတန်ခိုးဖြင့် စကြဝဠာတစ်လောကလုံးကို ပျံ့နှံ့၍ ထိန်းသိမ်းတည်တံ့စေသော ထိုဒေဝီမယ်တော်ကို၊ ကိုယ်ခန္ဓာသီးသန့်ရှိသကဲ့သို့ အံ့ဩဖွယ်ရာပုံစံဖြင့် မြင်တွေ့ရ၏။
Verse 11
सर्वं जगदिदं चैषा संमोहयति मायया । ईश्वरात्सैव जाताभूदजाता परमार्थतः
ဤမாயာသည် မိမိ၏ မာယာတန်ခိုးဖြင့် စကြဝဠာတစ်လောကလုံးကို မောဟစေ၏။ ထိုမယ်တော်သည် အရှင်ဘုရားထံမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း၊ အမြင့်ဆုံးသော သစ္စာအရ မမွေးဖွားသူပင် ဖြစ်၏။
Verse 12
न यस्या परमो भावः सुराणामपि गोचरः । विश्वामरेश्वरी चैव विभक्ता भर्तुरंगतः
ထိုမယ်တော်၏ အမြင့်ဆုံးသော အတွင်းသဘောတရားသည် နတ်တို့အတွက်တောင် မရောက်နိုင်သော အရာဖြစ်၏။ သူမသည် စကြဝဠာနှင့် အမရတို့၏ အရှင်မယ်တော်ဖြစ်သော်လည်း၊ မိမိ၏ အရှင်ဘုရား၏ ကိုယ်တော်မှ ခွဲထွက်သကဲ့သို့ ထင်ရှားပေါ်လွင်၏။
Verse 13
तां दृष्ट्वा परमेशानीं सर्वलोकमहेश्वरीम् । सर्वज्ञां सर्वगां सूक्ष्मां सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्
ထိုအခါ သူသည် ပရမေရှာနီ—လောကအားလုံး၏ မဟာအရှင်မ—ကို မြင်လျှင်၊ အရာအားလုံးကို သိမြင်သော၊ အရာအားလုံး၌ ပျံ့နှံ့နေသော၊ အလွန်သိမ်မွေ့သော သတ္တဝါ/အသတ္တဝါ၏ အမျိုးအစားများကို ကျော်လွန်၍ ပေါ်လွင်သော အတ္တပုံစံ၏ ကန့်သတ်မှုမှ လွတ်သော အမှန်တရားကို မြင်တော်မူ၏။
Verse 14
परमां निखिलं भासा भासयन्तीमिदं जगत् । प्रणिपत्य महादेवीं प्रार्थयामास वै विराट्
စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ထွန်းလင်းစေသော ရောင်ခြည်တော်ရှိသည့် အမြင့်မြတ်ဆုံး မဟာဒေဝီကို မြင်မြောက်လျှင်၊ ဗီရာတ်သည် ဂုဏ်ပြု၍ ဦးချကန်တော့ကာ မဟာဒေဝီအား နှိမ့်ချစွာ တောင်းပန်လေ၏။
Verse 15
ब्रह्मोवाच । देवि देवेन सृष्टो ऽहमादौ सर्वजगन्मयि । प्रजासर्गे नियुक्तश्च सृजामि सकलं जगत्
ဗြဟ္မာက ပြောသည်—အို ဒေဝီ၊ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ပြည့်နှံ့နေသော မယ်တော်၊ အစဦး၌ ကျွန်ုပ်ကို သခင် (ရှီဝ) က ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ သတ္တဝါများကို ပေါက်ဖွားစေရာ တာဝန်အပ်နှံခံရသဖြင့် ဤလောကအားလုံးကို ကျွန်ုပ် ဖန်တီးလျက်ရှိ၏။
Verse 16
मनसा निर्मिताः सर्वे देवि देवादयो मया । न वृद्धिमुपगच्छन्ति सृज्यमानाः पुनः पुनः
အို ဒေဝီ၊ နတ်တို့အစရှိသမျှ အားလုံးကို ကျွန်ုပ်သည် စိတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် ဖန်တီးခဲ့၏။ သို့သော် ထပ်ခါထပ်ခါ ဖန်တီးနေသော်လည်း သူတို့သည် အမှန်တကယ် ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှုကို မရရှိကြပါ။
Verse 17
मिथुनप्रभवामेव कृत्वा सृष्टिमतः परम् । संवर्धयितुमिच्छामि सर्वा एव मम प्रजाः
ထို့နောက် အထီးအမ စုံတွဲများမှ ပေါက်ဖွားသည့် ဖန်ဆင်းမှုကို တည်ထောင်ပြီး၊ ယခု ကျွန်ုပ်၏ သားသမီးဖြစ်သော သတ္တဝါအားလုံးကို ပြုစုမွေးမြူ၍ တိုးပွားစေလိုပါသည်။
Verse 18
न निर्गतं पुरा त्वत्तो नारीणां कुलमव्ययम् । तेन नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिर्मम न विद्यते
ယခင်က သင်ထံမှ မပျက်မယွင်းသော မိန်းမမျိုးရိုးသည် မထွက်ပေါ်ခဲ့သေး။ ထို့ကြောင့် မိန်းမမျိုးကို ဖန်ဆင်းရန် အင်အား (သက္တိ) ကို ငါ၌ မရှိပါ။
Verse 19
सर्वासामेव शक्तीनां त्वत्तः खलु समुद्भवः । तस्मात्सर्वत्र सर्वेषां सर्वशक्तिप्रदायिनीम्
အို မဟာဒေဝီ၊ သက္တိအင်အားအားလုံး၏ မူလရင်းမြစ်သည် သင်ထံမှသာ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် နေရာတိုင်း၊ သတ္တဝါအားလုံးအတွက် သင်သည် အင်အားအားလုံးကို ပေးသနားသူ ဖြစ်၏။
Verse 20
त्वामेव वरदां मायां प्रार्थयामि सुरेश्वरीम् । चराचरविवृद्ध्यर्थमंशेनैकेन सर्वगे
အို အရာရာကို လွှမ်းမိုးနေသော မဟာဒေဝီ၊ ဆုတောင်းကို ပေးသနားသော မာယာ၊ နတ်တို့၏ အရှင်မ—သင်တစ်ပါးတည်းကိုသာ ငါ ပန်ကြား၏။ လှုပ်ရှားသတ္တဝါနှင့် မလှုပ်ရှားသတ္တဝါ အားလုံး တိုးပွားဖွံ့ဖြိုးစေရန် သင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းပါ။
Verse 21
दक्षस्य मम पुत्रस्य पुत्री भव भवार्दिनि । एवं सा याचिता देवी ब्रह्मणा ब्रह्मयोनिना
“အို ဘဝါရ္ဒိနီ၊ ငါ့သား ဒက္ခ၏ သမီးဖြစ်ပါစေ” ဟု ဆို၏။ ထိုသို့ ဘုရားမကို ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာ—အမြင့်မြတ်သော မူလမှ ပေါက်ဖွားသူ—က ပန်ကြားလေ၏။
Verse 22
शक्तिमेकां भ्रुवोर्मध्यात्ससर्जात्मसमप्रभाम् । तामाह प्रहसन्प्रेक्ष्य देवदेववरो हरः
နတ်တို့၏ နတ်အရှင်အထက်မြတ် ဟရ (Hara) သည် မျက်ခုံးနှစ်ခုကြားမှ မိမိနှင့်တူညီသော တောက်ပမှုရှိသည့် သက္တိတစ်ပါးကို ဖန်ဆင်းပေါ်ထွန်းစေ၏။ ထို့နောက် သူမကို ကြည့်၍ ပြုံးလျက် မိန့်တော်မူ၏။
Verse 23
ब्रह्माणं तपसाराध्य कुरु तस्य यथेप्सितम् । तामाज्ञां परमेशस्य शिरसा प्रतिगृह्य सा
“တပသဖြင့် ဘြဟ္မာကို ပူဇော်နှစ်သက်စေပြီး၊ သူလိုလားသမျှကို ပြုလုပ်လော့။” ထိုအမိန့်သည် ပရမేశဝရ၏ အမိန့်ဖြစ်သဖြင့်၊ သူမသည် ခေါင်းငုံ့၍ လက်ခံကာ ဝမ်းမြောက်စွာ ခံယူလေ၏။
Verse 24
ब्रह्मणो वचनाद्देवी दक्षस्य दुहिताभवत् । दत्त्वैवमतुलां शक्तिं ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणीम्
ဗြဟ္မာ၏ အမိန့်တော်အရ ဒေဝီသည် ဒက္ခ၏ သမီးဖြစ်လာ၏။ ဗြဟ္မန်သဘာဝတော်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော ထိုဒေဝီသည် ဗြဟ္မာအား နှိုင်းမတူသော သက္တိတော်ကို ပေးအပ်တော်မူ၏။
Verse 25
विवेश देहं देवस्य देवश्चांतरधीयत । तदा प्रभृति लोके ऽस्मिन् स्त्रियां भोगः प्रतिष्ठितः
ထိုဒေဝတ၏ ကိုယ်ခန္ဓာထဲသို့ သူဝင်ရောက်၍ ဒေဝတကိုယ်တိုင်လည်း မျက်စိမြင်မှ ပျောက်ကွယ်သွား၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဤလောက၌ မိန်းမနှင့် သာယာခြင်းသည် တည်ထောင်လာ၏။
Verse 26
प्रजासृष्टिश्च विप्रेंद्रा मैथुनेन प्रवर्तते । ब्रह्मापि प्राप सानन्दं सन्तोषं मुनिपुंगवाः
အို ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ သားသမီးတို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ဆက်လက်တည်တံ့ခြင်းသည် မေထုန (ပေါင်းစည်းခြင်း) ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်၏။ အို မုနိတို့အနက် အထွတ်အထိပ်တို့၊ ဗြဟ္မာတောင် ပျော်ရွှင်သော စိတ်ကျေနပ်မှုကို ရရှိတော်မူ၏။
Verse 27
एतद्वस्सर्वमाख्यातं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् । पुण्यवृद्धिकरं श्राव्यं भूतसर्गानुपंगतः
ဤသို့ ဒေဝီ၏ သက္တိတော်မှ ပေါ်ပေါက်လာသော အကြောင်းအရာအားလုံးကို သင်တို့အား ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။ ၎င်းသည် နားထောင်သင့်သော ပုဏ္ဏားတိုးပွားစေသည့် အရာဖြစ်၍ သတ္တဝါဖန်ဆင်းခြင်း၏ အကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်နေ၏။
Verse 28
य इदं कीर्तयेन्नित्यं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् । पुण्यं सर्वमवाप्नोति पुत्रांश्च लभते शुभान्
ဤဒေဝီ၏ သက္တိမှ ပေါ်ပေါက်လာသော အကြောင်းအရာကို နေ့စဉ် ရွတ်ဆိုသူသည် ကုသိုလ်အမျိုးမျိုးအားလုံးကို ရရှိပြီး မင်္ဂလာရှိသော သားများကိုလည်း ရရှိ၏။
Śiva, pleased by Viśvakarman’s tapas performed for the growth of beings, grants a boon and then manifests Devī from a portion of His own body, identifying her as the supreme Śakti.
It signals an apophatic register: Devī (as Śakti of the supreme) is ultimately beyond conceptualization and linguistic capture, even while she can appear in a form for cosmic and devotional accessibility.
Devī is presented as Bhavānī and Parāśakti—transcendent (free from birth/death/age) and immanent (pervading the entire universe by her mahimā), emerging directly from Śiva’s own being.