Adhyaya 16
Vayaviya SamhitaPurva BhagaAdhyaya 1628 Verses

Śiva’s Boon to Viśvakarman and the Manifestation of Devī (Bhavānī/Parāśakti)

အဓ್ಯಾಯ ၁၆ တွင် မဟာဒေဝ/ဟရ ဖြစ်သော ရှီဝသည် ဗိශ්ဝကರ್ಮန်အား ချစ်ခင်လေးစားသော အမည်ခေါ်များဖြင့် မိန့်ကြားကာ သတ္တဝါများ၏ တိုးပွားချမ်းသာရေး (prajā-vṛddhi) အတွက် ပြုလုပ်ခဲ့သော တပစ် (tapas) နှင့် ဆုတောင်းချက်၏ အလေးအနက်ကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ ရှီဝသည် ကျေနပ်၍ လိုအင်ဆုကို ပေးတော်မူသည်။ ထို့နောက် မိန့်တော်မူခြင်းမှ အဖြစ်တရားသို့ ပြောင်းလဲကာ ရှီဝ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်မှ ဒေဝီကို ထုတ်ဖော်/ဖန်ဆင်းသည်—ပညာရှိတို့က ဘဝ/ပရမာတ်မန်၏ အမြင့်ဆုံး ရှက္တိဟု ဆိုကြသည်။ ဒေဝီသည် မွေးဖွားခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း၊ အိုမင်းခြင်းတို့ကင်းလွတ်ပြီး စကား၊ စိတ်၊ အာရုံတို့ ပြန်လည်ရောက်ရာ အလွန်လွန်ကဲသော်လည်း အံ့ဩဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းကာ မဟိမဖြင့် စကြဝဠာတစ်လျှောက် ပြန့်နှံ့တော်မူသည်။

Shlokas

Verse 1

वायुरुवाच । अथ देवो महादेवो महाजलदनादया । वाचा मधुरगंभीरशिवदश्लक्ष्णवर्णया

ဝါယုက ပြောသည်။ ထို့နောက် မဟာဒေဝ မဟာဒေဝရှင်သည် မဟာမိုးတိမ်ကဲ့သို့သော အသံဖြင့် စကားတော်ကို စတင်တော်မူ၏—ချိုမြိန်၍ နက်ရှိုင်းကာ မင်္ဂလာကို ဆောင်ပြီး ပြည့်စုံသော ဝေါဟာရ၏ မြတ်သော လက္ခဏာများဖြင့် တင့်တယ်လှ၏။

Verse 2

अर्थसंपन्नपदया राजलक्षणयुक्तया । अशेषविषयारंभरक्षाविमलदक्षया

အဓိပ္ပါယ်ပြည့်ဝသော စကားလုံးများဖြင့်၊ မင်းမြတ်သဘော၏ လက္ခဏာများပါဝင်သော အပြောအဆိုဖြင့် ပြောတော်မူ၏။ ထို့ပြင် အညစ်အကြေးကင်းစင်၍ ကိစ္စရပ်အပေါင်း၏ စတင်လုပ်ဆောင်မှုကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ကျွမ်းကျင်မှုရှိ၏။

Verse 3

मनोहरतरोदारमधुरस्मितपूर्वया । संबभाषे सुसंपीतो विश्वकर्माणमीश्वरः

ပိုမိုဆွဲဆောင်မှုရှိ၍ ရက်ရောသနားကာ ချိုမြိန်သောအပြုံးဖြင့်၊ စိတ်တော်နှစ်သက်ပျော်ရွှင်သော အီရှွရ (သီဝ) သည် ဝိශ්ဝကರ್ಮာအား မိန့်တော်မူ၏။

Verse 4

ईश्वर उवाच । वत्स वत्स महाभाग मम पुत्र पितामह । ज्ञातमेव मया सर्वं तव वाक्यस्य गौरवम्

အီရှွရ မိန့်တော်မူသည်—“ချစ်သားရေ၊ ချစ်သားရေ—ကံကောင်းလှသူရေ၊ ငါ၏သားလည်းဖြစ်၊ ပိတామဟလည်းဖြစ်သောသူရေ—သင်၏စကား၏အလေးအနက်နှင့်ဂုဏ်သိက္ခာကို ငါသည် အကုန်သိပြီးသားပင်”။

Verse 5

प्रजानामेव बृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना । तपसा ऽनेन तुष्टोस्मि ददामि च तवेप्सितम्

“သတ္တဝါတို့၏တိုးပွားကောင်းကျိုးအတွက် ယခု သင်သည် တပစ် (tapas) ကို ကျင့်ဆောင်ခဲ့၏။ ဤတပစ်ကြောင့် ငါနှစ်သက်တော်မူ၏; ထို့ကြောင့် သင်လိုလားသမျှကို ငါပေးအပ်မည်”။

Verse 6

इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः । ससर्ज वपुषो भागाद्देवीं देववरो हरः

ဤသို့ အလွန်မြတ်နိုးဖွယ်ကောင်း၍ သဘာဝအတိုင်း ချိုမြိန်သော မိန့်တော်ကို မိန့်ကြားပြီးနောက်၊ နတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး ဟရ (သီဝ) သည် မိမိကိုယ်တော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်မှ ဒေဝီကို ပေါ်ထွန်းစေ၏။

Verse 7

यामाहुर्ब्रह्मविद्वांसो देवीं दिव्यगुणान्विताम् । परस्य परमां शक्तिं भवस्य परमात्मनः

ဗြဟ္မဗိဒ် ပညာရှင်တို့က ထိုမဟာဒေဝီကို ဒိဗ္ဗဂုဏ်တို့နှင့်ပြည့်စုံသော ဒေဝီဟု ကြေညာကြသည်—ထိုမဟာဒေဝီသည် ပရမ (အလွန်မြင့်မြတ်သော) အစွမ်းတန်ခိုး၊ ဘဝ (သီဝ) အမြင့်ဆုံးအတ္တမ၏ ပရမရှက္တိ ဖြစ်၏။

Verse 8

यस्यां न खलु विद्यंते जन्म मृत्युजरादयः । या भवानी भवस्यांगात्समाविरभवत्किल

သူမ၌ မွေးဖွားခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း၊ အိုမင်းခြင်း စသည့် အခြေအနေများ မရှိကြပါ။ သူမ—ဘဝါနီ—သည် ဘဝ (သခင်ရှီဝ) ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအင်္ဂါမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 9

यस्या वाचो निवर्तन्ते मनसा चेंद्रियैः सह । सा भर्तुर्वपुषो भागाज्जातेव समदृश्यत

နှုတ်ကပတ်နှင့်အတူ စိတ်နှင့် အာရုံခံများပါ မရောက်နိုင်၍ ပြန်လှည့်သွားရသော ထိုမဟာမယ်တော်ကို၊ မိမိ၏ အရှင်ဘုရား၏ ကိုယ်တော်အပိုင်းတစ်စိတ်မှ မွေးဖွားသကဲ့သို့ မြင်တွေ့ရ၏။

Verse 10

या सा जगदिदं कृत्स्नं महिम्ना व्याप्य तिष्ठति । शरीरिणीव स देवी विचित्रं समलक्ष्यत

မိမိ၏ မဟိမတန်ခိုးဖြင့် စကြဝဠာတစ်လောကလုံးကို ပျံ့နှံ့၍ ထိန်းသိမ်းတည်တံ့စေသော ထိုဒေဝီမယ်တော်ကို၊ ကိုယ်ခန္ဓာသီးသန့်ရှိသကဲ့သို့ အံ့ဩဖွယ်ရာပုံစံဖြင့် မြင်တွေ့ရ၏။

Verse 11

सर्वं जगदिदं चैषा संमोहयति मायया । ईश्वरात्सैव जाताभूदजाता परमार्थतः

ဤမாயာသည် မိမိ၏ မာယာတန်ခိုးဖြင့် စကြဝဠာတစ်လောကလုံးကို မောဟစေ၏။ ထိုမယ်တော်သည် အရှင်ဘုရားထံမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း၊ အမြင့်ဆုံးသော သစ္စာအရ မမွေးဖွားသူပင် ဖြစ်၏။

Verse 12

न यस्या परमो भावः सुराणामपि गोचरः । विश्वामरेश्वरी चैव विभक्ता भर्तुरंगतः

ထိုမယ်တော်၏ အမြင့်ဆုံးသော အတွင်းသဘောတရားသည် နတ်တို့အတွက်တောင် မရောက်နိုင်သော အရာဖြစ်၏။ သူမသည် စကြဝဠာနှင့် အမရတို့၏ အရှင်မယ်တော်ဖြစ်သော်လည်း၊ မိမိ၏ အရှင်ဘုရား၏ ကိုယ်တော်မှ ခွဲထွက်သကဲ့သို့ ထင်ရှားပေါ်လွင်၏။

Verse 13

तां दृष्ट्वा परमेशानीं सर्वलोकमहेश्वरीम् । सर्वज्ञां सर्वगां सूक्ष्मां सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्

ထိုအခါ သူသည် ပရမေရှာနီ—လောကအားလုံး၏ မဟာအရှင်မ—ကို မြင်လျှင်၊ အရာအားလုံးကို သိမြင်သော၊ အရာအားလုံး၌ ပျံ့နှံ့နေသော၊ အလွန်သိမ်မွေ့သော သတ္တဝါ/အသတ္တဝါ၏ အမျိုးအစားများကို ကျော်လွန်၍ ပေါ်လွင်သော အတ္တပုံစံ၏ ကန့်သတ်မှုမှ လွတ်သော အမှန်တရားကို မြင်တော်မူ၏။

Verse 14

परमां निखिलं भासा भासयन्तीमिदं जगत् । प्रणिपत्य महादेवीं प्रार्थयामास वै विराट्

စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ထွန်းလင်းစေသော ရောင်ခြည်တော်ရှိသည့် အမြင့်မြတ်ဆုံး မဟာဒေဝီကို မြင်မြောက်လျှင်၊ ဗီရာတ်သည် ဂုဏ်ပြု၍ ဦးချကန်တော့ကာ မဟာဒေဝီအား နှိမ့်ချစွာ တောင်းပန်လေ၏။

Verse 15

ब्रह्मोवाच । देवि देवेन सृष्टो ऽहमादौ सर्वजगन्मयि । प्रजासर्गे नियुक्तश्च सृजामि सकलं जगत्

ဗြဟ္မာက ပြောသည်—အို ဒေဝီ၊ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ပြည့်နှံ့နေသော မယ်တော်၊ အစဦး၌ ကျွန်ုပ်ကို သခင် (ရှီဝ) က ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ သတ္တဝါများကို ပေါက်ဖွားစေရာ တာဝန်အပ်နှံခံရသဖြင့် ဤလောကအားလုံးကို ကျွန်ုပ် ဖန်တီးလျက်ရှိ၏။

Verse 16

मनसा निर्मिताः सर्वे देवि देवादयो मया । न वृद्धिमुपगच्छन्ति सृज्यमानाः पुनः पुनः

အို ဒေဝီ၊ နတ်တို့အစရှိသမျှ အားလုံးကို ကျွန်ုပ်သည် စိတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် ဖန်တီးခဲ့၏။ သို့သော် ထပ်ခါထပ်ခါ ဖန်တီးနေသော်လည်း သူတို့သည် အမှန်တကယ် ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှုကို မရရှိကြပါ။

Verse 17

मिथुनप्रभवामेव कृत्वा सृष्टिमतः परम् । संवर्धयितुमिच्छामि सर्वा एव मम प्रजाः

ထို့နောက် အထီးအမ စုံတွဲများမှ ပေါက်ဖွားသည့် ဖန်ဆင်းမှုကို တည်ထောင်ပြီး၊ ယခု ကျွန်ုပ်၏ သားသမီးဖြစ်သော သတ္တဝါအားလုံးကို ပြုစုမွေးမြူ၍ တိုးပွားစေလိုပါသည်။

Verse 18

न निर्गतं पुरा त्वत्तो नारीणां कुलमव्ययम् । तेन नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिर्मम न विद्यते

ယခင်က သင်ထံမှ မပျက်မယွင်းသော မိန်းမမျိုးရိုးသည် မထွက်ပေါ်ခဲ့သေး။ ထို့ကြောင့် မိန်းမမျိုးကို ဖန်ဆင်းရန် အင်အား (သက္တိ) ကို ငါ၌ မရှိပါ။

Verse 19

सर्वासामेव शक्तीनां त्वत्तः खलु समुद्भवः । तस्मात्सर्वत्र सर्वेषां सर्वशक्तिप्रदायिनीम्

အို မဟာဒေဝီ၊ သက္တိအင်အားအားလုံး၏ မူလရင်းမြစ်သည် သင်ထံမှသာ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် နေရာတိုင်း၊ သတ္တဝါအားလုံးအတွက် သင်သည် အင်အားအားလုံးကို ပေးသနားသူ ဖြစ်၏။

Verse 20

त्वामेव वरदां मायां प्रार्थयामि सुरेश्वरीम् । चराचरविवृद्ध्यर्थमंशेनैकेन सर्वगे

အို အရာရာကို လွှမ်းမိုးနေသော မဟာဒေဝီ၊ ဆုတောင်းကို ပေးသနားသော မာယာ၊ နတ်တို့၏ အရှင်မ—သင်တစ်ပါးတည်းကိုသာ ငါ ပန်ကြား၏။ လှုပ်ရှားသတ္တဝါနှင့် မလှုပ်ရှားသတ္တဝါ အားလုံး တိုးပွားဖွံ့ဖြိုးစေရန် သင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းပါ။

Verse 21

दक्षस्य मम पुत्रस्य पुत्री भव भवार्दिनि । एवं सा याचिता देवी ब्रह्मणा ब्रह्मयोनिना

“အို ဘဝါရ္ဒိနီ၊ ငါ့သား ဒက္ခ၏ သမီးဖြစ်ပါစေ” ဟု ဆို၏။ ထိုသို့ ဘုရားမကို ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာ—အမြင့်မြတ်သော မူလမှ ပေါက်ဖွားသူ—က ပန်ကြားလေ၏။

Verse 22

शक्तिमेकां भ्रुवोर्मध्यात्ससर्जात्मसमप्रभाम् । तामाह प्रहसन्प्रेक्ष्य देवदेववरो हरः

နတ်တို့၏ နတ်အရှင်အထက်မြတ် ဟရ (Hara) သည် မျက်ခုံးနှစ်ခုကြားမှ မိမိနှင့်တူညီသော တောက်ပမှုရှိသည့် သက္တိတစ်ပါးကို ဖန်ဆင်းပေါ်ထွန်းစေ၏။ ထို့နောက် သူမကို ကြည့်၍ ပြုံးလျက် မိန့်တော်မူ၏။

Verse 23

ब्रह्माणं तपसाराध्य कुरु तस्य यथेप्सितम् । तामाज्ञां परमेशस्य शिरसा प्रतिगृह्य सा

“တပသဖြင့် ဘြဟ္မာကို ပူဇော်နှစ်သက်စေပြီး၊ သူလိုလားသမျှကို ပြုလုပ်လော့။” ထိုအမိန့်သည် ပရမేశဝရ၏ အမိန့်ဖြစ်သဖြင့်၊ သူမသည် ခေါင်းငုံ့၍ လက်ခံကာ ဝမ်းမြောက်စွာ ခံယူလေ၏။

Verse 24

ब्रह्मणो वचनाद्देवी दक्षस्य दुहिताभवत् । दत्त्वैवमतुलां शक्तिं ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणीम्

ဗြဟ္မာ၏ အမိန့်တော်အရ ဒေဝီသည် ဒက္ခ၏ သမီးဖြစ်လာ၏။ ဗြဟ္မန်သဘာဝတော်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော ထိုဒေဝီသည် ဗြဟ္မာအား နှိုင်းမတူသော သက္တိတော်ကို ပေးအပ်တော်မူ၏။

Verse 25

विवेश देहं देवस्य देवश्चांतरधीयत । तदा प्रभृति लोके ऽस्मिन् स्त्रियां भोगः प्रतिष्ठितः

ထိုဒေဝတ၏ ကိုယ်ခန္ဓာထဲသို့ သူဝင်ရောက်၍ ဒေဝတကိုယ်တိုင်လည်း မျက်စိမြင်မှ ပျောက်ကွယ်သွား၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဤလောက၌ မိန်းမနှင့် သာယာခြင်းသည် တည်ထောင်လာ၏။

Verse 26

प्रजासृष्टिश्च विप्रेंद्रा मैथुनेन प्रवर्तते । ब्रह्मापि प्राप सानन्दं सन्तोषं मुनिपुंगवाः

အို ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ သားသမီးတို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ဆက်လက်တည်တံ့ခြင်းသည် မေထုန (ပေါင်းစည်းခြင်း) ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်၏။ အို မုနိတို့အနက် အထွတ်အထိပ်တို့၊ ဗြဟ္မာတောင် ပျော်ရွှင်သော စိတ်ကျေနပ်မှုကို ရရှိတော်မူ၏။

Verse 27

एतद्वस्सर्वमाख्यातं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् । पुण्यवृद्धिकरं श्राव्यं भूतसर्गानुपंगतः

ဤသို့ ဒေဝီ၏ သက္တိတော်မှ ပေါ်ပေါက်လာသော အကြောင်းအရာအားလုံးကို သင်တို့အား ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။ ၎င်းသည် နားထောင်သင့်သော ပုဏ္ဏားတိုးပွားစေသည့် အရာဖြစ်၍ သတ္တဝါဖန်ဆင်းခြင်း၏ အကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်နေ၏။

Verse 28

य इदं कीर्तयेन्नित्यं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् । पुण्यं सर्वमवाप्नोति पुत्रांश्च लभते शुभान्

ဤဒေဝီ၏ သက္တိမှ ပေါ်ပေါက်လာသော အကြောင်းအရာကို နေ့စဉ် ရွတ်ဆိုသူသည် ကုသိုလ်အမျိုးမျိုးအားလုံးကို ရရှိပြီး မင်္ဂလာရှိသော သားများကိုလည်း ရရှိ၏။

Frequently Asked Questions

Śiva, pleased by Viśvakarman’s tapas performed for the growth of beings, grants a boon and then manifests Devī from a portion of His own body, identifying her as the supreme Śakti.

It signals an apophatic register: Devī (as Śakti of the supreme) is ultimately beyond conceptualization and linguistic capture, even while she can appear in a form for cosmic and devotional accessibility.

Devī is presented as Bhavānī and Parāśakti—transcendent (free from birth/death/age) and immanent (pervading the entire universe by her mahimā), emerging directly from Śiva’s own being.