रुद्राविर्भावकारणम् — Causes and Pattern of Rudra’s Manifestation (Pratikalpa)

Verse 1

वायुरुवाच । प्रतिकल्पं प्रवक्ष्यामि रुद्राविर्भावकारणम् । यतो विच्छिन्नसंताना ब्रह्मसृष्टिः प्रवर्तते

ဝါယုက ပြောသည်— «ကပ်ပတိုင်းကပ်ပတိုင်း၌ ရုဒ္ဒရ၏ ပေါ်ထွန်းခြင်းအကြောင်းရင်းကို ငါရှင်းပြမည်။ ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် သတ္တဝါတို့၏ ဆက်စပ်စဉ်ဆက် ပြတ်တောက်သော်လည်း ဘြဟ္မာ၏ ဖန်ဆင်းမှု လုပ်ငန်းစဉ်သည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်»။

Verse 2

कल्पेकल्पे प्रजाः सृष्ट्वा ब्रह्मा ब्रह्मांडसंभवः । अवृद्धिहेतोर्भूतानां मुमोह भृशदुःखितः

ကပ်ပတိုင်းကပ်ပတိုင်း၌ ဘြဟ္မာ—ကမ္ဘာဥကနေ မွေးဖွားသူ—သည် သတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်း၏။ သို့သော် သတ္တဝါတို့ တိုးပွားဖွံ့ဖြိုးစေမည့် အကြောင်းရင်း မတွေ့သဖြင့် သူသည် စိတ်မောဟဖြစ်ကာ အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းဒုက္ခရောက်하였다။

Verse 3

तस्य दुःखप्रशांत्यर्थं प्रजानां च विवृद्धये । तत्तत्कल्पेषु कालात्मा रुद्रो रुद्रगणाधिपः

သူတို့၏ ဒုက္ခကို ငြိမ်းစေခြင်းနှင့် သတ္တဝါတို့ တိုးပွားဖွံ့ဖြိုးစေခြင်းအတွက်၊ အချိန်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော ရုဒ္ဒရ—ရုဒ္ဒရဂဏတို့၏ အရှင်—သည် ကပ်ပတိုင်းကပ်ပတိုင်း၌ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 4

निर्दिष्टः पममेशेन महेशो नीललोहितः । पुत्रो भूत्वानुगृह्णाति ब्रह्माणं ब्रह्मणोनुजः

ထို့ကြောင့် အမြင့်မြတ်သော အရှင်၏ အမိန့်တော်အတိုင်း မဟေရှသည် «နီလာလိုဟိတ» ဟူသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူ၍၊ ကလေးတစ်ပါးကဲ့သို့ ဖြစ်လာကာ ဗြဟ္မာ၏ ညီတော်ဖြစ်သူက ဗြဟ္မာကို ကရုဏာဖြင့် ကူညီတော်မူ၏။

Verse 5

स एव भगवानीशस्तेजोराशिरनामयः । अनादिनिधनोधाता भूतसंकोचको विभुः

ထိုအရှင်တော်တစ်ပါးတည်းသာ ဘဂဝန် အီရှာ ဖြစ်တော်မူ၍၊ တေဇောရాశိ—ဘုရားသခင်၏ အလင်းတော်အစုကြီး ဖြစ်ကာ ရောဂါကင်းစင်၏။ အစမရှိ အဆုံးမရှိသော ထိန်းသိမ်းရှင်၊ အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော အရှင်တော်သည် သတ္တဝါအားလုံးကို မိမိအတွင်းသို့ ပြန်လည်ချုံ့သိမ်းနိုင်၏။

Verse 6

परमैश्वर्यसंयुक्तः परमेश्वरभावितः । तच्छक्त्याधिष्ठितश्शश्वत्तच्चिह्नैरपि चिह्नितः

အမြင့်မြတ်သော အာဏာတော်နှင့် ပြည့်စုံ၍၊ အမြင့်မြတ်သော အရှင်၏ သဘောတရားဖြင့် ပြည့်ဝတော်မူ၏။ အမြဲတမ်း ထိုရှင်၏ ရှက္တိ (Śakti) အင်အားတော်က ထောက်မထားလျက်ရှိပြီး၊ အရှင်၏ သင်္ကေတအမှတ်အသားများဖြင့်လည်း အမှတ်တံဆိပ်တော် ခံထားရ၏။

Verse 7

तन्नामनामा तद्रूपस्तत्कार्यकरणक्षमः । तत्तुल्यव्यवहारश्च तदाज्ञापरिपालकः

ထိုအရှင်သည် အမည်တူ ရုပ်သဏ္ဌာန်တူ ဖြစ်၍၊ ထိုရှင်၏ တာဝန်ကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းရှိ၏။ အပြုအမူသည် ထိုရှင်နှင့် ကိုက်ညီကာ၊ အမိန့်တော်ကို သစ္စာရှိစွာ ထိန်းသိမ်း၍ အကောင်အထည်ဖော်တော်မူ၏။

Verse 8

सहस्रादित्यसंकाशश्चन्द्रावयवभूषणः । भुजंगहारकेयूरवलयो मुंजमेखलः

အရှင်တော်သည် နေရောင်တစ်ထောင်ကဲ့သို့ တောက်ပ၍၊ လ၏ အနှစ်သာရဖြင့် ဖြစ်သော အလှဆင်တန်ဆာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၏။ မြွေကို လည်ပင်းပန်းကုံးအဖြစ် ဝတ်ဆင်ကာ လက်ကောက်၊ လက်ဝတ်များကို ဆင်မြန်း၍ မုဉ္ဇမြက် ခါးပတ်ကို ချည်ထားသည်။ ထိုသို့ မင်္ဂလာရှိသော စဂုဏ အရှင်တော်—တောက်ပ၍ ယောဂီသဘော—သည် ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်များအား မောက္ခကို ပေးတော်မူ၏။

Verse 9

जलंधरविरिंचेन्द्रकपालशकलोज्ज्वलः । गङ्गातुंगतरंगार्धपिंगलाननमूर्धजः

မဟေရှဝရသည် ဇလန္ဓရ၊ ဝိရိဉ္စိ (ဗြဟ္မာ) နှင့် အိန္ဒြ၏ ဦးခေါင်းအရိုးအပိုင်းအစများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ တောက်ပလင်းလက်၏။ ဂင်္ဂါမြစ်၏ မြင့်မား၍ လှိုင်းထန်သော ရေတံခွန်လှိုင်းများက ဦးခေါင်းနှင့် ဆံပင်ကို အလှဆင်သဖြင့် မျက်နှာတော်သည် ရွှေရောင်ညိုဝါသွား၏။

Verse 10

भग्नदंष्ट्रांकुराक्रान्तप्रान्तकान्तधराधरः । सव्यश्रवणपार्श्वांतमंडलीकृतकुण्डलः

မဟေရှဝရ၏ လည်ပင်းသည် တောင်တန်းကဲ့သို့ လှပ၍ အနားစွန်းများတွင် ကျိုးပဲ့သွားသော ဆင်စွယ်အဖျားများ ဖိနှိပ်ထိခိုက်ရာမှ အမှတ်အသားများ ထင်ရှား၏။ ဘယ်ဘက်နားအနီးတွင်လည်း နားကပ်သည် ဝိုင်းဝိုင်းလိမ်ကွေးကာ စက်ဝိုင်းပုံ ဖြစ်နေ၏။

Verse 11

महावृषभनिर्याणो महाजलदनिःस्वनः । महानलसमप्रख्यो महाबलपराक्रमः

သူသည် မဟာနန္ဒိန် နွားကြီးကို စီးနင်း၍ ရှေ့သို့ ချီတက်၏။ သူ၏ ဟိန်းသံသည် မိုးတိမ်ကြီးများ၏ မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ထင်ဟပ်ကျယ်လောင်၏။ မဟာမီးတောက်ကဲ့သို့ တောက်ပပြီး၊ သူ၏ အင်အားနှင့် သတ္တိဗလသည် အတိုင်းမသိ အလွန်ကြီး၏။

Verse 12

एवं घोरमहारूपो ब्रह्मपुत्रीं महेश्वरः । विज्ञानं ब्रह्मणे दत्त्वा सर्गे सहकरोति च

ဤသို့ ကြောက်မက်ဖွယ် မဟာရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော မဟေရှဝရသည် ပထမဦးစွာ ဗြဟ္မာ၏ သမီးတော်ကို ထင်ရှားစေ၏။ ထို့နောက် ဗြဟ္မာအား အမှန်တရားဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာကို ပေးအပ်ကာ ဖန်ဆင်းခြင်းအလုပ်၌လည်း သူနှင့်အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်၏။

Verse 13

तस्माद्रुद्रप्रसादेन प्रतिकल्पं प्रजापतेः । प्रवाहरूपतो नित्या प्रजासृष्टिः प्रवर्तते

ထို့ကြောင့် ရုဒြ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ဖန်ဆင်းခြင်း၏ စက်ဝန်းတိုင်းတွင် ပရာဇာပတိ (သတ္တဝါတို့၏ အရှင်) သတ္တဝါများ ပေါက်ဖွားစေခြင်းကို စတင်လှုပ်ရှားစေ၏။ ထိုဖန်ဆင်းမှုသည် မပြတ်မတောက် စီးဆင်းသော ရေစီးကဲ့သို့ အစဉ်တစိုက် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေ၏။

Verse 14

कदाचित्प्रार्थितः स्रष्टुं ब्रह्मणा नीललोहितः । स्वात्मना सदृशान् सर्वान् ससर्ज मनसा विभुः

တစ်ခါတစ်ရံ ဘြဟ္မာက ဖန်ဆင်းမှုကို စတင်ရန် တောင်းဆိုသော် နီလလောဟိတ—အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော အရှင်—သည် မိမိစိတ်၏ အလိုတော်တစ်ခုပင်ဖြင့် မိမိသဘောသဘာဝနှင့် ဆင်တူသော သတ္တဝါအားလုံးကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။

Verse 15

कपर्दिनो निरातंकान्नीलग्रीवांस्त्रिलोचनान् । जरामरणनिर्मुक्तान् दीप्तशूलवरायुधान्

သူတို့သည် ဆံပင်ချည်ထုံးထားသော (ကပရ္ဒိန်) မကြောက်မရွံ့သူများ၊ လည်ပင်းပြာ (နီလဂ္ရီဝ) နှင့် မျက်စိသုံးလုံးရှိသူများကို မြင်ကြ၏။ အိုမင်းခြင်းနှင့် သေခြင်းမှ လွတ်ကင်း၍ တောက်ပသော တြိရှူလနှင့် အထူးကောင်းမွန်သော လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်ကြ၏။

Verse 16

तैस्तु संच्छादितं सर्वं चतुर्दशविधं जगत् । तान्दृष्टा विविधान्रुद्रान् रुद्रमाह पितामहः

သူတို့ကြောင့် အမျိုးအစားဆယ့်လေးပါးရှိသော စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးသည် လုံးဝလွှမ်းခြုံကာ ပြည့်နှက်သွား၏။ ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးစုံဖြင့် ရုဒြများကို မြင်သော ပိတామဟ (ဘြဟ္မာ) သည် ရုဒြ (ရှီဝ) ထံသို့ မိန့်ကြား၏။

Verse 17

नमस्ते देवदेवेश मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः । अन्याः सृज त्वं भद्रं ते प्रजा मृत्युसमन्विताः

ဒေဝတို့၏ ဒေဝအရှင်တော်၊ သင်္ကာရပါ၏။ ဤသို့သော သတ္တဝါများကို မဖန်ဆင်းပါနှင့်။ သင့်အပေါ် မင်္ဂလာရှိပါစေ—သေခြင်းနှင့် တွဲဖက်နေသော၊ မသေမရှင်မဟုတ်ဘဲ သေတတ်သော သတ္တဝါများကို အခြားနည်းဖြင့် ဖန်ဆင်းပါ။

Verse 18

इत्युक्तः प्रहसन्प्राह ब्रह्माणं परमेश्वरः । नास्ति मे तादृशस्सर्गस्सृज त्वमशुभाः प्रजाः

ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသော် အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင် (ရှီဝ) သည် ပြုံးရယ်ကာ ဘြဟ္မာကို မိန့်တော်မူ၏—“ဤသို့သော ဖန်ဆင်းပုံစံသည် ငါ့အတွက် မရှိ။ မသန့်ရှင်းသော သဘောထားရှိသည့် အရှုဘ ပ္ရဇာများကို သင်ပင် ဖန်ဆင်းလော့။”

Verse 19

ये त्विमे मनसा सृष्टा महात्मानो महाबलाः । चरिष्यंति मया सार्धं सर्व एव हि याज्ञिकाः

ဤမဟာစိတ်ရှိ၍ အင်အားကြီးသောသူတို့သည် ငါ၏စိတ်ဖြင့် ဖန်ဆင်းထားသူများဖြစ်၍ ငါနှင့်အတူ တကွ လှုပ်ရှား၍ ဆောင်ရွက်ကြလိမ့်မည်။ အကြောင်းမူကား သူတို့အားလုံးသည် ယဇ္ဉပူဇာကို ဆောင်ရွက်ထိန်းသိမ်းရန် အပြည့်အဝ သင့်တော်ကြသည်။

Verse 20

इत्युक्त्वा विश्वकर्माणं विश्वभूतेश्वरो हरः । सह रुद्रैः प्रजासर्गान्निवृत्तात्मा व्यतिष्ठत

ဤသို့ ဝိශ්ဝကರ್ಮာအား မိန့်ကြားပြီးနောက် စကြဝဠာရှိ သတ္တဝါအပေါင်း၏ အရှင် ဟရ (ဟရာ) သည် ရုဒ္ဒရာတို့နှင့်အတူ တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်၍ မိမိစိတ်ကို နောက်ထပ် ပရဇာဖန်ဆင်းခြင်းမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာထားလေ၏။

Verse 21

ततः प्रभृति देवो ऽसौ न प्रसूते प्रजाः शुभाः । ऊर्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर्यावदाभूतसंप्लवम्

ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုဒေဝသည် မင်္ဂလာရှိသော ပရဇာတို့ကို မထပ်မံ မွေးဖွားတော့ပေ။ စ္ထာဏုကဲ့သို့ တည်ကြည်၍ ဥဓ္ဓဝရေတား (အင်အားကို ယောဂဖြင့် အထက်သို့ မြှောက်တင်ထားသူ) အဖြစ် စကြဝဠာပျက်ကွက်သည့် မဟာပရလယအထိ တည်နေခဲ့၏။