
အဓ್ಯಾಯ ၁၂ တွင် ဝါယုမုနိက စကြဝဠာပေါ်ထွန်းမှု (sarga) ကို နည်းပညာဆန်စွာ ခွဲခြားဖော်ပြသည်။ ပထမ၌ ဘြဟ္မာ၏ ဖန်ဆင်းလိုစိတ်မှ တမသ်မှ ပေါက်ဖွားသော မောဟ (tamo-moha, mahā-moha, tāmisra, andha) အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အဝိဒ္ယာ ၅ မျိုးနှင့် ဆက်စပ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် စရိုတစ် (srotas) ဟူသော “အသက်ရှိအမျိုးအစားစီးကြောင်း” များအလိုက် ဖန်ဆင်းမှုကို ရှင်းပြသည်—မုခ္ယ/သ္ထာဝရ (မရွေ့မလျား) သည် အတားအဆီးရှိသော ပထမဖွဲ့စည်းမှု၊ tiryaksrotas (တိရစ္ဆာန်) သည် အတွင်းအလင်းရှိသော်လည်း အပြင်ဖုံးကွယ်၍ လွဲမှားသဘောရှိခြင်း၊ ūrdhvasrotas (ဒေဝ) သည် ကြည်လင်မှု၊ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် သတ္တဝဂုဏ် အလွန်ထင်ရှားခြင်း၊ arvāksrotas (လူ) သည် সাধက ဖြစ်သော်လည်း ဒုက္ခနှင့် ချည်နှောင်မှု ပြင်းထန်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အနုဂြဟ-အမျိုးအစား ဖန်ဆင်းမှု ၄ မျိုး (viparyaya, śakti, tuṣṭi, siddhi) ကို ရေတွက်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ဖန်ဆင်းမှု ၉ မျိုးကို သတ်မှတ်သည်—ပရာကృత ၃ မျိုး (mahat, tanmātra/bhūta, vaikārika/aindriyaka) နှင့် ဝိုင်ကృత ၅ မျိုးကို မုခ္ယ/သ္ထာဝရမှ စ၍ kaumāra ကို ၉ မြောက်အဖြစ် အဆုံးသတ်သည်။
Verse 1
पद्भ्यां चाश्वान्समातंगान् शरभान् गवयान्मृगान् । उष्ट्रानश्वतरांश्चैव न्यंकूनन्याश्च जातयः
သူတို့၏ ခြေထောက်များမှ မြင်းများနှင့် အင်အားကြီး ဆင်များ၊ ရှရဘ (śarabha) များ၊ တောနွားများ၊ သမင်များ၊ ကုလားအုတ်များ၊ မြင်းလားများ (mule) နှင့် နျင်ကူ (nyaṅku) စသည့် အခြားမျိုးစိတ်များလည်း ပေါ်ထွန်းလာ하였다။
Verse 3
पञ्चधा ऽवस्थितः सर्गो ध्यायतस्त्वभिमानिनः । सर्वतस्तमसातीव बीजकुम्भवदावृतः । बहिरन्तश्चाप्रकाशः स्तब्धो निःसंज्ञ एव च । तस्मात्तेषां वृता बुद्धिर्मुखानि करणानि च
ဖန်ဆင်းခြင်းသည် အခြေအနေငါးမျိုးဖြင့် ခွဲကာ တည်နေ၏၊ အဟင်္ကာရကြီးသူက စိတ်တွင်သာ တွေးတောနေစဉ်။ အနှံ့အပြား ထူထဲသော အမှောင်က မျိုးစေ့ကို အခွံအတွင်း ပိတ်ထားသကဲ့သို့ ဖုံးလွှမ်း၍ အပြင်အတွင်း မည်သည့်အလင်းမျှ မပေါ်၊ တင်းကျပ်၍ မသိမသာ ဖြစ်နေ၏။ ထို့ကြောင့် သူတို့၏ ဉာဏ်၊ ပါးစပ်နှင့် လုပ်ဆောင်အင်္ဂါ၊ အာရုံခံအင်္ဂါတို့သည် ဖုံးကွယ်၍ တားဆီးနေ၏။
Verse 5
तस्मात्ते संवृतात्मानो नगा मुख्याः प्रकीर्तिताः । तं दृष्ट्वाऽसाधकं ब्रह्मा प्रथमं सर्गमीदृशम् । अप्रसन्नमना भूत्वा द्वितीयं सो ऽभ्यमन्यत । तस्याभिधायतः सर्गं तिर्यक्स्रोतो ऽभ्यवर्तत
ထို့ကြောင့် သူတို့ကို ကိုယ်တွင်းပိတ်ကာ ကိုယ်တိုင်အတွင်းတည်သော သဘာဝရှိသဖြင့် အထက်မြတ်သော “နာဂ” များဟု ခေါ်ကြ၏။ ပထမဖန်ဆင်းခြင်းသည် ရည်ရွယ်ချက်အတွက် မသင့်တော်ကြောင်း မြင်သောအခါ ဘြဟ္မာသည် စိတ်မပျော်ရွှင်ဘဲ ဒုတိယဖန်ဆင်းခြင်းကို စဉ်းစားတော်မူ၏။ ထိုဖန်ဆင်းခြင်းကို ကြေညာစတင်ရာတွင် “တိရျက်-စရောတသ” ဟုခေါ်သော အလျားလိုက် စီးဆင်းသည့် အသက်စီးကြောင်းရှိသတ္တဝါများ (တိရစ္ဆာန်နှင့် နိမ့်သတ္တဝါများ) ပေါ်ထွက်လာ၏။
Verse 7
अन्तःप्रकाशास्तिर्यंच आवृताश्च बहिः पुनः । पश्वात्मानस्ततो जाता उत्पथग्राहिणश्च ते । तमप्यसाधकं ज्ञात्वा सर्गमन्यममन्यत । तदोर्ध्वस्रोतसो वृत्तो देवसर्गस्तु सात्त्विकः
ထို့နောက် အတွင်းအလင်းရှိသော်လည်း အပြင်ဘက်ဖုံးကွယ်နေသော၊ အသိဉာဏ်သည် ဘေးဘက်သို့ လှည့်နေသည့် သတ္တဝါများ ပေါ်ထွက်လာ၏။ သူတို့သည် “ပသု” အခြေအနေ၏ ဝိညာဉ်များဖြစ်ကာ လမ်းမှားကို လိုက်လံဖမ်းယူတတ်ကြ၏။ ဤဖန်ဆင်းခြင်းလည်း သာသနာရေးအောင်မြင်မှုအတွက် မကူညီကြောင်း သိသောအခါ ဘြဟ္မာသည် အခြားဖန်ဆင်းခြင်းကို စဉ်းစားတော်မူ၏။ ထိုအခါ အထက်သို့ စီးဆင်းသော အစဉ်—သတ္တဝါတန်ခိုးသန့်ရှင်းသည့် ဒေဝဖန်ဆင်းခြင်း (စတ္တဝ) ပေါ်ထွက်လာ၏။
Verse 9
ते सुखप्रीतिबहुला बहिरन्तश्च नावृताः । प्रकाशा बहिरन्तश्चस्वभावादेव संज्ञिताः । ततो ऽभिध्यायतोव्यक्तादर्वाक्स्रोतस्तु साधकः । मनुष्यनामा सञ्जातः सर्गो दुःखसमुत्कटः
သူတို့သည် ချမ်းသာပျော်ရွှင်မှုနှင့် ပီတိများစွာဖြင့် ပြည့်ဝကာ အပြင်အတွင်း မဖုံးကွယ်ကြ။ သဘာဝအလျောက် အပြင်အတွင်း တောက်ပသဖြင့် “အလင်းရောင်ရှိသူများ” ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို့နောက် မပေါ်လွင်သေးသော အဝျက်တကို စိတ်ဖြင့် သုံးသပ်ရာမှ အောက်သို့ စီးဆင်းသော အစဉ်—ကြိုးစားအားထုတ်သူ—ပေါ်ထွက်လာပြီး “လူ” ဟု အမည်ရသော ဖန်ဆင်းခြင်းသည် ဒုက္ခနှင့် ပြင်းထန်စွာ ရောနှောလျက် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
Verse 11
प्रकाशाबहिरन्तस्ते तमोद्रिक्ता रजो ऽधिकाः । पञ्चमोनुग्रहः सर्गश्चतुर्धा संव्यवस्थितः । विपर्ययेण शक्त्या च तुष्ट्यासिद्ध्या तथैव च । ते ऽपरिग्राहिणः सर्वे संविभागरताः पुनः
ဤသတ္တဝါများသည် အပြင်အတွင်း တောက်ပသော်လည်း တမောဓာတ်များကာ ရဇောဓာတ်က ပိုမိုလွန်ကဲ၏။ ပဉ္စမဖန်ဆင်းခြင်းကို “အနုဂြဟ” (ကျေးဇူးတော်) ဟု ခေါ်ပြီး လေးမျိုးဖြင့် စီမံထားသည်—“ဝိပရျယ” (ပြောင်းပြန်ခြင်း) ဖြင့်၊ “ရှက္တိ” (အင်အား) ဖြင့်၊ “တုဿတိ” (ကျေနပ်ခြင်း) ဖြင့်၊ ထို့အတူ “သိဒ္ဓိ” (အောင်မြင်မှု) ဖြင့်။ သူတို့အားလုံးသည် မယူမထားသူများ (အပရိဂြာဟိဏ) ဖြစ်ပြီး ထပ်မံ၍ သင့်တင့်သော ခွဲဝေဝေငှခြင်း (သံဝိဘာဂ) ကို နှစ်သက်ကြ၏။
Verse 13
खादनाश्चाप्यशीलाश्च भूताद्याः परिकीर्तिताः । प्रथमो महतः सर्गो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गः स उच्यते । वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः
«ခါဒန» နှင့် «အရှီလ» ဟူသော အုပ်စုများသည် ဘူတအာဒိ (ဒြပ်ဓာတ်ဆိုင်ရာ သတ္တဝါများ) အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ပထမစೃષ્ટိမှာ မဟတ် (Mahat) ၏ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်မှုဖြစ်၍ ဖန်ဆင်းလောက၏ အမြင့်ဆုံးအရှင် ဘြဟ္မာက ပေါ်ထွန်းစေသည်။ ဒုတိယစೃષ્ટိမှာ တန်မာထရာ (tanmātra) များ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်သဖြင့် ဘူတ-ဆර්ဂ (bhūta-sarga) ဟု ခေါ်သည်။ တတိယစೃષ્ટိမှာ ဝိုင်ကာရိက (vaikārika) ဟု ခေါ်ကာ အိန္ဒြိယက (aindriyaka) အာရုံအင်အားများ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 15
इत्येष प्रकृतेः सर्गः सम्भृतो ऽबुद्धिपूर्वकः । मुख्यसर्गश्चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः । तिर्यक्स्रोतस्तु यः प्रोक्तस्तिर्यग्योनिः स पञ्चमः । तदूर्ध्वस्रोतसः षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः
ဤသို့ ပရကృతి (Prakṛti) မှ ထွက်ပေါ်လာသော စೃષ્ટိကို အစတွင် ခွဲခြားသိမြင်ဉာဏ် မပေါ်သေးဘဲ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ စတုတ္ထစೃષ્ટိကို «မုခ္ယ-ဆර්ဂ» ဟု ခေါ်ပြီး ထိုတွင် အတည်တကျ မရွေ့လျားသော သတ္တဝါများ (အပင်တို့) ကို အဓိကဟု မှတ်ယူကြသည်။ ပဉ္စမစೃષ્ટိသည် «တိရျက်-စရောတစ်» (tiryak-srotas) ဟု ကြေညာထားပြီး တိရျက်ယောနိ၊ အနိမ့်ဘက်သို့ မဟုတ် ဘေးဘက်သို့ စီးဆင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သော တိရစ္ဆာန်တို့၏ မွေးဖွားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အထက် ဆဋ္ဌမစೃષ્ટိ «ဦර්ဓွ-စရောတစ်» (ūrdhva-srotas) ကို ဒေဝ-ဆർဂ၊ နတ်တို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်မိကြသည်။
Verse 17
ततो ऽर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः । अष्टमो ऽनुग्रहः सर्गः कौमारो नवमः स्मृतः । प्राकृताश्च त्रयः पूर्वे सर्गास्ते ऽबुद्धिपूर्वकाः । बुद्धिपूर्वं प्रवर्तन्ते मुख्याद्याः पञ्च वैकृताः
ထို့နောက် သတ္တမစೃષ્ટိသည် «အရ္ဝာက္-စရောတစ်» (arvāk-srotas) ဟု ခေါ်သော အောက်သို့ စီးဆင်းသည့် အမျိုးအစားဖြစ်၍ လူသားစೃષ્ટိပင် ဖြစ်သည်။ အဋ္ဌမစೃષ્ટိကို အနုဂ္ရဟ (anugraha) ဟု ခေါ်ကာ ဘုရားသခင်၏ ကရုဏာတော်မှ ပေါ်ထွန်းသော စೃષ્ટိဟု သိကြသည်။ နဝမစೃષ્ટိကို ကೌမာရ (Kaumāra) စೃષ્ટိဟု မှတ်မိကြသည်။ အစောပိုင်း စೃષ્ટိသုံးပါးသည် ပရာကృత (Prākṛta) ဖြစ်၍ ခွဲခြားသိမြင်ဉာဏ် မတိုင်မီ ဆောင်ရွက်သွားသည်; သို့သော် «မုခ္ယ» မှ စတင်သော ဝိုင်ကೃತ (Vaikṛta) စೃષ્ટိငါးပါးသည် ဉာဏ်ကို အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။
Verse 19
अग्रे ससर्ज वै ब्रह्मा मानसानात्मनः समान् । सनन्दं सनकञ्चैव विद्वांसञ्च सनातनम् । ऋभुं सनत्कुमारञ्च पूर्वमेव प्रजापतिः । सर्वे ते योगिनो ज्ञेया वीतरागा विमत्सराः
အစဦး၌ ပရဇာပတိ ဘြဟ္မာသည် မိမိ၏ စိတ်မှ မိမိနှင့်တူညီသော သတ္တဝါများကို အရင်ဆုံး ဖန်ဆင်း하였다—စနန္ဒ (Sananda) စနက (Sanaka) ပညာရှိ စနာတန (Sanātana)၊ ရ္ဘု (Ṛbhu) နှင့် စနတ်ကုမာရ (Sanatkumāra) တို့ဖြစ်သည်။ ထိုသူတို့အားလုံးကို ယောဂီများဟု သိရမည်—အာသက်ကင်း၍ မနာလိုစိတ်ကင်းသူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 21
ईश्वरासक्तमनसो न चक्रुः सृष्टये मतिम् । तेषु सृष्ट्यनपेक्षेषु गतेषु सनकादिषु । स्रष्टुकामः पुनर्ब्रह्मा तताप परमं तपः । तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित्समवर्तत
သူတို့၏ စိတ်သည် ဣශ්ဝရ (Īśvara) ထံ၌ စူးစိုက်ကပ်လျက်ရှိသဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်းအတွက် အကြံမပြုကြ။ စနကတို့ အစရှိသူတို့သည် စೃષ્ટိလုပ်ငန်းကို မလိုလားဘဲ ထွက်ခွာသွားသောအခါ၊ ဖန်ဆင်းလိုသေးသော ဘြဟ္မာသည် ထပ်မံ၍ အမြင့်ဆုံး တပစ် (tapas) ကို ကျင့်သုံး하였다။ သို့ရာတွင် ထိုသို့ တပစ်ကျင့်နေစဉ်၌ပင် မည်သည့်အရာမျှ မပေါ်ထွန်းလာခဲ့။
Verse 23
ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो व्यजायत । क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः । ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तदाभवन् । सर्वांस्तानश्रुजान्दृष्ट्वा ब्रह्मात्मानमनिंदत
အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက် ဝမ်းနည်းမှုမှ ဒေါသ ပေါက်ဖွားလာသည်။ ဒေါသက လွှမ်းမိုးသည့်အခါ မျက်စိနှစ်ဖက်မှ မျက်ရည်စက်များ ကျလာသည်။ ထိုမျက်ရည်စက်များမှ ထိုခဏတည်းက ဘူတာနှင့် ပရေတာတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ မျက်ရည်မှ ပေါက်ဖွားသူတို့အားလုံးကို မြင်၍ ဗြဟ္မာသည် မိမိကိုယ်ကို ပြစ်တင်လေ၏။
Verse 25
तस्य तीव्रा ऽभवन्मूर्छा क्रोधामर्षसमुद्भवा । मूर्छितस्तु जहौ प्राणान्क्रोधाविष्टः प्रजापतिः । ततः प्राणेश्वरो रुद्रो भगवान्नीललोहितः । प्रसादमतुलं कर्तुं प्रादुरासीत्प्रभोर्मुखात्
ဒေါသနှင့် အမာန်ထိခိုက်မှုကြောင့် ပြင်းထန်သော မူးဝေခြင်းက သူ့ကို ဖမ်းဆီးလိုက်သည်။ ဒေါသလွှမ်းမိုးနေသော ပရဇာပတိသည် မူးဝေကာ သက်ရှူသက်တမ်းကိုပင် စွန့်လွှတ်သွားသည်။ ထို့နောက် သက်ရှူသက်တမ်းတို့၏ အရှင် ရုဒြာ၊ ဘဂဝန် နီလလောဟိတ သည် အရှင်၏ မျက်နှာမှ ပေါ်ထွန်းလာ၍ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ကရုဏာတော်ကို ပေးအပ်ရန် ဖြစ်၏။
Verse 27
दशधा चैकधा चक्रे स्वात्मानं प्रभुरीश्वरः । ते तेनोक्ता महात्मानो दशधा चैकधा कृताः । यूयं सृष्टा मया वत्सा लोकानुग्रहकारणात् । तस्मात्सर्वस्य लोकस्य स्थापनाय हिताय च
အရှင်အီရှွရ အထွဋ်အမြတ်သည် မိမိအတ္တကို တစ်ပါးတည်းလည်းကောင်း ဆယ်ပါးလည်းကောင်း အဖြစ် ထင်ရှားစေ하였다။ သူ၏ အမိန့်ကို ခံယူသော မဟာတ္တမများလည်း ဆယ်ပါးဖြစ်ကာ တစ်ပါးလည်း ဖြစ်လာကြသည်။ “သင်တို့ကို ငါ ဖန်ဆင်းသည်၊ ချစ်သားတို့၊ လောကတို့ကို ကရုဏာပြုရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လောကအားလုံး၏ တည်တံ့မှုနှင့် အကျိုးချမ်းသာအတွက် လုပ်ဆောင်ကြလော့။”
Verse 29
प्रजासन्तानहेतोश्च प्रयतध्वमतन्द्रिताः । एवमुक्ताश्च रुरुदुर्दुद्रुवुश्च समन्ततः । रोदनाद्द्रावणाच्चैव ते रुद्रा नामतः स्मृताः । ये रुद्रास्ते खलु प्राणा ये प्राणास्ते महात्मकाः
“မျိုးဆက်ပွားပွားရေးအတွက် မပျင်းမနာ ကြိုးစားကြလော့၊ မလျစ်လျူမရှုကြနှင့်” ဟု မိန့်တော်မူသည်။ ထိုသို့ ပြောကြားခံရသဖြင့် သူတို့သည် ငိုကြွေးကာ အရပ်ရပ်သို့ ပြေးလွှားကြသည်။ ငိုကြွေးခြင်း (rodana) နှင့် ထွက်ပြေးစေခြင်း (drāvaṇa) ကြောင့် သူတို့ကို “ရုဒြာ” ဟူသော နာမဖြင့် မှတ်မိကြသည်။ အမှန်တကယ် ရုဒြာတို့သည် ပရాణများ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုပရాణများသည် ကိုယ်ခန္ဓာရှိ အသက်ကို ထိန်းသိမ်းသော မဟာတ္တမ အင်အားများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 31
ततो मृतस्य देवस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । घृणी ददौ पुनः प्राणान्ब्रह्मपुत्रो महेश्वरः । प्रहृष्टवदनो रुद्रः प्राणप्रत्यागमाद्विभोः । अभ्यभाषत विश्वेशो ब्रह्माणं परमं वचः
ထို့နောက် အသက်မဲ့သွားသော ဒေဝ ဗြဟ္မာ၊ ပရမေဋ္ဌိန် အပေါ် မဟာဒေဝ မဟေရှွရ၊ “ဗြဟ္မာ၏ သား” ဟု ခေါ်သော ရုဒြာသည် ကရုဏာဖြင့် ပရాణများကို ပြန်လည် ပေးအပ်하였다။ အင်အားကြီးသူ၏ အသက်ပြန်လာခြင်းကြောင့် ရုဒြာ၏ မျက်နှာသည် ဝမ်းမြောက်လင်းလက်ကာ၊ ကမ္ဘာလောက၏ အရှင် ဗိශ්ဝေရှွရသည် ဗြဟ္မာအား အမြင့်မြတ်သော စကားတော်ကို မိန့်ကြားလေ၏။
Verse 33
माभैर्माभैर्महाभाग विरिंच जगतां गुरो । मया ते प्राणिताः प्राणाः सुखमुत्तिष्ठ सुव्रत । स्वप्नानुभूतमिव तच्छ्रुत्वा वाक्यं मनोहरम् । हरं निरीक्ष्य शनकैर्नेत्रैः फुल्लाम्बुजप्रभैः
မကြောက်ပါနှင့်၊ မကြောက်ပါနှင့်၊ မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသော ဝိရိဉ္စ (ဗြဟ္မာ)၊ လောကတို့၏ ဆရာတော်။ ငါ၏အနုဂ्रहဖြင့် သင်၏ အသက်ရှူသက်တမ်းတို့ ပြန်လည်ရရှိပြီ—ကောင်းမြတ်သော ဝ్రတရှိသူ၊ ပျော်ရွှင်စွာ ထပါ။ ထိုချိုမြိန်သော စကားကို အိပ်မက်တွင် ကြုံသကဲ့သို့ ကြားပြီးနောက်၊ ပွင့်လန်းသော ကြာပန်းကဲ့သို့ တောက်ပသည့် မျက်လုံးများဖြင့် ဟရ (ရှီဝ) ကို တဖြည်းဖြည်း ကြည့်မြင်လေ၏။
Verse 35
तथा प्रत्यागतप्राणः स्निग्धगम्भीरया गिरा । उवाच वचनं ब्रह्मा तमुद्दिश्य कृताञ्जलिः । त्वं हि दर्शनमात्रेण चानन्दयसि मे मनः । को भवान् विश्वमूर्त्या वा स्थित एकादशात्मकः
ထို့နောက် အသက်ရှူသက်တမ်း ပြန်ရသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသော ဗြဟ္မာသည် နူးညံ့၍ နက်ရှိုင်းသော အသံဖြင့် လက်အုပ်ချီကာ ထိုသခင်ကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောလေ၏—«သင်ကို မြင်ရုံမျှဖြင့်ပင် ငါ့စိတ်သည် အာနန္ဒဖြင့် ပြည့်ဝ၏။ သင်သည် မည်သူနည်း—ကမ္ဘာလောက၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်အဖြစ် တည်ရှိ၍ ဒေါ်ဘယ်လ်အတိတ် (၁၁) သဘောတရားဖြင့် တည်နေသူ?»
Verse 37
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा व्याजहार महेश्वरः । स्पृशन् काराभ्यां ब्रह्माणं सुसुखाभ्यां सुरेश्वरः । मां विद्धि परमात्मानं तव पुत्रत्वमागतम् । एते चैकादश रुद्रास्त्वां सुरक्षितुमागताः
ထိုစကားကို ကြားသော် မဟေရှဝရသည် ပြန်လည်မိန့်ကြားလေ၏။ ဒေဝတို့၏ အရှင်သည် ကောင်းမြတ်သော လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဗြဟ္မာကို နူးညံ့စွာ ထိတွေ့ကာ ဆို၏—«ငါကို ပရမాత್ಮာဟု သိလော့၊ သင်ထံသို့ သားအဖြစ် ဆက်နွယ်၍ ရောက်လာသူဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ဤ ရုဒြာ တစ်ဆယ်တစ်ပါးတို့သည်လည်း သင်ကို ကာကွယ်ရန် ရောက်လာကြ၏»။
Verse 39
तस्मात्तीव्रामिमाम्मूर्छां विधूय मदनुग्रहात् । प्रबुद्धस्व यथापूर्वं प्रजा वै स्रष्टुमर्हसि । एवं भगवता प्रोक्तो ब्रह्मा प्रीतमना ह्यभूत् । नानाष्टकेन विश्वात्मा तुष्टाव परमेश्वरम्
«ထို့ကြောင့် ငါ၏အနုဂ्रहဖြင့် ဤပြင်းထန်သော မူးဝေမှုကို ချွတ်ပယ်လော့။ ယခင်ကဲ့သို့ နိုးထလော့—သင်သည် သတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်းရန် အမှန်တကယ် သင့်တော်၏»။ ဤသို့ ဘဂဝန်၏ မိန့်ကြားခြင်းကို ခံရသော ဗြဟ္မာသည် စိတ်ပျော်ရွှင်လာပြီး၊ ကမ္ဘာ၏ အတ္တ (ဝိශ්ဝာတ္မာ) သည် အမျိုးမျိုးသော အష్టက စတုတိများဖြင့် ပရမေရှဝရကို ချီးမွမ်းလေ၏။
Verse 41
ब्रह्मोवाच । नमस्ते भगवन् रुद्र भास्करामिततेजसे । नमो भवाय देवाय रसायाम्बुमयात्मने । शर्वाय क्षितिरूपाय नन्दीसुरभये नमः
ဗြဟ္မာက မိန့်ဆိုသည်— နမസ്കာရပါ၏၊ ဘဂဝန် ရုဒြာ၊ နေရောင်ကဲ့သို့ မတိုင်းတာနိုင်သော တေဇောရှိသူ။ နမို ဘဝ ဒေဝ၊ အနှစ်သာရနှင့် ရေတို့အဖြစ် ပျံ့နှံ့နေသော အတ္တရှိသူ။ နမို ရှဗ္ဝ၊ မြေဓာတ်ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသူ; ထို့ပြင် ဒေဝတို့အနက် မကြောက်မရွံ့သော နန္ဒီအားလည်း နမস্কာရပါ၏။
Verse 42
ईशाय वसवे तुभ्यं नमस्स्पर्शमयात्मने । पशूनां पतये चैव पावकायातितेजसे । भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः । उग्रायोग्रस्वरूपाय यजमानात्मने नमः । महादेवाय सोमाय नमोस्त्वमृतमूर्तये
ထိတွေ့မှုအဖြစ် ကိုယ်တိုင်ထင်ရှားသော အတွင်းကိန်းဝင် အင်အား “ဝသု” ဖြစ်တော်မူသော အီရှာသခင်အား နမောတော်တင်ပါ၏။ သတ္တဝါတို့၏ အရှင် ပశုပတိ၊ အလွန်တောက်ပသော မီးတော်အား နမောတော်တင်ပါ၏။ ကြောက်မက်ဖွယ် ဘီမ၊ အာကာသကဲ့သို့ ကျယ်ဝန်းသော ရုပ်သဏ္ဍာန်၊ အသံ၏ အနှစ်သာရတော်အား နမောတော်တင်ပါ၏။ ကြမ်းတမ်းသော ဥဂ္ဂရ၊ ယဇ္ဈမန်၏ အတွင်းအတ္တဖြစ်တော်မူသော အရှင်အား နမောတော်တင်ပါ၏။ မဟာဒေဝ၊ ဆိုမ—အမృతတော်၏ ရုပ်တော်ဖြစ်တော်မူသော အရှင်အား နမောတော်တင်ပါ၏။
Verse 44
एवं स्तुत्वा महादेवं ब्रह्मा लोकपितामहः । प्रार्थयामास विश्वेशं गिरा प्रणतिपूर्वया । भगवन् भूतभव्येश मम पुत्र महेश्वर । सृष्टिहेतोस्त्वमुत्पन्नो ममांगे ऽनंगनाशनः
ဤသို့ မဟာဒေဝကို ချီးမွမ်းပြီးနောက်၊ လောက၏ အဘိုးအို ဘြဟ္မာသည် ဦးညွတ်ကန်တော့သည့် စကားဖြင့် ဗိශ්ဝေရှကို တောင်းပန်လေ၏—“အရှင်ဘုရား၊ အတိတ်နှင့် အနာဂတ်၏ အရှင်၊ မဟေရှဝရ၊ ငါ၏ သားတော်၊ အနင်္ဂနာသန (ကာမကို ဖျက်ဆီးသူ) တော်မူပါ၏။ ဖန်ဆင်းခြင်းအတွက် အကြောင်းကြောင့် သင်သည် ငါ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ထင်ရှားပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်” ဟု။
Verse 46
तस्मान्महति कार्येस्मिन् व्यापृतस्य जगत्प्रभो । सहायं कुरु सर्वत्र स्रष्टुमर्हसि स प्रजाः । तेनैषां पावितो देवो रुद्रस्त्रिपुरमर्दनः । बाढमित्येव तां वाणीं प्रतिजग्राह शंकरः
“ထို့ကြောင့်၊ ကမ္ဘာလောက၏ အရှင်၊ ဤကြီးမားသော လုပ်ငန်း၌ သင်သည် အလုပ်ရှုပ်နေသဖြင့် နေရာတိုင်းတွင် ကူညီပေးပါ။ ဤပရဇာတို့ကို ဖန်ဆင်းရန် သင်သည် အမှန်တကယ် သင့်တော်ပါသည်” ဟု။ ထိုတောင်းဆိုမှုကြောင့် တ్రိပုရမర్దန ရုဒြာဘုရားသည် စိတ်ပျော်ရွှင်၍ သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို သန့်စင်ပေးတော်မူ၏။ ထို့နောက် ရှင်ကရသည် “ကောင်းပြီ” ဟုဆိုကာ ထိုစကားကို လက်ခံတော်မူ၏။
Verse 48
ततस्स भगवान् ब्रह्मा हृष्टं तमभिनंद्य च । स्रष्टुं तेनाभ्यनुज्ञातस्तथान्याश्चासृजत्प्रजाः । मरीचिभृग्वंगिरसः पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजन्मनसैव च
ထို့နောက် ကောင်းမြတ်သော ဘြဟ္မာသည် ဝမ်းမြောက်၍ ထိုအရှင်ကို ချီးမွမ်းလေ၏။ ဖန်ဆင်းခြင်းအတွက် ထိုအရှင်၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရပြီးနောက် ဘြဟ္မာသည် အခြားသော သတ္တဝါများကိုလည်း ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ စိတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် မရီချိ၊ ဘ္ရိဂု၊ အင်္ဂိရသ၊ ပုလஸ္တျ၊ ပုလဟ၊ ကရတု၊ ဒက္ခ၊ အတြိ၊ ဝသိဋ္ဌ ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။
Verse 49
पुरस्तादसृजद्ब्रह्मा धर्मं संकल्पमेव च । इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा द्वादशादौ प्रकीर्तिताः । सह रुद्रेण संभूताः पुराणा गृहमेधिनः
အစဦး၌ ဘြဟ္မာသည် ဓမ္မကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကల్ప (ရည်ရွယ်ချက်၏ အင်အား) ကိုလည်းကောင်း ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ဤသူတို့ကို ဘြဟ္မာ၏ အထင်ရှားဆုံး သားတော် ဆယ့်နှစ်ပါးအနက် အစောပိုင်းတွင် ထင်ရှားစွာ ကြေညာထားသည်။ သူတို့သည် ရုဒြာနှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းလာကြပြီး၊ အိမ်ထောင်ရှင်ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသော ရှေးဟောင်း မျိုးဆက်တည်ထောင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 51
तेषां द्वादश वंशाः स्युर्दिव्या देवगणान्विताः । प्रजावन्तः क्रियावन्तो महर्षिभिरलंकृताः । अथ देवासुरपित्ःन्मनुष्यांश्च चतुष्टयम् । सह रुद्रेण सिसृक्षुरंभस्येतानि वै विधिः
ထိုသူတို့မှ နတ်သဘင်တို့နှင့်အတူရှိသော သာယာမြတ်သော မျိုးရိုးတစ်ဆယ့်နှစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာ၍ မျိုးဆက်ပေါများ၊ ဓမ္မကိစ္စများတွင် လှုပ်ရှားတက်ကြွကာ မဟာရိရှီတို့၏ ဂုဏ်အလှဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကြ၏။ ထို့နောက် ရုဒြာနှင့်အတူ စီမံခန့်ခွဲသူ ဗိဓိ (ဗြဟ္မာ) သည် မူလရေထဲမှ နတ်၊ အဆုရ၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) နှင့် လူတို့ဟူသော လေးမျိုးကို ဖန်ဆင်းလိုတော်မူ၏။
Verse 53
स सृष्ट्यर्थं समाधाय ब्रह्मात्मानमयूयुजत् । मुखादजनयद्देवान् पित्ःंश्चैवोपपक्षतः । जघनादसुरान् सर्वान् प्रजनादपि मानुषान् । अवस्करे क्षुधाविष्टा राक्षसास्तस्य जज्ञिरे
ဖန်ဆင်းခြင်းအတွက် သူသည် သမာဓိနက်ရှိုင်းစွာ ဝင်ရောက်၍ မိမိအတ္တကို ဗြဟ္မာတတ္တ (ဖန်တီးသဘောတရား) နှင့် ယှဉ်တွဲစေ၏။ သူ၏ ပါးစပ်မှ နတ်တို့ကို မွေးဖွားစေပြီး၊ ဘေးဖက်မှ ပိတೃ (ဘိုးဘွားအဖများ) ကို ထုတ်ပေါ်စေ၏။ တင်ပါးမှ အဆုရတို့အားလုံးကို ဖြစ်စေပြီး၊ မျိုးပွားအင်္ဂါမှ လူတို့ကို ဖြစ်စေ၏။ အညစ်အကြေးမှ ဆာလောင်ခြင်းကပ်လျက် ရက္ခသတို့သည် သူထံမှ မွေးဖွားလာကြ၏။
Verse 55
पुत्रास्तमोरजःप्राया बलिनस्ते निशाचराः । सर्पा यक्षास्तथा भूता गंधर्वाः संप्रजज्ञिरे । वयांसि पक्षतः सृष्टाः पक्षिणो वक्षसो ऽसृजत् । मुखतोजांस्तथा पार्श्वादुरगांश्च विनिर्ममे
“သင်၏သားတို့သည် တမောနှင့် ရဇော အလွန်များသော အင်အားကြီး ညအတွင်းလှုပ်ရှားသည့် သတ္တဝါများဖြစ်ကြ၏။ မြွေများ၊ ယက္ခများ၊ ဘူတများ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများလည်း ပြည့်စုံစွာ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ ငှက်တို့သည် အတောင်များမှ ဖြစ်လာပြီး၊ အတောင်ပါသတ္တဝါတို့ကို ရင်ဘတ်မှ ဖန်ဆင်း၏။ ပါးစပ်မှ လူတို့ကို ပြုလုပ်ကာ၊ ဘေးဖက်မှလည်း မြွေဆန်သော သတ္တဝါတို့ကို ဖန်တီး၏။”
Verse 57
औषध्यः फलमूलानि रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे । गायत्रीं च ऋचं चैव त्रिवृत्साम रथंतरम्
ထိုအမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်၏ အမွှေးအမျှင်များမှ ဆေးဖက်ဝင် အပင်များနှင့် သစ်သီး၊ အမြစ်အမျိုးမျိုးတို့ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့ပြင် သန့်ရှင်းသော ဂါယတ္ရီ၊ Ṛk မန္တရများ၊ တြိဝෘတ် စာမန်နှင့် ရထန္တရ ဂီတသံလည်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
Verse 59
अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात् । यजूंषि त्रैष्टुभं छंदःस्तोमं पञ्चदशं तथा । बृहत्साम तथोक्थं च दक्षिणादसृजन्मुखात् । सामानि जगतीछंदः स्तोमं सप्तदशं तथा
သူ၏ အရှေ့ဆုံး ပါးစပ်မှ ယဇ్ఞများအနက် ပထမဖြစ်သော အဂ္နိဋ္ဌောမကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့ပြင် ယဇုစ် မန္တရများကို တြိဋ္ဌုဘ် ချန်ဒနှင့် ဆတိုမ ၁၅ မျိုးနှင့်အတူ ထုတ်ပေါ်စေ၏။ ညာဘက် ပါးစပ်မှ ဘృဟတ် စာမန်နှင့် ဥက္ထကို ဖန်ဆင်းပြီး၊ ထို့အတူ စာမန် သီချင်းများ၊ ဇဂတီ ချန်ဒနှင့် ဆတိုမ ၁၇ မျိုးကိုလည်း ထုတ်ပေါ်စေ၏။
Verse 61
वैरूप्यमतिरात्रं च पश्चिमादसृजन्मुखात् । एकविंशमथर्वाणमाप्तोर्यामाणमेव च । अनुष्टुभं स वैराजमुत्तरादसृजन्मुखात् । उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे
အနောက်ဘက်ရှိ မျက်နှာမှ ဝိုင်ရူပျနှင့် အတိရာထရ အယဇ္ဈနာများကို ထုတ်ဖော်စေ၍၊ ထို့ပြင် ဧကဝိṃśa နှင့် အာပ္တိုရျာမ အယဇ္ဈနာတို့ကို အထာဝန် ဝေဒသဘောတရားနှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းစေတော်မူ၏။ မြောက်ဘက်ရှိ မျက်နှာမှ ဝိုင်ရာဇ အနုṣṭုဘ် ချန်ဒ်ကို ထုတ်ဖော်စေ၏။ ထို့နောက် ကိုယ်အင်္ဂါများမှ အဆင့်မြင့်အဆင့်နိမ့် မျိုးစုံသော သတ္တဝါတို့ မွေးဖွားလာကြ၏။
Verse 63
यक्षाः पिशाचा गंधर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः । नरकिन्नररक्षांसि वयःपशुमृगोरगाः । अव्ययं चैव यदिदं स्थाणुस्थावरजंगमम् । तेषां वै यानि कर्माणि प्राक्सृष्टानि प्रपेदिरे
ယက္ခ၊ ပိသာချ၊ ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ္စရာအဖွဲ့များ၊ လူသား၊ ကိန္နရနှင့် ရက္ခသ၊ ငှက်၊ နွားတိရစ္ဆာန်၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နှင့် မြွေတို့—ဤမပျက်မယွင်းသော စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှု အတည်မတည်၊ တည်ငြိမ်သော်လည်းကောင်း လှုပ်ရှားသော်လည်းကောင်း—တစ်ဦးချင်းစီသည် ဖန်ဆင်းခြင်းအစကတည်းက သတ်မှတ်ထားသော လုပ်ငန်းနှင့် တာဝန်တို့ထဲသို့ ဝင်ရောက်လျက်ရှိကြ၏။
Verse 65
तान्येव ते प्रपद्यंते सृज्यमानाः पुनः पुनः । हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते । तद्भाविताः प्रपद्यंते तस्मात्तत्तस्य रोचते । महाभूतेषु नानात्वमिंद्रियार्थेषु मुक्तिषु
သူတို့သည် ထပ်ခါထပ်ခါ ဖန်ဆင်းခံရသော်လည်း ထိုအခြေအနေများကိုသာ အမြဲတမ်း ခိုလှုံကြသည်—အကြမ်းဖက်နှင့် မအကြမ်းဖက်၊ နူးညံ့နှင့် ကြမ်းတမ်း၊ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ၊ အမှန်နှင့် အမှားတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်။ ထိုသဘောထားများဖြင့် ပုံသွင်းခံရသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်းများသို့ ဝင်ရောက်ကြပြီး၊ ထို့ကြောင့် တစ်ဦးချင်းစီသည် မိမိ၏ အလေ့အထနှင့် ကိုက်ညီသည့်အရာကိုသာ နှစ်သက်လေသည်။ ထို့ကြောင့် မဟာဘူတများ၊ အင်္ဒြိယအာရုံအရာများနှင့် မုက္ခလမ်းကြောင်းများအတွင်း၌ပင် မျိုးကွဲခြားနားမှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။
Verse 67
विनियोगं च भूतानां धातैव व्यदधत्स्वयम् । नाम रूपं च भूतानां प्राकृतानां प्रपञ्चनम् । वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे ऽसौ पितामहः । आर्षाणि चैव नामानि याश्च वेदेषु वृत्तयः
ဖန်ဆင်းရှင် ဘြဟ္မာသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ကိုယ်တိုင် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပြီး၊ သဘာဝဓာတ်များ၏ ပေါ်လွင်သော မျိုးစုံကွဲပြားမှုကို အမည်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန် သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ဖြန့်ကျက်ပြသခဲ့သည်။ အစဦး၌ ကမ္ဘာတို့၏ အဘိုးတော်ဖြစ်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဝေဒ၏ သဒ္ဒါသံများမှပင် အမည်ခေါ်ဆိုမှုများကို ဖန်တီးခဲ့ရာ၊ ဥစ္စာရ် (ārṣa) အမည်များနှင့် ဝေဒများအတွင်းရှိ အသုံးအနှုန်းနှင့် ပြောဆိုပုံစံများကိုပါ ထည့်သွင်းဖန်တီးခဲ့သည်။
Verse 69
शर्वर्यंते प्रसूतानां तान्येवैभ्यो ददावजः । यथर्तावृतुलिंगानि नानारूपाणि पर्यये । दृश्यंते तानि तान्येव तथा भावा युगादिषु । इत्येष करणोद्भूतो लोकसर्गस्स्वयंभुवः
ပျက်စီးခြင်း၏ ညအဆုံးတွင် မမွေးဖွားသော အရှင် (အဇ) သည် ဤသတ္တဝါတို့အား ယခင်က ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည့် ကိရိယာနှင့် စွမ်းရည်များကို ထပ်မံ ပေးအပ်တော်မူ၏။ ရာသီအမှတ်အသားများသည် အလှည့်ကျ အမျိုးမျိုးသော ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာသကဲ့သို့၊ ယုဂအစများတွင်လည်း ထိုတူညီသော အခြေအနေများ ပြန်လည်ပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဤသို့ဖြင့် ပေါ်ထွန်းစေသော ကိရိယာအကြောင်းတရားများမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် စွယ်မ်ဘူ၏ လောကဖန်ဆင်းမှုကို ဖော်ပြထားသည်။
Verse 71
महदाद्योविशेषांतो विकारः प्रकृतेः स्वयम् । चंद्रसूर्यप्रभाजुष्टो ग्रहनक्षत्रमंडितः । नदीभिश्च समुद्रैश्च पर्वतैश्च स मंडितः । परैश्च विविधैरम्यैस्स्फीतैर्जनपदैस्तथा
မဟတ် (Mahat) မှ စ၍ ထူထဲသော ဝိသေသများအထိ ဤစကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် ပရကృతိ (Prakṛti) ၏ ကိုယ်တိုင်ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်၏။ လနှင့် နေရောင်ခြည်ဖြင့် တင့်တယ်ကာ ဂြိုဟ်များနှင့် နက္ခတ်စုများဖြင့် အလှဆင်ထား၏။ မြစ်များ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ တောင်တန်းများဖြင့်လည်း တင့်တယ်ပြီး အမျိုးမျိုးသော လှပ၍ စည်ပင်သော နယ်မြေ၊ တိုင်းပြည်များဖြင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။
Verse 73
तस्मिन् ब्रह्मवने ऽव्यक्तो ब्रह्मा चरति सर्ववित् । अव्यक्तबीजप्रभव ईश्वरानुग्रहे स्थितः । बुद्धिस्कंधमहाशाख इन्द्रियांतरकोटरः । महाभूतप्रमाणश्च विशेषामलपल्लवः
ဗြဟ္မဝန (Brahma-vana) ထဲ၌ အရာအားလုံးကို သိမြင်သော ဗြဟ္မာသည် အဗျက္တ (မထင်ရှားသော) အဖြစ်ဖြင့် လှည့်လည်နေ၏။ အဗျက္တ၏ မျိုးစေ့မှ ပေါက်ဖွားလာပြီး အီශ්ဝရ (Īśvara) ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့်သာ တည်ရှိ၏။ သူ၏ တံခွန်သည် ဘုဒ္ဓိ (buddhi) ဖြစ်၍ မဟာစောင်းများသည် ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်မှုများ ဖြစ်ကြ၏။ အတွင်းအပေါက်များသည် အင်ဒြိယတို့၏ အတွင်းလှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်၏။ သူ၏ အတိုင်းအတာသည် မဟာဘူတများ ဖြစ်ပြီး ရွက်များသည် သန့်ရှင်းသော ဝိသေသများ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 75
धर्माधर्मसुपुष्पाढ्यः सुखदुःखफलोदयः । आजीव्यः सर्वभूतानां ब्रह्मवृक्षः सनातनः । द्यां मूर्धानं तस्य विप्रा वदंति खं वै नाभिं चंद्रसूर्यौ च नेत्रे । दिशः श्रोत्रे चरणौ च क्षितिं च सो ऽचिन्त्यात्मा सर्वभूतप्रणेता
ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ ပန်းပွင့်များဖြင့် ပြည့်ဝ၍ သုခနှင့် ဒုက္ခ အသီးများကို ထွက်ပေါ်စေသော ထာဝရ ဗြဟ္မသစ်ပင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ဖြစ်လာ၏။ ပညာရှိတို့က ၎င်း၏ ခေါင်းသည် ကောင်းကင်ဘုံ၊ ၎င်း၏ နာဘိသည် မိုးကောင်းကင်၊ လနှင့် နေသည် မျက်စိများ၊ အရပ်ဒిశများသည် နားများ၊ မြေကြီးသည် ခြေများဟု ဆိုကြ၏။ မစဉ်းစားနိုင်သော သဘောတရားရှိသူသည် သတ္တဝါအားလုံးကို လှုံ့ဆော်ညွှန်ကြား၍ စီမံခန့်ခွဲသူ ဖြစ်၏။
Verse 77
वक्त्रात्तस्य ब्रह्मणास्संप्रसूतास्तद्वक्षसः क्षत्रियाः पूर्वभागात् । वैश्या उरुभ्यां तस्य पद्भ्यां च शूद्राः सर्वे वर्णा गात्रतः संप्रसूताः
ထို ဗြဟ္မာ၏ ပါးစပ်မှ ဗြာဟ္မဏများ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ ရင်ဘတ်မှ—ရှေ့ပိုင်းမှ—ခ္ෂတ္တရိယများ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ ပေါင်များမှ ဝိုင်ရှျများ ပေါ်ထွန်းလာပြီး ခြေများမှ ရှုဒြများ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဝဏ္ဏအားလုံးသည် သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှပင် ထင်ရှားလာကြ၏။
Brahmā’s attempt to create and the sequential emergence of distinct creations (sargas), including immobile beings, animals, devas, and humans, framed as graded outcomes of guṇa-dominance and cognitive covering/uncovering.
It functions as a psychological-metaphysical account of how tamas veils consciousness during creation, producing graded delusion states that condition the capacity of beings to perceive, act, and orient toward liberation.
The chapter emphasizes the srotas-based classes—mukhya/sthāvara (immobile), tiryaksrotas (animals), ūrdhvasrotas (devas), and arvāksrotas (humans)—and then systematizes them within the broader nine-sarga schema.