त्रिमूर्तिसाम्यं तथा महेश्वरस्य परमार्थकारणत्वम् | Equality of the Trimūrti and Maheśvara as the Supreme Cause

Verse 1

वायुरुवाच । पुरुषाधिष्ठितात्पूर्वमव्यक्तादीश्वराज्ञया । बुद्ध्यादयो विशेषांता विकाराश्चाभवन् क्रमात्

ဝါယုက ပြော၏—အမြင့်မြတ်သော အရှင်၏ အမိန့်တော်ဖြင့်၊ ပုရုရှ (Puruṣa) ၏ အုပ်စိုးဝင်ရောက်ခြင်း မတိုင်မီ၊ မဖော်ထုတ်သေးသော အဗျက္တမှ ဗုဒ္ဓိ (buddhi) မှ စ၍ သီးခြားသော ကြမ်းတမ်းသတ္တဝါဒြပ်များအထိ အပြောင်းအလဲများသည် အစဉ်လိုက် ပေါ်ပေါက်လာကြ၏။

Verse 2

ततस्तेभ्यो विकारेभ्यो रुद्रो विष्णुः पितामहः । कारणत्वेन सर्वेषां त्रयो देवाः प्रजज्ञिरे

ထို့နောက် ထိုပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်မှုများမှ ရုဒြ (Rudra)၊ ဝိဿဏု (Viṣṇu) နှင့် ပိတာမဟ (Pitāmaha—ဗြဟ္မာ) တို့ ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။ သတ္တဝါနှင့် လောကအားလုံး၏ အကြောင်းတရားအဖြစ် ဤသုံးပါးသော ဒေဝတားတို့ မွေးဖွားထင်ရှားလာ၏။

Verse 3

सर्वतो भुवनव्याप्तिशक्तिमव्याहतां क्वचित् । ज्ञानमप्रतिमं शश्वदैश्वर्यं चाणिमादिकम्

သူသည် အရပ်ရပ်၌ လောကအားလုံးကို လွှမ်းခြုံနိုင်သော တားဆီးမရသော အင်အားကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဉာဏ်တော်ရှိပြီး၊ အဏိမာ (aṇimā) စသည့် ယောဂသိဒ္ဓိများနှင့်တကွ နိစ္စတည်သော အိုင်ရှွရယ (အရှင်အာဏာ) ကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။

Verse 4

सृष्टिस्थितिलयाख्येषु कर्मसु त्रिषु हेतुताम् । प्रभुत्वेन सहैतेषां प्रसीदति महेश्वरः

ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်လျက်ခြင်းဟူသော လုပ်ငန်းသုံးပါး၌ မဟာဒေဝသည် အတွင်းက အကြောင်းရင်းအဖြစ် ဖြစ်တည်၏။ ထိုအင်အားများပေါ် အာဏာတော်နှင့်တကွ မဟေရှဝရသည် ကရုဏာဖြင့် အုပ်စိုးကာ စကြဝဠာလမ်းစဉ်ကို စည်းကမ်းတကျ ပြည့်စုံစေတော်မူ၏။

Verse 5

कल्पान्तरे पुनस्तेषामस्पर्धा बुद्धिमोहिनाम् । सर्गरक्षालयाचारं प्रत्येकं प्रददौ च सः

ကပ္ပအဆုံး၌ ထပ်မံ၍ စိတ်မောဟပြီး ပြိုင်ဆိုင်လိုသူတို့အား တစ်ဦးချင်းစီအတွက် သင့်တော်သော တာဝန်များ—ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်လျက်ခြင်းနှင့် သတ်မှတ်ထားသော အကျင့်အကြံ—ကို မဟာရှဝရသည် ပြန်လည် ခွဲဝေပေးတော်မူ၍ စကြဝဠာစည်းကမ်းကို ထိန်းသိမ်းစေတော်မူ၏။

Verse 6

एते परस्परोत्पन्ना धारयन्ति परस्परम् । परस्परेण वर्धंते परस्परमनुव्रताः

ဤအရာတို့သည် အပြန်အလှန် အားထားကာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး အပြန်အလှန် ထောက်ပံ့ကြ၏။ အချင်းချင်းကြောင့် တိုးပွားလာကာ အချင်းချင်း၏ လမ်းစဉ်ကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာ၍ ဆက်နွယ်ချည်နှောင်နေကြ၏။

Verse 7

क्वचिद्ब्रह्मा क्वचिद्विष्णुः क्वचिद्रुद्रः प्रशस्यते । नानेन तेषामाधिक्यमैश्वर्यं चातिरिच्यते

အချို့နေရာများတွင် ဗြဟ္မာကို ချီးမွမ်းကြသည်၊ အချို့နေရာများတွင် ဗိဿနိုးကို၊ အချို့နေရာများတွင် ရုဒြကို ချီးမွမ်းကြသည်။ သို့သော် ဤအချက်ကြောင့် မည်သူကမျှ ပို၍သာလွန်သည် သို့မဟုတ် ပို၍ကြီးမြတ်သည်ဟု အတည်မပြုနိုင်ပါ။

Verse 8

मूर्खा निंदंति तान्वाग्भिः संरंभाभिनिवेशिनः । यातुधाना भवंत्येव पिशाचाश्च न संशयः

ဒေါသနှင့် ခေါင်းမာသော စွဲလမ်းမှုတို့ဖြင့် တွန်းအားပေးခံရသော လူမိုက်တို့သည် ထိုသို့သော ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သူများကို ကြမ်းတမ်းသော စကားလုံးများဖြင့် ကဲ့ရဲ့ကြ၏။ အမှန်စင်စစ် သူတို့သည် ယာတုဓာနနှင့် ပိသာစများကဲ့သို့ ဖြစ်လာကြမည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပေ။

Verse 9

देवो गुणत्रयातीतश्चतुर्व्यूहो महेश्वरः । सकलस्सकलाधारशक्तेरुत्पत्तिकारणम्

မဟာဒေဝသည် သုံးပါးသော ဂုဏ်တို့ထက် သာလွန်တော်မူ၏။ မဟေသုရအဖြစ် ကိုယ်တော်သည် လေးပါးသော နတ်ဘုရားအသွင်ဖြင့် ထင်ရှားသော်လည်း၊ ပြည့်စုံပြီး ပြီးပြည့်စုံသော တစ်ဆူတည်းသော အရှင်အဖြစ် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်—အရာခပ်သိမ်းကို ထောက်ပံ့ပေးပြီး ရှက္ကတိ (Shakti) ပေါ်ပေါက်လာကာ ဖန်ဆင်းခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်းရင်းခံလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 10

सोयमात्मा त्रयस्यास्य प्रकृतेः पुरुषस्य च । लीलाकृतजगत्सृष्टिरीश्वरत्वे व्यवस्थितः

ကိုယ်တော်သည်—ဤအမြင့်မြတ်ဆုံးသော အတ္တသည်—ဤသုံးပါးသောအစုအဝေး၊ ပရကရိတိ (Prakṛti) နှင့် ပုရိသ (Puruṣa) တို့၏ အရှင်သခင် (Īśvara) အဖြစ် တည်ရှိတော်မူ၏။ စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းခြင်းသည် ကိုယ်တော်၏ နတ်ဘုရားကစားမှု (līlā) အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 11

यस्सर्वस्मात्परो नित्यो निष्कलः परमेश्वरः । स एव च तदाधारस्तदात्मा तदधिष्ठितः

အရာခပ်သိမ်းထက် မြင့်မြတ်တော်မူသော၊ ထာဝရဖြစ်တော်မူသော၊ အပိုင်းအခြားမရှိသော၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အရှင်သခင်—ကိုယ်တော်သည်သာလျှင် အရာခပ်သိမ်း၏ အထောက်အပံ့၊ အနှစ်သာရ အတ္တနှင့် အရာခပ်သိမ်း တည်မှီရာ အရှင်ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 12

तस्मान्महेश्वरश्चैव प्रकृतिः पुरुषस्तथा । सदाशिवभवो विष्णुर्ब्रह्मा सर्वशिवात्मकम्

ထို့ကြောင့် မဟေရှ္ဝရသည် အမှန်တကယ် ပရကృతိ (မူလသဘာဝ) လည်းဖြစ်၊ ပုရုಷ (သိမြင်သဘော) လည်းဖြစ်၏။ စဒါရှီဝမှ ဗိෂ္ဏုနှင့် ဗြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ အရာအားလုံးသည် ရှီဝ၏ သဘာဝတည်းဟူ၏။

Verse 13

प्रधानात्प्रथमं जज्ञे वृद्धिः ख्यातिर्मतिर्महान् । महत्तत्त्वस्य संक्षोभादहंकारस्त्रिधा ऽभवत्

ပရဓာနမှ ပထမဦးစွာ မဟတ် (မဟတ္တတ္တဝ) ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ၎င်းကို ဝೃဒ္ဓိ၊ ချာတိ၊ မတိ ဟုလည်း ခေါ်ကြ၏။ ထို မဟတ်တတ္တဝ၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် အဟံကာရ (အတ္တသဘော) သုံးမျိုးဖြစ်ပေါ်လာ၏။

Verse 14

अहंकारश्च भूतानि तन्मात्रानींद्रियाणि च । वैकारिकादहंकारात्सत्त्वोद्रिक्तात्तु सात्त्विकः

အဟံကာရမှ ဓာတ်များ၊ တန်မာတ်ရာ (သိမ်မွေ့အနှစ်သာရများ) နှင့် အင်ဒြိယ (အာရုံခံအင်္ဂါများ) ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့ပြင် စတ္တဝ အလွန်ထင်ရှားသော ဝိုင်ကာရိက အဟံကာရမှ စာတ္တဝိက သဘောတရားဟု ခေါ်သော အလင်းရောင်သဘော ပေါ်လာ၏။

Verse 15

वैकारिकः स सर्गस्तु युगपत्संप्रवर्तते । बुद्धीन्द्रियाणि पञ्चैव पञ्चकर्मेंद्रियाणि च

ထို စတ္တဝိက (ဝိုင်ကာရိက) သဘောတရားမှ စೃષ્ટိဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် တပြိုင်နက်တည်း စတင်လှုပ်ရှားလာသည်။ ဉာဏ်အင်္ဒြိယ ၅ ပါးနှင့် ကర్మအင်္ဒြိယ ၅ ပါးတို့လည်း အတူတကွ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 16

एकादशं मनस्तत्र स्वगुणेनोभयात्मकम् । तमोयुक्तादहंकाराद्भूततन्मात्रसंभवः

ထိုနေရာတွင် အဓိကတရား ၁၁ ခုမြောက်အဖြစ် စိတ် (မနစ်) သည် မိမိ၏ဂုဏ်သဘောကြောင့် သိမြင်ခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံးကို ပါဝင်သည့် သဘောဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ တမစ်နှင့် ယှဉ်သော အဟင်ကာရမှ တန်မာတ်ရများနှင့် ဘူတများ (ကြမ်းသဘောဓာတ်များ) ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 17

भूतानामादिभूतत्वाद्भूतादिः कथ्यते तु सः । भूतादेश्शब्दमात्रं स्यात्तत्र चाकाशसंभवः

သတ္တဝါအပေါင်းတို့အတွက် အဓိကဓာတ်အဖြစ် အစဉ်အလာအရ ထိုအရာကို «ဘူတာဒီ» (ဓာတ်တို့၏ မူလ) ဟု ခေါ်ကြသည်။ «ဘူတာဒီ» ဟူသည်မှာ အမည်တပ်ခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး ထိုသိမ်မွေ့သော တတ္တဝါမှ အာကာသ (လေဟာနယ်/အီသာ) ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 18

आकाशात्स्पर्श उत्पन्नः स्पर्शाद्वायुसमुद्भवः । वायो रूपं ततस्तेजस्तेजसो रससंभवः

အာကာသ (လေဟာနယ်/အီသာ) မှ ထိတွေ့မှု၏ သိမ်မွေ့သော သဘောတရား (စပရှ) ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိတွေ့မှုမှ ဝါယု (လေ) မွေးဖွားသည်။ လေမှ ရုပ်သဘော (ပုံသဏ္ဌာန်) ထွက်ပေါ်၍ ထိုမှ တေဇစ် (မီး) ဖြစ်လာသည်။ မီးမှ ရသ (အရသာ) ၏ သဘောတရား ပေါ်ထွန်းသည်။

Verse 19

रसादापस्समुत्पन्नास्तेभ्यो गन्धसमुद्भवः । गन्धाच्च पृथिवी जाता भूतेभ्योन्यच्चराचरम्

ရသ (အရသာ) မှ အာပစ် (ရေ) ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ထိုရေမှ ဂန္ဓ (အနံ့) ထွက်ပေါ်လာသည်။ အနံ့မှ ပෘထဝီ (မြေ) ဖြစ်လာပြီး၊ ဓာတ်တို့မှ လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့လည်း ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။

Verse 20

पुरुषाधिष्ठितत्वाच्च अव्यक्तानुग्रहेण च । महदादिविशेषान्ता ह्यण्डमुत्पादयन्ति ते

ထိုတတ္တဝါတို့သည် ပုရုရှ (အမြင့်ဆုံး အရှင်) ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ရှိကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ အဗျက္တ (မထင်ရှားသော အခြေခံ) ၏ ကရုဏာပံ့ပိုးမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ မဟတ်မှ စ၍ အထူးပြုဓာတ်များအထိ ထိုသဘောတရားတို့က ကမ္ဘာ့ဥ (အဏ္ဍ) ကို ပေါ်ထွန်းစေကြသည်။

Verse 21

तत्र कार्यं च करणं संसिद्धं ब्रह्मणो यदा । तदंडे सुप्रवृद्धो ऽभूत्क्षेत्रज्ञो ब्रह्मसंज्ञितः

ထိုကမ္ဘာ့စနစ်အတွင်း၌ ပရဟ္မာ၏ ကာရျ (ပေါ်ထွန်းမည့် လောက) နှင့် ကရဏ (ဖန်ဆင်းရေးကိရိယာများ) တို့ ပြည့်စုံအောင်မြင်သည့်အခါ၊ ထိုကမ္ဘာ့ဥအတွင်း၌ «ကေတ္တရဇ္ဉ» (ကွင်း၏ သိသူ) သည် အပြည့်အဝ ကြီးထွားပေါ်ထွန်းလာ၍ «ပရဟ္မာ» ဟူသော အမည်ဖြင့် သိကြသည်။

Verse 22

स वै शरीरी प्रथमः स वै पुरुष उच्यते । आदिकर्ता स भूतानां ब्रह्माग्रे समवर्तत

ထိုသူသည် အမှန်တကယ် ပထမဆုံး ကိုယ်ထည်ရှိသော အရှင်ဖြစ်၏; ထို့ကြောင့် «ပုရုရှ» (Puruṣa) ဟု ခေါ်ကြ၏။ သူသည် သတ္တဝါအပေါင်း၏ မူလဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်ပြီး ဘြဟ္မာ (Brahmā) မတိုင်မီကတည်းက ရှိနေ၍ ဖန်ဆင်းခြင်း၏ ရှေ့ဆုံးတွင် တည်ရှိ၏။

Verse 23

तस्येश्वरस्य प्रतिमा ज्ञानवैराग्यलक्षणा । धर्मैश्वर्यकरी बुद्धिर्ब्राह्मी यज्ञे ऽभिमानिनः

ထိုအရှင် ဣဿဝရ (Īśvara) ၏ ပရတိမာ (pratimā) သည် အမှန်တရားအသိပညာနှင့် ဝိုင်ရာဂျျ (vairāgya) — မကပ်မငြိသော စိတ်ထားဖြင့် လက္ခဏာပြု၏။ ယဇ္ဉ (yajña) ကို အုပ်စိုးသော ဘြာဟ္မီ (Brahmī) ဉာဏ်အင်အားသည် ဓမ္မနှင့် အိုင်ရှွရျ (aiśvarya) — ဒေဝီယ သာယာဝပြောမှုကို ပေးတော်မူ၏။

Verse 24

अव्यक्ताज्जायते तस्य मनसा यद्यदीप्सितम् । वशी विकृत्वात्त्रैगुण्यात्सापेक्षत्वात्स्वभावतः

အဝျက်တ (avyakta) — မဖော်ပြနိုင်သော အခြေအနေမှ ထိုကိုယ်ထည်ရှိသူအတွက် စိတ်က လိုလားသမျှ အရာရာ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သို့သော် ဇီဝ (jīva) သည် အမှန်တကယ် အာဏာရှင်မဟုတ်; သဘာဝအားဖြင့် ပြောင်းလဲလွယ်ကူ၍ တြိဂုဏ (guṇa) သုံးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကာ အခြေအနေများကို မှီခိုရသဖြင့် ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ကျရောက်၏။

Verse 25

त्रिधा विभज्य चात्मानं त्रैलोक्ये संप्रवर्तते । सृजते ग्रसते चैव वीक्षते च त्रिभिस्स्वयम्

မိမိ၏အတ္တကို သုံးမျိုးခွဲ၍ သုံးလောကလုံး၌ လှုပ်ရှားစေတော်မူ၏။ အင်အားသုံးပါးဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ဖန်ဆင်း၊ ပြန်လည်သိမ်းယူ(စားသုံး)၍ ထိန်းညှိကြည့်ရှုတော်မူ၏။

Verse 26

चतुर्मुखस्तु ब्रह्मत्वे कालत्वे चांतकस्स्मृतः । सहस्रमूर्धा पुरुषस्तिस्रोवस्थास्स्वयंभुवः

ဗြဟ္မာဖြစ်သောအခြေအနေ၌ ကိုယ်တော်ကို မျက်နှာလေးပါးရှိသူဟု မှတ်မိကြ၏။ ကာလ(အချိန်)ဖြစ်သောအခြေအနေ၌ အဆုံးသတ်သူ အန္တက(Antaka) ဟု ခေါ်ကြ၏။ ကောစမစ်ပုရုရှ(Puruṣa) အဖြစ်၌ ထောင်ခေါင်းပုရုရှ ဖြစ်တော်မူပြီး၊ ကိုယ်တိုင်မွေးဖွားသူ(Svayambhū) အဖြစ်၌ သုံးအခြေအနေတို့၌ တည်နေတော်မူ၏။

Verse 27

सत्त्वं रजश्च ब्रह्मा च कालत्वे च तमो रजः । विष्णुत्वे केवलं सत्त्वं गुणवृद्धिस्त्रिधा विभौ

ဗြဟ္မာ (Brahmā) အဖြစ်၌ စတ္တဝ (sattva) နှင့် ရဇ (rajas) ရှိသည်။ ကာလ (Kāla) အဖြစ်၌ တမ (tamas) နှင့် ရဇ ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ဗိဿဏု (Viṣṇu) အဖြစ်၌ စတ္တဝ တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော သခင်၌ ဂုဏ (guṇa) ၏ ထင်ရှားတိုးပွားမှုသည် သုံးမျိုးဖြစ်သည်။

Verse 28

ब्रह्मत्वे सृजते लोकान् कालत्वे संक्षिपत्यपि । पुरुषत्वे ऽत्युदासीनः कर्म च त्रिविधं विभोः

သူသည် ဗြဟ္မာ (Brahmā) အဖြစ်ကို ခံယူသော် လောကများကို ဖန်ဆင်းပေါ်ထွန်းစေသည်။ ကာလ (Kāla) အဖြစ်ကို ခံယူသော် ထိုလောကများကို ပြန်လည်သိမ်းယူလည်း ပြုသည်။ ထို့ပြင် အမြင့်ဆုံး ပုရုရှ (Supreme Puruṣa) အဖြစ်၌ အလွန်အမင်း မကပ်မငြိ ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် သခင်၏ လှုပ်ရှားမှု (ကర్మ) သည် သုံးမျိုးဖြစ်သည်။

Verse 29

एवं त्रिधा विभिन्नत्वाद्ब्रह्मा त्रिगुण उच्यते । चतुर्धा प्रविभक्तत्वाच्चातुर्व्यूहः प्रकीर्तितः

ထို့ကြောင့် ဗြဟ္မာ (Brahmā) သည် သုံးမျိုးခွဲခြားကွဲပြားနေသဖြင့် တ్రိဂုဏ (ဂုဏသုံးပါး) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် လေးမျိုးခွဲဝေထားသဖြင့် «ချာတုရဗျူဟ» (cāturvyūha) ဟုလည်း ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။

Verse 30

आदित्वादादिदेवो ऽसावजातत्वादजः स्मृतः । पाति यस्मात्प्रजाः सर्वाः प्रजापतिरिति स्मृतः

သူသည် ပထမဦးဆုံးဖြစ်သောကြောင့် «မူလဒေဝ» ဟု မှတ်မိကြသည်။ မမွေးဖွားသူဖြစ်သောကြောင့် «အဇ» (မမွေးဖွားသူ) ဟု ခေါ်ကြသည်။ သတ္တဝါအားလုံးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သောကြောင့် «ပရာဇာပတိ» (သတ္တဝါတို့၏ အရှင်) ဟု မှတ်မိကြသည်။

Verse 31

हिरण्मयस्तु यो मेरुस्तस्योल्बं सुमहात्मनः । गर्भोदकं समुद्राश्च जरायुश्चाऽपि पर्वताः

ရွှေရောင် မေရုတောင်သည် ထို မဟာအာတ္မာ ကောသမစ်ပုရုရှ၏ «အပြင်အလွှာ/အဖွားအကျန်» ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ဂర్భောဒက ရေများသည် သမုဒ္ဒရာများ ဖြစ်လာပြီး၊ တောင်တန်းများလည်း ထိုကို ဝန်းရံသော «အမြှေးအလွှာ» (jarāyu) ကဲ့သို့ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 32

तस्मिन्नंडे त्विमे लोका अंतर्विश्वमिदं जगत् । चंद्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना

ထိုကောစ्मिक ဥ (အဏ္ဍ) အတွင်း၌ ဤလောကများ—အမှန်တကယ် ဤအတွင်းကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံး—ပါဝင်နေသည်။ လနှင့် နေ၊ ကြယ်စုများနှင့် ဂြိုဟ်များအပါအဝင်၊ အရာအားလုံးကို လှုပ်ရှားစေသော လေ (ဝါယု) လည်း ပါဝင်၏။

Verse 33

अद्भिर्दशगुणाभिस्तु बाह्यतोण्डं समावृतम् । आपो दशगुणेनैव तेजसा बहिरावृताः

အပြင်ဘက်အခွံကို ရေဖြင့် အပြင်မှ ဖုံးအုပ်ထားသည်၊ အတိုင်းအတာအားဖြင့် ဆယ်ဆ (တစ်ဆယ်ဆ) ဖြစ်၏။ ထိုရေများကိုလည်း အပြင်ဘက်မှ မီးဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားပြီး၊ မီးလည်း ထိုနည်းတူ ဆယ်ဆ ဖြစ်၏။

Verse 34

तेजो दशगुणेनैव वायुना बहिरावृतम् । आकाशेनावृतो वायुः खं च भूतादिनावृतम्

မီးကို အပြင်ဘက်မှ လေဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားပြီး၊ လေသည် ဆယ်ဆ (တစ်ဆယ်ဆ) ကြီး၏။ လေကို အာကာသ (အကာရှ/အာကာသ) ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားပြီး၊ အာကာသကိုလည်း ဓာတ်များအစပြုသော သဘောတရား (bhūtādi) ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထား၏။

Verse 35

भूतादिर्महता तद्वदव्यक्तेनावृतो महान् । एतैरावरणैरण्डं सप्तभिर्बहिरावृतम्

ကြမ်းတမ်းသော ဓာတ်များကို မဟတ် (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဉာဏ်) က ဖုံးအုပ်ထားပြီး၊ မဟတ်ကိုလည်း အဗျက္တ (မထင်ရှားသော အမူလ) က ထပ်မံဖုံးအုပ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဘြဟ္မာဏ္ဍ (ကမ္ဘာဥ) သည် အပြင်ဘက်မှ ဖုံးအုပ်ခြင်း ခုနစ်ထပ်ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။

Verse 36

एतदावृत्त्य चान्योन्यमष्टौ प्रकृतयः स्थिताः । सृष्टिपालनविध्वंसकर्मकर्त्र्यो द्विजोत्तमाः

ထို့သို့ အချင်းချင်း ဖုံးအုပ်လျက် ပရကృతိ အခြေခံသဘာဝ ရှစ်ပါးသည် တည်မြဲနေကြ၏—အို ဒွိဇောတ္တမ (နှစ်ကြိမ်မွေးမြတ်သူ) ရေ—ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်သုဉ်းခြင်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်သော အင်အားအဖြစ်။

Verse 37

एवं परस्परोत्पन्ना धारयंति परस्परम् । आधाराधेयभावेन विकारास्तु विकारिषु

ဤသို့ အပြန်အလှန် အားထား၍ ပေါ်ပေါက်လာသောအရာတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကိုင်တွယ်ထောက်ပံ့ကြသည်။ အခြေခံနှင့် အခြေခံပေါ်တင် (အာဓာရ–အာဓေယ) ဆက်နွယ်မှုကြောင့် ပြောင်းလဲမှုတို့သည် မိမိတို့၏ ပြောင်းလဲစေသော အကြောင်းတရားများအတွင်း၌ တည်နေကြသည်။

Verse 38

कूर्मोंगानि यथा पूर्वं प्रसार्य विनियच्छति । विकारांश्च तथा ऽव्यक्तं सृष्ट्वा भूयो नियच्छति

လိပ်က မိမိအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို အရင်ဖြန့်ထုတ်ပြီး နောက်တဖန် ပြန်လည်ဆုတ်ယူသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ အဗျက္တ (မထင်ရှားသောအရာ) သည် ဖန်ဆင်းရာတွင် ဗိကာရများကို ထုတ်ပေါ်စေပြီး နောက်တဖန် မိမိအတွင်းသို့ ပြန်လည်စုပ်ယူတတ်သည်။

Verse 39

अव्यक्तप्रभवं सर्वमानुलोम्येन जायते । प्राप्ते प्रलयकाले तु प्रतिलोम्येनुलीयते

ဤလောကအလုံးစုံသည် အဗျက္တ (မထင်ရှားသောအရာ) မှ အစဉ်လိုက် စနစ်တကျ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သို့သော် ပရလယကာလ ရောက်လာသောအခါ အပြန်အစဉ် (ပြန်လှန်အစဉ်) ဖြင့် ထိုအဗျက္တထဲသို့ ပြန်လည်လျှောဝင်ပျောက်ကွယ်သွားသည်။

Verse 40

गुणाः कालवशादेव भवंति विषमाः समाः । गुणसाम्ये लयो ज्ञेयो वैषम्ये सृष्टिरुच्यते

ကာလ (အချိန်) ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဂုဏ်များသည် တစ်ခါတစ်ရံ ညီမျှ၍ တစ်ခါတစ်ရံ မညီမျှ ဖြစ်လာကြသည်။ ဂုဏ်များ ညီမျှနေသော် လယ (ပျော်ဝင်ခြင်း) ဟု သိရမည်။ မညီမျှသော် စೃಷ್ಟိ (ဖန်ဆင်းခြင်း) ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 41

तदिदं ब्रह्मणो योनिरेतदंडं घनं महत् । ब्रह्मणः क्षेत्रमुद्दिष्टं ब्रह्मा क्षेत्रज्ञ उच्यते

ဤအလွန်ကြီးမား၍ ထူထဲသော ကမ္ဘာဥ (အဏ္ဍ) သည် ဘြဟ္မာ၏ ယောနိ (အရင်းအမြစ်/ဝမ်း) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဘြဟ္မာ၏ က్షೇತ್ರ (ကွင်း/နယ်ပယ်) ဟု ကြေညာထားပြီး ဘြဟ္မာကို က్షेत्रज्ञ (ကွင်းကို သိသူ) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 42

इतीदृशानामण्डानां कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः । सर्वगत्वात्प्रधानस्य तिर्यगूर्ध्वमधः स्थिताः

ဤသို့သော ကောသမစ်ဥ (အဏ္ဍ) များသည် ကုဋိပေါင်း ထောင်သောင်းများစွာ ရှိကြောင်း သိမှတ်ပါ။ ပရဓာန (Pradhāna) သည် အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့နေသဖြင့် ထိုကမ္ဘာများသည် အလျားတန်း၊ အပေါ်၊ အောက် အနှံ့အပြားတွင် တည်ရှိနေသည်။

Verse 43

तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा ब्रह्माणो हरयो भवाः । सृष्टा प्रधानेन तथा लब्ध्वा शंभोस्तु सन्निधिम्

နေရာနေရာတွင် မျက်နှာလေးပါးရှိသော ဘြဟ္မာများ၊ ဗိဿဏုများနှင့် ရုဒြများ (ဘဝများ) ကို ပရဓာန (Pradhāna) က ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် သူတို့သည် သမ္ဘု (သခင်ရှီဝ) ၏ သန့်ရှင်းသော နီးကပ်မှုကို ရရှိ하였다။

Verse 44

महेश्वरः परोव्यक्तादंडमव्यक्तसंभवम् । अण्डाज्जज्ञे विभुर्ब्रह्मा लोकास्तेन कृतास्त्विमे

အဗျက္တ (မထင်ရှားသဘော) ထက် မြင့်မြတ်သော မဟေရှ္ဝရသည် အဗျက္တမှ ပေါ်လာသော ကောသမစ်ဥ (အဏ္ဍ) ကို ထုတ်ဖော်စေ하였다။ ထိုအဏ္ဍမှ အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့သော ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ဤလောကများကို သူက ဖန်ဆင်းတော်မူ하였다။

Verse 45

अबुद्धिपूर्वः कथितो मयैष प्रधानसर्गः प्रथमः प्रवृतः । आत्यंतिकश्च प्रलयोन्तकाले लीलाकृतः केवलमीश्वरस्य

ထို့ကြောင့် ပဓာနမှ ပထမဦးဆုံး ပေါ်ထွန်းလာသော မူလစೃષ્ટိကို ငါရှင်းပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကြံစည်တွက်ချက်မှုမရှိဘဲ ဖြစ်ပေါ်သွားသည်။ ကမ္ဘာဝဋ္ဌာန၏ အဆုံး၌ ဖြစ်သော အပြည့်အဝ ပျက်လဲခြင်းသည် အမှန်တကယ် အီရှွရတစ်ပါးတည်း၏ လီလာ—သန့်ရှင်းသော ကစားပွဲ—သာ ဖြစ်သည်။

Verse 46

यत्तत्स्मृतं कारणमप्रमेयं ब्रह्मा प्रधानं प्रकृतेः प्रसूतिः । अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यं शुक्लं सुरक्तं पुरुषेण युक्तम्

အတိုင်းမသိနိုင်သော အကြောင်းရင်းတရားဟု မှတ်မိကြသည့် အရာ—ဗြဟ္မန်၊ ပဓာန (မူလအခြေခံမက်ထရစ်) ဟု ခေါ်၍ ပရကృతိ ပေါ်ထွန်းရာ အရင်းအမြစ်—၎င်းသည် အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး မရှိဘဲ အနန္တဗီရိယ (အဆုံးမဲ့ အင်အား) ကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ ၎င်းကို ဖြူစင်သော (အဖြူ) ဟုလည်း၊ အလွန်တက်ကြွသော (အနီ) ဟုလည်း ဆိုကြပြီး၊ ပုရုရှ (သိမြင်သတိတရား) နှင့် ယှဉ်တွဲတည်ရှိသည်။

Verse 47

उत्पादकत्वाद्रजसोतिरेकाल्लोकस्य संतानविवृद्धिहेतून् । अष्टौ विकारानपि चादिकाले सृष्ट्वा समश्नाति तथांतकाले

ရဇတ် (rajas) သည် ထင်ရှားလွန်ကဲ၍ ဖန်ဆင်းနိုင်သော အင်အားရှိသဖြင့် လောက၏ ဆက်လက်တည်တံ့မှုနှင့် သားစဉ်မြေးဆက် တိုးပွားမှု၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာသည်။ အစကာလ၌ ဗိကာရ (vikāra) ရှစ်ပါးကိုပင် ဖန်ဆင်းပြီး အဆုံးကာလ၌လည်း ထိုအရာတို့ကို ပြန်လည်စုပ်ယူ၍ ပျောက်ကွယ်စေသည်။

Verse 48

प्रकृत्यवस्थापितकारणानां या च स्थितिर्या च पुनः प्रवृत्तिः । तत्सर्वमप्राकृतवैभवस्य संकल्पमात्रेण महेश्वरस्य

ပရကృతိ (Prakṛti) အတွင်း၌ တည်ထားသော အကြောင်းရင်းအားလုံး၏ ဆက်လက်တည်တံ့မှုနှင့် ပြန်လည်လှုပ်ရှားစတင်မှုတို့—ဤအရာအားလုံးသည် ပစ္စည်းလောကကို ကျော်လွန်သော (aprakṛta) အရှင်မဟေရှဝရ (Maheśvara) ၏ စိတ်ကူးတော်တစ်ချက်သာဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။