
ဤအဓျာယသည် နန္ဒီဤရှ္ဝရ၏ သင်ကြားမှုအဖြစ် စတင်ကာ ပိနာကင် (လေးကိုင်သော ရှိဝ) ၏ ကိရာတအဝတာရကို မိတ်ဆက်ပြီး မူကာဒေဝါကို သတ်၍ အာర్జုနကို နှစ်သက်စေကာ အပေးအယူတော် (ဗရ) ပေးခဲ့သည့် အကြောင်းကို ပြန်လည်ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် အီတိဟာသနှင့် ဆက်စပ်သော ဖြစ်ရပ်သို့ လှည့်ကာ စုယောဓန၏ လှည့်ကွက်များကြောင့် ပန်ဒဝတို့သည် ဒြောပဒီနှင့်အတူ ဒွိုင်တတော၌ နေထိုင်ပြီး နေမင်းပေးသော အစားအစာပန်းကန်ဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ ဒုရျောဓနက ဧည့်ဝတ်ပြဿနာဖြစ်စေရန် ဒုရဝါသာ ရှင်နှင့် တပည့်များကို ပို့လာသည်။ ဧည့်သည်များကို လက်ခံပြီးနောက် ရေချိုးသွားချိန်တွင် အစားအစာမရှိတော့သဖြင့် အိမ်ရှင်များ စိုးရိမ်ကြသည်။ ဒြောပဒီက ကృష్ణကို သတိရသဖြင့် ကృష్ణသည် ချက်ချင်းရောက်လာကာ ကျန်နေသည့် သာကာ (ဟင်းရွက်) အနည်းငယ်ကို စားသုံးခြင်းဖြင့် ဒုရဝါသာနှင့် အဖွဲ့အား အံ့သြဖွယ် ပြည့်ဝစေ၍ ကျိန်စာအန္တရာယ်ကို တားဆီးကာ ပန်ဒဝတို့ကို ကယ်တင်သည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် ဘက္တိသဒ္ဓာ၏ သဘောတရားကို ဖော်ထုတ်သည်—သတိရခြင်းက ဘုရားရောက်ရှိမှုကို ခေါ်ဆောင်ပြီး အနည်းငယ်သော ပူဇော်မှုတောင် ကရုဏာရှိလျှင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအထိ လုံလောက်လာသည်၊ ရန်သူ၏ “စမ်းသပ်မှု” များသည် ဓမ္မနှင့်ညီသော သစ္စာရှိသူများကို ကာကွယ်ပေးခြင်း၏ သက်သေဖြစ်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ပန်ဒဝတို့က ကృష్ణအား လာမည့် အန္တရာယ်များနှင့် မှန်ကန်သော လုပ်ဆောင်မှုအကြောင်း မေးမြန်းကာ ဝိညာဉ်ရေး အကြံဉာဏ်ကို ဆက်လက်ခံယူသည်။
Verse 1
नन्दीश्वर उवाच । शृणु प्राज्ञ किराताख्यमवतारम्पिनाकिनः । मूकं च हतवान्प्रीतो योऽर्जुनाय वरन्ददौ
နန္ဒီဣශ්ဝရ က ပြောသည်— «ပညာရှိရေ၊ ပိနာကကို ကိုင်ဆောင်တော်မူသော ရှိဝ၏ ‘ကိရာတ’ ဟု ခေါ်သော အဝတာရကို နားထောင်လော့။ ပျော်ရွှင်တော်မူ၍ မူကကို သတ်ပြီးနောက် အర్జုနအား ကောင်းချီးပေးတော်မူ၏»။
Verse 2
सुयोधनजितास्ते वै पाण्डवाः प्रवराश्च ते । द्रौपद्या च तया साध्व्या द्वैताख्यं वनमाययुः
အမှန်တကယ်ပင်၊ စုယောဓနအားဖြင့် အနိုင်ယူခံရသော မြတ်သော ပဏ္ဍဝတို့သည် သီလရှင် ဒြောပဒီနှင့်အတူ “ဒွိုင်တ” ဟုခေါ်သော တောသို့ သွားရောက်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြင့်မြတ်သူတို့ပင် လောကကံကြမ္မာကြောင့် ဆင်းရဲသို့ ဆွဲခေါ်ခံရတတ်သော်လည်း၊ သီဝဘုရားကို ဘက်တိဖြင့် အားထားသူအတွက် ဤနေရပ်ပြောင်းခြင်းသည် ပာရှာအပေါင်းမှ လွတ်မြောက်စေသော ပတိ သီဝသို့ စိတ်ကို ပြန်လှည့်ရာ ကွင်းပြင်ဖြစ်လာ၏။
Verse 3
तत्रैव सूर्य्यदत्तां वै स्थालीं चाश्रित्य ते तदा । कालं च वाहयामासुस्सुखेन किल पाण्डवाः
ထိုနေရာ၌ပင် ထိုအခါ ပဏ္ဍဝတို့သည် နေဘုရားပေးသနားသော ဟင်းချက်အိုး (သ္ထာလီ) ကို အားထားကာ အချိန်ကာလကို အေးချမ်းစွာ ဖြတ်သန်းကြ၏။
Verse 4
छलार्थं प्रेरितस्तेन दुर्वासा मुनिपुङ्गवः । सुयोधनेन विप्रेन्द्र पाण्डवान्तिकमादरात्
အို ဗြာဟ္မဏအမြတ်၊ စုယောဓနက လှည့်ဖြားရန် ရည်ရွယ်၍ စေလွှတ်သော မုနိအထွတ်အမြတ် ဒုရ္ဝာသာ ရှင်သည် ပဏ္ဍဝတို့၏ နေရာသို့ လေးစားစွာ သွားရောက်လေ၏။
Verse 5
छात्रैः स्वैर्वायुतैस्सार्द्धं ययाचे तत्र तान्मुदा । भोज्यं चित्तेप्सितं वै स तेभ्यश्चैव समागतः
ထိုနေရာ၌ သူသည် မိမိ၏ တပည့်များနှင့် အစေခံများနှင့်အတူ ရောက်လာကာ ဝမ်းမြောက်စွာ တောင်းခံလေ၏။ ထို့ပြင် သူ၏စိတ်၌ လိုလားသော အစားအစာကိုလည်း သူတို့ထံမှ ရရှိလေ၏။
Verse 6
स्वीकृत्य पाण्डवैस्तैस्तैः स्नानार्थं प्रेषितास्तदा । दुर्वासःप्रमुखाश्चैव मुनयश्च तपस्विनः
ပाण्डဝတို့က ထိုမုနိများကို သင့်တော်သောဂုဏ်ပြုမှုဖြင့် လက်ခံကြပြီးနောက်၊ ဒုర్వာသာကို ဦးဆောင်သော တပဿီမုနိများကို ရေချိုးရန် ပို့လွှတ်ကြ၏။
Verse 7
अथ ते पाण्डवाः सर्वे अन्नाभावान्मुनीश्वर । दुःखिताश्च तदा प्राणांस्त्यक्तुं चित्ते समादधुः
ထို့နောက် မုနိရှင်အရှင်၊ အစာမရှိခြင်းကြောင့် ပाण्डဝတို့အားလုံး ဝမ်းနည်းပူဆွေးကာ ထိုအခါ စိတ်ထဲတွင် မိမိတို့အသက်ကိုပင် စွန့်လွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြ၏။
Verse 8
द्रौपद्या च स्मृतः कृष्ण आगतस्तत्क्षणादपि । शाकं च भक्षयित्वा तु तेषां तृप्तिं समादधत्
ဒြောပဒီက ကృష్ణကို သတိရခေါ်မိသဖြင့် ကိုယ်တော်သည် ချက်ချင်း ရောက်လာတော်မူ၏။ ရိုးရိုးဟင်းရွက်ကို စားသုံးပြီးနောက် သူတို့အားလုံးကို ပြည့်ဝစိတ်ကျေနပ်စေတော်မူ၏။
Verse 9
दुर्वासाश्च तदा शिष्यांस्तृप्ताञ्ज्ञात्वा ययौ पुनः । पाण्डवाः कृच्छ्रनिर्मुक्ताः कृष्णस्य कृपया तदा
ထိုအခါ ဒုర్వာသာသည် မိမိ၏တပည့်များ ပြည့်ဝကျေနပ်ပြီးကြောင်း သိမြင်ကာ ပြန်လည် ထွက်ခွာသွား၏။ ထိုအချိန်တွင် ပाण्डဝတို့သည် ကృష్ణ၏ကရုဏာကြောင့် အလွန်ခက်ခဲသောအန္တရာယ်မှ လွတ်မြောက်ကြ၏။
Verse 10
अथ ते पाण्डवाः कृष्णं पप्रच्छुः किम्भविष्यति । बलवाञ्छत्रुरुत्पन्नः किं कार्य्यन्तद्वद प्रभो
ထို့နောက် ပဏ္ဍဝတို့သည် ကృష్ణအား မေးလျက်—«ယခု ဘာဖြစ်မည်နည်း။ အင်အားကြီးသော ရန်သူ ပေါ်ထွန်းလာပြီ—ဘာကို လုပ်သင့်သနည်း။ အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့အား မိန့်ကြားပါ» ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 11
नन्दीश्वर उवाच । इति पृष्ठस्तदा तैस्तु श्रीकृष्णः पाण्डवैर्मुने । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजौ पाण्डवानिदमब्रवीत्
နန္ဒီဣශ්ဝရ မိန့်တော်မူသည်။ ထိုသို့ အချိန်၌ ပाण्डဝတို့က မေးမြန်းကြသော်၊ အို မုနိ၊ သီရိကృష్ణသည် မိမိနှလုံး၌ သီဝဘုရား၏ ကြာပန်းတော်ခြေတော်ကို သတိရ၍ ပाण्डဝတို့အား ဤစကားကို ပြောကြားလေ၏။
Verse 12
श्रीकृष्ण उवाच । श्रूयतां पाण्डवाः श्रेष्ठाः श्रुत्वा कर्तव्यमेव हि । मद्वृत्तान्तं विशेषेण शिवसेवासमन्वितम्
သီရိကృష్ణ မိန့်တော်မူသည်။ “အို ပाण्डဝတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ နားထောင်ကြလော့။ နားထောင်ပြီးလျှင် အမှန်တကယ် လက်တွေ့ကျင့်သုံးရမည်။ သီဝဘုရားအား ဆေဝာပူဇော်ခြင်းနှင့် တွဲဖက်သော ငါ၏ အကြောင်းအရာကို အထူးသဖြင့် ငါပြောပြမည်။”
Verse 13
द्वारकां च मया गत्वा शत्रूणां विजिगीषया । विचार्य्य चोपदेशांश्च उपमन्योर्महात्मनः
ထို့နောက် ငါသည် ရန်သူတို့ကို အနိုင်ယူလိုသော စိတ်ဖြင့် ဒွာရကာသို့ သွားရောက်၍ မဟာအတ္တမ ရှင်ဥပမညု၏ သန့်ရှင်းသော အမိန့်တော်များကို စဉ်းစားသုံးသပ်ကာ ထိုအတိုင်း ဆက်လက်ကျင့်သုံး하였다။
Verse 14
मया ह्याराधितः शम्भुः प्रसन्नः परमेश्वरः । बटुके पर्वतश्रेष्ठे सप्तमासं सुसेवितः
အမှန်တကယ် ငါသည် သမ္ဘု (Śambhu) ကို အာရాధနာပြုခဲ့ရာ အမြင့်မြတ်သော ပရမေရှဝရသည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူ၏။ တောင်တန်းအထူးမြတ် ဘဋုက (Baṭuka) ပေါ်တွင် ငါသည် ခုနှစ်လတိုင်တိုင် ကောင်းစွာ ဆည်းကပ်ဝတ်ပြုခဲ့သည်။
Verse 15
इष्टान्कामानदान्मह्यं विश्वेशश्च स्वयं स्थितः । तत्प्रभावान्मया सर्वसामर्थ्यं लब्धमुत्तमम्
ဗိශ්ဝေရှ (Viśveśa) အာကာသလောက၏ အရှင်တော်သည် ကိုယ်တိုင် တည်ရှိလျက် ငါ့အလိုတော်ရှိသော ဆန္ဒများကို ပေးတော်မူ၏။ ထိုကရုဏာအာနုဘော်ကြောင့် ငါသည် အရာရာတွင် အမြင့်မြတ်ဆုံး ပြည့်စုံသော စွမ်းအားကို ရရှိ하였다။
Verse 16
इदानीं सेव्यते देवो भुक्तिमुक्ति फलप्रदः । यूयं सेवत तं शम्भुमपि सर्वसुखावहम्
ယခုကာလသည် လောကီအာနন্দနှင့် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံး၏ အကျိုးကို ပေးသနားသော ဒေဝကို ပူဇော်ရမည့် အချိန်ဖြစ်သည်။ သင်တို့လည်း စစ်မှန်သော သုခအားလုံးကို ဆောင်ကြဉ်းပေးသော သမ္ဘု (Śambhu) ကို ပူဇော်ကြလော့။
Verse 17
नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वान्तर्दधे कृष्ण आश्वास्याथ च पाण्डवान् । द्वारकामगमच्छीघ्रं स्मरच्छिवपदाम्बुजम्
နန္ဒီဣශ්ဝရက ပြောသည်—ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ကృష్ణသည် သူတို့မျက်စိရှေ့မှ ပျောက်ကွယ်သွား၏။ ပाण्डဝတို့ကို အားပေးနှစ်သိမ့်ပြီးနောက် ဒွာရကာသို့ လျင်မြန်စွာ သွားရာတွင် သီဝဘုရား၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အမြဲအမှတ်ရနေ하였다။
Verse 18
पाण्डवा अथ भिल्लं च प्रेषयामासुरोजसा । गुणानां च परीक्षार्थं तस्य दुर्योधनस्य च
ထို့နောက် ပဏ္ဍဝတို့သည် စိတ်အားထက်သန်၍ ဘီလ္လာ (Bhilla) ကို သံတမန်အဖြစ် စေလွှတ်ကာ ဒုရ္ယောဓန၏ ဂုဏ်သတ္တိနှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို စမ်းသပ်သိမြင်ရန် ပြုကြ၏။
Verse 19
सोपि सर्वं च तत्रत्यन्दुर्योधनगुणोदयम् । समीचीनं च तज्ज्ञात्वापुनः प्राप प्रभून्प्रति
သူလည်း ထိုနေရာ၌ အရာအားလုံးကို ကြည့်ရှုလေ့လာကာ ဒုရ္ယောဓန၏ ဂုဏ်သတ္တိများ ပေါ်ထွန်းလာမှုကို သိမြင်၏။ ထိုအရာတို့သည် သင့်လျော်မှန်ကန်ကြောင်း နားလည်ပြီးနောက် မိမိအထက်လူကြီးတို့ထံ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာ၏။
Verse 20
तदुक्तन्ते निशम्यैवं दुखम्प्रापुर्मुनीश्वर । परस्परं समूचुस्ते पाण्डवा अतिदुःखिताः
အို မုနိရှ္ဝရ (မုနိတို့၏ အရှင်)၊ ထိုအကြောင်းကို အဆုံးတိုင်အောင် ကြားနာပြီးနောက် ပဏ္ဍဝတို့သည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြီးစွာ ခံစားရ၏။ အလွန်စိတ်မကောင်းဖြစ်ကြ၍ အချင်းချင်း ဆွေးနွေးပြောဆိုကြ၏။
Verse 21
किङ्कर्तव्यं क्व गन्तव्यमस्माभिरधुना युधि । समर्था अपि वै सर्वे सत्यपाशेन यन्त्रिताः
«ယခု စစ်မြေပြင်အတွင်း ငါတို့ ဘာလုပ်ရမည်နည်း၊ ဘယ်သို့ သွားရမည်နည်း။ ငါတို့အားလုံး စွမ်းရည်ရှိသော်လည်း သစ္စာ၏ ကြိုးပတ် (satyapāśa) ဖြင့် ချုပ်နှောင်တားဆီးခံနေရသည်»။
Verse 22
नन्दीश्वर उवाच । एतस्मिन्समये व्यासो भस्मभूषितमस्तकः । रुद्राक्षाभरणश्चायाज्जटाजूटविभूषितः
နန္ဒီဣශ්ဝရ က ပြောသည်– «ထိုအချိန်၌ ဗျာသသည် ရောက်လာ၏။ သူ၏ ခေါင်းကို ဘသ္မ (သန့်ရှင်းသော ပြာ) ဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး၊ ရုဒ္ရాక్ష အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ဝတ်ဆင်ကာ၊ ဇဋာ-ဇူဋ (ဆံပင်ချည်ထုံး) ဖြင့် တင့်တယ်လှပနေသည်»။
Verse 23
पञ्चाक्षरं जपन्मंत्रं शिवप्रेमसमाकुलः । तेजसां च स्वयंराशिस्साक्षाद्धर्म इवापरः
ရှီဝကို ချစ်မြတ်နိုးခြင်းဖြင့် စိတ်နှလုံးပြည့်ဝနေကာ ပဉ္စအက္ခရာမန္တရ (နမးး ရှီဝာယ) ကို မပြတ်မနား ဂျပ်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် သူသည် ကိုယ်တိုင်ထင်ရှားသော တေဇောရောင်ခြည်၏ အစုအဝေးတစ်ခုကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၍၊ အခြားရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် မြင်သာလာသော ဓမ္မတရားကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 24
तन्दृष्ट्वा ते तदा प्रीता उत्थाय पुरतः स्थिताः । दत्त्वासनं तदा तस्मै कुशाजिनसुशोभितम्
သူကို မြင်သောအခါ သူတို့သည် အလွန်ပျော်ရွှင်ကြ၏။ ချက်ချင်း ထ၍ သူ၏ရှေ့တွင် ရပ်ကာ၊ ကုရှမြက်သန့်နှင့် သမင်အရေဖြင့် လှပစွာ အလှဆင်ထားသော အာသနကို ထိုသူအား ပူဇော်ပေးကြ၏။
Verse 25
तत्रोपविष्टं तं व्यासं पूजयन्ति स्म हर्षिताः । स्तुतिं च विविधां कृत्वा धन्याः स्म इति वादिनः
ထိုနေရာ၌ ထိုင်နေသော ဗျာသကို မြင်၍ သူတို့သည် ဝမ်းမြောက်စွာ ပူဇော်ကြ၏။ အမျိုးမျိုးသော စတုတိများကို ပြုလုပ်ပူဇော်ပြီးနောက် “ကျွန်ုပ်တို့သည် အမှန်တကယ် ကံကောင်းသူများ” ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 26
तपश्चैव सुसन्तप्तं दानानि विविधानि च । तत्सर्वं सफलं जातं तृप्तास्ते दर्शनात्प्रभो
အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့ ပြင်းထန်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော တပဿာနှင့် ပေးလှူခဲ့သော အလှူအမျိုးမျိုးတို့သည် ယခု အားလုံး အကျိုးဖြစ်ထွန်းလာပါပြီ။ သင်၏ ဒർശနကို မြင်ရုံဖြင့်ပင် ကျွန်ုပ်တို့ စိတ်ပြည့်ဝ၍ ပြည့်စုံသွားပါသည်။
Verse 27
दुःखं च दूरतो जातन्दर्शनात्ते पितामह । दुष्टैश्चैव महादुःखं दत्तं नः क्रूरकर्मभिः
အို ပိတామဟာ၊ သင်၏ ဒർശနကို မြင်သည့်ခဏမှာပင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဝမ်းနည်းမှုသည် အဝေးသို့ ပျောက်ကွယ်သွားပါသည်။ သို့သော် မကောင်းသူတို့က သူတို့၏ ကြမ်းတမ်းသော လုပ်ရပ်များဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့အား ကြီးမားသော ဒုက္ခကို အမှန်တကယ် ပေးခဲ့ကြပါသည်။
Verse 28
श्रीमतान्दर्शने जाते दुःखं चैव गमिष्यति । कदाचिन्न गतं तत्र निश्चयोयं विचारितः
သီရိတော်ပြည့်ဝသော ဘုရား (ရှီဝ) ၏ ဒർശနကို ရရှိသည့်အခါ ဒုက္ခသည် မလွဲမသွေ ပျောက်ကွယ်သွားမည်။ ထိုအခြေအနေ၌ မည်သည့်အချိန်တွင်မျှ မပျက်ကွက်ကြောင်း—စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီး ရောက်ရှိသော သေချာချက်ဖြစ်သည်။
Verse 29
महतामाश्रमे प्राप्ते समर्थे सर्वकर्मणि । यदि दुःखं न गच्छेतु दैवमेवात्र कारणम्
မဟာသူတော်ကောင်းတို့၏ အာရှရမ်သို့ ရောက်လာပြီး၊ အရာရာသော ဓမ္မကိစ္စများကို အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့နိုင်သည့်နေရာ၌ပင်၊ ဒုက္ခမပျောက်သေးလျှင် ဤနေရာ၌ အကြောင်းရင်းမှာ ဒိုင်ဝ (ကံဟောင်း၏ အကျိုးပေါက်ခြင်း) ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 30
निश्चयेनैव गच्छेतु दारिद्यं दुःखकारणम् । महतां च स्वभावोयं कल्पवृक्षसमो मतः
သေချာခိုင်မာသော ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် ဒုက္ခ၏ အကြောင်းဖြစ်သော ဆင်းရဲမွဲတေမှုသည် မလွဲမသွေ ဖယ်ရှားခံရသည်။ ဤသည်မှာ မဟာစိတ်ရှိသော ဘုရားကိုးကွယ်သူတို့၏ သဘာဝပင်ဖြစ်၍၊ ဆန္ဒပြည့် ကလ္ပဝೃက္ษနှင့် တူသည်ဟု ဆိုကြသည်—ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားကာ အကူအညီကို ပေးလေ့ရှိသည်။
Verse 31
तद्गुणानेव गणयेन्महतो वस्तुमात्रतः । आश्रयस्य वशादेव पुंसो वै जायते प्रभो
အို အရှင်တော်! အမြင့်ဆုံးသော သတ္တဝါတရား၏ ဂုဏ်သတ္တိများကိုသာ၊ ကြီးမားသောအရာကို ကန့်သတ်သည့်အတိုင်းအတာဖြင့် သိမြင်နိုင်သလောက်သာ ရေတွက်သင့်၏။ အကြောင်းမူကား၊ ဇီဝအတ္တ၏ “ရှိခြင်း” နှင့် “ဖြစ်လာခြင်း” သည် မိမိအာश्रယ—သီဝရှင် (Śiva) အဆုံးစွန်သော ခိုလှုံရာ၏ အာဏာအလိုက်သာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 32
लघुत्वं च महत्त्वं च नात्र कार्य्या विचारणा । उत्तमानां स्वभावोयं यद्दीनप्रतिपालनम्
သေးငယ်သူဖြစ်စေ ကြီးမြတ်သူဖြစ်စေ ဤနေရာတွင် စဉ်းစားဆင်ခြင်ရန် မလို။ မြတ်နိုးသူတို့၏ သဘာဝဟူသည် အားနည်း၍ ဒုက္ခရောက်သူတို့ကို ကာကွယ်ထောက်ပံ့ခြင်းပင် ဖြစ်၏။
Verse 33
रंकस्य लक्षणं लोके ह्यतिश्रेयस्करं मतम् । पुरोऽस्य परयत्नो वै सुजनानां च सेवनम्
ဤလောက၌ အမှန်တကယ် နှိမ့်ချသူ၏ လက္ခဏာကို အလွန်အကျိုးပြုသောအရာဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုသူ၌ အရှေ့ဆုံးထင်ရှားသည်မှာ စိတ်အားထက်သန်သော ကြိုးပမ်းမှုနှင့် သုဇနတို့ကို သစ္စာရှိစွာ ဆည်းကပ်ပေါင်းသင်းခြင်းပင် ဖြစ်၏။
Verse 34
अतः परं च भाग्यं वै दोषश्चैव न दीयताम् । एतस्मात्कारणात्स्वामिंस्त्वयि दृष्टो शुभन्तदा
ထို့ကြောင့် ယခုမှစ၍ မည်သူ့အပေါ်မဆို “ကံကောင်းခြင်း” သို့မဟုတ် “အပြစ်အနာ” ဟု မတင်မထားကြပါစေ။ ဤအကြောင်းကြောင့်ပင် အရှင်တော်၊ ထိုအခါ မင်္ဂလာကောင်းခြင်းသည် သင်၌ တည်နေသည်ဟု မြင်ရ၏။
Verse 35
त्वदागमनमात्रेण सन्तुष्टानि मनांसि नः । दिशोपदेशं येनाशु दुःखं नष्टम्भवेच्च नः
အရှင်တော် ကြွလာခြင်းသာဖြင့်ပင် ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်နှလုံးတို့ ပြည့်ဝစိတ်ချမ်းသာကြ၏။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဝမ်းနည်းဒုက္ခ ပျောက်ကွယ်လျင်မြန်စေရန် လမ်းညွှန်အမိန့်တော်ကို အမြန်ပေးသနားပါ။
Verse 36
नन्दीश्वर उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा पाण्डवानां महामुनिः । प्रसन्नमानसो भूत्वा व्यासश्चैवाब्रवीदिदम्
နန္ဒီဣශ්ဝရ ကဆိုသည်။ ပाण्डဝတို့၏ ဤစကားကို ကြားသိပြီးနောက် မဟာမုနိ ဗျာသသည် စိတ်နှလုံး အေးချမ်းပျော်ရွှင်လာကာ ထို့နောက် ဤသို့ ပြောကြား하였다။
Verse 37
इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां किरातावतारवर्णनप्रसंगेऽर्जुनाय व्यासोपदेशवर्णनं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် အလေးအမြတ်ပြုသော ရှိဝ မဟာပုရာဏတွင်၊ တတိယပိုင်းဖြစ်သော သတရုဒ္ရ သံဟိတာ၌၊ ရှိဝ၏ ကိရာတ (မုဆိုး) အဝတာရ ဇာတ်ကြောင်းအတွင်း၊ «အర్జုနအား ဗျာသ၏ ဩဝါဒဖော်ပြချက်» ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သုံးဆယ့်ခုနစ်မြောက် အခန်း ဖြစ်သည်။
Verse 38
सुजनानां स्वभावोयं प्राणान्तेऽपि सुशोभनः । धर्मं त्यजन्ति नैवात्र सत्यं सफलभाजनम्
ဤသည်မှာ သုဇနတို့၏ မွေးရာပါသဘောတရားဖြစ်၍ အသက်ဆုံးခါနီးတွင်ပင် လှပစွာ ထင်ရှားတောက်ပသည်။ ဤနေရာ၌ သူတို့သည် ဓမ္မကို မစွန့်လွှတ်ကြ၊ သစ္စာသည် အကျိုးဖူးသီးကို ဆောင်သော အိုးတော်ဖြစ်လာသည်။
Verse 39
अस्माकं चैव यूयं च ते चापि समताङ्गताः । तथापि पक्षपातो वै धर्मिष्ठानां मतो बुधैः
«ကျွန်ုပ်တို့လည်း၊ သင်တို့လည်း၊ သူတို့လည်း တန်းတူအဆင့်သို့ ရောက်ကြပြီ။ သို့ရာတွင် ပညာရှိတို့က ဓမ္မရှိသူတို့သည် ရည်ရွယ်သည့်ဘက်လိုက်မှုရှိကြသည်ဟု ဆိုကြ၏—ဓမ္မဘက်၌ ရပ်တည်ခြင်းပင်»။
Verse 40
धृतराष्ट्रेन दुष्टेन प्रथमं च ह्यचक्षुषा । धर्मस्त्यक्तः स्वयं लोभाद्युष्माकं राज्यमाहृतम्
အစဦးတွင် မကောင်းသော ဓೃತရာෂ္ဌရ—အမှန်တကယ် မျက်မမြင်သူ—သည် လောဘကြောင့် ဓမ္မကို စွန့်ပစ်ကာ သင်တို့၏ တရားဝင် နိုင်ငံကို လုယူသွားခဲ့သည်။
Verse 41
तस्य यूयं च ते चापि पुत्रा एव न संशयः । पितर्य्युपरते बाला अनुकंप्या महात्मनः
“သင်တို့လည်း သူတို့လည်း သူ၏သားများပင် ဖြစ်ကြသည်—သံသယမရှိ။ ယခု သင်တို့၏ဖခင် ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက်၊ သင်တို့ကလေးများသည် ထိုမဟာစိတ်ရှိသူ၏ ကရုဏာကို ခံထိုက်ကြသည်။”
Verse 42
पश्चात्पुत्रश्च तेनैव वारितो न कदाचन । अनर्थो नैव जायेत यच्चैवं च कृतन्तदा
ထို့နောက် သားတော်သည်လည်း သူတစ်ဦးတည်းက တားဆီးထားသဖြင့် နောက်တစ်ဖန် မလွဲမသွေ မပြုမူတော့။ ထို့ကြောင့် အမှုအရာကို ထိုသို့မှန်ကန်စွာ စီမံပြီးသဖြင့် အန္တရာယ်မကောင်း မပေါ်ပေါက်တော့။
Verse 43
अतः परं च यज्जातं तज्जातं नान्यथाभवेत् । अयन्दुष्टो भवन्तश्च धर्मिष्ठाः सत्यवादिनः
ယခုမှစ၍ မွေးဖွားလာသမျှသည် မွေးဖွားသည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်ရမည်၊ သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝမှ မလွဲမသွေ။ ထို့ပြင် သင်တို့သည် မကောက်ကျစ်မပျက်စီးကြဘဲ ဓမ္မ၌ တည်ကြည်၍ စကား၌ သစ္စာကို ချစ်မြတ်နိုးကြလိမ့်မည်။
Verse 44
तस्मादन्ते च तस्यैवाशुभं हि भविता धुवम् । यच्चैव वापितं बीजं तत्प्ररोहो भवेदिह
ထို့ကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ထိုသူပင် မကောင်းသောအကျိုးကို မလွဲမသွေ ခံရလိမ့်မည်။ အကြောင်းမူကား မည်သည့်မျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုးထားသနည်း၊ ထိုမျိုးစေ့၏ အပင်ပေါက်ခြင်းသည် ဤဘဝ၌ပင် သေချာစွာ ပေါ်ထွက်လာသည်။
Verse 45
तस्माद्दुःखं न कर्तव्यं भवद्भिः सर्वथा ध्रुवम् । भविष्यति शुभं वो हि नात्र कार्य्या विचारणा
ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် မည်သို့မျှ ဝမ်းနည်းမှုထဲသို့ မကျရောက်စေကြနှင့်—ဤသည်မှာ အမှန်တကယ် သေချာသည်။ သင်တို့ထံသို့ မင်္ဂလာကောင်းခြင်းသည် မလွဲမသွေ ရောက်လာမည်; ဤနေရာ၌ ထပ်မံ သံသယ သို့မဟုတ် စဉ်းစားဆင်ခြင်ရန် မလို။
Verse 46
नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा पाण्डवाः सर्वे तेन व्यासेन प्रीणिताः । युधिष्ठिरमुखास्ते च पुनरेवाब्रुवन्वचः
နန္ဒီဣရှွရက မိန့်တော်မူသည်—ဤသို့ ပြောပြီးနောက်၊ ပဏ္ဍဝအားလုံးသည် ရှင်ဗျာသ မဟာဣသီကြောင့် ဝမ်းမြောက်ကြ၏။ ယုဓိဋ္ဌိရကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်ထားသော သူတို့သည် ထပ်မံ၍ မိမိတို့၏ စကားကို ပြန်လည်ဆိုကြ၏။
Verse 47
पाण्डवा ऊचुः । सत्यमुक्तन्त्वया नाथ दुष्टैर्दुःखं निरंतरम् । दुष्टात्मभिर्वने चापि दीयते हि मुहुर्मुहुः
ပाण्डဝတို့က လျှောက်ကြသည်— «အရှင်ဘုရား၊ သင်မိန့်တော်မူသမျှသည် အမှန်တရားပင် ဖြစ်၏။ မကောင်းသူတို့ထံမှ ဝမ်းနည်းဒုက္ခသည် မပြတ်မတောက် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ တောအတွင်း၌ပင် စိတ်ပုပ်သူတို့က ထပ်ခါထပ်ခါ နာကျင်မှုကို ပေးတတ်ကြ၏»။
Verse 48
तन्नाशयाशुभम्मेद्य किंचिद्देयं शुभं विभो । कृष्णेन कथितं पूर्वमाराध्यश्शङ्करस्सदा
«အမင်္ဂလာကို ဖျက်ဆီးရန်၊ အလုံးစုံပြန့်နှံ့တော်မူသော အရှင်ဗိဘို၊ သန့်ရှင်း၍ မင်္ဂလာရှိသော ပူဇော်သက္ကာတစ်စုံတစ်ရာကို ပေးလှူရမည်။ ဤအရာကို ယခင်က ကృష్ణက မိန့်ကြားခဲ့သည်—ထို့ကြောင့် သင်္ကရကို အမြဲပူဇော်ရမည်»။
Verse 49
प्रमादश्च कृतोऽस्माभिस्तद्वचश्शिथिलीकृतम् । स देवमार्गस्तु पुनरिदानीमुपदिश्यताम्
«အမှန်တကယ် ကျွန်ုပ်တို့သည် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ပြုမိပြီး၊ သင်၏စကားကိုလည်း လျော့လျော့ရဲရဲ ခံယူခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုအခါ ထိုဘုရားသခင်သို့ ရောက်စေသော မဟာလမ်းကြောင်းကို ထပ်မံညွှန်ပြပေးပါ»။
Verse 50
नन्दीश्वर उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा व्यासो हर्षसमन्वितः । उवाच पाण्डवान्प्रीत्या स्मृत्वा शिवपदांबुजम्
နန္ဒီဣශ්ဝရ မိန့်တော်မူသည်။ ဤစကားတို့ကို ကြားပြီးနောက် ဗျာသသည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ သီဝဘုရား၏ ကြာပန်းတော်ခြေကို သတိရလျက် ပဏ္ဍဝတို့အား ချစ်ခင်စွာ မိန့်ကြား하였다။
Verse 51
व्यास उवाच । श्रूयतां वचनं मेद्य पांडवा धर्मबुद्धयः । सत्यमुक्तं तु कृष्णेन मया संसेव्यते शिवः
ဗျာသ မိန့်တော်မူသည်။ အို ဓမ္မဉာဏ်ရှိသော ပဏ္ဍဝတို့၊ ယနေ့ ငါ၏စကားကို နားထောင်ကြလော့။ ကృష్ణ မိန့်သောစကားသည် အမှန်တကယ်ဖြစ်၏၊ အကြောင်းမူ ငါကိုယ်တိုင် သီဝဘုရားကို အစဉ်အမြဲ ပူဇော်ဝတ်ပြု၍ ဆည်းကပ်နေသတည်း။
Verse 52
भवद्भिः सेव्यतां प्रीत्या सुखं स्यादतुलं सदा । सर्वदुःखं भवत्येव शिवाऽसेवात एव हि
ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် ပီတိသဒ္ဓါဖြင့် သီဝဘုရားကို ပူဇော်ဝတ်ပြုကြလော့။ ထိုသို့ပြုလျှင် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ချမ်းသာသုခသည် အစဉ်ပေါ်ပေါက်မည်။ အမှန်တကယ် အဒုက္ခအားလုံးသည် သီဝဘုရားကို မဆည်းကပ်မပူဇော်ခြင်းမှသာ ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 53
नंदीश्वर उवाच । अथ पंचसु तेष्वेव विचार्य्य शिवपूजने । अर्जुनं योग्यमुच्चार्य व्यासो मुनिवरस्तथा
နန္ဒီဣශ්ဝရ မိန့်တော်မူသည်။ ထို့နောက် ငါးဦးအတွင်း သီဝပူဇော်မှုကို စဉ်းစားဆင်ခြင်ပြီး မဟာမုနိ ဗျာသသည် အာర్జုနကို ထိုပူဇော်မှုအတွက် သင့်လျော်ထိုက်တန်သူဟု ကြေညာ하였다။
Verse 54
तपःस्थानं विचार्य्यैवं ततस्स मुनिसत्तमः । पाण्डवान्धर्मसन्निष्ठान्पुनरेवाब्रवीदिदम्
ထို့သို့ တပသ္စရဏာအတွက် သင့်လျော်သောနေရာကို စဉ်းစားပြီးနောက် မုနိအထွဋ်အမြတ်သောသူသည် ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သော ပဏ္ဍဝတို့အား ထပ်မံ၍ ဤစကားကို မိန့်ကြား하였다။
Verse 55
व्यास उवाच । श्रूयताम्पाण्डवास्सर्वे कथयामि हितं सदा । शिवं सर्वं परं दृष्ट्वा परं ब्रह्म सताङ्गतिम्
ဗျာသ မိန့်တော်မူသည်။ «ပဏ္ဍဝတို့ အားလုံး နားထောင်ကြလော့။ ငါသည် အမြဲတမ်း အကျိုးရှိသော အမှန်တရားကို ပြောမည်။ ရှိဝကို အလုံးစုံဖြစ်သူ၊ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သူဟု မြင်သိပြီးနောက်—သူသည် ပရမဗြဟ္မ၊ သာဓုတို့၏ အဆုံးစွန် ခိုလှုံရာနှင့် သွားရာလမ်းကြောင်းဖြစ်သည်»။
Verse 56
ब्रह्मादित्रिपरार्द्धान्तं यत्किंचिद्दृश्यते जगत् । तत्सर्वं शिवरूपं च पूज्यन्ध्येयं च तत्पुनः
ဗြဟ္မာမှ စ၍ အမြင့်ဆုံး ကာလအဆုံး (တိရိပရာအာဓ္ဓ) ထိ မြင်ရသမျှ လောကဓာတ်အားလုံးသည် ရှိဝ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်တည်း။ ထို့ကြောင့် ထိုတရားတည်းကိုပင် ရှိဝဟူ၍ ပူဇော်ကာ သမาธိဖြင့် တရားထိုင်စဉ်းစားရမည်။
Verse 57
सर्वेषां चैव सेष्योसौ शङ्करस्सर्वदुःखहा । शिवः स्वल्पेन कालेन संप्रसीदति भक्तितः
အမှန်တကယ် ရှင်ကရသည် အားလုံး၏ အမြင့်ဆုံး ခိုလှုံရာဖြစ်ပြီး ဒုက္ခအားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးသူဖြစ်သည်။ ဘက္တိတည်းဖြင့်ပင် သခင် ရှိဝသည် အချိန်တိုအတွင်း အပြည့်အဝ ကရုဏာတော်ပြုတော်မူသည်။
Verse 58
सुप्रसन्नो महेशो हि भक्तेभ्यः सकलप्रदः । भुक्तिं मुक्तिमिहामुत्र यच्छतीति सुनिश्चितम्
မဟေရှသည် အလွန်ပျော်ရွှင်တော်မူသောအခါ ဘက္တတို့အား အရာအားလုံးကို ပေးသနားတော်မူသူ ဖြစ်လာသည်။ ဤဘဝနှင့် နောက်ဘဝတွင်ပင် လောကီအပျော်အပါး (ဘုက္တိ) နှင့် မုတ်တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးတော်မူသည်ဟု သေချာသည်။
Verse 59
तस्मात्सेव्यस्सदा शभ्भुर्भुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः । पुरुषश्शङ्करः साक्षाद्दुष्टहन्ता सतांगतिः
ထို့ကြောင့် လောကီအပျော်အပါးနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အကျိုးကို လိုလားသူတို့သည် ရှမ္ဘုကို အမြဲပူဇော်ရမည်။ အကြောင်းမူကား ရှင်ကရသည် အမှန်တကယ် အမြင့်ဆုံး သခင်တော်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်ပြီး မကောင်းသူတို့ကို ဖျက်ဆီးသူ၊ သာဓုတို့၏ သေချာသော ခိုလှုံရာနှင့် အဆုံးစွန် သွားရာဖြစ်သည်။
Verse 60
परन्तु प्रथमं शक्रविद्यां दृढमना जपेत् । क्षत्रियस्य पराख्यस्य चेदमेव समाहितम्
သို့သော် အရင်ဆုံး စိတ်ကို ခိုင်မာစွာ တည်ငြိမ်အာရုံစိုက်၍ သက္ကရ-ဝိဒ္ဓာ (အိန္ဒြ၏ သန့်ရှင်းမန်တရ) ကို ဂျပ်ရမည်။ ဤအကျင့်ပင် နာမည်ကြီး က္ଷတရိယ (မင်းစစ်သူရဲ) အတွက် ဤနေရာ၌ သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းဖြစ်သည်။
Verse 61
अतोर्जुनश्च प्रथमं शक्रविद्यां जपेद्दृढः । करिष्यति परीक्षाम्प्राक् संतुष्टस्तद्भविष्यति
ထို့ကြောင့် အာర్జုနသည် အရင်ဆုံး သက္ကရ-ဝိဒ္ဓာကို ဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်မာစွာ ဂျပ်ရမည်။ စမ်းသပ်ခံရမီ သူသည် စိတ်ကျေနပ်၍ တည်ငြိမ်လာမည်—အမှန်တကယ် ထိုသို့ ဖြစ်လာလိမ့်မည်။
Verse 62
सुप्रसन्नश्च विघ्नानि संहरिष्यति सर्वदा । पुनश्चैवं शिवस्यैव वरं मन्त्रं प्रदास्यति
အလွန်ပျော်ရွှင်နှစ်သက်လာသောအခါ သူသည် အတားအဆီးအားလုံးကို အမြဲတမ်း ဖျက်ဆီးမည်။ ထို့နောက် ထိုနည်းတူပင် သီဝဘုရား၏ အထူးကောင်းမြတ်သော မန္တရကို ထပ်မံ ပေးအပ်မည်။
Verse 63
नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वार्जुनमाहूयोपेन्द्रविद्यामुपादिशत् । स्नात्वा च प्राङ्मुखो भूत्वा जग्राहार्जुन उग्रधीः
နန္ဒီဣශ්ဝရက မိန့်တော်မူသည်– «ဤသို့ ပြောပြီးနောက် အာర్జုနကို ခေါ်ယူကာ ဥပေန္ဒြ-ဝိဒ္ဓာကို သင်ကြားပေး하였다။ ထို့နောက် အာర్జုနသည် စိတ်ဓာတ်ပြင်းထန်သူဖြစ်၍ ရေချိုးကာ အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူပြီး ထိုသန့်ရှင်းသော ဗိဒ္ဓာကို ထုံးတမ်းအတိုင်း လက်ခံယူလေသည်»။
Verse 64
पार्थिवस्य विधानं च तस्मै मुनिवरो ददौ । प्रत्युवाच च तं व्यासो धनंजयमुदारधीः
အမြတ်ဆုံး မုနိသည် မြေဖြင့်ပြုသော ပါရ္ထိဝ ပူဇာ၏ စည်းကမ်းနည်းလမ်းကို သူ့အား သင်ကြားပေး၏။ ထို့နောက် စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်သော ဗျာသသည် ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန) ထံ ပြန်လည်ဆို၏။
Verse 65
व्यास उवाच । इतो गच्छाधुना पार्थ इन्द्रकीले सुशोभने । जाह्नव्याश्च समीपे वै स्थित्वा सम्यक् तपः कुरु
ဗျာသက ပြောသည်။ “ယခု ဤနေရာမှ ထွက်ခွာလော့၊ ပೃഥာ၏ သားတော်၊ အလှပဆုံး အိန္ဒြကီလ သို့ သွားလော့။ ထိုနေရာ၌ ဂင်္ဂါ (ဇာဟ္နဝီ) အနီးတွင် နေထိုင်ကာ စည်းကမ်းပြည့်ဝစွာ တပဿ (အာစတေရ) ကို မှန်ကန်စွာ ကျင့်လော့။”
Verse 66
अदृश्या चैव विद्या स्यात्सदा ते हितकारिणी । इत्याशिषन्ददौ तस्मै ततः प्रोवाच तान्मुनिः
“မမြင်ရနိုင်သော အင်အား (အဒೃശ്യ-ဗိဒ္ယာ) ကို သင် ပိုင်ဆိုင်ပါစေ၊ ဤဗိဒ္ယာသည် အမြဲတမ်း သင့်အကျိုးအတွက် ဖြစ်ပါစေ” ဟု ဆုတောင်းကောင်းချီးပေး၏။ ထိုသို့ ကောင်းချီးပေးပြီးနောက် မုနိသည် ထပ်မံ၍ သူ့အား ပြောကြားလေ၏။
Verse 67
धर्म्ममास्थाय सर्वं वै तिष्ठन्तु नृपसत्तमाः । सिद्धिः स्यात्सर्वथा श्रेष्ठा नात्र कार्या विचारणा
ဘုရင်အထက်မြတ်တို့ အားလုံးသည် ဓမ္မ၌ ခိုင်မြဲစွာ တည်ကြပါစေ။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အောင်မြင်မှု (သိဒ္ဓိ) ကို အရာရာတွင် မလွဲမသွေ ရရှိမည်—ဤအပေါ်တွင် စဉ်းစားဆင်ခြင်ရန် မလို။
Verse 68
नन्दीश्वर उवाच । इति दत्त्वाशिषन्तेभ्यः पाण्डवेभ्यो मुनीश्वरः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं व्यासश्चान्तर्दधे क्षणात्
နန္ဒီဣရှွရ မိန့်တော်မူသည်။ ထိုသို့ ကောင်းချီးပေးပြီးနောက် ကောင်းချီးခံယူနေသော ပாண்டဝတို့အား မုနိအရှင်ကြီး ဗျာသသည် သီဝ၏ ကြာပန်းတော်ခြေကို သတိရကာ ခဏချင်းပင် မျက်စိရှေ့မှ ပျောက်ကွယ်သွား하였다။
It juxtaposes Śiva’s Kirāta manifestation (slaying Mūka and blessing Arjuna) with the Durvāsā episode at the Pāṇḍavas’ forest dwelling, arguing through narrative that divine intervention is activated by devotion and safeguards dharma when adversaries attempt to weaponize ritual obligations like hospitality.
The ‘last morsel’ (śāka) functions as a ritual-symbol of sufficiency through anugraha: when devotion is intact, the smallest remainder becomes plenitude. The bathing interval (snāna) marks the liminal window of karmic testing, where anxiety peaks and remembrance becomes the decisive yogic act.
Śiva is highlighted as Pinākin in the Kirāta (hunter) form—an adaptive manifestation that enters the world to confront adharma (Mūka) and to confer boons upon a qualified devotee (Arjuna).