Adhyaya 21
Satarudra SamhitaAdhyaya 2116 Verses

Bhairavaśāpavṛttāntaḥ (The Episode of Bhairava’s Curse and Consolation)

ဤအခန်းတွင် နန္ဒီဣရှွရက ရသီတစ်ပါးအား သင်ကြားကာ၊ နားထောင်သူအတွက် “ဆန္ဒအားလုံးပြည့်စုံစေသော” အဖြစ်ဖော်ပြသည့် အဝတာရ/ဖြစ်ရပ်ကို မိတ်ဆက်သည်။ သီဝနှင့် ဂိရီဇာတို့သည် အမြတ်ဆုံးလွတ်လပ်အာဏာ (svatantra) ဖြင့် ဘိုင်ရဝကို တံခါးစောင့် (dvārapāla) အဖြစ် ခန့်ထားပြီးနောက် အတွင်းခန်းသို့ ဝင်ကြသည်။ ထို့နောက် ဂိရီဇာသည် လီလာဖြင့် တံခါးဝတွင် မူးမတ်သကဲ့သို့ မြင်ရသော မိန်းမရုပ်ကို ယူကာ ဘိုင်ရဝ၏ မိန်းမကိုကြည့်သည့် အမြင် (nārī-dṛṣṭi) ကို လှုံ့ဆော်သည်။ သန့်ရှင်းသော နယ်စပ်တွင် မသင့်လျော်မှုဟု သဘောပေါက်သဖြင့် သီဝာက ဒေါသထွက်ကာ ဘိုင်ရဝကို မြေပြင်ပေါ် လူအဖြစ် မွေးဖွားရမည်ဟု အပြစ်ဒဏ်/ကျိန်စာ ချသည်။ နောက်ပိုင်း ဘိုင်ရဝက ငိုကြွေးပူဆွေးပြီး သင်္ကရာက ချက်ချင်းလာ၍ သဘောတရားဖြင့် နှစ်သိမ့်ကာ “လွန်ကျူးမှု→ကမ္မအကျိုး→ဘုရားကရုဏာဖြင့် သက်သာခြင်း” ကို ပြသသည်။ အနက်အားဖြင့် ဘုရားကျောင်း၏ သင်္ကေတ (တံခါး၊ စောင့်ရှောက်သူ၊ အတွင်းခန်း)၊ မြင်မြင်သဘော၏ ကျင့်ဝတ်နှင့် လီလာက ဓမ္မစည်းကမ်းကို ပြန်လည်ညှိနှိုင်းပေးခြင်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။

Shlokas

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । अथ प्रीत्या शृणु मुनेऽवतारं परमं प्रभोः । शंकरस्यात्मभूपुत्र शृण्वतां सर्वकामदम्

နန္ဒီဣရှွရက ပြောသည်—ယခု မုနိရေ၊ ချစ်မြတ်နိုးစိတ်ဖြင့် သခင်၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး အဝတားကို နားထောင်လော့။ ကိုယ်တိုင်မွေးဖွားသော (ဗြဟ္မာ၏) သားရေ၊ ရှင်ကရ၏ ဒိဗ္ဗပေါ်ထွန်းခြင်းကို နားထောင်လော့; နားထောင်သူတို့အား ဆန္ဒအလုံးစုံကို ပေးစွမ်းသည်။

Verse 2

एकदा मुनिशार्दूल गिरिजाशंकरावुभौ । विहर्तुकामौ संजातौ स्वेच्छया परमेश्वरौ

တစ်ခါက၊ မုနိတို့အနက် ကျားတော်ကဲ့သို့သော အရှင်၊ ဂိရိဇာ (ပါရဝတီ) နှင့် ရှင်ကရာ—အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်တော်နှစ်ပါး—တို့သည် မိမိတို့၏ ဆန္ဒအလိုတော်ဖြင့် ကစားလီလာ ပြုလိုစိတ် ပေါ်ပေါက်လာကြ၏။

Verse 3

भैरवं द्वारपालं च कृत्वाभ्यन्तरमागतौ । नानासखिगणैः प्रीत्या सेवितौ नरशीलितौ

ဘဲရဝကို တံခါးစောင့်အဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး၊ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကြ၏။ ထိုနေရာ၌ ယဉ်ကျေးသိက္ခာရှိသော မဟာပုဂ္ဂိုလ်များကဲ့သို့၊ မိတ်ဆွေသခင်မများ၏ အုပ်စုများစွာက ချစ်ခင်ပျော်ရွှင်စွာ ဝန်ဆောင်ကြ၏။

Verse 4

चिरं विहृत्य तत्र द्वौ स्वतन्त्रौ परमेश्वरौ । बभूवतुः प्रसन्नो तौ नानालीलाकरौ मुने

ထိုနေရာ၌ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကစားလီလာ ပြုပြီးနောက်၊ လွတ်လပ်အာဏာပြည့်ဝသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်တော်နှစ်ပါးသည်—အို မုနိ—ကြည်နူးပျော်ရွှင်တော်မူကာ လီလာအမျိုးမျိုးကို ထင်ရှားပြသတော်မူ၏။

Verse 5

अथोन्मत्ताकृतिर्देवी स्वतन्त्रा लीलया शिवा । आगता द्वारि तद्रूपा प्रभोराज्ञामवाप सा

ထို့နောက် လွတ်လပ်သော သီဝါဒေဝီသည် လီလာဖြင့် ကစားကာ အရူးမိန်းမ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ယူဆောင်하였다။ ထိုရုပ်ဖြင့်ပင် တံခါးဝသို့ ရောက်လာ၍ သခင်၏ အမိန့်ကို လက်ခံရရှိ하였다။

Verse 6

तां देवीं भैरवस्सोथ नारीदृष्ट्या विलोक्य च । निषिषेध बहिर्गन्तुं तद्रूपेण विमोहितः

ထို့နောက် ဘှဲရဝသည် ထိုဒေဝီကို မိန်းမ၏ မျက်မြင်ဖြင့် ကြည့်မြင်ရာ၌၊ သူမ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကြောင့် မောဟဖြစ်သွားသည်။ ထိုမောဟကြောင့် အပြင်သို့ မထွက်ရန် တားမြစ်하였다။

Verse 7

नारीदृष्ट्या सुदृष्टा सा भैरवेण यदा मुने । कुद्धाऽभवच्छिवा देवी तं शशाप तदांबिका

အို မုနိ၊ ဘဲရဝသည် သူမကို မိန်းမအလိုဆန္ဒပါသော မျက်စိဖြင့် စူးစိုက်ကြည့်သောအခါ၊ ဒေဝီ ရှိဝါ (အမ္ဗိကာ) သည် ဒေါသထွက်ကာ ထိုခဏချင်း သူ့ကို ကျိန်စာချခဲ့၏။

Verse 8

शिवोवाच । नारीदृष्ट्या पश्यसि त्वं यतो मां पुरुषाधम । अतो भव धरायां हि मानुषस्त्वं च भैरव

ရှီဝါက မိန့်တော်မူသည်— “မိန်းမအလိုဆန္ဒပါသော မျက်စိဖြင့် ငါ့ကိုကြည့်သောကြောင့်၊ လူတို့အနက် အနိမ့်ဆုံးသောသူ၊ ထို့ကြောင့် မြေပြင်ပေါ်၌ လူသားဖြစ်လော့—ဘဲရဝာ၊ သင်လည်းပင်!”

Verse 9

नन्दीश्वर उवाच । इत्थं यदाऽभवच्छप्तो भैरवश्शिवया मुने । हाहाकारो महानासीद्दुःखमाप स लीलया

နန္ဒီဣရှွရက ပြောသည်— “အို မုနိ၊ ဤသို့ ရှိဝါဒေဝီက ဘဲရဝကို ကျိန်စာချသောအခါ ကြီးမားသော ဟာဟာကာရ သံထွက်ပေါ်လာ၏။ သို့သော် သူသည် ထိုဝမ်းနည်းမှုကို လီလာ—ဘုရားလှုပ်ရှားကစားသကဲ့သို့—လက်ခံခဲ့၏။”

Verse 10

ततश्च शंकरः शीघ्रं तमागत्य मुनीश्वर । अश्वासयद्भैरवं हि नानाऽनुनयकोविदः

ထို့နောက် အို မုနိဣရှွရ၊ ရှင်ကရသည် လျင်မြန်စွာ သူ့ထံသို့ ရောက်လာကာ ဘဲရဝကို သက်သာစေ၍ လှုံ့ဆော်နှစ်သိမ့်သော စကားနူးညံ့များစွာကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောကြားခဲ့၏။

Verse 11

तच्छापाद्भैरवस्सोथ क्षिताववतरन्मुने । मनुष्ययोन्यां वैतालसंज्ञकश्शंकरेच्छया

အို မုနိ၊ ထိုကျိန်စာ၏ အကျိုးကြောင့် ဘဲရဝသည် မြေပြင်သို့ ဆင်းသက်လာ၏။ ရှင်ကရာ၏ အလိုတော်ဖြင့် လူ့ဝမ်း၌ မွေးဖွားကာ «ဝೈတာလာ» ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်ကြ၏။

Verse 12

तत्स्नेहतः शिवः सोपि क्षिताववतरद्विभुः । शिवया सह सल्लीलो लौकिकीङ्गतिमाश्रितः

ထိုမေတ္တာကရုဏာကြောင့် အလုံးစုံ၌ ပျံ့နှံ့တော်မူသော သခင် ရှီဝါသည်လည်း မြေပြင်သို့ ဆင်းသက်တော်မူ၏။ ရှီဝါ (ပါရဝတီ) နှင့်အတူ ကရုဏာလီလာဖြင့် လောကီအပြုအမူကို ခံယူကာ သတ္တဝါတို့အကျိုးအတွက် လီလာကို ပြုတော်မူ၏။

Verse 13

महेशाह्वः शिवश्चासीच्छारदा गिरिजा मुने । सुलीलां चक्रतुः प्रीत्या नाना लीला विशारदौ

အို မုနိ၊ မဟေရှဟု ခေါ်သော ရှီဝါနှင့်၊ ရှာရဒါဟု ဂုဏ်ပြုခေါ်သော ဂီရီဇာတို့သည် ပျော်ရွှင်စွာ သာယာလှပသော လီလာကို ပြုလုပ်ကြ၏။ အကြောင်းမူကား သူတို့နှစ်ပါးလုံးသည် မျိုးစုံသော လီလာတို့၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြသတည်း။

Verse 14

इति ते कथितं तात महेशचरितं वरम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वकामफलप्रदम्

ထို့ကြောင့် ချစ်သားရေ၊ မဟေရှ၏ မြတ်သော အတ္ထုပ္ပတ္တိကို သင်အား ငါ ပြောကြားပြီးပြီ။ ဤကഥာသည် မင်္ဂလာဖြစ်၍ ကံကောင်းခြင်း၊ ဂုဏ်သတင်းနှင့် အသက်ရှည်ခြင်းကို ပေးကာ ကောင်းမွန်သော ဆန္ဒအားလုံး၏ အကျိုးကို ချီးမြှင့်တတ်၏။

Verse 15

य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । स भुक्त्वेहाखिलान्भोगानन्ते मोक्षमवाप्नुयात्

ဤအကြောင်းကို ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် နားထောင်သူ သို့မဟုတ် စိတ်တည်ငြိမ်စွာ အခြားသူတို့အား ဖတ်ကြားစေသူသည် ဤလောက၌ အကျိုးရှိသော အပျော်အပါးအားလုံးကို ခံစားရပြီး နောက်ဆုံးတွင် ရှီဝါဘုရား၏ ကရုဏာဖြင့် မောက္ခကို ရရှိမည်။

Verse 21

इति श्रीशिव महापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां महेशावतारवर्णनं नामैकविंशोध्यायः

ဤသို့ဖြင့် သန့်ရှင်းမြတ်သော «ရှီဝ မဟာပုရာဏ» ၏ တတိယပိုင်း «ရှတရုဒြ သံဟိတာ» တွင် «မဟေရှ အဝတာရ ဖော်ပြချက်» ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း (၂၁) သည် ပြီးဆုံး၏။

Frequently Asked Questions

It presents the doorway-līlā in which Girijā assumes an “unmattā-kṛti” form, Bhairava (as dvārapāla) responds through a nārī-dṛṣṭi, and Śivā issues a śāpa sending him to human birth; the episode then balances punishment with Śaṅkara’s immediate consolation, modeling corrective justice tempered by grace.

The dvāra (threshold) signifies a liminal ritual boundary between outer and inner sanctity; the dvārapāla embodies disciplined guardianship of both space and attention. “Dṛṣṭi” becomes an ethical-ritual instrument: perception itself is treated as action with consequences, and the curse functions as a purificatory recalibration rather than mere retribution.

Gaurī appears in a deliberate līlā-form described as “unmattā-kṛti” (a transgressive/errant-looking guise) to test or reveal Bhairava’s response, while Śiva is emphasized as Śaṅkara—the swift, persuasive consoler—alongside the implied Bhairava-function as guardian who nonetheless becomes subject to corrective dharma.