
အဓ್ಯಾಯ ၄၁ တွင် ဗျာသက နာရာယဏသည် တုလစီ၏ ဝမ်း၌ ဗီရျာဓာန (ကိုယ်ဝန်တင်ခြင်း) ကို မည်သို့ ပြုလုပ်သနည်းဟု မေးမြန်းသည်။ သနတ်ကုမာရက ရှင်းလင်းရာတွင်၊ သီဝ၏ အမိန့်နှင့် နတ်တို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဗိෂ္ဏုသည် မာယာဖြင့် ရှင်ခချူဍ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ယူကာ တုလစီ၏ နေအိမ်သို့ ချဉ်းကပ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ပြန်လာသကဲ့သို့ စီစဉ်ထားသော အခင်းအကျင်း—တံခါးသို့ ရောက်လာခြင်း၊ ဒုန္ဒုဘိ သံများ၊ အောင်ပွဲကြွေးကြော်သံများ—ကို ဖော်ပြပြီး တုလစီက ဝမ်းမြောက်စွာ ကြိုဆိုကာ မင်္ဂလာကိစ္စများ စီမံခြင်း၊ ဗြာဟ္မဏများအား လှူဒါန်းခြင်း၊ ကိုယ်ကို အလှဆင်ခြင်း၊ “ခင်ပွန်း” ဟု ထင်ရသူ၏ ခြေကို ဆေးကြောကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ခြင်းတို့ကို ရေးသားသည်။ ဤအခန်းသည် စစ်ပွဲအကြောင်းအရာအတွင်း သာသနာတရားနှင့် ကိုက်ညီသော နတ်ဘုရား၏ ရုပ်ဖျက်မှုကို ကိရိယာတစ်ရပ်အဖြစ် အသုံးချကာ ရှင်ခချူဍ၏ ကာကွယ်မှုများ ပျက်စီးစေပြီး ကမ္ဘာလောကဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်သို့ ဦးတည်စေသော်လည်း၊ ဘက္တိ၊ လှည့်ဖြားမှုနှင့် ဘုရား၏ လိုအပ်ချက်ကြား တင်းမာမှုကိုလည်း ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 1
व्यास उवाच । नारायणश्च भगवान् वीर्याधानं चकार ह । तुलस्याः केन यत्नेन योनौ तद्वक्तुमर्हसि
ဗျာသ မိန့်တော်မူ၏—«ဘုရားနာရာယဏ သည် တူလသီ၏ ဂರ್ಭ၌ မိမိ၏ ဗီရျ (မျိုးစေ့) ကို မည်သို့၊ မည်သည့် အထူးနည်းလမ်းဖြင့် ထည့်သွင်းခဲ့သနည်း။ ကျွန်ုပ်အား ရှင်းလင်းပြောကြားပါ»။
Verse 2
सनत्कुमार उवाच । नारायणो हि देवानां कार्यकर्ता सतां गतिः । शंखचूडस्य रूपेण रेमे तद्रमया सह
သနတ်ကူမာရ မိန့်တော်မူ၏—«နာရာယဏသည် နတ်တို့၏ ကိစ္စများကို ပြီးမြောက်စေသူ၊ သီလဝန်တို့၏ အားကိုးရာ ဖြစ်၏။ သင်္ခချူဍ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ယူကာ ရာမာ (လက္ခ္မီ) နှင့်အတူ ပျော်ရွှင်ကစားလေ၏»။
Verse 3
तदेव शृणु विष्णोश्च चरितं प्रमुदावहम् । शिवशासनकर्तुश्च मातुश्च जगतां हरेः
ထို့ကြောင့် ဗိဿနု၏ အလွန်ပျော်ရွှင်စေသော ဇာတ်ကြောင်းကို နားထောင်လော့—သူသည် သီဝ၏ အမိန့်ကို အကောင်အထည်ဖော်သူ ဖြစ်လာပုံနှင့် ကမ္ဘာလောကတို့ကို ထိန်းသိမ်းသော ဟရီအဖြစ် စကြဝဠာမိခင်နှင့် ဆက်နွယ်၍ ပြုမူပုံကို။
Verse 4
रणमध्ये व्योमवचः श्रुत्वा देवेन शंभुना । प्रेरितश्शंखचूडस्य गृहीत्वा कवचं परम्
စစ်မြေပြင်အလယ်၌ ကောင်းကင်မှ အသံကို ကြားပြီးနောက်၊ အရှင် သမ္ဘု (Śambhu) သည် သင်္ခချူဍ (Śaṅkhacūḍa) ကို လှုံ့ဆော်တော်မူ၏။ ထိုသို့ လှုံ့ဆော်ခံရသော သင်္ခချူဍ သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ကာကွယ်ရေးအင်္ကျီကို ယူဆောင်ဝတ်ဆင်၏။
Verse 5
विप्ररूपेण त्वरितं मायया निजया हरिः । जगाम शंखचूडस्य रूपेण तुलसीगृहम्
ဟရိသည် မိမိ၏ မာယာကို လျင်မြန်စွာ အသုံးပြု၍ ဗြာဟ္မဏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူကာ၊ သင်္ခချူဍ၏ ပုံသဏ္ဌာန်တူဖြင့် တုလစီ၏ အိမ်သို့ သွားရောက်하였다။
Verse 6
दुन्दुभिं वादयामास तुलसी द्वारसन्निधौ । जयशब्दं च तत्रैव बोधयामास सुन्दरीम्
တုလစီသည် တံခါးအနီး၌ ရပ်ကာ ဒုန္ဒုဘိ တီးခတ်하였다။ ထိုနေရာတင်ပင် “အောင်မြင်ပါစေ!” ဟူသော အောင်ပွဲသံဖြင့် လှပသော မိန်းမကိုလည်း နှိုးဆော်하였다။
Verse 7
तच्छ्रुत्वा चैव सा साध्वी परमानन्दसंयुता । राजमार्गं गवाक्षेण ददर्श परमादरात्
ထိုသံကို ကြားသော် သာဓွီမိန်းမသည် အမြင့်ဆုံးသော အာနန္ဒဖြင့် ပြည့်ဝကာ၊ အလွန်လေးစားစွာ ပြတင်းပေါက်မှတစ်ဆင့် ရာဇလမ်းမကြီးကို ကြည့်မြင်하였다။
Verse 8
ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा कारयामास मंगलम् । द्रुतं चकार शृंगारं ज्ञात्वाऽऽयातं निजं पतिम्
ဗြာဟ္မဏတို့အား ဓနကို ဒါနပေးပြီး မင်္ဂလာကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်စေ하였다။ ထို့နောက် မိမိ၏ ခင်ပွန်း ရောက်လာသည်ကို သိသဖြင့် အလျင်အမြန် အလှဆင်တန်ဆာတင်하였다။
Verse 9
अवरुह्य रथाद्विष्णुस्तद्देव्याभवनं ययौ । शंखचूडस्वरूपः स मायावी देवकार्यकृत्
ရထားမှ ဆင်း၍ ဗိဿဏုသည် ထိုဒေဝီ၏ နေအိမ်သို့ သွား하였다။ မာယာကို ကိုင်တွယ်သူသည် သင်္ခချူဍ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ယူကာ နတ်တို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြီးမြောက်စေရန် ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 10
दृष्ट्वा तं च पुरः प्राप्तं स्वकांतं सा मुदान्विता । तत्पादौ क्षालयामास ननाम च रुरोद च
သူမ၏ ချစ်သူသည် မျက်နှာချင်းဆိုင် ရောက်လာသည်ကို မြင်သော် ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းလျက်၊ သူ၏ ခြေတော်ကို ဆေးကြောကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး မျက်ရည်လည်း ကျ၏။
Verse 11
रत्नसिंहासने रम्ये वासयामास मंगलम् । ताम्बूलं च ददौ तस्मै कर्पूरादिसुवासितम्
သူသည် မင်္ဂလာရှိသူကို လှပသော ရတနာသိင်္ဟာသနပေါ်၌ ထိုင်စေ၏။ ထို့နောက် ကမ္ဖော်နှင့် အခြား အနံ့သာများဖြင့် မွှေးကြိုင်သော တမ္ဗူလ(ကွမ်းရွက်)ကို သူ့အား ပေးအပ်၏။
Verse 12
अद्य मे सफलं जन्म जीवनं संबभूव ह । रणे गतं च प्राणेशं पश्यंत्याश्च पुनर्गृहे
ယနေ့ ငါ၏မွေးဖွားခြင်းသည် အကျိုးရှိလာပြီ၊ ငါ၏အသက်တာလည်း ပြည့်စုံသွားပြီ—စစ်မြေသို့ သွားခဲ့သော ငါ၏အသက်ရှင်သခင်ကို ပြန်လည်အိမ်သို့ ရောက်လာသည်ကို မြင်ရသောကြောင့်။
Verse 13
इत्युक्त्वा सकटाक्षं सा निरीक्ष्य सस्मितं मुदा । पप्रच्छ रणवृत्तांतं कांतं मधुरया गिरा
ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် သူမသည် ချစ်သူကို မျက်စောင်းလေးဖြင့် ကြည့်လိုက်သည်။ ထို့နောက် ဝမ်းမြောက်စွာ ပြုံး၍ စစ်ပွဲ၏ဖြစ်ရပ်အစဉ်ကို ချိုမြိန်သောအသံဖြင့် မေးမြန်း하였다။
Verse 14
तुलस्युवाच । असंख्यविश्वसंहर्ता स देवप्रवरः प्रभुः । यस्याज्ञावर्त्तिनो देवा विष्णुब्रह्मादयस्सदा
တူလစီက ပြောသည်—အရှင်တော်သည် နတ်တို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အရှင်၊ အနန္တကမ္ဘာတို့ကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော သခင်ဖြစ်သည်။ သူ၏အမိန့်အောက်တွင် ဗိဿနု၊ ဗြဟ္မာတို့နှင့် အခြားနတ်များသည် အစဉ်အမြဲ နာခံ၍ လုပ်ဆောင်ကြသည်။
Verse 15
त्रिदेवजनकस्सोत्र त्रिगुणात्मा च निर्गुणः । भक्तेच्छया च सगुणो हरिब्रह्मप्रवर्तकः
ထိုအရှင်သည် တိဒေဝ (သုံးပါးသောဘုရားများ) ၏ မူလဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်၏။ သုံးဂုဏ်၏ အတ္တသဘောတော်ဖြစ်သော်လည်း ဂုဏ်တို့ကို ကျော်လွန်သော နိရ္ဂုဏဖြစ်၏။ ဘက္တတို့၏ ဆန္ဒကြောင့် စဂုဏဖြစ်လာကာ ဟရီ (ဗိဿနု) နှင့် ဗြဟ္မာကို အာဏာပေး၍ လှုပ်ရှားစေတော်မူ၏။
Verse 16
कुबेरस्य प्रार्थनया गुणरूपधरो हरः । कैलासवासी गणपः परब्रह्म सतां गतिः
ကူဗေရ၏ ပန်ကြားချက်ကြောင့် ဟရ (သီဝ) သည် ဂုဏ်သတ္တိပါသော စဂုဏရূপကို ခံယူတော်မူ၏။ ကိုင်လာသတွင် နေထိုင်သော ဂဏပတိ—ဂဏများ၏ အရှင်—ထိုအရှင်သည် ပရဗြဟ္မန်ဖြစ်၍ သတ္တဝါကောင်းတို့၏ နောက်ဆုံးအမီခံရာဖြစ်၏။
Verse 17
यस्यैकपलमात्रेण कोटिब्रह्मांडसंक्षयः । विष्णुब्रह्मादयोऽतीता बहवः क्षणमात्रतः
အရှင်၏ အချိန်တစ်ပလ (pala) မျှဖြင့်ပင် ကုဋိကုဋာသော ဘြဟ္မာဏ္ဍများ ပျက်သုဉ်းလျက် လယသို့ ရောက်ကြ၏။ ခဏတစ်ချက်အတွင်းပင် ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနု စသည့် အများအပြားတို့သည် လွန်သွားပြီးသားဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုအရာအားလုံးကို ကျော်လွန်သည့် အရှင်သီဝ၏ မပမာနိုင်သော ကာလစီးဆင်းမှုရှိ၏။
Verse 18
कर्तुं सार्द्धं च तेनैव समरं त्वं गतः प्रभो । कथं बभूव संग्रामस्तेन देवसहायिना
အရှင်ဘုရား၊ သင်သည် ထိုသူနှင့်အတူ စစ်ပွဲပြုရန် ထွက်ခွာခဲ့၏။ ထိုသူသည် ဒေဝများကို အကူအညီအဖြစ် ရရှိထားသော်လည်း စစ်မြေပြင်၌ တိုက်ပွဲသည် မည်သို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သနည်း။
Verse 19
कुशली त्वमिहायातस्तं जित्वा परमेश्वरम् । कथं बभूव विजयस्तव ब्रूहि तदेव मे
“အမြတ်တော်အရှင် အထွတ်အမြတ်ကို အနိုင်ယူပြီးနောက် ဒီနေရာကို အန္တရာယ်ကင်းကင်း ရောက်လာသလား။ သင်၏ အောင်ပွဲသည် မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သနည်း—အဲဒီအကြောင်းကို ငါ့အား ပြောပြပါ”
Verse 20
श्रुत्वेत्थं तुलसीवाक्यं स विहस्य रमापतिः । शंखचूडरूपधरस्तामुवाचामृतं वचः
တူလစီ၏စကားကို ဤသို့ကြားသော် ရမာပတိ (ဗိဿနု) ဘုရားသည် ပြုံးရယ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် သင်္ခချူဍ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ခံယူကာ အမృతကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော စကားဖြင့် သူမအား မိန့်တော်မူ၏။
Verse 21
भगवानुवाच । यदाहं रणभूमौ च जगाम समरप्रियः । कोलाहलो महान् जातः प्रवृत्तोऽभून्महारणः
ဘုရားမြတ်က မိန့်တော်မူသည်—“စစ်ကိုနှစ်သက်သော ငါသည် စစ်မြေပြင်သို့ ဝင်ရောက်သွားသောအခါ ကြီးမားသော အော်ဟစ်သံက ထွက်ပေါ်လာ၍ မဟာစစ်ပွဲသည် အပြည့်အဝ စတင်လေ၏။”
Verse 22
देवदानवयोर्युद्धं संबभूव जयैषिणोः । दैत्याः पराजितास्तत्र निर्जरैर्बलगर्वितैः
ထို့နောက် အနိုင်ရလိုသော ဒေဝနှင့် ဒာနဝတို့အကြား စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားလေ၏။ ထိုနေရာတွင် ဒိုင်တျာတို့သည် အင်အားကို မာန်တက်သော မသေမရှင် ဒေဝတို့၏ လက်၌ ရှုံးနိမ့်ကြ၏။
Verse 23
तदाहं समरं तत्राकार्षं देवैर्बलोत्कटैः । पराजिताश्च ते देवाश्शंकरं शरणं ययुः
ထို့နောက် ငါသည် အင်အားကြီးမားသော ဒေဝတို့နှင့် ထိုနေရာတွင် စစ်ဆင်နွှဲလေ၏။ သို့ရာတွင် ထိုဒေဝတို့သည် ရှုံးနိမ့်ကာ သင်္ကရ (ရှီဝ) ဘုရားထံ သရဏဂုံ ဝင်ကြ၏။
Verse 24
रुद्रोऽपि तत्सहायार्थमाजगाम रणं प्रति । तेनाहं वै चिरं कालमयौत्संबलदर्पित
ရုဒြာတော်တိုင်ပင် သူ့ကိုကူညီရန် စစ်မြေပြင်သို့ ရောက်လာ၏။ ထို့ကြောင့် အင်အား၏မာနဖြင့် မာန်တက်နေသော ငါသည် အချိန်ကြာမြင့်စွာ စစ်မဝင်ခဲ့။
Verse 25
आवयोस्समरः कान्ते पूर्णमब्दं बभूव ह । नाशो बभूव सर्वेषामसुराणां च कामिनि
အို ချစ်အပ်သောသူ၊ ငါတို့နှစ်ဦးကြားက တိုက်ပွဲသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ကြာမြင့်ခဲ့ပေသည်။ အို ချစ်သူ၊ ၎င်းသည် အသူရာအားလုံးကို ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်စေခဲ့သည်။
Verse 26
प्रीतिं च कारयामास ब्रह्मा च स्वयमावयोः । देवानामधिकाराश्च प्रदत्ता ब्रह्मशासनात्
ဗြဟ္မာမင်းကိုယ်တိုင်က ငါတို့နှစ်ဦးကြား ပြန်လည်သင့်မြတ်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပြီး ဗြဟ္မာမင်း၏ အမိန့်တော်အရ နတ်မင်းတို့၏ ထိုက်တန်သော ရာထူးနှင့် အာဏာများကို ပြန်လည်အပ်နှင်းခဲ့သည်။
Verse 27
मयागतं स्वभवनं शिवलोकं शिवो गतः । सर्वस्वास्थ्यमतीवाप दूरीभूतो ह्युपद्रवः
ငါသည် မိမိ၏ နေရာအိမ်—သီဝလောက မင်္ဂလာသန့်ရှင်းရာ—သို့ ပြန်ရောက်၏။ သီဝဘုရားလည်း မိမိ၏ ဒေဝသဘောသို့ ဝင်ရောက်တော်မူ၏။ ထို့နောက် အရာရာ၌ ပြည့်စုံသော ကျန်းမာချမ်းသာမှု ရရှိကာ အနှောင့်အယှက်နှင့် ဘေးဒုက္ခတို့ အဝေးသို့ ပယ်ဖျက်ခံရ၏။
Verse 28
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा जगतां नाथः शयनं च चकार ह । रेमे रमापतिस्तत्र रमया स तया मुदा
သနတ်ကူမာရက ဆို၏—ဤသို့ မိန့်တော်မူပြီးနောက် လောကတို့၏ အရှင်သည် အနားယူရန် လဲလျောင်းတော်မူ၏။ ထိုနေရာ၌ သရီ၏ အရှင် (ဗိဿနု) သည် ရမာ (လက္ခမီ) နှင့်အတူ အပြန်အလှန် ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်၍ ရမေ့တော်မူ၏။
Verse 29
सा साध्वी सुखसंभावकर्षणस्य व्यतिक्रमात् । सर्वं वितर्कयामास कस्त्वमेवेत्युवाच सा
သီလရှင်သဘောရှိသော ထိုမိန်းမသည် မျှော်လင့်ထားသော သက်သာချမ်းသာမှု ပျက်ယွင်းသွားသည်ဟု ခံစားရသဖြင့် အရာအားလုံးကို စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးနောက် “သင်သည် အမှန်တကယ် ဘယ်သူနည်း” ဟု မေးလေ၏။
Verse 30
तुलस्युवाच । को वा त्वं वद मामाशु भुक्ताहं मायया त्वया । दूरीकृतं यत्सतीत्वमथ त्वां वै शपाम्यहम्
တုလသီက ပြောသည်—“သင်သည် မည်သူနည်း၊ ချက်ချင်း ပြောပါ။ သင်၏ မာယာကြောင့် ငါ လှည့်ဖြားခံရ၍ အရှက်အကြောက် ပျက်စီးခဲ့သည်။ ငါ၏ သန့်ရှင်းသော စတီတ്വ (သစ္စာသန့်စင်မှု) ပျောက်ကွယ်သွားသဖြင့် ငါ သင့်ကို အမှန်တကယ် ကျိန်စာတင်မည်။”
Verse 31
सनत्कुमार उवाच । तुलसीवचनं श्रुत्वा हरिश्शापभयेन च । दधार लीलया ब्रह्मन्स्वमूर्तिं सुमनोहराम्
သနတ်ကုမာရက ပြောသည်—“အို ဗြဟ္မန်၊ တုလသီ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ဟရီ၏ ကျိန်စာကိုလည်း ကြောက်ရွံ့သဖြင့်၊ သူသည် ကစားသလိုပင် မိမိ၏ အလွန်လှပသော ကိုယ်ရုပ်ကို ဆောင်ယူခဲ့သည်။”
Verse 32
तद्दृष्ट्वा तुलसीरूपं ज्ञात्वा विष्णुं तु चिह्नतः । पातिव्रत्यपरित्यागात् क्रुद्धा सा तमुवाच ह
တုလစီပုံစံဖြင့် လှည့်စားထားသောရုပ်ကို မြင်၍ လက္ခဏာများအရ ဗိဿဏုကို သိမြင်သဖြင့်၊ ဇနီးသစ္စာ (ပာတိဗြတျယ) ပျက်စီးသွားခြင်းကြောင့် ဒေါသထွက်ကာ သူ့အား ပြောဆိုလေ၏။
Verse 33
तुलस्युवाच । हे विष्णो ते दया नास्ति पाषाणसदृशं मनः । पतिधर्मस्य भंगेन मम स्वामी हतः खलु
တုလစီက ပြောသည်—“ဟေ ဗိဿဏု၊ သင်၌ ကရုဏာမရှိ၊ စိတ်သည် ကျောက်တုံးကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ဇနီး၏ သာသနာတရားကို ချိုးဖောက်ခြင်းကြောင့် ငါ၏ အရှင်သည် အမှန်တကယ် သတ်ဖြတ်ခံရပြီ”။
Verse 34
पाषाणसदृशस्त्वं च दयाहीनो यतः खलः । तस्मात्पाषाणरूपस्त्वं मच्छापेन भवाधुना
“သင်သည် ကျောက်တုံးကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏၊ ကရုဏာကင်းသော မကောင်းသူဖြစ်သောကြောင့်။ ထို့ကြောင့် ငါ၏ ကျိန်စာဖြင့် ယခုချိန်မှစ၍ ကျောက်ရုပ်အဖြစ် ဖြစ်လေစေ”။
Verse 35
ये वदंति दयासिन्धुं त्वां भ्रांतास्ते न संशयः । भक्तो विनापराधेन परार्थे च कथं हतः
သနားကြင်နာမှု၏ သမုဒ္ဒရာဖြစ်သော သင်သည် မောဟဖြစ်သွားသည်ဟု ပြောသူတို့သည် မမှန်ကန်သူများပင် ဖြစ်ကြသည်၊ သံသယမရှိ။ အပြစ်မရှိသော ဘက္တားတစ်ဦးသည် အခြားသူအကျိုးအတွက် လုပ်ဆောင်နေစဉ်တွင်ပင် မည်သို့ ထိခိုက်သတ်ဖြတ်ခံရနိုင်မည်နည်း။
Verse 36
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तुलसी सा वै शंखचूडप्रिया सती । भृशं रुरोद शोकार्ता विललाप भृशं मुहुः
သနတ်ကုမာရက ပြောသည်—ဤသို့ဆိုပြီးနောက် သင်္ခချူဍ၏ ချစ်မြတ်နိုးရသော သီလဝတီ တုလစီသည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် လုံးဝလွှမ်းမိုးခံရ၏။ သူမသည် ပြင်းထန်စွာ ငိုကြွေးကာ မကြာခဏ အော်ဟစ်လျက် ငိုကြွေးညည်းတွား၏။
Verse 37
ततस्तां रुदतीं दृष्ट्वा स विष्णुः परमेश्वरः । सस्मार शंकरं देवं येन संमोहितं जगत्
ထို့နောက် သူမ ငိုကြွေးနေသည်ကို မြင်သောအခါ အမြင့်မြတ်သော အရှင် ဗိဿနုသည် လောကတစ်လောကလုံးကို မောဟအဖုံးဖြင့် ဖုံးလွှမ်းစေသော သက္ကရာဒေဝ (ရှင်ကရ) ကို သတိရ၍ အာဟွာန်ပြုတော်မူ၏။
Verse 38
ततः प्रादुर्बभूवाथ शंकरो भक्तवत्सलः । हरिणा प्रणतश्चासीत्संनुतो विनयेन सः
ထို့နောက် ဘက္တများကို ချစ်မြတ်နိုးတော်မူသော သင်္ကရ (ရှီဝ) သည် ပေါ်ထွန်းတော်မူ၏။ ဟရီ (ဗိဿနု) သည် ဦးညွတ်ကန်တော့၍ နှိမ့်ချစွာ ချီးမွမ်းတော်မူ၏။
Verse 39
शोकाकुलं हरिं दृष्ट्वा विलपंतीं च तत्प्रियाम् । नयेन बोधयामास तं तां कृपणवत्सलाम्
ဟရီသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေး၍ စိတ်လှုပ်ရှားနေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ သူ၏ချစ်သူမိန်းမက ငိုကြွေးနေသည်ကိုလည်းကောင်း မြင်သော်၊ ဒုက္ခရောက်သူတို့ကို မေတ္တာထားသော အရှင်သည် ပညာရှိသော စကားဖြင့် နူးညံ့စွာ နှစ်ဦးလုံးကို သဘောပေါက်စေတော်မူ၏။
Verse 40
शंकर उवाच । मा रोदीस्तुलसि त्वं हि भुंक्ते कर्मफलं जनः । सुखदुःखदो न कोप्यस्ति संसारे कर्मसागरे
သင်္ကရာက မိန့်တော်မူ၏—“အို တုလစီ၊ မငိုပါနှင့်။ လူသည် မိမိကံ၏ အကျိုးကို အမှန်တကယ် ခံစားရ၏။ ကံပင်လယ်ဖြစ်သော လောက၌ သုခဒုက္ခကို သီးခြားပေးသူ အခြားမရှိ။”
Verse 41
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडव धोपाख्याने तुलसीशापवर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် «သြရီ ရှိဝ မဟာပုရာဏ» ၏ ဒုတိယပိုင်း ရုဒြသံဟိတာအတွင်း၊ ပဉ္စမ ယုဒ္ဓခဏ္ဍ၌ သင်္ခချူဍ သတ်ခြင်းအကြောင်းပြောရာတွင် “တုလစီ၏ ကျိန်စာဖော်ပြချက်” ဟူသော အခန်း ၄၁ ပြီးဆုံး၏။
Verse 42
तपस्त्वया कृतं भद्रे तस्यैव तपसः फलम् । तदन्यथा कथं स्याद्वै जातं त्वयि तथा च तत्
အို မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမရေ၊ သင်ပြုခဲ့သော တပသ္ယာသည် မိမိ၏ မှန်ကန်သော အကျိုးကိုပင် ပေးပြီးပြီ။ အခြားသို့ မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။ အမှန်တကယ် ထိုအကျိုးသည် သင်၌ သင့်တင့်သလိုပင် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
Verse 43
इदं शरीरं त्यक्त्वा च दिव्यदेहं विधाय च । रमस्व हरिणा नित्यं रमया सदृशी भव
ဤကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်၍ ဒိဗ္ဗကိုယ်ကို ခံယူကာ၊ ဟရိနှင့် အမြဲတမ်း ပျော်မြူးလော့။ ရမာ (လက္ခ္မီ) ကဲ့သို့ တောက်ပမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာ၌ တူညီလာစေ။
Verse 44
तवेयं तनुरुत्सृष्टा नदीरूपा भवेदिह । भारते पुण्यरूपा सा गण्डकीति च विश्रुता
“သင်၏ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် လွှတ်ထုတ်ခံရပြီးနောက် ဤနေရာ၌ မြစ်အဖြစ် ပြောင်းလဲလိမ့်မည်။ ဘာရတ (အိန္ဒိယ) တွင် ထိုမြစ်သည် ကုသိုလ်နှင့် သန့်ရှင်းမြတ်နိုးမှု၏ သဘောရှိကာ ‘ဂဏ္ဍကီ’ ဟူသော နာမဖြင့် ကျော်ကြားလိမ့်မည်။”
Verse 45
कियत्कालं महादेवि देवपूजनसाधने । प्रधानरूपा तुलसी भविष्यति वरेण मे
အို မဟာဒေဝီ၊ ကျွန်ုပ်ပေးအပ်သော အာနုဘော်ကြောင့် တုလသီသည် ဘယ်လောက်ကြာကြာ ဒေဝတို့ကို ပူဇော်ရာ၌ အဓိကဆုံးသော साधန (အကျင့်/နည်းလမ်း) အဖြစ် တည်ရှိနေမည်နည်း။
Verse 46
स्वर्गं मर्त्ये च पाताले तिष्ठ त्वं हरिसन्निधौ । भव त्वं तुलसीवृक्षो वरा पुष्पेषु सुन्दरी
“ကောင်းကင်ဘုံ၌လည်း၊ လူ့လောက၌လည်း၊ အောက်လောက၌လည်း ဟရိ၏ အနီးတော်၌ နေထိုင်လော့။ အလှတရားရှိသူမ၊ ပန်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော သန့်ရှင်းမြတ်နိုးသည့် တုလသီပင်အဖြစ် ဖြစ်လော့။”
Verse 47
वृक्षाधिष्ठातृदेवी त्वं वैकुंठे दिव्यरूपिणी । सार्द्धं रहसि हरिणा नित्यं क्रीडां करिष्यसि
သင်သည် သစ်ပင်တို့၏ အုပ်စိုးတော်မူသော ဒေဝီဖြစ်၏။ ဝိုင်ကుంఠ၌ သာသနာတော်မြတ်သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ယူကာ ဟရီနှင့် လျှို့ဝှက်စွာ အစဉ်ကစားပျော်ရွှင်မည်။
Verse 48
नद्यधिष्ठातृदेवी या भारते बहु पुण्यदा । लवणोदस्य पत्नी सा हर्यंशस्य भविष्यसि
သင်သည် ဘာရတ၌ မြစ်တို့၏ အုပ်စိုးဒေဝီဖြစ်၍ ကုသိုလ်ပုဏ္ဏာများစွာ ပေးသနားသူဖြစ်၏။ သင်သည် လဝဏောဒ၏ ဇနီးဖြစ်လာမည်၊ ထို့ပြင် ဟရျံရှ၏ သမီး/မျိုးရိုးအဖြစ် မွေးဖွားမည်။
Verse 49
हरिर्वे शैलरूपी च गंडकी तीरसंनिधौ । संकरिष्यत्यधिष्ठानं भारते तव शापतः
အမှန်တကယ် ဟရီ (ဗိဿဏု) သည် ဂဏ္ဍကီ မြစ်ကမ်းနီးတွင် တောင်ပုံသဏ္ဍာန်ကို ခံယူလိမ့်မည်။ ထိုနေရာ၌ ဘာရတ (အိန္ဒိယ) တွင် သင်၏ကျိန်စာအာနုဘော်ကြောင့် မိမိ၏ သန့်ရှင်းသော အဓိဋ္ဌာန် (ဘုရားပူဇော်ရာ) ကို တည်ထောင်လိမ့်မည်။
Verse 50
तत्र कोट्यश्च कीटाश्च तीक्ष्णदंष्ट्रा भयंकराः । तच्छित्त्वा कुहरे चक्रं करिष्यंति तदीयकम्
ထိုနေရာ၌ သန်းကောဋိပေါင်းများစွာသော ကြောက်မက်ဖွယ် ပိုးမွှားများသည် ဓားသွားကဲ့သို့ ထက်မြက်သော သွားများဖြင့် ၎င်းကို ဖြတ်တောက်လိမ့်မည်။ ဖြတ်ပြီးနောက် အခေါင်းအတွင်း၌ စက်ဝိုင်း (ချက္ကရ) ကို ဖန်တီးကာ မိမိတို့၏အဖြစ် ပြုလုပ်လိမ့်မည်။
Verse 51
शालग्रामशिला सा हि तद्भेदादतिपुण्यदा । लक्ष्मीनारायणाख्यादिश्चक्रभेदाद्भविष्यति
ထို သာလဂြာမ ကျောက်သည် သဘာဝအလျောက် ကွဲပြားသည့် လက္ခဏာများကြောင့် အလွန်ပင် ကုသိုလ်ပေးတတ်၏။ ထို့ပြင် ချက္ကရ (စက်ဝိုင်း) အမှတ်အသားများ မတူညီသဖြင့် «လက္ခမီ–နာရာယဏ» စသည့် အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ်လာမည်။
Verse 52
शालग्रामशिला विष्णो तुलस्यास्तव संगमः । सदा सादृश्यरूपा या बहुपुण्यविवर्द्धिनी
အို ဗိဿဏု၊ သာလဂြာမ ကျောက်နှင့် သင်၏ တူလစီနှင့် သန့်ရှင်းသော ပေါင်းဆုံခြင်းသည် အမြဲတမ်း မင်္ဂလာတူညီသည့် သဘောရှိပြီး ကုသိုလ်ကို များစွာ တိုးပွားစေသည်။
Verse 53
तुलसीपत्रविच्छेदं शालग्रामे करोति यः । तस्य जन्मान्तरे भद्रे स्त्रीविच्छेदो भविष्यति
အို နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ၊ သာလဂြာမ (ဗိဿဏု) ကို ပူဇော်ရာတွင် တူလစီရွက်ကို ဖြတ်တောက် သို့မဟုတ် ခွဲခွာသူသည် နောက်ဘဝတစ်ခုတွင် မိမိ၏ ဇနီးနှင့် ခွဲခွာရမည် ဖြစ်လိမ့်မည်။
Verse 54
तुलसीपत्रविच्छेदं शंखं हित्वा करोति यः । भार्याहीनो भवेत्सोपि रोगी स्यात्सप्तजन्मसु
တူလစီရွက်ကို ဖြတ်တောက် သို့မဟုတ် ချိုးဖောက်ပြီး၊ သင်္ခါ (conch) ၏ သတ်မှတ်ထားသော သန့်ရှင်းမှုကို လျစ်လျူရှုသူသည် မယားမရှိသူ ဖြစ်လာမည်၊ ထို့ပြင် မွေးဖွားမှု ခုနစ်ဘဝတိုင် ရောဂါဝေဒနာ ခံစားရမည်။
Verse 55
शालग्रामश्च तुलसी शंखं चैकत्र एव हि । यो रक्षति महाज्ञानी स भवेच्छ्रीहरिप्रियः
အမှန်တကယ်ပင် မဟာပညာရှိတစ်ဦးက သာလဂြာမကျောက်၊ တုလစီနှင့် သင်္ခကို တစ်နေရာတည်းတွင် စုစည်း၍ သေချာစွာ ထိန်းသိမ်းသူသည် သရီဟရီ၏ ချစ်ခင်နှစ်သက်ရာ ဖြစ်လာသည်။
Verse 56
त्वं प्रियः शंखचूडस्य चैकमन्वन्तरावधि । शंखेन सार्द्धं त्वद्भेदः केवलं दुःखदस्तव
သင်သည် သင်္ခချူဍ၏ ချစ်ခင်ရာဖြစ်ပြီး ဤချည်နှောင်မှုသည် မန်ဝန္တရတစ်ခုပြီးဆုံးသည်အထိ တည်တံ့မည်။ သို့သော် သင်နှင့် သင်္ခတို့မှ ခွဲခွာရခြင်းသည် သင့်အတွက် ဝမ်းနည်းမှုသာ ဖြစ်စေမည်။
Verse 57
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र माहात्म्यमूचिवांस्तदा । शालग्रामशिलायाश्च तुलस्या बहुपुण्यदम्
စနတ်ကုမာရက ပြောသည်– ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် ရှင်ကရသည် ထိုနေရာတင်ပင် သာလဂြာမကျောက်နှင့် တုလစီ၏ မဟာတန်ခိုး၊ ကုသိုလ်အလွန်ပေးသော ဂုဏ်သတင်းကို ဖော်ပြ하였다။
Verse 58
ततश्चांतर्हितो भूत्वा मोदयित्वा हरिं च ताम् । जगाम् स्वालयं शंभुः शर्मदो हि सदा सताम्
ထို့နောက် သမ္ဘုသည် သာဓုသူတို့အတွက် အမြဲတမ်း ကောင်းမြတ်သော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ပေးသူဖြစ်၍ မမြင်ရအောင် ပျောက်ကွယ်သွားကာ ဟရီနှင့် သူမကိုလည်း ပျော်ရွှင်စေပြီး မိမိ၏ နေရာတော်သို့ ထွက်ခွာသွားသည်။
Verse 59
इति श्रुत्वा वचश्शंभोः प्रसन्ना तु तुलस्यभूत् । तद्देहं च परित्यज्य दिव्यरूपा बभूव ह
ရှမ္ဘု (ရှီဝ) ၏ မိန့်ခွန်းကို ကြားသော် နាងသည် အလွန်ပျော်ရွှင်၍ တူလာစီ ဖြစ်လာ၏။ ယခင်ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပစ်ကာ တောက်ပသော ဒိဗ္ဗရုပ်ကို အမှန်တကယ် ရရှိ하였다။
Verse 60
प्रजगाम तया सार्द्धं वैकुंठं कमलापतिः । सद्यस्तद्देहजाता च बभूव गंडकी नदी
ထို့နောက် ကမလာပတိ (ဗိဿနုဘုရား) သည် နាងနှင့်အတူ ဝိုင်ကుంఠသို့ သွား၏။ ထိုခဏချင်းပင် ထိုကိုယ်ခန္ဓာမှ ဂဏ္ဍကီ မြစ်သည် ပေါ်ပေါက်လာ하였다။
Verse 61
शैलोभूदच्युतस्सोऽपि तत्तीरे पुण्यदो नृणाम् । कुर्वंति तत्र कीटाश्च छिद्रं बहुविधं मुने
အို မုနိ၊ ထိုနေရာ၌ မလှုပ်မရှားသော ကျောက်တုံးတောင် လှုပ်ရွား၍ ရွေ့သွား၏။ ထိုမြစ်ကမ်းသည် လူတို့အတွက် ကုသိုလ်ပေးသောနေရာ ဖြစ်လာ၏။ ထိုနေရာ၌ ပိုးမွှားတို့က အမျိုးမျိုးသော အပေါက်များကို ဖောက်လုပ်ကြ၏။
Verse 62
जले पतंति यास्तत्र शिलास्तास्त्वतिपुण्यदाः । स्थलस्था पिंगला ज्ञेयाश्चोपतापाय चैव हि
ထိုနေရာ၌ ရေထဲသို့ ကျသွားသော ကျောက်တုံးများသည် အလွန်ကောင်းသော ကုသိုလ်ပေးတတ်၏။ သို့သော် မြေခြောက်ပေါ်တွင် ကျန်နေသော ကျောက်များကို ‘ပင်္ဂလာ’ ဟု သိရပြီး အမှန်တကယ် ဒုက္ခဖြစ်စေတတ်၏။
Verse 63
इत्येवं कथितं सर्वं तव प्रश्नानुसारतः । चरितं पुण्यदं शंभोः सर्वकामप्रदं नृणाम्
ထို့ကြောင့် သင်၏ မေးခွန်းများနှင့် ကိုက်ညီအောင် အရာအားလုံးကို ပြောကြားပြီးပြီ—ရှမ္ဘု (ရှီဝ) ၏ ပုဏ္ဏကာရက သာသနာတော်အကြောင်းဖြစ်၍ လူတို့အား ကုသိုလ်ပေးကာ ကောင်းသော ဆန္ဒအားလုံးကို ပေးစွမ်းတတ်၏။
Verse 64
आख्यानमिदमाख्यातं विष्णुमाहात्म्यमिश्रितम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
ဤသို့ ဓမ္မကထာတော်ကို ပြောပြီးလေပြီ—ဗိဿဏု၏ မဟာတန်ခိုးကို ချီးမွမ်းခြင်းနှင့် ရောနှောထား၏။ လောကီအကျိုး (ဘုဂ္ဂ) နှင့် မောက္ခ (မုက္တိ) နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးစွမ်းသည့် ပုဏ္ဏကောင်းမြတ်သော ကထာဖြစ်၏။ ထပ်မံ ဘာကို နားထောင်လိုသနည်း။
Viṣṇu, under Śiva’s prompting and for the devas’ purpose, takes Śaṅkhacūḍa’s form and approaches Tulasī, leading to vīryādhāna and the strategic weakening of Śaṅkhacūḍa’s position in the wider war narrative.
The episode frames māyā as a regulated cosmic tool—subordinate to Śiva’s ordinance—used to restore dharma when direct force is constrained by boons, vows, or protective conditions.
Viṣṇu appears as devakāryakṛt (executor of divine work) and māyāvī (wielder of illusion), while Śiva is implied as śāsanakartṛ (the one whose ordinance authorizes and directs the intervention).