अध्याय ३८ — काली-शंखचूड-युद्धे अस्त्रप्रयोगः (Kālī and Śaṅkhacūḍa: Mantra-Weapons and Surrender in Battle)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । सा च गत्वा हि संग्रामं सिंहनादं चकार ह । देव्याश्च तेन नादेन मूर्च्छामापुश्च दानवाः

သနတ်ကုမာရက ဆိုသည်—သူမသည် စစ်မြေပြင်သို့ သွားရောက်ကာ ခြင်္သေ့သံကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်သံကို ထုတ်လွှင့်하였다။ ဒေဝီ၏ ထိုဟိန်းဟောက်သံကြောင့် ဒာနဝများသည် မူးလဲသတိလစ်ကာ ဆွဲငင်သွားကြ၏။

Verse 2

अट्टाट्टहासमशिवं चकार च पुनः पुनः । तदा पपौ च माध्वीकं ननर्त रणमूर्द्धनि

ထပ်ခါထပ်ခါ ရုဒြ၏ ကြမ်းတမ်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ် အတ္တာဟာသကို ထုတ်လွှင့်하였다။ ထို့နောက် ပျားရည်ဝိုင်ကို သောက်ကာ စစ်မြေပြင်၏ ထိပ်တန်းပေါ်တွင် ကခုန်၍ တိုက်ပွဲအလယ်၌ ရုဒြ၏ လောကကို တုန်လှုပ်စေသော အံ့ဩဖွယ် အာနုဘော်ကို ပြသ하였다။

Verse 3

उग्रदंष्ट्रा चोग्रदंडा कोटवी च पपौ मधु । अन्याश्च देव्यस्तत्राजौ ननृतुर्मधु संपपुः

ဥဂ္ဂရဒံဋ္ဌရာ၊ ဥဂ္ဂရဒဏ္ဍာ နှင့် ကိုဋဝီ တို့သည် မသု (မေဒ်) အရက်ရည်ကို သောက်ကြ၏။ ထိုစစ်မြေပြင်၌ အခြားသော ဒေဝီများလည်း ကခုန်ကာ မသုကို ထပ်တလဲလဲ သောက်ကြသည်။

Verse 4

महान् कोलाहलो जातो गणदेवदले तदा । जहृषुर्बहुगर्जंतस्सर्वे सुरगणादयः

ထိုအခါ ဂဏာတပ်နှင့် ဒေဝတပ်အတွင်း၌ အလွန်ကြီးမားသော ဆူညံသံတုန်လှုပ်မှု ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ဒေဝအဖွဲ့အစည်းတို့သည် ထပ်ခါထပ်ခါ ဟောက်ကြွေးသံကြီးဖြင့် ရွှင်လန်းအားတက်ကြ၏။

Verse 5

दृष्ट्वा कालीं शंखचूडश्शीघ्रमाजौ समाययौ । दानवाश्च भयं प्राप्ता राजा तेभ्योऽभयं ददौ

ကာလီ (Kālī) ကိုမြင်သော် သံခချူဍ (Śaṅkhacūḍa) သည် စစ်မြေပြင်သို့ ချက်ချင်းပြေးဝင်လာ၏။ ဒာနဝများသည် ကြောက်ရွံ့သွားကြသော်လည်း သူတို့၏ဘုရင်က အာမခံ၍ မကြောက်မရွံ့ဖြစ်စေ하였다။

Verse 6

काली चिक्षेप वह्निं च प्रलयाग्निशिखोपमम् । राजा जघान तं शीघ्रं वैष्णवांकितलीलया

ကာလီသည် ပရလယမီးလျှံကဲ့သို့ တောက်လောင်သော မီးကို ပစ်လွှတ်၏။ သို့သော် ဘုရင်သည် ဝိုင်ရှ္ဏဝ (Vaiṣṇava) အင်အားအမှတ်အသားပါသော အံ့ဖွယ်လီလာဖြင့် ထိုမီးကို ချက်ချင်းနှိမ်နင်းလိုက်၏။

Verse 7

नारायणास्त्रं सा देवी चिक्षेप तदुपर्यरम् । वृद्धिं जगाम तच्छस्त्रं दृष्ट्वा वामं च दानवम्

ထို့နောက် ဒေဝီသည် နာရာယဏာස්တြ (Nārāyaṇāstra) ကို သူ့အပေါ်သို့ ပစ်ချ၏။ မကောင်းသော ဒာနဝကို မျက်နှာချင်းဆိုင်မြင်သော် ထိုသန့်ရှင်းသော လက်နက်သည် အင်အားတိုးပွား၍ ကြီးထွားလာ၏။

Verse 8

तं दृष्ट्वा शंखचूडश्च प्रलयाग्निशिखोपमम् । पपात दंडवद्भूमौ प्रणनाम पुनःपुनः

ကမ္ဘာပျက်ကွက်မီးလျှံကဲ့သို့ တောက်လောင်နေသော ထိုအရှင်ကို မြင်သော် သင်္ခချူဍသည် တုတ်တန်းကဲ့သို့ မြေပြင်ပေါ် လဲကျ၍ ထပ်ခါထပ်ခါ ဦးချကန်တော့လေ၏။

Verse 9

निवृत्तिं प्राप तच्छ्स्त्रं दृष्ट्वा नम्रं च दानवम् । ब्रह्मास्त्रमथ सा देवी चिक्षेप मंत्रपूर्वकम्

ဒန်ဝမန်သည် နိမ့်ချသွားသည်ကို မြင်သဖြင့် ထိုလက်နက်သည် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသွား၏။ ထို့နောက် ဒေဝီသည် မန္တရဖြင့် ပူဇော်သန့်စင်ကာ ဗြဟ္မာစတြာကို ပစ်လွှတ်လေ၏။

Verse 10

तं दृष्ट्वा प्रज्ज्वलंतं च प्रणम्य भुवि संस्थितः । ब्रह्मास्त्रेण दानवेन्द्रो विनिवारं चकार ह

တောက်လောင်ရောင်ခြည်ဖြင့် ပျံ့နှံ့နေသူကို မြင်၍ ဒန်ဝတို့၏ အရှင်သည် မြေပြင်ပေါ် ရပ်ကာ ဦးချကန်တော့၏။ ထို့နောက် ဗြဟ္မာစတြာဖြင့် ထိုသူကို တားဆီးကာ ကာကွယ်ရန် ကြိုးစားလေ၏။

Verse 11

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रो धनुराकृष्य रंहसा । चिक्षेप दिव्यान्यस्त्राणि देव्यै वै मंत्रपूर्वकम्

ထို့နောက် ဒန်ဝတို့၏ အရှင်သည် ဒေါသထွက်ကာ လျင်မြန်စွာ လေးကို ဆွဲယူ၍ မန္တရဖြင့် အားပေးပြီးနောက် ဒေဝီထံသို့ ကောင်းကင်ဘုံဆိုင်ရာ လက်နက်များကို ပစ်လွှတ်လေ၏။

Verse 12

आहारं समरे चक्रे प्रसार्य मुखमायतम् । जगर्ज साट्टहासं च दानवा भयमाययुः

စစ်ပွဲအလယ်၌ သူသည် မျက်နှာပေါက်ကို ရှည်လျားစွာ ဖြန့်ကျယ်ကာ သူတို့ကို စားသောက်ရန် ပြင်ဆင်၏။ ထို့နောက် ကြောက်မက်ဖွယ် အော်ဟားဟား ရယ်သံဖြင့် ဟိန်းဟောက်ရာ ဒန်ဝတို့သည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းက ဖမ်းဆီးလေ၏။

Verse 13

काल्यै चिक्षेप शक्तिं स शतयोजनमायताम् । देवी दिव्यास्त्रजालेन शतखंडं चकार सा

သူသည် ကာလီထံသို့ ယောဇနာတစ်ရာရှည်သော လှံအာယုဓကို ပစ်လွှတ်하였다။ သို့ရာတွင် မဟာဒေဝီသည် ဒိဗ္ဗအာယုဓကွန်ယက်ဖြင့် ၎င်းကို အပိုင်းတစ်ရာအဖြစ် ခွဲဖျက်လိုက်သည်။

Verse 14

स च वैष्णवमस्त्रं च चिक्षेप चंडिकोपरि । माहेश्वरेण काली च विनिवारं चकार सा

သူသည် ချဏ္ဍိကာအပေါ်သို့ ဝိုင်ෂ္ဏဝ အာယုဓကို ပစ်လွှတ်하였다။ သို့ရာတွင် ကာလီသည် မာဟေශ්ဝရ အင်အားဖြင့် ၎င်းကို တားဆီး၍ အာနိသင်ကို ပျက်ပြယ်စေ하였다။

Verse 15

एवं चिरतरं युद्धमन्योन्यं संबभूव ह । प्रेक्षका अभवन्सर्वे देवाश्च दानवा अपि

ဤသို့ အချိန်ကြာမြင့်စွာ သူတို့နှစ်ဦးအကြား အပြန်အလှန် စစ်ပွဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပွား하였다။ ထိုအခါ ဒေဝတားတို့နှင့် ဒာနဝတို့ အားလုံးပင် ကြည့်ရှုသူများသာ ဖြစ်လာ하였다။

Verse 16

अथ कुद्धा महादेवी काली कालसमा रणे । जग्राह मन्त्रपूतं च शरं पाशुपतं रुषा

ထို့နောက် မဟာဒေဝီ ကာလီသည် စစ်မြေပြင်၌ အချိန်ကာလကဲ့သို့ ကြမ်းကြုတ်၍ ဒေါသထွက်ကာ မန္တရဖြင့် သန့်စင်၍ အင်အားပေးထားသော ပာရှုပတ မြားကို ကိုင်ယူ하였다။

Verse 17

क्षेपात्पूर्वं तन्निषेद्धुं वाग्बभूवाशरीरिणी । न क्षिपास्त्रमिदं देवि शंखचूडाय वै रुषा

အာယုဓကို ပစ်မီတွင် ကိုယ်မဲ့သော ဒိဗ္ဗအသံတစ်ခု ပေါ်ထွက်လာ၍ တားဆီးကာ—“ဒေဝီ၊ ဒေါသဖြင့် ရှင်ခချူဍာအပေါ် ဤအာယုဓကို မပစ်ပါနှင့်” ဟု ဆို하였다။

Verse 18

मृत्युः पाशुपतान्नास्त्यमोघादपि च चंडिके । शंखचूडस्य वीरस्योपायमन्यं विचारय

အို ချဏ္ဍိကာ၊ သူရဲကောင်း သင်္ခချူဍသည် ပာရှုပတ အာယုဓဖြင့် မသေချာနိုင်၊ မလွဲမသွေ အမောဃ မစ္စိုင်လ်ဖြင့်ပင် မသေချာနိုင်။ ထို့ကြောင့် သူ့ကို အနိုင်ယူရန် အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုကို စဉ်းစားပါ။

Verse 19

इत्याकर्ण्य भद्रकाली न चिक्षेप तदस्त्रकम् । शतलक्षं दानवानां जघास लीलया क्षुधा

ဤသို့ကြားသော် ဘဒ္ရကာလီသည် ထိုလက်နက်ကို မပစ်ချေ။ သို့ရာတွင် ဆာလောင်မှုကြောင့် ကစားသလို ဒာနဝ တစ်သိန်းကို မျိုစားလေ၏။

Verse 20

अत्तुं जगाम वेगेन शंखचूडं भयंकरी । दिव्यास्त्रेण च रौद्रेण वारयामास दानवः

ကြောက်မက်ဖွယ်သော သက္တိသည် အလျင်အမြန် သင်္ခချူဍကို မျိုစားရန် ချီတက်သော်လည်း ဒာနဝသည် ရုဒ္ရသဘောရှိသော ဒိဗ္ဗလက်နက်ဖြင့် တားဆီးလေ၏။

Verse 21

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रः खड्गं चिक्षेप सत्वरम् । ग्रीष्मसूर्योपमं तीक्ष्णधारमत्यंतभीकरम्

ထို့နောက် ဒေါသထွက်နေသော ဒာနဝတို့၏ အရှင်သည် ချက်ချင်း ဓားကို ပစ်လွှတ်လေ၏—နွေရာသီ နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပ၍၊ ဓားသွားသည် အလွန်မိုက်မဲစွာ ထက်မြက်ကာ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်၏။

Verse 22

सा काली तं समालोक्यायांतं प्रज्वलितं रुषा । प्रसार्य मुखमाहारं चक्रे तस्य च पश्यतः

ထိုကာလီသည် ဒေါသဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ ချဉ်းကပ်လာသူကို မြင်လျှင်၊ ပါးစပ်ကို ကျယ်ကျယ်ဖွင့်၍၊ သူကြည့်နေစဉ်ပင် သူ့ကို မိမိ၏ အစာအဖြစ် ပြုကာ စားသောက်လေ၏။

Verse 23

दिव्यान्यस्त्राणि चान्यानि चिच्छेद दानवेश्वरः । प्राप्तानि पूर्वतश्चक्रे शतखंडानि तानि च

ဒာနဝတို့၏ အရှင်သည် ထိုဒေဝအာယုဓများနှင့် အခြားလက်နက်ပစ်များကို ဖြတ်တောက်ချိုးဖျက်လေ၏။ မိမိထံသို့ ရောက်လာသမျှကိုလည်း ထိုခဏတည်းက ရာပိုင်းအဖြစ် ခွဲကွဲစေ하였다။

Verse 24

पुनरत्तुं महादेवी वेगतस्तं जगाम ह । सर्वसिद्धेश्वरः श्रीमानंतर्धानं चकार सः

ထို့နောက် မဟာဒေဝီသည် ထိုသူကို ထပ်မံဖမ်းဆီးရန် အလွန်မြန်စွာ လိုက်သွားလေ၏။ သို့သော် စိဒ္ဓအားလုံး၏ အရှင်တော် အလင်းရောင်တော်ကြီးသည် မျက်စိရှေ့မှ ပျောက်ကွယ်တော်မူ၏။

Verse 25

वेगेन मुष्टिना काली तमदृष्ट्वा च दानवम् । बभंज च रथं तस्य जघान किल सारथिम्

ထို့နောက် ကာလီသည် ဒေဝါနကို မမြင်မိသေးဘဲ လျင်မြန်သော လက်သီးဖြင့် ထိုးနှက်၍၊ သူ၏ ရထားကို ချိုးဖျက်ကာ အမှန်တကယ် ရထားမောင်းကိုလည်း ထိုးကျသတ်လိုက်သည်။

Verse 26

अथागत्य द्रुतं मायी चक्रं चिक्षेप वेगतः । भद्रकाल्यै शंखचूडः प्रलयाग्निशिखो पमम्

ထို့နောက် မာယာတန်ခိုးရှိသော သင်္ခချူဍသည် လျင်မြန်စွာ ရှေ့သို့ လာကာ အားကြီးစွာဖြင့် ဘဒ္ရကာလီထံသို့ စက်ရဝိုင်းလက်နက်ကို ပစ်လွှတ်하였다—ပျက်သုဉ်းကာလ မီးတောက်ကဲ့သို့ တောက်လောင်လျက်။

Verse 27

सा देवी तं तदा चक्रं वामहस्तेन लीलया । जग्राह स्वमुखेनैवाहारं चक्रे रुषा द्रुतम्

ထိုအခါ ဒေဝီသည် ထိုစက်ရဝိုင်းကို ဘယ်လက်ဖြင့် ကစားသလိုပင် ဖမ်းယူကာ၊ ဒေါသအလျင်ဖြင့် ကိုယ့်ပါးစပ်သို့ ယူဆောင်၍ စားသောက်မည့်အလား ပြုလိုက်သည်။

Verse 28

मुष्ट्या जघान तं देवी महाकोपेन वेगतः । बभ्राम दानवेन्द्रोपि क्षणं मूर्च्छामवाप सः

ထို့နောက် ဒေဝီသည် မဟာဒေါသဖြင့် အလွန်လျင်မြန်စွာ လက်မုဋ္ဌိဖြင့် သူ့ကို ထိုးနှက်လေ၏။ ဒါနဝတို့၏ အရှင်တောင် ခဏလောက် လှုပ်ယမ်းကာ မူးမေ့သွားလေ၏။

Verse 29

क्षणेन चेतनां प्राप्य स चोत्तस्थौ प्रतापवान् । न चक्रे बाहु युद्धं च मातृबुद्ध्या तया सह

ခဏအတွင်း သတိပြန်ရလာပြီး ထိုတန်ခိုးရှင်သည် ထလာလေ၏။ သို့သော် သူမကို မိခင်ဟု သဘောထားသဖြင့် သူမနှင့် လက်နက်မဲ့ လက်ချင်းတိုက်ပွဲ မလုပ်လေ။

Verse 30

गृहीत्वा दानवं देवी भ्रामयित्वा पुनःपुनः । ऊर्द्ध्वं च प्रापयामास महाकोपेन वेगतः

ဒေဝီသည် ဒါနဝကို ဖမ်းယူကာ အကြိမ်ကြိမ် လှည့်ပတ်စေပြီးနောက် မဟာဒေါသဖြင့် အလွန်ပြင်းထန်သော အားဖြင့် အပေါ်သို့ ပစ်တင်လေ၏။

Verse 31

उत्पपात च वेगेन शंखचूडः प्रतापवान् । निपत्य च समुत्तस्था प्रणम्य भद्रकालिकाम्

ထို့နောက် တန်ခိုးကြီး၍ ရဲရင့်သော သင်္ခချူဍသည် အလွန်လျင်မြန်စွာ ခုန်ထွက်လေ၏။ (ရိုသေစွာ) လဲကျပြီး ပြန်ထလာကာ ဘဒ္ရကာလီကို ဦးချလေ၏။

Verse 32

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानं सुमनो हरम् । आरुरोह स हृष्टात्मा न भ्रान्तोपि महारणे

ရတနာတို့၏အရှင်၏အနှစ်သာရဖြင့် တည်ဆောက်ထား၍ မြင်ရသော် စိတ်ကိုဖမ်းစားသော ကောင်းကင်ယာဉ်ကို သူသည် ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ဖြင့် တက်စီးလေ၏။ မဟာစစ်ပွဲအလယ်၌ပင် မရှုပ်ထွေးမမူးဝေခဲ့။

Verse 33

दानवानां हि क्षतजं सा पपौ कालिका क्षुधा । एतस्मिन्नंतरे तत्र वाग्वभूवाशरीरिणी

ဆာလောင်မှုကြောင့် ကာလိကာသည် ဒာနဝတို့၏ ဒဏ်ရာမှ စီးထွက်သော သွေးကို သောက်လေ၏။ ထိုအချိန်တည်းက ထိုနေရာ၌ ကိုယ်မဲ့အသံတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 34

लक्षं च दानवेन्द्राणामवशिष्टं रणेऽधुना । उद्धतं गुञ्जतां सार्द्धं ततस्त्वं भुंक्ष्व चेश्वरि

«ယခုတိုင် စစ်မြေပြင်၌ ဒာနဝမင်းတို့ တစ်သိန်း ကျန်ရှိသေးသည်—မာနထောင်လွှား၍ ဟိန်းဟောက်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် အရှင်မိဖုရား၊ အော်သံမြည်ဟည်းသော သူတို့၏တပ်စုနှင့်တကွ သူတို့ကို စားသုံးဖျက်ဆီးလော့» ဟု ဆို၏။

Verse 35

संग्रामे दानवेन्द्रं च हंतुं न कुरु मानसम् । अवध्योयं शंखचूडस्तव देवीति निश्चयम्

«စစ်ပွဲ၌ ဒာနဝမင်းကို သတ်ရန် စိတ်မထားနှင့်။ ဤ သင်္ခချူဍ သည် သင်အတွက် မသတ်နိုင်သူ ဖြစ်သည်၊ အို မိဖုရား—ဤသည်မှာ အတိအကျ၊ သံသယမရှိ» ဟု ဆို၏။

Verse 36

तच्छुत्वा वचनं देवी निःसृतं व्योममंडलात् । दानवानां बहूनां च मांसं च रुधिरं तथा

ကောင်းကင်မဏ္ဍလမှ ထွက်ပေါ်လာသော ထိုစကားသံကို ကြားသော် ဒေဝီသည်လည်း ဒာနဝများအများ၏ အသားနှင့် သွေးတို့ ပြန့်ကျဲနေသည်ကို မြင်တော်မူ၏။

Verse 37

भुक्त्वा पीत्वा भद्रकाली शंकरांतिकमाययौ । उवाच रणवृत्तांतं पौर्वापर्येण सक्रमम्

စားသောက်ပြီးနောက် ဘဒ္ရကာလီသည် သခင်ရှင်ကရာ (ရှင်ကာရာ) ထံသို့ သွားရောက်ကာ စစ်ပွဲအကြောင်းအရာအားလုံးကို အစမှ အဆုံးထိ အစဉ်လိုက် ပြောကြားလေ၏။

Verse 38

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि० रुद्रसं०पं०युद्धखंडे शंखचूडवधे कालीयुद्धवर्णनं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သီရှီဝ မဟာပုရာဏ» အတွင်း၊ ဒုတိယစာအုပ် ရုဒြသံဟိတာ၏ ယုဒ္ဓခဏ္ဍ၌၊ သင်္ခချူဍ သတ်ဖြတ်ခြင်း အကြောင်းအရာတွင်၊ “ကာလီ၏ စစ်ပွဲဖော်ပြချက်” ဟူသော အမည်ရှိ အဓ್ಯಾಯ သုံးဆယ်ရှစ် ပြီးဆုံး၏။