Adhyaya 3
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 354 Verses

भूतत्रिपुरधर्मवर्णनम् (Description of the Dharma/Conduct of the Bhūta-Tripura) — Chapter 3

အဓ್ಯಾಯ ၃ သည် Tripuravadhopākhyāna အတွင်းတွင် တြိပုရ၏ အုပ်ချုပ်သူနှင့် နေထိုင်သူများကို သတ်သင့်မသတ်သင့်ကို ဓမ္မအရ ဆင်ခြင်သုံးသပ်သော အခန်းဖြစ်သည်။ ရှီဝသည် ပထမဦးစွာ မိန့်ကြား၍ တြိပုရာဓျက္ခသည် ယခုအခါ puṇyavān (ကုသိုလ်ပြည့်ဝသူ) ဖြစ်သဖြင့် ကုသိုလ်အာနိသင်ရှိရာတွင် ပညာရှိတို့သည် အကြောင်းမဲ့ မသတ်ကြဟု ဆိုသည်။ ဒေဝတို့၏ ဒုက္ခနှင့် တာရက၏ သားများနှင့် မြို့သုံးမြို့နေသူတို့၏ အလွန်ကြီးမားသော အင်အားကြောင့် သတ်ဖြတ်ရန် ခက်ခဲကြောင်းလည်း လက်ခံသည်။ ထို့နောက် စွမ်းရည်ထက် ဓမ္မကို ဦးစားပေးကာ မိမိမိတ်ဆွေကို သစ္စာဖောက်ခြင်း mitradroha ကို မည်သို့ ပြုနိုင်မည်နည်းဟု မေးမြန်းပြီး၊ ကောင်းကျိုးပြုသူကို သစ္စာဖောက်ခြင်းသည် အကြီးမားဆုံး အပြစ်ဖြစ်ကြောင်း၊ အချို့အပြစ်များသည် ပြန်လည်သန့်စင်နိုင်သော်လည်း kṛtaghnatā (ကျေးဇူးမသိ/သစ္စာဖောက်) သည် မသန့်စင်နိုင်ကြောင်း ခွဲခြားပြသည်။ ထို့ပြင် ဒိုင်တျများသည် မိမိ၏ ဘက္တ (devotees) များဖြစ်သဖြင့် သူတို့ကို သတ်ရန် ဒေဝတို့က တောင်းဆိုခြင်းသည် ဓမ္မအရ ခက်ခဲကြောင်း ဆိုသည်။ သို့ရာတွင် အကြောင်းရင်းများကို ဗိෂ္ဏုထံ တင်ပြစေ၍ အထက်တန်း ညှိနှိုင်းအကြံပေးမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားသည်။ စနတ်ကုမာရက ဒေဝတို့သည် အိန္ဒြာဦးဆောင်၍ ပထမ ဗြဟ္မာထံ သတင်းပို့ပြီးနောက် ဝိုင်ကුණ္ဌသို့ လျင်မြန်စွာ သွားကြသည်ဟု ရှင်းပြသည်။ ဤအခန်းသည် တြိပုရဝဓကို ရိုးရိုးစစ်ပွဲမဟုတ်ဘဲ puṇya၊ bhakti၊ မိတ်သစ္စာနှင့် ကောစ्मिकလိုအပ်ချက်တို့ကို ချိန်ညှိသည့် ဓမ္မမေးခွန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲစေသော အလှည့်အပြောင်းဖြစ်သည်။

Shlokas

Verse 1

शिव उवाच । अयं वै त्रिपुराध्यक्ष पुण्यवान्वर्ततेऽधुना । यत्र पुण्यं प्रवर्तेत न हंतव्यो बुधैः क्वचित्

ရှီဝက မိန့်တော်မူသည်—“ဤ ထရီပူရာ၏ အုပ်စိုးရှင်သည် ယခုအခါ ကုသိုလ်ပြည့်ဝ၍ ဓမ္မ၌ တည်နေ၏။ ကုသိုလ်တရား ပေါ်လွင်လှုပ်ရှားနေရာ၌ ပညာရှိတို့သည် မည်သည့်အခါမျှ မသတ်သင့်” ဟု။

Verse 2

जानामि देवकष्टं च विबुधास्सकलं महत् । दैत्यास्ते प्रबला हंतुमशक्यास्तु सुरासुरैः

«အို နတ်ဘုရားတို့၊ သင်တို့အားလုံးအပေါ် ကျရောက်လာသော ကြီးမားသည့်ဒုက္ခကို ငါသိ၏။ ထို ဒိုင်တျာတို့သည် အလွန်အင်အားကြီး၍ ဒေဝတို့ဖြစ်စေ အဆုရတို့ဖြစ်စေ သတ်ဖြတ်ရန် မဖြစ်နိုင်ကြ»။

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे त्रिपुरवधोपाख्याने भूतत्रिपुरधर्मवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သရီ ရှိဝ မဟာပုရာဏ» အတွင်း ဒုတိယ ရုဒ္ရသံဟိတာ၌ ပဉ္စမ ယုဒ္ဓခဏ္ဍ၊ တ్రိပုရဝဓ အုပ်ပခ္ယာနတွင် «ဘူတ တ్రိပုရ၏ ဓမ္မ (အကျင့်နှင့် စည်းကမ်း) ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော တတိယအခန်း ပြီးဆုံး၏။

Verse 4

मित्रद्रोहं कथं जानन्करोमि रणकर्कशः । सुहृद्द्रोहे महत्पापं पूर्वमुक्तं स्वयंभुवा

စစ်ပွဲကြမ်းတမ်းမှုကြောင့် ခိုင်မာနေသော်လည်း မိတ်ဆွေတစ်ဦးကို သိသိသာသာ သစ္စာဖောက်မည်ကို ငါဘယ်လိုလုပ်နိုင်မလဲ။ အကြောင်းမှာ ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော (ဗြဟ္မာ) သည် မိတ်ကောင်းဆန္ဒရှိသူကို သစ္စာဖောက်ခြင်းသည် ကြီးမားသော အပြစ်ဟု အရင်ကပင် ကြေညာထားပြီးဖြစ်သည်။

Verse 5

ब्रह्मघ्नं च सुरापे च स्तेये भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ဗြာဟ္မဏကို သတ်သူ၊ မူးယစ်အရက်သောက်သူ၊ ခိုးသူ၊ သန့်ရှင်းသော ဝ്രတကို ချိုးဖောက်သူတို့အတွက် သဒ္ဓါရှိသော သုတေသနပုဂ္ဂိုလ်တို့က အပြစ်လျော့ကင်းရေး နည်းလမ်းများကို သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့သော် ကျေးဇူးရှင်ကို ကတိမဲ့ကာ သစ္စာဖောက်သော အကတညုအတွက် အပြစ်လျော့ကင်းရေး မရှိ။

Verse 6

मम भक्तास्तु ते दैत्या मया वध्या कथं सुराः । विचार्यतां भवद्भिश्च धर्मज्ञैरेव धर्मतः

«ထို ဒೈတျာတို့သည် အမှန်တကယ် ငါ၏ ဘက္တများ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့ကို သတ်ရမည်မှာ ငါပင် ဖြစ်၏—ထို့ကြောင့် ဒေဝတို့က မည်သို့ သတ်နိုင်မည်နည်း။ ဓမ္မကို သိသော သင်တို့သည် ဓမ္မအတိုင်းသာ မှန်ကန်စွာ စဉ်းစားကြလော့»။

Verse 7

तावत्ते नैव हंतव्या यावद्भक्तिकृतश्च मे । तथापि विष्णवे देवा निवेद्यं कारणं त्विदम्

«သူတို့သည် ငါ့အပေါ် ဘက္တိဖြင့် ပြုမူနေသမျှကာလပတ်လုံး မသတ်ရ။ သို့သော်လည်း အို ဒေဝတို့၊ ဤကိစ္စ၏ အကြောင်းရင်းကို ဗိෂ္ဏုထံ တင်ပြရမည်»။

Verse 8

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा देवाश्शक्रपुरोगमाः । न्यवेदयन् द्रुतं सर्वे ब्रह्मणे प्रथमं मुने

သနတ်ကူမာရ မိန့်တော်မူ၏—ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ရှက္ရ (အိန္ဒြ) ဦးဆောင်သော ဒေဝအားလုံးသည် အလျင်အမြန် ပထမမုနိ ဘြဟ္မာထံ သတင်းပို့ကြ၏။

Verse 9

ततो विधिं पुरस्कृत्य सर्वे देवास्सवासवाः । वैकुंठं प्रययुश्शीघ्रं सर्वे शोभासमन्वितम्

ထို့နောက် အင်ဒြာနှင့်တကွ နတ်တို့အားလုံးသည် ဗြဟ္မာ (စည်းကမ်းသတ်မှတ်သူ) ကို ရှေ့တန်းတင်၍ အလျင်အမြန် ဝိုင်ကుంఠသို့ ထွက်ခွာကြပြီး၊ အားလုံးသည် နတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် တောက်ပလျက်ရှိကြ၏။

Verse 10

तत्र गत्वा हरिं दृष्ट्वा प्रणेमुर्जातसंभ्रमाः । तुष्टुवुश्च महाभक्त्या कृतांजलिपुटास्सुराः

ထိုနေရာသို့ ရောက်၍ ဟရီ (ဗိဿဏု) ကို မြင်လျှင်၊ ရုတ်တရက် ကြောက်ရွံ့လေးစားမှုဖြင့် ပြည့်ဝသော နတ်တို့သည် ဦးချကန်တော့ကြ၏။ လက်နှစ်ဖက် အঞ্জလိဖြင့် ပေါင်းစည်းကာ မဟာဘက္တိဖြင့် ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 11

स्वदुःखकारणं सर्वं पूर्ववत्तदनंतरम् । न्यवेदयन्द्रुतं तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे

သူသည် အစောက ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှအတိုင်း မိမိဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ ရှင်းပြ၍ အာနုဘော်ကြီး၍ အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော သခင် ဗိဿဏုထံသို့ အလျင်အမြန် လျှောက်တင်하였다။

Verse 12

देवदुःखं ततः श्रुत्वा दत्तं च त्रिपुरालये । ज्ञात्वा व्रतं च तेषां तद्विष्णुर्वचनमब्रवीत्

ထို့နောက် ဗိဿဏုသည် နတ်တို့၏ ဒုက္ခကို ကြားသိ၍ တြိပုရနေသူတို့အား ပေးအပ်ထားသည့် အခွင့်အရေးကိုလည်း သိမြင်ကာ၊ သူတို့၏ ဝရတ (သစ္စာကတိ) ကို နားလည်ပြီးနောက် ဗိဿဏုဘုရားက ဤစကားကို မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 13

विष्णुरुवाच । इदं सत्यं वचश्चैव यत्र धर्मस्सनातनः । तत्र दुःखं न जायेत सूर्ये दृष्टे यथा तमः

ဗိဿဏုမိန့်တော်မူသည်—“ဤစကားသည် အမှန်တရားပင် ဖြစ်၏။ သနာတနဓမ္မ (အနန္တဓမ္မ) တည်ရှိရာ၌ ဒုက္ခ မပေါ်ပေါက်နိုင်၊ နေကို မြင်သကဲ့သို့ အမှောင် ပျောက်ကွယ်သွားသကဲ့သို့ပင်။”

Verse 14

सनत्कुमार उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा देवा दुःखमुपागताः । पुनरूचुस्तथा विष्णुं परिम्लानमुखाम्बुजाः

သနတ်ကုမာရ မိန့်သည်—ထိုစကားကို ကြားသိပြီးနောက် နတ်တို့သည် ဒုက္ခကြီးစွာ ခံစားလာကြ၏။ ထို့နောက် မျက်နှာပန်းကြာကဲ့သို့သော မျက်နှာများ ညှိုးနွမ်းကျဆင်းလျက် ဗိဿဏုကို ထပ်မံ လျှောက်တင်ကြ၏။

Verse 15

देवा ऊचुः । कथं चैव प्रकर्त्तव्यं कथं दुःखं निरस्यते । कथं भवेम सुखिनः कथं स्थास्यामहे वयम्

နတ်တို့က လျှောက်ကြသည်—“ကျွန်ုပ်တို့ မည်သို့ ပြုလုပ်ရမည်နည်း။ ဒုက္ခကို မည်သို့ ပယ်ဖျက်နိုင်မည်နည်း။ ကျွန်ုပ်တို့ မည်သို့ ပျော်ရွှင်နိုင်မည်နည်း၊ မည်သို့ တည်ငြိမ်လုံခြုံစွာ ရပ်တည်နိုင်မည်နည်း။”

Verse 16

कथं धर्मा भविष्यंति त्रिपुरे जीविते सति । देवदुःखप्रदा नूनं सर्वे त्रिपुरवासिनः

တိရိပုရ မသေသေးသရွေ့ ဓမ္မသည် မည်သို့ ထွန်းကားနိုင်မည်နည်း။ အမှန်ပင် တိရိပုရနေထိုင်သူ အားလုံးသည် နတ်တို့၏ ဒုက္ခကို ပေးသူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 17

किं वा ते त्रिपुरस्येह वधश्चैव विधीयताम् । नोचेदकालिकी देवसंहतिः क्रियतां ध्रुवम्

မဟုတ်လျှင် ဤနေရာတွင်ပင် သင်တို့အတွက် တိရိပုရကို သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်စေကြပါ။ မဟုတ်သေးလျှင် နတ်တပ်စုကို ချက်ချင်း စုစည်းပြင်ဆင်ရမည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်၏။

Verse 18

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा ते तदा देवा दुःखं कृत्वा पुनः पुनः । स्थितिं नैव गतिं ते वै चक्रुर्देववरादिह

သနတ်ကူမာရက ပြော၏—ဤသို့ ဆိုပြီးနောက် နတ်တို့သည် ထပ်ခါထပ်ခါ ဝမ်းနည်းဒုက္ခထဲ ကျရောက်ကြ၏။ အို နတ်တို့အထွတ်အမြတ်၊ ဤနေရာ၌ သူတို့သည် တည်ငြိမ်မှုမရ၊ လုပ်ဆောင်ရာလမ်းကြောင်းလည်း မတွေ့ကြချေ။

Verse 19

तान्वै तथाविधान्दृष्ट्वा हीनान्विनयसंयुतान् । सोपि नारायणः श्रीमांश्चिंतयेच्चेतसा तथा

သူတို့ကို ထိုသို့သော အခြေအနေဖြင့် မြင်သောအခါ—အားနည်းသော်လည်း နှိမ့်ချမှုဖြင့် ပြည့်စုံနေကြသည့်သူတို့ကို—တန်ခိုးတော်ကြီး နာရာယဏလည်း စိတ်အတွင်း၌ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စဉ်းစားတော်မူ၏။ ရှైవအမြင်အရ ဤနေရာ၌ ဗိဿနု၏ အတွင်းသို့ ပြန်လှည့်ခြင်းသည် စစ်ပွဲကာလ၌ အမှန်တကယ်သော ဖြေရှင်းချက်သည် ပြင်ပအင်အားမဟုတ်ဘဲ၊ သီဝ၏ အမြင့်ဆုံးသော အလိုတော်နှင့် ဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီခြင်း၌ တည်ရှိကြောင်းကို ညွှန်ပြသည်။

Verse 20

किं कार्यं देवकार्येषु मया देवसहा यिना । शिवभक्तास्तु ते दैत्यास्तारकस्य सुता इति

«ငါသည် နတ်တို့၏ မိတ်ဖက်ဖြစ်နေသော်လည်း နတ်တို့၏ အမှုကိစ္စများတွင် ငါဝင်ရောက်ပတ်သက်ရန် ဘာလိုအပ်သနည်း။ ထို ဒೈတျာတို့သည် အမှန်တကယ် ရှိဝဘုရား၏ ဘက္တားများဖြစ်၍ တာရကာ၏ သားများပင် ဖြစ်ကြသည်»။

Verse 21

इति संचिन्त्य तत्काले विष्णुना प्रभविष्णुना । ततो यज्ञास्स्मृतास्तेन देवकार्यार्थमक्षयाः

ထိုအခါ၌ အင်အားကြီးမြတ်သော သခင် ဗိဿနုသည် ထိုသို့ စဉ်းစားတော်မူပြီးနောက်၊ နတ်တို့၏ အရေးကိစ္စကို ပြီးမြောက်စေရန် အဆုံးမရှိ မပျက်မယွင်းသော ယဇ္ဉာပူဇာများကို သတိရခေါ်ယူတော်မူ၏။

Verse 22

तद्विष्णुस्मृतिमात्रेण यज्ञास्ते तत्क्षणं द्रुतम् । आगतास्तत्र यत्रास्ते श्रीपतिः पुरुषोत्तमः

ဗိဿနုကို သတိရမိခြင်းသာဖြင့်ပင်၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော ယဇ္ဉာတို့သည် ချက်ချင်း လျင်မြန်စွာ၊ သရီးပတိ—ပုရုရှောတ္တမ—ရှိရာ နေရာသို့ ရောက်လာကြ၏။

Verse 23

ततो विष्णुं यज्ञपतिं पुराणं पुरुषं हरिम् । प्रणम्य तुष्टुवुस्ते वै कृतांजलिपुटास्तदा

ထို့နောက် သူတို့သည် ယဇ္ဉာ၏ အရှင်၊ ရှေးဦးပုရုရှ၊ ဟရီဖြစ်သော ဗိဿနုကို ဦးချကန်တော့ပြီး၊ လက်အုပ်ချီကာ ဘက်တိဖြင့် ချီးမွမ်းတော်မူကြ၏။

Verse 24

भगवानपि तान्दृष्ट्वा यज्ञान्प्राह सनातनम् । सनातनस्तदा सेंद्रान्देवानालोक्य चाच्युतः

ဘုရားသခင်တော်သည် ထိုယဇ္ဉပူဇာများကို မြင်တော်မူ၍ အနန္တသော စနာတနကို မိန့်တော်မူ၏။ ထို့နောက် မလွဲမသွေသော စနာတနဘုရားသည် အိန္ဒြာနှင့်တကွ ဒေဝတော်များကို ကြည့်ရှု၍ ထိုသို့ မိန့်ကြားတော်မူ၏။

Verse 25

विष्णुरुवाच । अनेनैव सदा देवा यजध्वं परमेश्वरम् । पुरत्रयविनाशाय जगत्त्रयविभूतये

ဗိဿနုမိန့်တော်မူသည်– «ဤပူဇာနည်းတည်းဖြင့်သာ၊ ဒေဝတော်တို့၊ ပရမေရှဝရ (ရှီဝ) ကို အမြဲတမ်း ယဇ္ဉပူဇာပြုကြလော့။ ထိုသို့ပြုခြင်းဖြင့် တြိပုရကို ဖျက်ဆီးနိုင်ပြီး လောကသုံးပါး၌ စည်းစိမ်နှင့် သာသနာတန်ခိုး ပြည့်စုံစေမည်»။

Verse 26

सनत्कुमार उवाच । अच्युतस्य वचः श्रुत्वा देवदेवस्य धीमतः । प्रेम्णा ते प्रणतिं कृत्वा यज्ञेशं तेऽस्तुवन्सुराः

သနတ်ကုမာရ မိန့်သည်။ အချျုတ (ဗိဿနု) ဖြစ်သော ပညာရှိ ဒေဝဒေဝ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ဒေဝတို့သည် မေတ္တာဖြင့် ဦးချကန်တော့ကာ ယဇ္ဉ၏ အရှင် ယဇ္ဉေရှကို ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 27

एवं स्तुत्वा ततो देवा अजयन्यज्ञपूरुषम् । यज्ञोक्तेन विधानेन संपूर्णविधयो मुने

ဤသို့ ချီးမွမ်းပြီးနောက် ဒေဝတို့သည် ယဇ္ဉပုရုရှကို အနိုင်ရကြ၏။ အို မုနိရေ၊ ယဇ္ဉကရမၼအတွင်း ညွှန်ကြားထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း လိုက်နာကာ အမိန့်အာဏာအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်ကြ၏။

Verse 28

ततस्तस्माद्यज्ञकुंडात्समुत्पेतुस्सहस्रशः । भूतसंघा महाकायाः शूलशक्तिगदायुधाः

ထို့နောက် ထိုယဇ္ဉကွန်ဒ်မှ ဘူတအဖွဲ့များသည် ထောင်ပေါင်းများစွာ ပေါက်ဖွားထွက်ပေါ်လာကြ၏။ ကိုယ်ခန္ဓာကြီးမားသော အစေခံများဖြစ်၍ သုံးခွ (တ্ৰိရှူလ)၊ လှံနှင့် ဂဒါတို့ကို လက်နက်အဖြစ် ကိုင်ဆောင်ကြ၏။

Verse 29

ददृशुस्ते सुरास्तान् वै भूतसंघान्सहस्रशः । शूल शक्तिगदाहस्तान्दण्डचापशिलायुधान्

ထိုအခါ ဒေဝတို့သည် ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဘူတတပ်ဖွဲ့များကို မြင်ကြ၏။ သူတို့၏လက်တွင် သုံးခ၊ လှံ၊ ဂဒါတို့ကို ကိုင်ထားပြီး ဒဏ္ဍ၊ လေးနှင့် ကျောက်တုံးတို့ကိုလည်း လက်နက်အဖြစ် ဆောင်ထားကြ၏။

Verse 30

नानाप्रहरणोपेतान् नानावेषधरांस्तथा । कालाग्निरुद्रसदृशान्कालसूर्योपमांस्तदा

သူတို့သည် လက်နက်အမျိုးမျိုးကို ကိုင်ဆောင်ကာ အဝတ်အစားနှင့် ရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားကြ၏။ ထိုအခါ သူတို့သည် ကာလာဂ္နိရုဒ္ရ (ကာလ၏မီး) ကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကာလ၏နေမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း—အင်အားကြီး၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်ပေါ်လာကြ၏။

Verse 31

दृष्ट्वा तानब्रवीद्विष्णुः प्रणिपत्य पुरःस्थितान् । भूतान्यज्ञपतिः श्रीमानुद्राज्ञाप्रतिपालकः

သူတို့ကို မိမိရှေ့၌ ရပ်နေသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ယဇ္ဉပတိ အလင်းရောင်တော်မူသော ဗိဿနုသည် ဦးညွှတ်ပျပ်ဝပ်ကာ ထိုဘူတတို့အား မိန့်ကြား하였다။ အကြောင်းမူကား သူသည် ရုဒြ (Rudra) ၏ အမိန့်ကို သစ္စာရှိစွာ ထိန်းသိမ်းလိုက်နာသူ ဖြစ်၏။

Verse 32

विष्णुरुवाच । भूताः शृणुत मद्वाक्यं देवकार्यार्थमुद्यताः । गच्छन्तु त्रिपुरं सद्यस्सर्वे हि बलवत्तराः

ဗိဿနု မိန့်တော်မူသည်— “အို ဘူတတို့၊ ငါ့စကားကို နားထောင်ကြလော့။ ဒေဝတို့၏ ကိစ္စအတွက် ထကြွလာကြသော သင်တို့အားလုံး—အင်အားကြီးမားသူတို့—သည် တစ်ခဏချင်း တြိပုရ (Tripura) သို့ သွားကြလော့။”

Verse 33

गत्वा दग्ध्वा च भित्त्वा च भङ्क्त्वा दैत्यपुरत्रयम् । पुनर्यथागता भूतागंतुमर्हथ भूतये

“သွားကြလော့၊ မီးရှို့ကြလော့၊ ဖောက်ထွင်းကြလော့၊ ဒိုင်တျာတို့၏ မြို့သုံးမြို့ကို ချိုးဖျက်ကြလော့။ ထို့နောက် သင်တို့လာခဲ့သည့် လမ်းတစ်လျှောက်တည်းဖြင့် ပြန်လာကြပြီး၊ အို ဘူတတို့၊ သတ္တဝါတို့၏ ကောင်းကျိုးနှင့် ပြန်လည်တည်မြဲရေးအတွက် ထပ်မံ ရောက်လာကြလော့။”

Verse 34

सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्यं ततो भूतगणाश्च ते । प्रणम्य देवदेवं तं ययुर्दैत्यपुरत्रयम्

သနတ်ကုမာရ မိန့်တော်မူသည်။ သခင်၏ အမိန့်တော်ကို ကြားသိပြီးနောက် ရှိဝ၏ ဘူတဂဏ အစေခံတပ်စုတို့သည် ဒေဝတို့၏ ဒေဝတော်ကို ဦးညွှတ်ပူဇော်ကာ အဆုရမြို့သုံးမြို့ (တိရိပုရ) သို့ ထွက်ခွာသွားကြ၏။

Verse 35

गत्वा तत्प्रविशंतश्च त्रिपुराधिपतेजसि । भस्मसादभवन्सद्यश्शलभा इव पावके

သွားရောက်၍ တိရိပုရကို အုပ်စိုးသော သခင်၏ တောက်ပလောင်ကျွမ်းသည့် တေဇောထဲသို့ ဝင်ရောက်သော် ချက်ချင်းပင် ပြာဖြစ်သွားကြ၏—မီးထဲသို့ တိုးဝင်သည့် ပိုးဖလံများကဲ့သို့။

Verse 36

अवशिष्टाश्च ये केचित्पलायनपरायणाः । निस्सृत्यारं समायाता हरेर्निकटमाकुलाः

ထို့နောက် ကျန်ရှိသေးသော အနည်းငယ်သောသူတို့သည် ထွက်ပြေးရန်သာ စိတ်ထား၍ တံခါးပေါက်မှ ထွက်ပြေးလာကြပြီး စိတ်လှုပ်ရှားကာ ဟရီ (ဝိෂ္ဏု) ၏ အနီးသို့ ခိုလှုံရန် ချဉ်းကပ်လာကြသည်။

Verse 37

तान्दृष्ट्वा स हरिः श्रुत्वा तच्च वृत्तमशेषतः । चिंतयामास भगवान्मनसा पुरुषोत्तमः

သူတို့ကို မြင်ပြီး ထိုဖြစ်ရပ်အားလုံးကို အပြည့်အစုံ ကြားသိသောအခါ၊ ဘဂဝန် ဟရီ—ပုရုရှောတ္တမ (အမြင့်ဆုံး ပုရုရှ) သည် စစ်ပွဲ၌ မည်သို့ပြုရမည်ကို စိတ်ထဲတွင် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စဉ်းစားလေ၏။

Verse 38

किं कृत्यमधुना कार्यमिति संतप्तमानसः । संतप्तानमरान्सर्वानाज्ञाय च सवासवान्

စိတ်နှလုံးသည် ဝမ်းနည်းပူလောင်၍ “ယခု ဘာလုပ်ရမည်နည်း—ဘယ်လမ်းကျန်သေးသနည်း” ဟု စဉ်းစား၏။ ထို့နောက် အမရတို့အားလုံး—အင်ဒြာနှင့်တကွ—လည်း ပူပန်နာကျင်နေကြသည်ကို သိမြင်ကာ သူတို့၏အခက်အခဲကို ဆင်ခြင်၏။

Verse 39

कथं तेषां च दैत्यानां बलाद्धत्वा पुरत्रयम् । देवकार्यं करिष्यामीत्यासीच्चिंतासमाकुलः

သူသည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြင့် လွှမ်းမိုးကာ “အင်အားဖြင့် ထိုဒိုင်တျာတို့၏ သုံးမြို့ကို မည်သို့ ဖျက်ဆီးနိုင်မည်နည်း၊ ထို့ကြောင့် ဒေဝတို့၏ တာဝန်ကို မည်သို့ ပြီးမြောက်စေမည်နည်း” ဟု စဉ်းစားလျက် ရှိ၏။

Verse 40

नाशोऽभिचारतो नास्ति धर्मिष्ठानां न संशयः । इति प्राह स्वयं चेशः श्रुत्याचारप्रमाणकृत्

“ဓမ္မတရား၌ တည်ကြည်သူတို့အတွက် မန္တရားအဘိချာရကြောင့် ပျက်စီးခြင်း မရှိသည်—သံသယမရှိ” ဟု အရှင်တော်ကိုယ်တိုင် မိန့်ကြားတော်မူ၍၊ ရှရုတိနှင့် အကျင့်အကြံ (အာစာရ) ကို အထောက်အထားအဖြစ် တည်ထောင်တော်မူ၏။

Verse 41

दैत्याश्च ते हि धर्मिष्ठास्सर्वे त्रिपुरवासिनः । तस्मादवध्यतां प्राप्ता नान्यथा सुरपुंगवाः

ထိုဒိုင်တျာတို့—တိပူရာနေထိုင်သူအားလုံး—သည် ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မသတ်နိုင်သော အကာအကွယ်ကို ရရှိကြ၏; ဤသို့မဟုတ် အခြားမဖြစ်နိုင်၊ အို ဒေဝတို့အနက် အမြတ်ဆုံး။

Verse 42

कृत्वा तु सुमहत्पापं रुद्रमभ्यर्चयंति ते । मुच्यंते पातकैः सर्वैः पद्मपत्रमिवांभसा

အလွန်ကြီးမားသော အပြစ်ကို ပြုမိသူတို့ပင်—ရုဒြကို ပူဇော်အာရాధနာ ပြုလျှင်—အပြစ်အနာအဆာအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ကြ၏၊ ရေကြောင့် မစိုမမြဲသော ကြာရွက်ကဲ့သို့။

Verse 43

रुद्राभ्यर्चनतो देवाः सर्वे कामा भवंति हि । नानोपभोगसंपत्तिर्वश्यतां याति वै भुवि

အမှန်တကယ် ရုဒြကို ပူဇော်ခြင်းကြောင့် ဆန္ဒအလိုအားလုံး ပြည့်စုံလာ၏။ ကမ္ဘာပေါ်၌ အမျိုးမျိုးသော အပျော်အပါးကို ပေးနိုင်သည့် စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် အခြေအနေများကို ကိုယ်အလိုအတိုင်း ချုပ်ကိုင်နိုင်သည့် အာဏာတိုင်အောင်လည်း သဒ္ဓါရှင်ထံသို့ မလွဲမသွေ ရောက်လာ၏။

Verse 44

तस्मात्तद्भोगिनो दैत्या लिंगार्चनपरायणाः । अनेकविधसंपत्तेर्मोक्षस्यापि परत्र च

ထို့ကြောင့် ထိုဒိုင်တျာတို့—ထိုပျော်ရွှင်မှုများကို ခံစားသူများ—လိင်္ဂကို ပူဇော်ခြင်း၌ အပြည့်အဝ အားထားလျက်၊ အမျိုးမျိုးသော စည်းစိမ်အောင်မြင်မှုများကို ရရှိကြပြီး၊ နောင်ဘဝ၌လည်း မောက္ခကိုပါ ရရှိကြသည်။

Verse 45

ततः कृत्वा धर्मविघ्नं तेषामेवात्ममायया । दैत्यानां देवकार्यार्थं हरिष्ये त्रिपुरं क्षणात्

ထို့နောက် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင် မာယာအာဏာကြောင့်ပင် သူတို့၏ ဓမ္မကို တားဆီးသော အတားအဆီးကို ငါ ဖန်တီးမည်။ ဒိုင်တျာတို့ကို ဆန့်ကျင်သည့် ဒေဝတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်အတွက် တိပူရာကို ခဏတစ်ခါတည်း ဖျက်ဆီးမည်။

Verse 46

विचार्येत्थं ततस्तेषां भगवान्पुरुषोत्तमः । कर्तुं व्यवस्थितः पश्चाद्धर्मविघ्नं सुरारिणाम्

ဤသို့ စဉ်းစားပြီးနောက် ကောင်းကင်ဘုံ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုရုရှိုတ္တမ ဘုရားသည် နတ်တို့၏ ရန်သူများ၏ ဓမ္မကို တားဆီးအနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေရန် ဆုံးဖြတ်ကာ သူတို့၏ အဓမ္မအင်အားကို ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။

Verse 47

यावच्च वेद धर्मास्तु यावद्वै शंकरार्चनम् । यावच्च शुचिकृत्यादि तावन्नाशो भवेन्न हि

ဝေဒဓမ္မတာဝန်များကို ထိန်းသိမ်းထားသရွေ့၊ သင်္ကရာ (ရှီဝ) ကို ပူဇော်ဝတ်ပြုသရွေ့၊ သန့်ရှင်းရေးရာ အကျင့်များကို လိုက်နာသရွေ့—အဲဒီအထိ အမှန်တကယ် ပျက်စီးကျဆုံးမှု မဖြစ်နိုင်။

Verse 48

तस्मादेवं प्रकर्तव्यं वेदधर्मस्ततो व्रजेत् । त्यक्तलिंगार्चना दैत्या भविष्यंति न संशयः

«ထို့ကြောင့် ဤသို့ပင် တိတိကျကျ ဆောင်ရွက်ရမည်၊ ထို့နောက် ဝေဒဓမ္မအတိုင်း လိုက်နာရမည်။ ဒိုင်တျာတို့သည် ရှီဝလင်္ဂ ပူဇော်ခြင်းကို စွန့်လွှတ်ကြလိမ့်မည်—သံသယမရှိ»။

Verse 49

इति निश्चित्य वै विष्णुर्विघ्नार्थमकरोत्तदा । तेषां धर्मस्य दैत्यानामुपायं श्रुति खण्डनम्

ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ဗိဿနုသည် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေရန် လုပ်ဆောင်하였다။ ဒိုင်တျာတို့၏ ဓမ္မကို ချိုးဖောက်ရန် နည်းလမ်းအဖြစ်၊ ရှရုတိ (ဝေဒဗျာဒိတ်) ၏ အာဏာကို ချိုးဖျက်ကာ ရှုပ်ထွေးစေ하였다။

Verse 50

तदैवोवाच देवान्स विष्णुर्देवसहायकृत् । शिवाज्ञया शिवेनैवाज्ञप्तस्त्रैलोक्यरक्षणे

ထိုခဏ၌ပင် နတ်တို့၏ အကူအညီပြုသူ ဗိဿနုသည် ဒေဝတားတို့ကို မိန့်ကြား하였다။ အကြောင်းမှာ သုံးလောကကို ကာကွယ်ရန် ရှီဝ၏ အမိန့်တော်ဖြင့် ရှီဝကိုယ်တိုင်က သူ့အား တာဝန်ပေးအပ်ထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 51

विष्णुरुवाच । हे देवास्सकला यूयं गच्छत स्वगृहान्ध्रुवम् । देवकार्यं करिष्यामि यथामति न संशयः

ဗိဿနု မိန့်တော်မူသည်။ «အို ဒေဝတားတို့၊ သင်တို့အားလုံး မိမိတို့၏ နေရာအိမ်ရာသို့ မလွဲမသွေ ပြန်သွားကြလော့။ ဒေဝတို့၏ တာဝန်ကို ငါ၏ အကောင်းဆုံး ဉာဏ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်မည်၊ သံသယမရှိ»။

Verse 52

तान्रुद्राद्विमुखान्नूनं करिष्यामि सुयत्नतः । स्वभक्तिरहिताञ्ज्ञात्वा तान्करिष्यति भस्मसात्

«ရုဒြကို မျက်နှာလွှဲနေသူတို့ကို ငါသည် အထူးကြိုးစား၍ သေချာစွာ ပြန်လှည့်စေမည်။ စစ်မှန်သော ဘက္တိမရှိကြောင်း သိသောအခါ၊ ထိုသခင်သည် သူတို့ကို ပြာဖြစ်အောင် ချေမှုန်းတော်မူလိမ့်မည်»။

Verse 53

सनत्कुमार उवाच । तदाज्ञां शिरसाधायश्वासितास्तेऽमरा मुने । स्वस्वधामानि विश्वस्ता ययुर्ब्रह्मापि मोदिताः

သနတ်ကုမာရ မိန့်တော်မူသည်။ «အို မုနိ၊ ထိုဒေဝတားတို့သည် ထိုအမိန့်ကို ခေါင်းပေါ်တင်ကာ (လေးစားစွာ လက်ခံ၍) စိတ်အေးချမ်းသွားကြ၏။ ယုံကြည်စိတ်ချစွာ မိမိတို့၏ နေရာသို့ ထွက်ခွာသွားကြပြီး ဗြဟ္မာလည်း ဝမ်းမြောက်တော်မူ၏»။

Verse 54

ततश्चैवाकरोद्विष्णुर्देवार्थं हितमुत्तमम् । तदेव श्रूयतां सम्यक्सर्वपापप्रणाशनम्

ထို့နောက် ဗိဿနုသည် ဒေဝတို့၏ အကျိုးအတွက် အလွန်မြတ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတစ်ရပ်ကို ပြုလုပ်တော်မူ၏။ ထိုအမှုကို သေချာစွာ နားထောင်ကြလော့၊ အကြောင်းမူကား ၎င်းသည် အပြစ်အားလုံးကို လုံးဝဖျက်ဆီးပေးသော အရာဖြစ်၏။

Frequently Asked Questions

A preparatory ethical deliberation within the Tripuravadha narrative: Śiva explains why Tripura’s leaders—though enemies—are not to be killed hastily due to their present puṇya and devotion, and the devas seek counsel from Brahmā and Viṣṇu.

It models a Shaiva doctrine where divine action is not arbitrary: the Lord weighs dharma, gratitude, friendship, and bhakti, showing that destruction occurs only when merit is exhausted and cosmic order requires it.

Puṇya (merit), bhakti (devotion), and the ethics of loyalty—especially the condemnation of mitradroha/suhṛddroha and the claim that kṛtaghna (ingratitude/treachery) lacks expiation.