शिवतत्त्ववर्णनम् (Śiva-tattva-varṇana) — “Description/Exposition of the Principle of Śiva”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाकर्ण्य नुर्तिविष्णुकृतां स्वस्य महेश्वरः । प्रादुर्बभूव सुप्रीतस्सवामं करुणानिधिः

ဗြဟ္မာက ပြောသည်။ ဗိဿနုက မိမိအတွက် ပြုလုပ်သော အကကို ကြားသိပြီးနောက်၊ ကရုဏာ၏ သမုဒ္ဒရာ မဟာဒေဝသည် အလွန်ပင် နှစ်သက်တော်မူကာ ဝာမာနှင့်အတူ ထင်ရှားပေါ်ထွန်းတော်မူ၏။

Verse 2

पंचवक्त्रस्त्रिनयनो भालचन्द्रो जटाधरः । गौरवर्णो विशालाक्षो भस्मोद्धूलितविग्रहः

အရှင်သည် မျက်နှာငါးပါး၊ မျက်စိသုံးပါးရှိတော်မူ၏။ နဖူးပေါ်တွင် လမင်းတင်ဆင်ထားပြီး၊ ဆံပင်ကို ဂျဋာအဖြစ် ချည်ထုံးထားတော်မူ၏။ တောက်ပသော ဖြူဝင်းရောင်နှင့် မျက်လုံးကျယ်ဝန်းကာ၊ သန့်ရှင်းသော ဘဟ္စမ (ပြာ) ဖြင့် ကိုယ်တော်ကို ဖုန်တင်ထားတော်မူ၏။

Verse 3

दशबाहुर्नीलगल सर्वाभरणभूषितः । सर्वांगसुन्दरो भस्मत्रिपुण्ड्रांकितमस्तकः

အရှင်သည် လက်ဆယ်ပါးရှိ၍ လည်ချောင်းပြာရောင် (နီလကဏ္ဍ) ဖြစ်တော်မူကာ အလှဆင်ပစ္စည်း အစုံအလင်ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားတော်မူ၏။ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်း လှပပြီး၊ ခေါင်းပေါ်တွင် သန့်ရှင်းသော ပြာဖြင့် တြိပုဏ္ဍြ (Tripuṇḍra) အမှတ်တံဆိပ် ရှိတော်မူ၏။

Verse 4

तं दृष्ट्वा तादृशं देवं सवामं परमेश्वरम् । तुष्टाव पुनरिष्टाभिर्वाग्भिर्विष्णुर्मया सह

ထိုသို့သော အံ့ဩဖွယ် ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် ဝာမာ (သက္တိ) ကို ဘယ်ဘက်တွင် ပါဝင်စေကာ ထင်ရှားနေသော ပရမေရှွရကို မြင်လျှင်၊ ဗိဿနုသည် ငါနှင့်အတူ ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် ရွေးချယ်ထားသော စကားလုံးများဖြင့် ထပ်မံ ချီးမွမ်းတော်မူ၏။

Verse 5

निगमं श्वासरूपेण ददौ तस्मै ततो हरः । विष्णवे च प्रसन्नात्मा महेशः करुणाकरः

ထို့နောက် ဟရ—မဟေရှ၊ ကရုဏာ၏ သမုဒ္ဒရာ—စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်၍ နိဂမ (ဝေဒ) ကို မိမိ၏ အသက်ရှူကဲ့သို့ ထိုသူအား ပေးသနားတော်မူ၏။ ထို့အပြင် ပရသနာတော်ဖြင့် ဗိဿနုအားလည်း ပေးတော်မူ၏။

Verse 6

ततो ज्ञानमदात्तस्मै हरये परमात्मने । परमात्मा पुनर्मह्यं दत्तवान्कृपया मुने

ထို့နောက် ငါသည် ထိုသန့်ရှင်းသော ဉာဏ်ကို ဟရိ—ပရမအတ္မာ—ထံ ပေးအပ်ခဲ့၏။ ထိုပရမသခင်သည် ကရုဏာဖြင့် ငါ့ထံသို့ ပြန်လည်ပေးသနားတော်မူ၏၊ မုနိရေ။

Verse 7

संप्राप्य निगमं विष्णुः पप्रच्छ पुनरेव तम् । कृतार्थस्सांजलिर्नत्वा मया सह महेश्वरम्

နိဂမ (ဝေဒ) ကို ရရှိပြီးနောက် ဗိဿနုသည် ထိုသူထံသို့ ထပ်မံမေးမြန်း၏။ မိမိရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံသဖြင့် လက်အုပ်ချီ၍ ဦးညွှတ်ကာ ငါနှင့်အတူ မဟေရှ್ವರ (ရှီဝ) ထံ၌ နမಸ್ಕာရ ပြု၏။

Verse 8

विष्णुरुवाच । कथं च तुष्यसे देव मया पूज्यः कथं प्रभो । कथं ध्यानं प्रकर्तव्यं कथं व्रजसि वश्यताम्

ဗိဿနုက မိန့်တော်မူသည်။ «အို ဒေဝါ၊ အရှင်သည် မည်သို့ပင် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူသနည်း။ အို ပရဘု၊ ကျွန်ုပ်သည် မည်သို့ပင် အရှင်ကို ပူဇော်ရမည်နည်း။ သမ္မာဓိကို မည်သို့ ဆောင်ရွက်ရမည်နည်း။ ထို့ပြင် မည်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် အရှင်သည် မေတ္တာဖြင့် လွယ်ကူစွာ ချဉ်းကပ်နိုင်အောင် ကရုဏာတော်ဖြင့် တုံ့ပြန်တော်မူသနည်း။»

Verse 9

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथम खण्डे सृष्ट्युपाख्याने शिवतत्त्ववर्णनो नाम नवमोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် သီရိသီဝမဟာပုရာဏ၊ ဒုတိယတွဲ ရုဒြာသံဟိတာ၊ ပထမပိုင်း ဖန်ဆင်းခြင်းဆိုင်ရာ အခန်းတွင် "သီဝ၏ အနှစ်သာရ (တတ္တဝ) ကို ဖော်ပြခြင်း" အမည်ရှိသော ကိုးခုမြောက် အခန်း ပြီးဆုံးပါပြီ။

Verse 10

एतत्सर्वं महाराज कृपां कृत्वाऽवयोः प्रभो । कथनीयं तथान्यच्च विज्ञाय स्वानुगौ शिव

အို မဟာရာဇာ၊ အို အရှင်—ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦးအပေါ် ကရုဏာပြုတော်မူ၍ ဤအရာအားလုံးကို မိန့်ကြားတော်မူပါ; ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ သစ္စာရှိသော ဘက္တများဖြစ်ကြောင်း သိမြင်တော်မူပြီး၊ အို ရှီဝ၊ ပြောသင့်သော အခြားအရာများကိုလည်း မိန့်တော်မူပါ။

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नो भगवान्हरः । उवाच वचनं प्रीत्या सुप्रसन्नः कृपानिधिः

ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်—ဤစကားများကို ကြားသော် ကောင်းချီးတော်မူသော ဟရ (ရှီဝ) သည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူ၏။ ကရုဏာ၏ خزانه ဖြစ်သော အလွန်ကြည်နူးပျော်မြူးသည့် အရှင်သည် ချစ်မြတ်နိုးစိတ်ဖြင့် ပြန်လည် မိန့်တော်မူ၏။

Verse 12

श्रीशिव उवाच । भक्त्या च भवतोर्नूनं प्रीतोहं सुरसत्तमौ । पश्यतं मां महादेवं भयं सर्वं विमुंचताम्

သီဝက မိန့်တော်မူသည်—“အို နတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ သင်တို့၏ ဘက္တိကြောင့် ငါသည် အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်၏။ ငါ့ကို မဟာဒေဝအဖြစ် မြင်ကြလော့၊ ထို့နောက် ကြောက်ရွံ့မှုအားလုံးကို ပယ်ချကြလော့။”

Verse 13

मम लिंगं सदा पूज्य ध्येयं चैतादृशं मम । इदानीं दृश्यते यद्वत्तथा कार्यं प्रयत्नतः

“ငါ၏ လိင်္ဂကို အမြဲတမ်း ပူဇော်ရမည်၊ ငါ၏ ဤပုံသဏ္ဌာန်အတိုင်းပင် စိတ်ဓာတ်ဖြင့် သမาธိပြု၍ ညွှန်ကြားရမည်။ ယခု မြင်ရသကဲ့သို့ပင် ကြိုးစားအားထုတ်၍ ထိုသို့ပင် ပြုလုပ်ကြလော့။”

Verse 14

पूजितो लिंगरूपेण प्रसन्नो विविधं फलम् । दास्यामि सर्वलोकेभ्यो मनोभीष्टान्यनेकशः

ငါကို လိင်္ဂရုပ်ဖြင့် ပူဇော်လျှင် ငါသည် ကြည်နူးမေတ္တာဖြစ်၍ အကျိုးဖလမျိုးစုံကို ပေးသနားမည်။ လောကအပေါင်းတို့ရှိ သတ္တဝါများအား သူတို့နှလုံးသားအလိုဆန္ဒရှိသမျှ ကောင်းချီးများကို ထပ်မံထပ်မံ ချီးမြှင့်မည်။

Verse 15

यदा दुःखं भवेत्तत्र युवयोस्सुरसत्तमौ । पूजिते मम लिंगे च तदा स्याद्दुःखनाशनम्

သင်တို့နှစ်ဦးအပေါ် ဒုက္ခပေါ်လာသော်၊ အို နတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ ငါ၏ လိင်္ဂကို ပူဇော်သောအခါ ထိုပူဇော်မှုတည်းဟူသော အရာသည် ဒုက္ခကို ဖျက်ဆီးပေးမည်။

Verse 16

युवां प्रसूतौ प्रकृतेर्मदीयाया महाबलौ । गात्राभ्यां सव्यसव्याभ्यां मम सर्वेश्वरस्य हि

အင်အားကြီးမားသော သင်တို့နှစ်ဦးသည် ငါ၏ ကိုယ်ပိုင် ပရကృతိမှ မွေးဖွားလာကြသည်။ အမှန်တကယ် ငါ—အလုံးစုံ၏ အရှင်—၏ ကိုယ်ခန္ဓာ ဘယ်ဘက်နှင့် ညာဘက် အင်္ဂါတို့မှ ပေါ်ထွန်းလာကြခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 17

अयं मे दक्षिणात्पार्श्वाद्ब्रह्मा लोकपितामहः । वामपार्श्वाच्च विष्णुस्त्वं समुत्पन्नः परात्मनः

“ငါ၏ ညာဘက်ဘေးမှ လောကတို့၏ ပိတামဟဖြစ်သော ဗြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ငါ၏ ဘယ်ဘက်ဘေးမှလည်း သင်—ဗိဿဏု—ပေါ်ထွန်းလာ၏၊ အို အမြင့်ဆုံး အတ္တမ။ ထို့ကြောင့် သင်တို့နှစ်ဦးလုံးသည် အလွန်လွန်ကဲသော အရှင်ထံမှ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။”

Verse 18

प्रीतोहं युवयोस्सम्यग्वरं दद्यां यथेप्सितम् । मयि भक्तिर्दृढा भूयाद्युवयोरभ्यनुज्ञया

ငါသည် သင်တို့နှစ်ဦးအပေါ် အမှန်တကယ် ကြည်နူးနှစ်သက်၏။ သင်တို့လိုလားသကဲ့သို့ အလိုတော်တူညီသော ဆုတောင်းကောင်းချီးကို ငါပေးမည်။ သင်တို့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ငါ့အပေါ် သစ္စာဘက်တည်မြဲသော ဘက္တိသည် သင်တို့အတွင်း အမြဲတမ်း ပိုမိုခိုင်မာပါစေ။

Verse 19

पार्थिवीं चैव मन्मूर्तिं विधाय कुरुतं युवाम् । सेवां च विविधां प्राज्ञौ कृत्वा सुखमवाप्स्यथ

မြေဖြင့် ငါ၏ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ကိုယ်စားပြုသော မြေထည်လင်္ဂ/အမှတ်တံဆိပ်ကို ဖန်တီးကြလော့။ ပညာရှိသော သင်တို့နှစ်ဦးသည် ထိုအရာကို မျိုးစုံသော ပူဇော်ဝန်ဆောင်မှုများဖြင့် ဆောင်ရွက်လျှင်၊ သုခမင်္ဂလာ (ဝိညာဉ်ရေးကောင်းကျိုး) ကို ရရှိကြလိမ့်မည်။

Verse 20

ब्रह्मन्सृष्टिं कुरु त्वं हि मदाज्ञापरिपालकः । वत्स वत्स हरे त्वं च पालयैवं चराचरम्

«အို ဘြဟ္မာ၊ ငါ၏အမိန့်ကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာသူဖြစ်သဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်းကို ဆောင်ရွက်လော့။ ထို့ပြင် ချစ်သား ဟရီ (Hari) သင်လည်း ဤနည်းအတိုင်း လှုပ်ရှားသောအရာနှင့် မလှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံးပါဝင်သည့် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်လော့»။

Verse 21

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा नौ प्रभुरताभ्यां पूजाविधिमदाच्छुभाम् । येनैव पूजितश्शंभुः फलं यच्छत्यनेकशः

ဘြဟ္မာက ပြောသည်။ ထိုသို့ မိန့်တော်မူပြီးနောက် အရှင်သည် ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦးအား မင်္ဂလာရှိသော ပူဇော်နည်းလမ်းကို ပေးသနားတော်မူ하였다။ ထိုနည်းလမ်းဖြင့် သမ္ဘူ (Śambhu) ကို ပူဇော်လျှင် အကျိုးဖလများကို မျိုးစုံ များပြားစွာ ပေးတော်မူ၏။

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभोर्मया च सहितो हरिः । प्रत्युवाच महेशानं प्रणिपत्य कृतांजलिः

ဘြဟ္မာက ပြောသည်။ သမ္ဘူ (Śambhu) ၏ စကားတော်ကို ကြားပြီးနောက် ကျွန်ုပ်နှင့်အတူရှိသော ဟရီ (Viṣṇu) သည် မဟေရှာန (Maheśāna) ထံ၌ ဦးချကန်တော့၍ လက်အုပ်ချီကာ ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 23

विष्णुरुवाच । यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ । भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि चाव्यभिचारिणी

ဗိဿနုက မိန့်တော်မူသည်— «အကယ်၍ ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှု အမှန်တကယ် ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့အား ပေးမည့် အပေးအလှူ (ဗရ) ရှိလျှင်၊ သင့်ထံသို့ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဘက္တိသည် အမြဲတမ်း တည်မြဲပါစေ၊ မလွဲမသွေ မခွဲခွာဘဲ သင့်ထံ၌သာ တည်ပါစေ»။

Verse 24

त्वमप्यवतरस्वाद्य लीलया निर्गुणोपि हि । सहायं कुरु नौ तात त्वं परः परमेश्वरः

အို မူလအရှင်၊ သင်သည် ဂုဏသုံးပါးကို ကျော်လွန်သော နိရ္ဂုဏဖြစ်သော်လည်း၊ သင်၏ ဒိဗ္ဗလီလာဖြင့် ယခု ဆင်းသက်ပါလော့။ အဖေတော်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ အကူအညီဖြစ်ပါစေ၊ သင်သည် အမြင့်ဆုံး ပရမေရှဝရ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 25

आवयोर्देवदेवेश विवादमपि शोभनम् । इहागतो भवान्यस्माद्विवादशमनाय नौ

အို ဒေဝတို့၏ ဒေဝေရှ၊ ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦးကြား ငြင်းခုံမှုတောင်မှ သင့်တော်သော အကြောင်းရင်းရှိ၏။ သင်သည် ဤနေရာသို့ ရောက်လာသဖြင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ အငြင်းပွားမှုကို ငြိမ်းစေ၍ ဖြေရှင်းရန်ပင် လာတော်မူ၏။

Verse 26

ब्रह्मोवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह हरो हरिम् । प्रणिपत्य स्थितं मूर्ध्ना कृतांजलिपुटः स्वयम्

ဗြဟ္မာက ပြောသည်။ ထိုသူ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ဟရ (ရှီဝ) သည် ဟရီ (ဗိဿနု) ကို ထပ်မံ မိန့်ကြား၏။ မိမိခေါင်းကို ငုံ့၍ ပျပ်ဝပ်ကန်တော့ကာ လက်နှစ်ဖက်ကို အန်ဇလီဖြင့် ဆုပ်ကာ ရပ်နေပြီး မိန့်ဆိုလေ၏။

Verse 27

श्रीमहेश उवाच । प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ताहं सगुणोऽगुणः । परब्रह्म निर्विकारी सच्चिदानंदलक्षणः

သီရိ မဟေရှက မိန့်တော်မူသည်။ ပျက်စီးခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဖန်ဆင်းခြင်းတို့၏ ကర్తာမှာ ငါဖြစ်၏—စဂုဏလည်း ဖြစ်၍ နိရ္ဂုဏလည်း ဖြစ်၏။ ငါသည် ပြောင်းလဲမှုမရှိသော ပရဗြဟ္မ၊ သတ္တ-စိတ္တ-အာနန္ဒ (sat–cit–ānanda) သဘောလက္ခဏာရှိ၏။

Verse 28

त्रिया भिन्नो ह्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया । सर्गरक्षालयगुणैर्निष्कलोहं सदा हरे

အို ဟရီ (ဗိဿနု)၊ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းတို့၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ ငါကို ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနု၊ ဟရ ဟူ၍ သုံးပါးဟု ခေါ်ကြသော်လည်း၊ အမှန်အားဖြင့် ငါသည် အစိတ်အပိုင်းမရှိသော တစ်ပါးတည်း၊ အမြဲ မခွဲမခြား ဖြစ်၏။

Verse 29

स्तुतोऽहं यत्त्वया विष्णो ब्रह्मणा मेऽवतारणे । प्रार्थनां तां करिष्यामि सत्यां यद्भक्तवत्सलः

«အို ဗိဿဏု၊ ငါ့၏ ပေါ်ထွန်းခြင်းအခါ၌ သင်နှင့် ဘြဟ္မာတို့က ငါ့ကို ချီးမွမ်းကြသဖြင့်၊ ငါသည် ထိုဆုတောင်းကို အမှန်တကယ် ပြည့်စုံစေမည်။ အကြောင်းမူကား ငါသည် ဘက္တများကို အမြဲချစ်ခင်ကာကွယ်သူ ဖြစ်၏»။

Verse 30

मद्रूपं परमं ब्रह्मन्नीदृशं भवदंगतः । प्रकटीभविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः

အို ဘြဟ္မာ၊ ငါ့၏ သဘာဝတည်းဟူသော အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်သည် သင်၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ဤသို့ပင် ပေါ်ထွန်းလာမည်။ လောက၌လည်း «ရုဒြ» ဟူသော နာမဖြင့် ကျော်ကြားမည်။

Verse 31

मदंशात्तस्य सामर्थ्यं न्यूनं नैव भविष्यति । योहं सोहं न भेदोस्ति पूजाविधिविधानतः

သူသည် ငါ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သောကြောင့် သူ၏ စွမ်းအားသည် မည်သည့်အခါမျှ မလျော့နည်းမည်မဟုတ်။ «သူသည် ငါ၊ ငါသည် သူ»—ပူဇော်ရေး အမိန့်နှင့် နည်းလမ်းတို့အရ ကွာခြားမှု မရှိ။

Verse 32

यथा च ज्योतिषस्संगाज्जलादेः स्पर्शता न वै । तथा ममागुणस्यापि संयोगाद्बन्धनं न हि

အလင်းရောင်နှင့် ဆက်စပ်နေသော်လည်း ရေစသည်တို့က အမှန်တကယ် «ထိတွေ့» မနိုင်သကဲ့သို့၊ ဂုဏသုံးပါးကို ကျော်လွန်သော ငါ့အတွက်လည်း ဆက်စပ်မှုသာဖြင့် ချုပ်နှောင်ခြင်း မရှိ။

Verse 33

शिवरूपं ममैतञ्च रुद्रोऽपि शिववत्तदा । न तत्र परभेदो वै कर्तव्यश्च महामुने

ဤရုပ်သဏ္ဌာန်သည် အမှန်တကယ် ရှီဝ၏ရုပ်ပင် ဖြစ်၏။ ထိုအခါ ရုဒ္ဒရလည်း ရှီဝကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မဟာမုနိ၊ ထိုနေရာ၌ အမြင့်အနိမ့် ခွဲခြားမပြုရ။

Verse 34

वस्तुतो ह्येकरूपं हि द्विधा भिन्नं जगत्युत । अतो न भेदा विज्ञेयः शिवे रुद्रे कदाचन

အမှန်တကယ်အားဖြင့် ထိုအရှင်သည် အနှစ်သာရတစ်မျိုးတည်းပင် ဖြစ်သော်လည်း လောက၌ နှစ်မျိုးကွဲသကဲ့သို့ ပေါ်ထွန်းသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်အခါမျှ ရှိဝ (Śiva) နှင့် ရုဒြ (Rudra) အကြား ကွာခြားမှုရှိသည်ဟု မသိမြင်ရ။

Verse 35

सुवर्णस्य तथैकस्य वस्तुत्वं नैव गच्छति । अलंकृतिकृते देव नामभेदो न वस्तुतः

ရွှေတစ်မျိုးတည်းသည် အလင်္ကာရအဖြစ် ပုံဖော်လုပ်ဆောင်သော်လည်း အမှန်တကယ် အခြားအရာမဖြစ်သကဲ့သို့၊ အို ဒေဝ၊ အမည်ကွဲခြားမှုသည် ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အလှဆင်မှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပြီး အနှစ်သာရအမှန်၌ မဟုတ်။

Verse 36

तथैकस्या मृदो भेदो नानापात्रे न वस्तुतः । कारणस्यैव कार्ये च सन्निधानं निदर्शनम्

ထိုနည်းတူပင် မြေတစ်မျိုးတည်းသည် အိုးအမျိုးမျိုးအဖြစ် ပေါ်ထွန်းသော်လည်း အနှစ်သာရအမှန်၌ ကွဲပြားခြင်းမရှိ။ ဤသည်မှာ အကြောင်းတရားသည် အကျိုးတရားအတွင်း၌ပင် တည်ရှိနေကြောင်းကို ဥပမာပြသခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 37

ज्ञातव्यं बुधवर्यैश्च निर्मलज्ञानिभिः सुरौ । एवं ज्ञात्वा भवभ्यां तु न दृश्यं भेदकार णम्

အို နတ်မြတ်တို့၊ ဤအရာကို ပညာရှိအထူးကောင်းသူများနှင့် အသိပညာသန့်ရှင်းသူများက သိမြင်ရမည်။ ဤသို့ သိပြီးနောက် သင်တို့နှစ်ပါးအတွက် ကွဲပြားစေသော အကြောင်းရင်းကို မမြင်ရတော့။

Verse 38

वस्तुवत्सर्वदृश्यं च शिवरूपम्मतम्मम । अहं भवानजश्चैव रुद्रो योऽयं भविष्यति

«ကျွန်ုပ်၏အမြင်အရ မြင်ရသမျှ အရာအားလုံးသည် အမှန်တကယ်သော အရာဝတ္ထုကဲ့သို့ ထင်ရှားသော်လည်း ရှိဝ၏ရূপပင် ဖြစ်သည်။ ငါ၊ သင်၊ အဇ (ဗြဟ္မာ) တို့လည်း ရှိဝပင် ဖြစ်ကြပြီး၊ နောင် ရုဒြ ဖြစ်လာမည့် ဤသူလည်း ရှိဝပင် ဖြစ်သည်»။

Verse 39

एकरूपा न भेदस्तु भेदे वै बंधनं भवेत् । तथापि च मदीयं हि शिवरूपं सनातनम्

ငါသည် တစ်ရုပ်တည်းသော သဘာဝဖြစ်၍ ခွဲခြားမှု မရှိပါ။ ခွဲခြားမှုကို အတည်ပြုရာ၌ပင် ချည်နှောင်ခြင်း (ဗန္ဓန) ဖြစ်ပေါ်၏။ သို့သော်လည်း ငါ၏ ရှိဝရုပ်သဏ္ဌာန်သည် အနန္တကာလ တည်မြဲ၏။

Verse 40

मूलीभूतं सदोक्तं च सत्यज्ञानमनंतकम् । एवं ज्ञात्वा सदा ध्येयं मनसा चैव तत्त्वतः

အရာအားလုံး၏ မူလအမြစ်တော်၊ အမြဲမှန်ကန်စွာ ကြေညာထားသော အမှန်တရားနှင့် အသိဉာဏ်၊ အနန္တတော်ဟု သိမြင်ပြီးနောက်၊ ထိုသို့သိပြီးလျှင် စိတ်ဖြင့် တတ္တဝအမြင့်အတိုင်း အမြဲတမ်း သမาธိဖြင့် တရားထိုင်စဉ်းစားရမည်။

Verse 41

श्रूयतां चैव भो ब्रह्मन्यद्गोप्यं कथ्यते मया । भवंतौ प्रकृतेर्यातौ नायं वै प्रकृतेः पुनः

နားထောင်ပါ၊ အို ဘြဟ္မန်။ ငါသည် လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခုကို ပြောမည်။ သင်တို့နှစ်ဦးသည် ပရကృతိမှ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏; သို့သော် ဤသူသည် ပရကృతိမှ ထပ်မံမွေးဖွားလာသူ မဟုတ်။

Verse 42

मदाज्ञा जायते तत्र ब्रह्मणो भ्रुकुटेरहम् । गुणेष्वपि यथा प्रोक्तस्तामसः प्रकृतो हरः

အဲဒီနေရာတွင် ငါ၏အမိန့်တော်ကြောင့် ငါသည် ဘြဟ္မာ၏ မျက်ခုံးကြား အရေးကြောင်းမှ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ဂုဏသုံးပါးအနက်လည်း ကြေညာထားသကဲ့သို့ ငါ—ဟရ—သည် ပရကృతိနှင့်ကိုက်ညီသော တမသ်သဘောရှိသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်လာကာ ဖျက်သိမ်းခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်၏။

Verse 43

वैकारिकश्च विज्ञेयो योऽहंकार उदाहृतः । नामतो वस्तुतो नैव तामसः परिचक्ष्यते

«ဝိုင်ကာရိက» ဟု ကြေညာထားသော အဟင်္ကာရ (အတ္တသဘော) ကို ထိုသို့ နားလည်ရမည်။ ၎င်းကို «တမသ်» ဟု အမည်ဖြင့်လည်း မဟုတ်၊ အမှန်တကယ်သဘောဖြင့်လည်း မခေါ်ဆိုရ။

Verse 44

एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मन्करणीयमिदं त्वया । सृष्टिकर्ता भव ब्रह्मन्सृष्टेश्च पालको हरिः

ထို့ကြောင့် အို ဗြဟ္မာ၊ ဤအရာကို သင်ပြုလုပ်ရမည်။ သင်သည် စကြဝဠာ၏ ဖန်ဆင်းရှင် ဖြစ်လော့၊ ဟရီ (ဗိဿဏု) သည် ဖန်ဆင်းခြင်းကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းသူ ဖြစ်စေ။

Verse 45

मदीयश्च तथांऽशो यो लयकर्ता भविष्यति । इयं या प्रकृतिर्देवी ह्युमाख्या परमेश्वरी

“ထို့ပြင် ငါ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ပါးသည် လယ (ပျက်သိမ်းခြင်း) ကို ဆောင်ရွက်သူ ဖြစ်လာမည်။ ဤပင် သဘာဝမူလ ဒေဝီ ပရကృతိ သည် ဥမာဟု ခေါ်သော အမြင့်ဆုံး မဟာဒေဝီ ဖြစ်သည်။”

Verse 46

तस्यास्तु शक्तिर्वा देवी ब्रह्माणं सा भजिष्यति । अन्या शक्तिः पुनस्तत्र प्रकृतेः संभविष्यति

သူမ၏ သက္တိ (Śakti) ဖြစ်သော ဒေဝီသည် ဗြဟ္မာနှင့် ပေါင်းစည်းမည်။ ထိုနေရာ၌ပင် ပရကృతိ (မူလသဘာဝ) မှ သက္တိတစ်ပါး ထပ်မံ ပေါ်ပေါက်လာမည်။

Verse 47

समाश्रयिष्यति विष्णुं लक्ष्मीरूपेण सा तदा । पुनश्च काली नाम्ना सा मदंशं प्राप्स्यति ध्रुवम्

ထို့နောက် သူမသည် လက္ရှ္မီရূপဖြင့် ဗိဿဏုထံ ခိုလှုံမည်။ ထို့ပြင် ကာလီဟု အမည်ခံကာ ငါ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ပါးကို မလွဲမသွေ ရရှိမည်။

Verse 48

ज्योती रूपेण सा तत्र कार्यार्थे संभविष्यति । एवं देव्यास्तथा प्रोक्ताश्शक्तयः परमाश्शुभाः

ထိုနေရာ၌ ဘုရားရေးရာ ကိစ္စကို ပြီးမြောက်စေရန် သူမသည် တောက်ပသော အလင်းရောင်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းမည်။ ထို့သို့ ဒေဝီ၏ အလွန်မင်္ဂလာရှိသော သက္တိများကို ကြေညာခဲ့သည်။

Verse 49

सृष्टिस्थितिलयानां हि कार्यं तासां क्रमाद्ध्रुवम् । एतस्याः प्रकृत्तेरंशा मत्प्रियायास्सुरौत्तम

ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်သုဉ်းခြင်းတို့သည် သူမတို့၏ သတ်မှတ်ထားသော တာဝန်များဖြစ်၍ အစဉ်လိုက် မလွဲမသွေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ အို နတ်တို့အထဲက အမြတ်ဆုံး၊ ကျွန်ုပ်ချစ်မြတ်နိုးသော မဟာဒေဝီသည် ဤ ပရကృతိ (မူလသဘာဝ) ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။

Verse 50

त्वं च लक्ष्मीमुपाश्रित्य कार्यं कर्तुमिहार्हसि । ब्रह्मंस्त्वं च गिरां देवीं प्रकृत्यंशामवाप्य च

ထို့ပြင် အို ဘြဟ္မာ၊ လက္ရှမီကို အားကိုးခိုလှုံ၍ ဤနေရာ၌ လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ရန် သင်သည် သင့်လျော်၏။ ထို့အတူ သင်သည် စကား၏ ဒေဝီ (ဝါက်/ဆရஸဝတီ) နှင့် ပရကృతိ၏ အစိတ်အပိုင်းကို ရရှိပြီးနောက် သတ်မှတ်ထားသော တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်လော့။

Verse 51

सृष्टिकार्यं हृदा कर्तुम्मन्निदेशादिहार्हसि । अहं कालीं समाश्रित्य मत्प्रियांशां परात्पराम्

“ဤနေရာ၌ ငါ၏အမိန့်အတိုင်း စိတ်ဓာတ်တည်ကြည်စွာ ဖန်ဆင်းရေးကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရန် သင်သည် သင့်လျော်၏။ ငါသည် ကာလီ—ငါ၏ချစ်မြတ်နိုးရာ အစိတ်အပိုင်း၊ အမြင့်ဆုံးထက်လည်း အမြင့်ဆုံး—ကို အားကိုး၍ ဤလုပ်ငန်းကို အင်အားပေးမည်”။

Verse 52

रुद्ररूपेण प्रलयं करिष्ये कार्यमुत्तमम् । चतुर्वर्णमयं लोकं तत्सर्वैराश्रमै ध्रुवम्

“ရုဒြရূপကို ခံယူ၍ ငါသည် ပျက်စီးခြင်း (ပရလယ) ကို ဖြစ်စေမည်—အမြတ်ဆုံးသော သာသနာတော်လုပ်ရပ်။ ထို့ပြင် လောကကို လေးဝဏ္ဏ (varṇa) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ အာရှရမ် (āśrama) အားလုံးနှင့်တကွ တည်မြဲသော စည်းကမ်းအဖြစ် ထူထောင်မည်”။

Verse 53

तदन्यैर्विविधैः कार्यैः कृत्वा सुखमवाप्स्यथः । ज्ञानविज्ञानसंयुक्तो लोकानां हितकारकः

“ထို့နောက် အခြားသော တာဝန်မျိုးစုံကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခြင်းအားဖြင့် သင်သည် ပျော်ရွှင်ခြင်းကို ရရှိမည်။ ဉာဏ် (jñāna) နှင့် သိမြင်ခြင်း (vijñāna) တို့နှင့် ပြည့်စုံကာ လောကများ၏ အကျိုးကို ဆောင်ရွက်သူ ဖြစ်လာမည်”။

Verse 54

मुक्तिदोऽत्र भवानद्य भव लोके मदाज्ञया । मद्दर्शने फलं यद्वत्तदेव तव दर्शने

ငါ၏အမိန့်အတိုင်း သင်သည် ယခုမှစ၍ ဤလောက၌ မောက္ခပေးသူအဖြစ် နေထိုင်ရမည်။ ငါ့ကို မြင်တွေ့ခြင်းဖြင့် ရသော အကျိုးဖလသည် သင့်ကို မြင်တွေ့ခြင်းဖြင့်လည်း ထိုအတိုင်း ရရှိမည်။

Verse 55

इति दत्तो वरस्तेद्य सत्यं सत्यं न संशयः । ममैव हृदये विष्णुर्विष्णोश्च हृदये ह्यहम्

«ဤသို့ ယနေ့ သင့်အား ဗရတော်ကို ပေးအပ်ပြီးပြီ—အမှန်၊ အမှန်၊ သံသယမရှိ။ ဗိဿနုသည် ငါ၏နှလုံး၌ တည်ရှိသကဲ့သို့ ငါလည်း ဗိဿနု၏နှလုံး၌ တည်ရှိ၏»။

Verse 56

उभयोरंतरं यो वै न जानाति मनो मम । वामांगजो मम हरिर्दक्षिणांगोद्भवो विधिः

နှစ်ပါး၏ အတွင်းပိုင်း ခြားနားချက်ကို အမှန်တကယ် မသိနားမလည်သူ—ဤသည် ငါ၏စိတ်ပင်—သိထားစေ။ ဟရီ (ဗိဿနု) သည် ငါ၏ဘယ်ဘက်မှ မွေးဖွား၍၊ ဝိဓိ (ဗြဟ္မာ) သည် ငါ၏ညာဘက်မှ ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 57

महाप्रलयकृद्रुद्रो विश्वात्मा हृदयोद्भवः । त्रिधा भिन्नो ह्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुभवाख्यया

ငါသည် မဟာပရလယကို ပြုလုပ်သူ ရုဒြာ၊ ကမ္ဘာလောက၏ အတ္တမ၊ အထွတ်အမြတ်၏ နှလုံးမှ ပေါ်ထွန်းလာသူ ဖြစ်၏။ အမှန်တကယ် ငါ—ဗိဿနုဟုလည်း ခေါ်ဆိုခံရသူ—သည် သုံးပါးအဖြစ် ထင်ရှား၍ ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနု၊ နှင့် ဘဝ (သီဝ) ဟူသော အမည်များကို ဆောင်၏။

Verse 58

सर्गरक्षालयकरस्त्रिगुणैरज आदिभिः । गुणभिन्नश्शिवस्साक्षात्प्रकृते पुरुषात्परः

သုံးဂုဏ်တို့နှင့် အဇ (ဗြဟ္မာ) စသော ဒေဝတားများအားဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်သိမ်းခြင်းကို ရှိဝတော်မူသည် ကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက် ဆောင်ရွက်တော်မူ၏။ သို့ရာတွင် ရှိဝသည် ဂုဏ်တို့နှင့် မတူကွဲပြား၍ ပရကృతိ (သဘာဝ) နှင့် ပုရုෂ (အတွေ့အကြုံခံသူ ဝိညာဉ်) တို့ကိုလည်း ကျော်လွန်ကာ အမြင့်ဆုံးအဖြစ် တည်တော်မူ၏။

Verse 59

परं ब्रह्माद्वयो नित्योऽनन्तः पूर्णो निरंजनः । अंतस्तमो वहिस्सत्त्वस्त्रिजगत्पालको हरिः

သူသည် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်—အဒွယ၊ နိစ္စ၊ အနန္တ၊ ပြည့်စုံ၍ အညစ်အကြေးကင်းစင်သူ။ အတွင်း၌ အမှောင်ကို လွန်ကဲပြီး၊ အပြင်၌ သတ္တဝ (sattva) အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ဟရီအဖြစ် သုံးလောကကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်တော်မူသည်—အမြင့်ဆုံး အရှင်၏ အုပ်စိုးမှုအောက်၌။

Verse 60

अंतस्सत्त्वस्तमोबाह्यस्त्रिजगल्लयकृद्धरः

သူသည် အတွင်း၌ သတ္တဝအဖြစ် သန့်ရှင်းပြီး၊ အပြင်၌ တမော (tamas) ကို လွန်ကဲသူ။ သုံးလောကကို ထိန်းသိမ်းသူဖြစ်သကဲ့သို့ ပျက်စီးလျက် လယ (dissolution) ကိုလည်း ပြုစေသော အရှင်ဖြစ်သည်။

Verse 61

अंतर्बहीरजाश्चैव त्रिजगत्सृष्टिकृद्विधिः । एवं गुणास्त्रिदेवेषु गुणभिन्नः शिवः स्मृतः

ဗြဟ္မာ (ဝိဓိ) သည် အတွင်းအပြင် ရာဇ (rajas) ဖြင့် ပြည့်နှက်၍ သုံးလောက၏ စೃષ્ટိကို ဖန်ဆင်းသူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တ్రိဒေဝတို့သည် ဂုဏ (guṇa) များဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ကြသော်လည်း၊ ရှိဝသည် ဂုဏတို့မှ ကွဲပြား၍ (ဂုဏလွန်) ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 62

विष्णो सृष्टिकरं प्रीत्या पालयैनं पितामहम् । संपूज्यस्त्रिषु लोकेषु भविष्यसि मदाज्ञया

အို ဗိෂ္ဏု၊ စૃષ્ટိကို ပြုလုပ်သူ ပိတామဟ (ဗြဟ္မာ) ကို ချစ်ခင်စိတ်ဖြင့် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းလော့။ ငါ၏ အမိန့်အရ သုံးလောကတွင် ပူဇော်ထိုက်သူ ဖြစ်လာမည်။

Verse 63

तव सेव्यो विधेश्चापि रुद्र एव भविष्यति । शिवपूर्णावतारो हि त्रिजगल्लयकारकः

သင်က ပူဇော်ကိုးကွယ်သောသူ၊ ဖန်ဆင်းရှင် ဘြဟ္မာတောင် ပူဇော်ကိုးကွယ်သောသူသည် အမှန်တကယ် ရုဒြာ ဖြစ်လိမ့်မည်။ ထိုသူသည် သီဝ၏ ပြည့်စုံသော အဝတာရ ဖြစ်၍ လောကသုံးပါးကို လျော်လျက် ပျက်သိမ်းစေသူ ဖြစ်သည်။

Verse 64

पाद्मे भविष्यति सुतः कल्पे तव पितामहः । तदा द्रक्ष्यसि मां चैव सोऽपि द्रक्ष्यति पद्मजः

ပဒ္မကလ္ပ၌ သင်၏သားသည် သင်၏ အဘိုးအို ဖြစ်လာလိမ့်မည်။ ထိုအခါ သင်သည် ငါ့ကို မြင်ရလိမ့်မည်၊ ထို ပဒ္မဇ (ကြာပန်းမွေး) သောသူလည်း ငါ့ကို မြင်ရလိမ့်မည်။

Verse 65

एवमुक्त्वा महेशानः कृपां कृत्वातुलां हरः । पुनः प्रोवाच सुप्रीत्या विष्णुं सर्वेश्वरः प्रभुः

ဤသို့ မဟေရှာန ဟရ (ချည်နှောင်မှုကို ဖယ်ရှားသော အရှင်) သည် မိန့်ကြားပြီးနောက် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ကရုဏာတော်ကို ပေးသနားတော်မူ၏။ ထို့နောက် အရာအားလုံး၏ အရှင်တော် အမြင့်ဆုံးသော प्रभု သည် ဗိဿနုအား ချစ်ခင်မြတ်နိုးစွာ ထပ်မံ မိန့်တော်မူ၏။