Adhyaya 19
Rudra SamhitaSrishti KhandaAdhyaya 1933 Verses

अलकापतेः तपः-लिङ्गप्रतिष्ठा च वरप्राप्तिः / The Lord of Alakā: Austerity, Liṅga-Establishment, and the Receiving of a Boon

အဓ್ಯಾಯ ၁၉ တွင် ဘြဟ္မာက ပဒ္မကလ္ပအကြောင်းကို ပြောပြသည်။ ပုလஸ္တျမှ ဝိශ්ရဝस् ပေါ်ထွန်း၍ ထိုမှ ဝိုင်ශ්ရဝဏ (ကူဗေရ) မွေးဖွားကာ အလကာမြို့ကို အုပ်စိုး၍ ကမ္ဘာလောကဆန်သော လက်ရာဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် အလကာပတိသည် တြိယမ္ဗက (ရှီဝ) ကို ပူဇော်ရန် အလွန်ပြင်းထန်သော တပဿ ပြုလုပ်ပြီး ကာရှီ (Citprakāśikā) သို့ ခရီးထွက်သည်။ သူသည် ရှီဝကို အတွင်း၌ နိုးထစေခြင်း၊ အနန္ယဘက္တိ၊ တည်ငြိမ်သော ဓျာန၊ ကာမနှင့် က္ရောဓကို စွန့်ပယ်ကာ ရှီဝနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်းဖြစ်ခြင်းကို လေ့ကျင့်သည်။ ထို့ပြင် သာမ္ဘဝ လိင်္ဂကို တည်ထောင်၍ စစ်မှန်သော စိတ်ခံစားမှု၏ ပန်းများဖြင့် ပူဇော်သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ တပဿပြီးနောက် ဝိශ්ဝေශ්ဝရ ပေါ်ထွန်းကာ ပရိသတ်အား ကောင်းချီးပေးမည်ဟု ဆိုပြီး အလကာပတိ၏ ဆုတောင်းကို မေးမြန်းသည်။

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । पाद्मे कल्पे मम सुरा ब्रह्मणो मानसात्सुतात् । पुलस्त्याद्विश्रवा जज्ञे तस्य वैश्रवणस्सुतः

ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်– ပဒ္မကလ္ပ၌ ငါ၏ စိတ်မှ မွေးဖွားသော သား ပုလஸ္တျမှ ဝိශ්ရဝါ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုသူမှလည်း သူ၏ သား ဝိုင်ශ්ရဝဏ (ကူဗေရ) ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 2

तेनेयमलका भुक्ता पुरी विश्वकृता कृता । आराध्य त्र्यंबकं देवमत्युग्रतपसा पुरा

သူက ဤ အလကာ မြို့ကို အုပ်ချုပ်၍ ခံစားသုံးစွဲခဲ့သည်—ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းသူ (ဝိශ්ဝကೃတာ) က တည်ဆောက်ထားသော မြို့တော်ဖြစ်၏—အရင်က သုံးမျက်စိရှင် တြျမ်ဗက (ရှီဝ) ကို အလွန်ပြင်းထန်သော တပဿာဖြင့် ပူဇော်အာရాధနာ ပြုခဲ့ပြီးနောက်။

Verse 3

व्यतीते तत्र कल्पे वै प्रवृत्ते मेघवाहने । याज्ञदत्तिरसौ श्रीदस्तपस्तेपे सुदुस्सहम्

ထိုကလ္ပ ကုန်လွန်ပြီး «မေဃဝာဟန» ဟုခေါ်သော ကလ္ပသစ် စတင်လာသောအခါ၊ ယာဇ္ဉဒတ္တိ ဟုလည်း ခေါ်ကြသော ဂုဏ်သရေရှိသည့် သြရီဒါသ သည် အလွန်မခံနိုင်လောက်အောင် ခက်ခဲသော တပဿာကို ဆောင်ရွက်하였다။

Verse 4

भक्ति प्रभावं विज्ञाय शंभोस्तद्दीपमात्रतः । पुरा पुरारेस्संप्राप्य काशिकां चित्प्रकाशिकाम्

ရှမ္ဘု (Śambhu) အပေါ်ရှိ ဘက္တိ၏ အာနုဘော်ကို—မီးအလင်းတစ်စင်းမျှသာသော သေးငယ်သည့် ပူဇော်သင်္ကေတမှတောင်—သိမြင်ပြီးနောက်၊ ရှေးကာလ၌ ပုရာရီ (Śiva) အားဖြင့်၊ သန့်စင်သော စိတ်အလင်းကို ထွန်းညှိပေးသော ကာရှီကာ မြို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။

Verse 5

शिवैकादशमुद्बोध्य चित्तरत्नप्रदीपकैः । अनन्यभक्तिस्नेहाढ्यस्तन्मयो ध्याननिश्चलः

စိတ်ရတနာ၏ မီးအလင်းကဲ့သို့သော သန့်ရှင်းသတိဖြင့် ရှီဝ၏ တစ်ဆယ့်တစ်ပါး အရှိတရားကို နိုးထစေပြီး၊ အခြားမရှိသော ဘက္တိချစ်ခြင်းဖြင့် ပြည့်ဝကာ၊ ထိုရှီဝနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ဖြစ်၍ သမาธိ၌ မလှုပ်မယှက် တည်ကြည်နေ၏။

Verse 6

शिवैक्यं सुमहापात्रं तपोग्निपरिबृंहितम् । कामक्रोधमहाविघ्नपतंगाघात वर्जितम्

သီဝနှင့် တစ်သားတည်းဖြစ်ခြင်းသည် မြင့်မြတ်သော အိုးဖြစ်၍၊ ခြိုးခြံမှုမီးဖြင့် အားကောင်းစေကာ၊ ကာမနှင့် ဒေါသတည်းဟူသော ပိုးဖလံများ၏ ဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကင်းဝေး၏။

Verse 7

प्राणसंरोधनिर्वातं निर्मलं निर्मलेक्षणात् । संस्थाप्य शांभवं लिंगं सद्भावकुसुमार्चितम्

ထွက်သက်ဝင်သက်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် ရရှိသော ငြိမ်သက်ခြင်းမှတစ်ဆင့်၊ လေမရှိသော (မလှုပ်မယှက်) စင်ကြယ်သော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိကာ၊ သန့်စင်သော အမြင်အာရုံဖြင့် သမ္ဘဝလိင်္ဂကို တည်ထား၍ စစ်မှန်သော အတွင်းစိတ်ကြည်ညိုမှု ပန်းများဖြင့် ပူဇော်လေ၏။

Verse 8

तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् । यावद्बभूव तद्वर्णं वर्षाणामयुतं शतम्

သူသည် ထိုခြိုးခြံမှုကို အလွန်ပြင်းထန်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အရေနှင့် အရိုးသာ ကျန်တော့သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအခြေအနေသည် နှစ်ပေါင်း ကုဋေတစ်ရာတိုင်အောင် တည်တံ့ခဲ့လေသည်။

Verse 9

ततस्सह विशालाक्ष्या देवो विश्वेश्वररस्वयम् । अलकापतिमालोक्य प्रसन्नेनांतरात्मना

ထို့နောက် စကြဝဠာ၏ အရှင်သခင်ဖြစ်သော ဝိသ်ဝေသွာရ (သီဝ) ကိုယ်တော်တိုင်သည် မျက်လုံးတော်ကြီးမားသော နတ်သမီးနှင့်အတူ အလကာမြို့၏ အရှင်သခင်ကို ကြည့်ရှုတော်မူ၍၊ စိတ်နှလုံးတော်အတွင်း၌ အလွန်ကျေနပ်ဝမ်းမြောက်တော်မူ၏။

Verse 10

लिंगे मनस्समाधाय स्थितं स्थाणुस्वरूपिणम् । उवाच वरदोऽस्मीति तदाचक्ष्वालकापते

လိင်္ဂပေါ်၌ စိတ်ကို သမာဓိဖြင့် တည်စေ၍—မလှုပ်မယှက်သော သခင် စ္ထာဏု၏ သဘောရုပ်တော် အဖြစ် တည်ရှိရာ၌—ထိုအခါ «ငါသည် ဆုတောင်းပေးသနားသူ ဖြစ်၏» ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အလကာ၏ အရှင်၊ ထိုအကြောင်းကို ပြောပြပါလော့။

Verse 11

उन्मील्य नयने यावत्स पश्यति तपोधनः । तावदुद्यत्सहस्रांशु सहस्राधिकतेजसम्

တပဓန—တပဿ၏ အင်အားကြွယ်ဝသော အရှင်—မျက်စိဖွင့်၍ မြင်လိုက်သည်နှင့်တပြိုင်နက်၊ ထွန်းတောက်လာသော နေမင်းကဲ့သို့ အလင်းရောင်ကို မြင်၏၊ ထိုတောက်ပမှုသည် တစ်ထောင်ဆ ပို၍ ကြီးမားလောင်ကျွမ်းနေ၏။

Verse 12

पुरो ददर्श श्रीकंठं चन्द्रचूडमुमाधवम् । तत्तेजः परिभूताक्षितेजाः संमील्य लोचने

သူ၏ရှေ့တွင် သီရိကဏ္ဍ—လမင်းကို မ冠တော်တင်သော သီဝ၊ ဥမာ၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ သခင်—ကို မြင်ရ၏။ ထိုသခင်၏ တေဇောဓာတ်ကြောင့် မျက်စိ၏ အလင်းတောက်ပမှု ပျောက်ကွယ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၍ သူသည် မျက်စိကို ပြန်လည်ပိတ်လိုက်၏။

Verse 13

उवाच देवदेवेशं मनोरथपदातिगम् । निजांघ्रिदर्शने नाथ दृक्सामर्थ्यं प्रयच्छ मे

သူသည် ဆန္ဒအရာဝတ္ထုအားလုံးကို ကျော်လွန်သော ဘုရားတို့၏ဘုရားရှင်ထံသို့ ပြောလေသည်—«အရှင်နာထ၊ သင်၏ သန့်ရှင်းသော ခြေတော်ကို မြင်နိုင်ရန် အမြင်အာနုဘော်ကို ကျွန်ုပ်အား ပေးသနားပါ»။

Verse 14

अयमेव वरो नाथ यत्त्वं साक्षान्निरीक्ष्यसे । किमन्येन वरेणेश नमस्ते शशिशेखर

«အရှင်နာထ၊ ဤအရာတစ်ခုပဲ ဆုတောင်းပါ၏—သင်ကိုယ်တိုင်ကို တိုက်ရိုက် မြင်တွေ့ရခြင်း။ အို ဣရှ၊ အခြားဆုတောင်းအဘယ်လိုအပ်မည်နည်း။ လမောက်တော်ဆောင်ရှင်အား နမസ്കာရပါ၏»။

Verse 15

इति तद्वचनं श्रुत्वा देवदेव उमापतिः । ददौ दर्शनसामर्थ्यं स्पृष्ट्वा पाणितलेन तम्

ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက် နတ်တို့၏နတ်—ဩမာပတိ (ရှီဝဘုရား)—သည် မိမိလက်ဖဝါးဖြင့် သူ့ကို ထိကာ၊ သခင်ကို အမှန်တကယ် မြင်နိုင်သော ဒိဗ္ဗဒർശန အစွမ်းကို ပေးတော်မူ၏။

Verse 16

प्रसार्य नयने पूर्वमुमामेव व्यलोकयत् । तोऽसौ याज्ञदत्तिस्तु तत्सामर्थ्यमवाप्य च

မျက်စိဖွင့်လိုက်သော် အရင်ဆုံး ဩမာဒေဝီကိုသာ မြင်ရ၏။ ထို့နောက် ယာဇ္ဉဒတ္တိသည် သူမ၏ ကရုဏာကြောင့် အစွမ်းအင်နှင့် စွမ်းရည်ကို ရရှိကာ အင်အားပြည့်ဝလာ၏။

Verse 17

शंभोस्समीपे का योषिदेषा सर्वांगसुन्दरी । अनया किं तपस्तप्तं ममापि तपसोऽधिकम्

«ရှမ္ဘုဘုရားအနီး၌ ရပ်နေသော ဤမိန်းမသည် မည်သူနည်း။ ကိုယ်အင်္ဂါအစုံအလင် လှပလွန်း၏။ သခင်နှင့် ဤမျှနီးကပ်နိုင်ရန် သူမသည် မည်သို့သော တပဿာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သနည်း—ငါ၏ တပဿာထက်ပင် မြင့်မားသကဲ့သို့ ထင်ရ၏?»

Verse 18

अहो रूपमहो प्रेम सौभाग्यं श्रीरहो भृशम् । इत्यवादीदसौ पुत्रो मुहुर्मुहुरतीव हि

«အဟို၊ အလှတရား! အဟို၊ မေတ္တာချစ်ခြင်း! ကံကောင်းခြင်းကြီးမားလှ၏—တောက်ပသော သရေ့သရော်လည်း အလွန်ပေါများ၏!» ဟု ထိုသားသည် အံ့ဩလွန်ကဲစွာ မကြာခဏ ထပ်ထပ်ပြောဆိုလေ၏။

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे कैलासगमनोपाख्याने कुबेरस्य शिवमित्रत्ववर्णनो नामैकोनविंशोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သီရိ ရှိဝ မဟာပုရာဏ» ဒုတိယပိုင်း ရုဒြသံဟိတာ၊ ပထမခဏ္ဍ၊ ကိုင်လာသသို့ သွားရာဇာတ်လမ်းတွင် «ကူဗေရ၏ ရှိဝနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်မှု ဖော်ပြချက်» ဟူသော အခန်း ၁၉ ပြီးဆုံး၏။

Verse 20

अथ देव्यब्रवीद्देव किमसौ दुष्टतापसः । असकृद्वीक्ष्य मां वक्ति कुरु त्वं मे तपःप्रभाम्

ထို့နောက် ဒေဝီက ပြော၏— «အို သခင်၊ ဤမကောင်းသော တပသီသည် မည်သူနည်း။ အကြိမ်ကြိမ် ကျွန်မကို ကြည့်ပြီး မသင့်လျော်သော စကားများ ပြောနေ၏။ ထို့ကြောင့် သင်၏ တပဿာမှ ပေါ်ထွန်းသော အာနုဘော်နှင့် တောက်ပမှုကို ကျွန်မအား ထင်ရှားစေပါ၊ သူ့ကို တားဆီးနိုင်စေရန်»။

Verse 21

असकृद्दक्षिणेनाक्ष्णा पुनर्मामेव पश्यति । असूयमानो मे रूपप्रेम सौभाग्यसंपद

သူသည် ညာမျက်စိဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ကျွန်မကိုသာ ကြည့်နေ၏။ မနာလိုမဖြစ်ဘဲ ကျွန်မ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်အပေါ် ချစ်မြတ်နိုးမှု၌ တည်နေသဖြင့် မင်္ဂလာနှင့် စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရရှိ၏။

Verse 22

इति देवीगिरं श्रुत्वा प्रहस्य प्राह तां प्रभुः । उमे त्वदीयः पुत्रोऽयं न च क्रूरेण चक्षुषा

ဒေဝီ၏ စကားကို ကြားသော် သခင်သည် ပြုံးရယ်၍ ပြော၏— «အို ဥမာ၊ ဤသူသည် သင်၏ ကိုယ်ပိုင်သားပင် ဖြစ်သည်။ ကြမ်းတမ်းသော မျက်စိဖြင့် မကြည့်ပါနှင့်»။

Verse 23

संपश्यति तपोलक्ष्मीं तव किं त्वधिवर्णयेत् । इति देवीं समाभाष्य तमीशः पुनरब्रवीत्

«သင်၏ တပဿာမှ ပေါ်ထွန်းသော တောက်ပသရေကို မြင်ရ၏—အဘယ်သူက အပြည့်အစုံ ဖော်ပြနိုင်မည်နည်း» ဟု ဒေဝီအား ပြောပြီးနောက်၊ အရှင် ရှိဝက ထပ်မံ ပြောကြား၏။

Verse 24

वरान्ददामि ते वत्स तपसानेन तोषितः । निधीनामथ नाथस्त्वं गुह्यकानां भवेश्वरः

«ချစ်လှစွာသော ကလေးရေ၊ သင်၏ တပသ (အာစီတပ) ကြောင့် ငါ ပျော်ရွှင်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ငါ သင့်အား အပေးအယူ (ဗရ) များ ပေး၏။ သင်သည် ဥစ္စာသိုက်တို့၏ အရှင်ဖြစ်မည်၊ ထို့ပြင် သီဝ၏ လျှို့ဝှက်အမှုထမ်းများဖြစ်သော ဂုဟျကာတို့၏ အထွဋ်အမြတ် အရှင် (ဘဝေရှွရ) ဖြစ်မည်»။

Verse 25

यक्षाणां किन्नराणां च राज्ञां राज च सुव्रतः । पतिः पुण्यजनानां च सर्वेषां धनदो भव

«သုဝရတ (Suvrata) ရေ၊ မင်းတို့၏ မင်းဖြစ်လော့—ယက္ခာတို့နှင့် ကိန္နရာတို့၏ အရှင်လည်း ဖြစ်လော့။ ပုဏ္ဏယဇန (Puṇyajana) တို့၏ အရှင်ဖြစ်၍၊ သူတို့အားလုံးအတွက် ဓနဒ (Dhanada)—ဥစ္စာပေးသူ—ဖြစ်လော့»။

Verse 26

मया सख्यं च ते नित्यं वत्स्यामि च तवांतिके । अलकां निकषा मित्र तव प्रीतिविवृद्धये

«ငါသည် သင်နှင့် အမြဲတမ်း မိတ်သဟာယ ဖြစ်နေမည်၊ သင်၏ အနီး၌လည်း နေထိုင်မည်။ မိတ်ဆွေ၊ သင်၏ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ချစ်ခင်မှု တိုးပွားစေရန် အလကာ (Alakā) အနီး၌ ငါ နီးကပ်စွာ နေမည်»။

Verse 27

आगच्छ पादयोरस्याः पत ते जननी त्वियम् । याज्ञदत्ते महाभक्त सुप्रसन्नेन चेतसा

“လာပါ—သူမ၏ခြေတော်၌ လဲကျ၍ ဦးချပါ။ သူမသည် သင်၏မိခင်ဖြစ်သည်။ အို ယာဇ္ဉဒတ္တ မဟာဘက္တ၊ စိတ်ကို အလွန်တည်ငြိမ်၍ ကြည်နူးသနားခြင်းဖြင့် ထိုသို့ပြုလော့။”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति दत्त्वा वरान्देवः पुनराह शिवां शिवः । प्रसादं कुरु देवेशि तपस्विन्यंगजेऽत्र वै

ဗြဟ္မာက ပြောသည်။ ဤသို့ ကောင်းချီးများကို ပေးပြီးနောက် သခင်ရှီဝသည် ရှီဝာသို့ ထပ်မံမိန့်တော်မူ၏—“အို ဒေဝီ၊ ဒေဝတို့၏ အရှင်မ၊ ဤနေရာ၌ တပသီ အင်္ဂဇအား သနားကရုဏာတော်ကို ပြပါလော့။”

Verse 29

इत्याकर्ण्य वचश्शंभोः पार्वती जगदम्बिका । अब्रवीद्याज्ञदत्तिं तं सुप्रसन्नेन चेतसा

ရှမ္ဘု၏ စကားတော်ကို ကြားနာပြီးနောက်၊ ကမ္ဘာမိခင် ပါရဝတီသည် စိတ်နှလုံး အလွန်တည်ငြိမ်၍ ကြည်နူးသနားသော စိတ်ဖြင့် ယာဇ္ဉဒတ္တိ ထံသို့ ပြောကြားလေသည်။

Verse 30

देव्युवाच । वत्स ते निर्मला भक्तिर्भवे भवतु सर्वदा । भवैकपिंगो नेत्रेण वामेन स्फुटितेन ह

ဒေဝီက မိန့်တော်မူသည်။ «ချစ်သားရေ၊ မင်း၏ အညစ်အကြေးကင်းသော ဘက္တိသည် အမြဲတမ်း ဘဝ (သီဝ) ထံသို့ တည်မြဲပါစေ။ အဝါညိုရောင်ရှိသော ဘဝသည် ဖွင့်လင်းထင်ရှားသော ဘယ်မျက်စိဖြင့် မင်းကို ကြည့်ရှုပါစေ»။

Verse 31

देवेन दत्ता ये तुभ्यं वरास्संतु तथैव ते । कुबेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत

«ဘုရားသခင်က မင်းအား ပေးအပ်ထားသော ကောင်းချီးများသည် အမှန်တကယ် ပြည့်စုံပါစေ။ မင်းကို ‘ကူဗေရ’ ဟူသော အမည်ဖြင့် သိကြလိမ့်မည်—ငါ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို မနာလိုခြင်းမှ မွေးဖွားလာသော သားရေ»။

Verse 32

इति दत्त्वा वरान्देवो देव्या सह महेश्वरः । धनदायाविवेशाथ धाम वैश्वेश्वराभिधम्

ထို့နောက် မဟေရှ్వరဘုရားသည် ဒေဝီနှင့်အတူ ကောင်းချီးများကို ပေးအပ်ပြီးနောက်၊ ‘ဝိုင်ရှွေရှွရ’ ဟု ခေါ်သော ဓနဒါ၏ နေရာတော်သို့ ဝင်ရောက်တော်မူ၏။

Verse 33

इत्थं सखित्वं श्रीशंभोः प्रापैष धनदः पुरम् । अलकान्निकषा चासीत्कैलासश्शंकरालयः

ဤသို့ သီရိရှံဘုနှင့် မိတ်သဟာယဖြစ်ခြင်းကို ရရှိပြီးနောက် ဓနဒါ (ကူဗေရ) သည် မိမိမြို့သို့ ပြန်သွား၏။ အလကာအနီးတွင် ကိုင်လာသ पर्वတ—ရှင်ကရ၏ နေရာတော်—ရှိနေ၏။

Frequently Asked Questions

The lord of Alakā (linked to Vaiśravaṇa/Kubera) undertakes extreme tapas and establishes/worships a Śāmbhava liṅga; pleased, Śiva (Viśveśvara/Tryambaka) appears and offers a boon (varadāna).

The chapter encodes a yogic template: mind fixed in the liṅga, steadiness in dhyāna, and purification from kāma–krodha culminate in śivaikya (Śiva-identification) and divine revelation—outer ritual mirroring inner stabilization.

Śiva is highlighted as Tryambaka (the propitiated deity), Viśveśvara (lord of the universe appearing in grace), and Sthāṇu-svarūpin (the immovable, steadfast form), with the liṅga as the central icon of presence.