
အဓ್ಯಾಯ ၄၃ တွင် မေနာသည် ဂိရီဇာ၏ သခင် ရှီဝကို ကိုယ်တိုင်မြင်တွေ့လို၍ ထိုကဲ့သို့ အမြင့်ဆုံး တပစ် (tapas) ကို ခံယူစေသည့် ရှီဝရূপ၏ အမှန်တရားကို သိလိုကြောင်း ပြောဆိုသည်။ ဘြဟ္မာက မေနာသည် အမြင်ကန့်သတ်မှုကြောင့် ချက်ချင်းပင် ဆွေးနွေးသူ ရှင်ရသီနှင့်အတူ ခန္ဒရသာလာ (Candrasālā) သို့ ရှီဝ၏ ဒർശန (darśana) ရယူရန် ထွက်ခွာသွားကြောင်း ရှင်းပြသည်။ ရှီဝသည် မေနာ၏ အဟံကာရ (ego-မာန) ကို သိမြင်၍ အံ့ဖွယ် လီလာကို စတင်ကာ ဗိෂ္ဏုကို ခေါ်ဆိုသည်၊ ဘြဟ္မာလည်း တောက်ပသော အလင်းရောင်ဖြင့် ရောက်လာသည်။ ရှီဝက နတ်နှစ်ပါးကို တောင်တံခါး (giridvāra) သို့ သီးခြားသီးခြား သွားရန် အမိန့်ပေးပြီး မိမိက နောက်မှ လိုက်မည်ဟု ဆိုသည်။ ဗိෂ္ဏုသည် ဒေဝတားများကို ခေါ်ယူကာ အားလုံး စိတ်လှုပ်ရှားစွာ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်ကြသည်။ ထို့နောက် မေနာအား အပေါ်ခန်း (śirogṛha) တွင် စိတ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် မတည်ငြိမ်မှု ဖြစ်စေရန် စီစဉ်ထားသော မြင်ကွင်းတစ်ခုကို ပြသကာ အပြင်ပန်းတန်ဖိုးထားမှုကို သင်ကြားသည့် တင်းမာမှုကို ဖော်ပြသည်။ အချိန်ရောက်သော် မေနာသည် အလှပဆုံး အောင်မြင်မင်္ဂလာသော စစ်တပ်/အဖွဲ့အစည်းကို မြင်၍ သာမန်ထင်ရသော တောက်ပမှုကြောင့် ဝမ်းမြောက်သည်။ လှည့်လည်ပွဲသည် အလှဆင်ဝတ်စုံနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တင့်တယ်သော ဂန္ဓဗ္ဗများမှ စတင်ပြီး ယာဉ်မျိုးစုံ၊ တူရိယာသံများ၊ အလံများ၊ အပ္စရာအုပ်စုများဖြင့် ဆက်လက်တိုးတက်ကာ နတ်ဘုံ၏ ပွဲတော်အလှနှင့် ရှီဝ၏ အလွန်တရာ လွန်ကဲသော သဘောတရားအမှန်ကို နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လှန်ဖော်ထုတ်မည့် အခြေအနေကို ခင်းကျင်းပေးသည်။
Verse 1
मेनोवाच । निरीक्षिष्यामि प्रथमं मुने तं गिरिजापतिम् । कीदृशं शिवरूपं हि यदर्थे तप उत्तमम्
မေနာက ပြောသည်။ «အို မုနိ၊ ငါသည် ပထမဦးစွာ ဂိရိဇာ (ပါဝတီ) ၏ အရှင်ကို မြင်လို၏။ အမြင့်မြတ်သော တပဿာကို ဆောင်ရွက်ရသည့် အကြောင်းဖြစ်သော ရှိဝ၏ ရူပသဏ္ဌာန်သည် မည်သို့နည်း?»
Verse 2
ब्रह्मोवाच । इत्यज्ञानपरा सा च दर्शनार्थं शिवस्य च । त्वया मुने समं सद्यश्चन्द्रशालां समागता
ဗြဟ္မာက ပြောသည်။ ထို့ကြောင့် အဝိဇ္ဇာ၏ အာဏာအောက်၌ ရှိနေသော်လည်း၊ ရှိဝ၏ ဒർശနကို လိုလား၍ မုနိ၊ သင်နှင့်အတူ ချက်ချင်းပင် စန္ဒြရှာလာသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။
Verse 3
तावद्ब्रह्मा समायातस्तेजसां गशिरुत्तमः । सर्षिवर्य्यसुतस्साक्षाद्धर्मपुंज इव स्तुतः
ထိုအခါပင် ဘြဟ္မာသည် ရောက်လာ၏—တောက်ပသူတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး၊ တေဇော၏ အထွတ်အထိပ်။ သူသည် ဓမ္မ၏ အစုအပုံကို ကိုယ်တိုင်ထင်ရှားလာသကဲ့သို့ ချီးမွမ်းခံရပြီး၊ အထူးမြတ်သော ရှိတော်တို့၏ သားတော်ကဲ့သို့ ဂုဏ်သတင်းထင်ရှား၏။
Verse 4
शिव उवाच । मदाज्ञया युवान्तातौ सदेवौ च पृथक्पृथक् । गच्छतं हि गिरिद्वारं वयं पश्चाद्व्रजेमहि
သီဝက မိန့်တော်မူသည်—“ငါ၏ အမိန့်ဖြင့် သင်တို့နှစ်ဦးသည် နတ်တို့နှင့်အတူ သီးခြားသီးခြား သွားကြလော့။ တောင်တံခါးသို့ သွားကြ၊ ငါတို့သည် နောက်မှ လိုက်သွားမည်” ဟု။
Verse 5
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य हरिस्सर्वानाहूयोवाच तन्मयाः । सुरास्सर्वे तथैवाशु गमनं चक्रुरुत्सुकाः
ဗြဟ္မာမိန့်တော်မူသည်။ ထိုသို့ကြားသိပြီးနောက် ဟရိ (ဗိဿဏု) သည် အားလုံးကို ခေါ်စု၍ ထိုကိစ္စတစ်ခုတည်းကို စိတ်တည်ကာ မိန့်ကြား하였다။ ထို့နောက် ဒေဝတားအားလုံးလည်း စိတ်အားထက်သန်၍ ချက်ချင်း ခရီးထွက်ကြသည်။
Verse 6
स्थितां शिरोगृहे मेनां मुने विश्वेश्वर त्वया । तथैव दर्शयामास हृद्विभ्रंशो यथा भवेत्
အို မုနိ၊ သင်—ဗိශ්ဝေရှ္ဝရ—သည် မေနာကို အတွင်းခန်း (ရှီရိုဂೃಹ) တွင် ရပ်နေစဉ် ပြသပေးခဲ့ရာ၊ ထိုသို့ပြသခြင်းကြောင့် သူမ၏နှလုံးသား လှုပ်ရှားကာ တည်ငြိမ်မှု ပျက်စီးသွားလေသည်။
Verse 7
एतस्मिन्समये मेना सेनां च परमां शुभाम् । निरीक्षन्ती मुने दृष्ट्वा सामान्यं हर्षिताऽभवत्
ထိုအချိန်၌ မုနိရေ၊ မေနာသည် အလွန်မင်္ဂလာရှိသော အထူးကောင်းမြတ်သည့် စစ်တပ်ကို စူးစမ်းကြည့်ရှုလျက်၊ အရာအားလုံး စနစ်တကျ သင့်တော်စွာ ဖြစ်နေသည်ကို မြင်၍ ဝမ်းမြောက်လှသည်။
Verse 8
प्रथमं चैव गन्धर्वास्सुन्दरास्सुभगास्तदा । आयाताश्शुभवस्त्राढ्या नानालंकारभूषिताः
အရင်ဆုံး အလှတရားနှင့် မင်္ဂလာရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော ဂန္ဓဗ္ဗများ ရောက်လာကြသည်။ သူတို့သည် အလွန်ကောင်းမွန်သော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်၍ အမျိုးမျိုးသော အလင်္ကာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကြသည်။
Verse 9
नानावाहनसंयुक्ता नानावाद्यपरा यणा । पताकाभिर्विचित्राभिरप्सरोगणसंयुताः
သူတို့သည် ယာဉ်အမျိုးမျိုးဖြင့် စုံလင်ကာ တူရိယာအမျိုးမျိုးကို နှစ်သက်စွာ တီးမှုတ်ကြသည်။ အရောင်စုံ အလှပတံခွန်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး အပ္စရာအစုအဝေးများလည်း အတူလိုက်ပါလာကြသည်။
Verse 10
अथ दृष्ट्वा वसुं तत्र तत्पतिं परमप्रभुम् । मेना प्रहर्षिता ह्यासीच्छिवोयमिति चाब्रवीत्
ထို့နောက် မေနာသည် ထိုနေရာ၌ ဝಸುကို မြင်သည်—သူမ၏ အရှင်၊ အလွန်တောက်ပသော အမြင့်မြတ်သခင်။ မေနာသည် အလွန်ဝမ်းမြောက်၍ “ဤသူသည် ရှိဝပင် ဖြစ်သည်” ဟု ဆိုလေသည်။
Verse 11
शिवस्य गणका एते न शिवोयं शिवापतिः । इत्येवं त्वं ततस्तां वै अवोच ऋषिसत्तम
«ဤသူတို့သည် သီဝ၏ ဂဏ (gaṇa) အမှုထမ်းများသာ ဖြစ်၏။ ဤသူသည် သီဝကိုယ်တိုင် မဟုတ်၊ သီဝာ (ပါရဝတီ) ၏ အရှင် သီဝပတိ ဖြစ်၏» ဟုဆို၍၊ အရှင်မြတ်သော ရှိသီတို့အနက် အကောင်းဆုံးသော မုနိ၊ သင်သည် ထိုစကားကို သူမအား ပြောကြားလေ၏။
Verse 12
एवं श्रुत्वा तदा मेना विचारे तत्पराऽभवत् । इतश्चाभ्यधिको यो वै स च कीदृग्भविष्यति
ဤသို့ကြားသိပြီးနောက် မေနာသည် အတွေးအခေါ်၌ အပြည့်အဝ စူးစိုက်လေ၏။ «သူထက်တောင် မြင့်မြတ်သူ တကယ်ရှိလျှင်၊ ထိုသူသည် မည်သို့သော သတ္တဝါဖြစ်မည်နည်း» ဟု စဉ်းစားလေ၏။
Verse 13
एतस्मिन्नन्तरे यक्षा मणिग्रीवादयश्च ये । तेषां सेना तया दृष्टा शोभादिद्विगुणीकृता
ထိုအချိန်တွင် မဏိဂရီဝတို့အစရှိသော ယက္ခများသည် သူမကို မြင်ကြ၏။ သူမကို မြင်သည့်အခါ သူတို့၏တပ်မတော်သည် တောက်ပမှုနှင့် စိတ်အားထက်သန်မှုတို့ နှစ်ဆတိုးကာ ပိုမိုလှပလာ၏။
Verse 14
तत्पतिं च मणिग्रीवं दृष्ट्वा शोभान्वितं हि सा । अयं रुद्रश्शिवास्वामी मेना प्राहेति हर्षिता
သူမ၏ခင်ပွန်း မဏိဂရီဝကို တောက်ပသည့် အလှတရားနှင့်အတူ မြင်သောအခါ သူမသည် ဝမ်းမြောက်လေ၏။ ထို့နောက် မေနာသည် ပျော်ရွှင်စွာ ပြောလေသည်—«ဤသူသည် ရုဒ္ရ၊ အမှန်တကယ် ရှိဝတော်မူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်ပင် ဖြစ်သည်»။
Verse 15
नायं रुद्रश्शिवास्वामी सेवकोयं शिवस्य वै । इत्यवोचोगपत्न्यै त्वं तावद्वह्निस्स आगतः
«ဤသူသည် ရုဒ္ရ မဟုတ်၊ ရှိဝကဲ့သို့ အရှင်လည်း မဟုတ်; အမှန်အားဖြင့် ရှိဝ၏ အစေခံသာ ဖြစ်သည်» ဟု သင်သည် ရသီ၏ဇနီးအား ပြောလေ၏။ ထိုစကားပြောပြီးချင်းပင် အဂ္နိ (မီးဘုရား) သည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ၏။
Verse 16
ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः
ထို့ထက်နှစ်ဆတိုးမြင့်သော တောက်ပသန့်ရှင်းမှုကို သူ၌မြင်၍ မိမိက ပြောသည်—“ဤသူသည် ဂိရိဇာ၏ အရှင် ရုဒြ (Rudra) ဖြစ်သည်” ဟု။ သို့ရာတွင် ထိုအချိန်၌ သင်က “မဟုတ်” ဟု ပြန်ဆို하였다။
Verse 17
तावद्यमस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता
ထိုအခိုက်မှာ ယမမင်း ရောက်လာ၍ တောက်ပမှုသည် နှစ်ဆတိုးကာ ထွန်းလင်းနေ၏။ သူ့ကို မြင်သော် မေနာသည် ဝမ်းမြောက်စွာ «ဤသူသည် ရုဒြ (ရှီဝ) ပင်!» ဟု ဆို하였다။
Verse 18
नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावन्निरृतिरागतः । बिभ्राणो द्विगुणां शोभां शुभः पुण्यजनप्रभुः
သင်က သူမအား «မဟုတ်၊ မဟုတ်» ဟု ပြောနေစဉ်တည်းက နိရ္ရတိ ရောက်လာ၏။ သူသည် မင်္ဂလာရှိ၍ ကုသိုလ်ရှင်တို့၏ အစုအဝေးကို အုပ်စိုးသူဖြစ်ကာ၊ အလှတရားသည် နှစ်ဆတိုး၍ ထွန်းလင်းနေ၏။
Verse 19
तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्वरुण आगतः
သူ့ကို မြင်သော် မေနာသည် ဝမ်းမြောက်စွာ «ဤသူသည် ရုဒြ (ရှီဝ) ပင်!» ဟု ပြော၏။ သို့သော် သင်က «မဟုတ်» ဟု ပြန်ဆိုလေ၏။ ထိုအခိုက်မှာပင် ဝရုဏ ရောက်လာ하였다။
Verse 20
ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तद्वा नेति त्वमब्रवीः
ထို့နောက် သူ၏တေဇောဓာတ်သည် နှစ်ဆတိုး၍ တောက်ပလာသည်ကို မြင်သဖြင့် မိန်းမက «ဤသူသည် ဂိရိဇာ (ပါဝတီ) ၏ အရှင် ရုဒြာပင် ဖြစ်သည်» ဟု ဆို၏။ သို့ရာတွင် သင်က «အဲဒီလိုလား—မဟုတ်လား» ဟု ပြန်ဆို၏။
Verse 21
तावद्वायुस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोयमिति हर्षिता
ထိုအခါပင် ဝါယုသည် ရောက်လာ၍ ယခင်ထက် နှစ်ဆတောက်ပသော တေဇောဓာတ်ဖြင့် ထွန်းလင်း၏။ ထိုသူကို မြင်သော် မိန်းနာသည် ဝမ်းမြောက်လျက် «ဤသူသည် ရုဒြာပင် ဖြစ်သည်» ဟု ကြေညာ၏။
Verse 22
नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्धनद आगतः । ततोऽपि द्विगुणां शोभां बिभ्राणो गुह्यकाधिपः
သင်က သူမအား “မဟုတ်” ဟု ပြောလိုက်သည့် အချိန်တည်းမှာပင် ဓနဒ (ကူဗေရ) ရောက်လာ၏။ ထို့နောက် ဂုဟျကတို့၏ အရှင်သည် ယခင်ထက် နှစ်ဆတောက်ပသော ရောင်ခြည်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 23
तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावदीशान आगतः
သူ့ကို မြင်လျှင် မေနာသည် ဝမ်းမြောက်စွာ “ဤသူသည် ရုဒြ (ရှီဝ) ပင်” ဟု ဆို၏။ သို့သော် သင်က “မဟုတ်” ဟု ပြန်ဆိုလိုက်သည်။ ထိုအချိန်တည်းမှာပင် အီရှာန (အမြင့်မြတ်သော သခင် ရှီဝ) ရောက်လာ၏။
Verse 24
ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः
ထို့နောက် သူ့ထံ၌ ယခင်ထက် နှစ်ဆပိုသော တောက်ပမှုကို မြင်လျှင် နាងက “ဤသူသည် ဂိရိဇာ၏ အရှင် ရုဒြ ဖြစ်သည်” ဟု ဆို၏။ သို့သော် ထိုအချိန်၌ သင်က “မဟုတ်” ဟု ပြန်ဆို၏။
Verse 25
तावदिन्द्रस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । सर्वामरवरो नानादिव्यभस्त्रिदिवेश्वरः
ထိုအချိန်၌ အိန္ဒြာ ရောက်လာ၏—သူ၏ အလင်းရောင်သည် ထပ်မံ၍ နှစ်ဆတောက်ပလာ၏။ အမရတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ သုံးလောက၏ အရှင်ဖြစ်သူသည် မျိုးစုံသော ဒိဗ္ဗတောက်ပမှုများနှင့် သန့်ရှင်းသော ဘသ္မ (ဗိဘူတိ) ဖြင့် အလှဆင်ကာ လာရောက်၏။
Verse 26
तं दृष्ट्वा शंकरस्सोऽयमिति सा प्राह मेनका । शक्रस्सुरपतिश्चायं नेति त्वं तदाब्रवीः
သူ့ကိုမြင်လျှင် မေနကာက «ဤသူသည် အမှန်တကယ် ရှင်ကရာ (Śaṅkara) ဖြစ်သည်» ဟုဆို၏။ သို့ရာတွင် သင်က ထိုအခါ «မဟုတ်—ဤသူသည် သက္ကရာ (Śakra)၊ နတ်တို့၏ အရှင်» ဟု ပြန်ဆို하였다။
Verse 27
तावच्चन्द्रस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत । दृष्ट्वा तं प्राह रुद्रोऽयं तां तु नेति त्वमब्रवीः
ထိုခဏတွင် လမင်းသည် ရောက်လာ၍ အလှတရားကို နှစ်ဆတိုးကာ ထွန်းလင်းနေ하였다။ ထိုသူကို မြင်၍ ရုဒြာက «ဤသူပင်» ဟုဆိုသော်လည်း၊ သင်က သူမအကြောင်း «မဟုတ်၊ ဤသူမ မဟုတ်» ဟု ပြန်ဆို하였다။
Verse 28
तावत्सूर्यस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत् । दृष्ट्वा तं प्राह सा सोयन्तांतु नेति त्वमब्रवीः
ထိုခဏတွင် နေမင်းသည် ရောက်လာ၍ ယခင်ထက် နှစ်ဆပို၍ တောက်ပသော ရောင်ခြည်ကို ဆောင်လာ하였다။ သူကို မြင်၍ သူမက ပြောသော်လည်း၊ သင်က «မဟုတ်—သူကို ဒီမှာ မလာစေပါနှင့်» ဟု ပြန်ဆို하였다။
Verse 29
तावत्समागतास्तत्र भृग्वाद्याश्च मुनीश्वराः । तेजसो राशयस्सर्वे स्वशिष्यगणसंयुताः
ထိုခဏတွင် ဘൃဂုတို့နှင့် အခြား မုနိရှင်ကြီးများသည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာကြသည်။ သူတို့အားလုံးသည် တေဇော (ဓမ္မတေဇ) ၏ တောက်ပသော အစုအဝေးများဖြစ်၍ ကိုယ်ပိုင် တပည့်အဖွဲ့များနှင့်အတူ လာကြ하였다။
Verse 30
तन्मध्ये चैव वागीशं दृष्ट्वा सा प्राह मेनका । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः
သူတို့အလယ်၌ ဝါဂီရှကို မြင်လျှင် မေနကာက «ဤသူသည် ဂိရိဇာ (ပါဝတီ) ၏ အရှင် ရုဒြာ ဖြစ်သည်» ဟု ဆို၏။ သို့သော် ထိုအခါ သင်က «မဟုတ်» ဟု ပြန်ဆိုခဲ့၏။
Verse 32
दृष्ट्वा सा तं तदा मेना महाहर्षवती मुने । सोऽयं शिवापतिः प्राह तां तु नेति त्वमब्रवीः
အို မုနိ၊ မေနာက ထိုအရှင်ကို မြင်သောအခါ အလွန်ဝမ်းမြောက်၍ «ဤသူသည် သမီး၏ အရှင်၊ သမီး၏ ခင်ပွန်း သီဝ ဖြစ်တော်မူ၏» ဟု ဆို၏။ သို့သော် သင်က «မဟုတ်ပါ» ဟု သူမအား ပြန်ဆိုခဲ့၏။
Verse 33
एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुर्देवस्समागतः । सर्वशोभान्वितः श्रीमान्मेघश्यामश्चतुर्भुजः
ထိုအချိန်အတွင်း ထိုနေရာသို့ ဘုရား ဝိෂ္ဏု သည် ရောက်လာ၏။ အလှအပ အစုံအလင်ဖြင့် တောက်ပမြင့်မြတ်၍ မိုးတိမ်ကဲ့သို့ မဲညိုရောင်ရှိကာ လက်လေးဖက်ပါသော အရှင်ဖြစ်၏။
Verse 34
कोटिकन्दर्प्यलावण्यः पीताम्बरधरस्स्वराट् । राजीवलोचनश्शान्तः पक्षीन्द्रवरवाहनः
သူ၏အလှတရားသည် ကာမဒေဝ သန်းပေါင်းများစွာကိုပင် ကျော်လွန်တောက်ပ၏။ အဝါရောင်ဝတ်ရုံကို ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်တိုင်အရှင်အဖြစ် ထွန်းလင်းတင့်တယ်၏။ ကြာပန်းမျက်လုံး၊ အလွန်ငြိမ်းချမ်း၍ ငှက်တို့၏အရှင်မြတ်ပေါ်၌ စီးနင်းတော်မူ၏။
Verse 35
शंखादिलक्षणैर्युक्तो मुकुटादिविभूषितः । श्रीवत्सवक्षा लक्ष्मीशो ह्यप्रमेय प्रभान्वितः
သူသည် သင်္ခါစသည့် မင်္ဂလာလက္ခဏာများနှင့် ပြည့်စုံ၍ မကူဋနှင့် သာသနာ့အလှဆင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၏။ ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် သြရီဝတ္စ အမှတ်အသား တောက်ပလင်းလက်၏။ လက္ရှ္မီ၏ အရှင်တော်ဖြစ်၍ မတိုင်းမတာနိုင်သကဲ့သို့ အကန့်အသတ်မဲ့ အလင်းရောင်ဖြင့် ပြည့်ဝ၏။
Verse 36
तं दृष्ट्वा चकिताक्ष्यासीन्महाहर्षेण साब्रवीत् । सोऽयं शिवापतिः साक्षाच्छिवो वै नात्र संशयः
သူ့ကိုမြင်သော် မျက်လုံးကျယ်၍ အံ့ဩသွားကာ မဟာဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ပြောလေ၏—“ဤသူသည် သီဝါ၏ အရှင်နှင့် အဖော်တော်၊ အမှန်တကယ် သီဝါကိုယ်တော်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤတွင် သံသယမရှိ” ဟု။
Verse 37
अथ त्वं मेनकावाक्यमाकर्ण्योवाच ऊतिकृत् । नायं शिवापतिरयं किन्त्वयं केशवो हरिः
ထို့နောက် မေနကာ၏ စကားကို ကြားသော် သံတမန်က ပြောလေ၏—“ဤသူသည် သီဝါ၏ ပတိ မဟုတ်။ ဤသူသည် ကေရှဝ၊ ဟရီ (ဝိෂ္ဏု) ကိုယ်တော်ပင် ဖြစ်သည်” ဟု။
Verse 38
शंकरोखिलकार्य्यस्य ह्यधिकारी च तत्प्रियः । अतोऽधिको वरो ज्ञेयस्स शिवः पार्वतीपतिः
ရှင်ကရ (Śaṅkara) သည် အလုပ်အကိုင်အမှုအရာ အားလုံး၏ အခွင့်အာဏာရှင် ဖြစ်ပြီး ထိုအမြင့်မြတ်သော သတ္တဝါ၏ ချစ်မြတ်နိုးခံရသူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အမြင့်ဆုံးသော ကောင်းချီးဟူသည်—ပာဝတီ၏ အရှင်၊ သီဝ (Śiva) ဖြစ်ကြောင်း သိကြလော့။
Verse 39
तच्छोभां वर्णितुं मेने मया नैव हि शक्यते । स एवाखिलब्रह्माण्डपतिस्सर्वेश्वरः स्वराट्
ထိုတောက်ပမှုကို ငါဖော်ပြရန် အမှန်တကယ် မဖြစ်နိုင်ဟု ငါထင်မိ၏။ သူတစ်ပါးတည်းသာ စကြဝဠာအပေါင်းတို့၏ အရှင်—အထွတ်အမြတ် အုပ်စိုးရှင်၊ အားလုံး၏ အရှင်၊ ကိုယ်တိုင်အုပ်ချုပ်၍ လွတ်လပ်တော်မူသူ ဖြစ်သည်။
Verse 40
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मेना मेने च तां शुभाम् । महाधनां भाग्यवती कुलत्रयसुखावहाम्
ဗြဟ္မာက ပြောသည်—သူ၏စကားကို ကြားပြီးနောက် မေနာသည် ထိုမင်္ဂလာသမီးကို အမှန်တကယ် ထိုက်တန်သူဟု ယူဆ၏။ သူမသည် ဓနကြွယ်ဝ၍ ကံကောင်းမြတ်နိုးကာ မိသားစုသုံးရပ် (မိဘအိမ်၊ ခင်ပွန်းအိမ်၊ သားသမီးမျိုးဆက်) အတွက် ချမ်းသာသုခကို ဆောင်ကြဉ်းမည်။
Verse 41
उवाच च प्रसन्नास्या प्रीतियुक्तेन चेतसा । स्वभाग्यमधिकं चापि वर्णयन्ती मुहुर्मुहुः
သူမသည် မျက်နှာတောက်ပ၍ ပျော်ရွှင်ကြည်နူးကာ ချစ်မြတ်နိုးမှုဖြင့် ပြည့်ဝသော စိတ်နှလုံးဖြင့် ပြောဆိုလေ၏—မိမိ၏ ထူးကဲသော ကံကောင်းခြင်းကို မကြာခဏ ထပ်တလဲလဲ ချီးမွမ်းလျက်။
Verse 42
मेनोवाच । धन्याहं सर्वथा जाता पार्वत्या जन्मनाधुना । धन्यो गिरीश्वरोप्यद्य सर्वं धन्यतमं मम
မေနာက ပြောသည်—“ပာဝတီ မွေးဖွားလာသဖြင့် ယနေ့ ငါသည် အရာရာ၌ ကောင်းချီးခံရသူ ဖြစ်လာပြီ။ ယနေ့ ဂိရိဣශ්ဝရ (သီဝ) လည်း ကောင်းချီးခံရ၏။ ငါ့အရာအားလုံးသည် အလွန်အမင်း မင်္ဂလာတော်မူလာပြီ။”
Verse 43
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाद्भुतलीलावर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် «သီဝ၏ အံ့ဖွယ် ဒေဝလီလာကို ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော ခေါင်းစဉ်ပါသော အခန်း ၄၃ သည်၊ သီရိ သီဝ မဟာပုရာဏ၏ ဒုတိယပိုင်း ရုဒြသံဟိတာ၏ တတိယပိုင်း ပါရဝတီခဏ္ဍ၌ ပြီးဆုံးလေ၏။
Verse 44
अस्याः किं वर्ण्यते भाग्यमपि वर्षशतैरपि । वर्णितुं शक्यते नैव तत्प्रभुप्राप्तिदर्शनात
သူမ၏ ကံကောင်းခြင်းကို ရာနှစ်များစွာကြာသော်လည်း ဘာကိုဆိုနိုင်မည်နည်း။ ထိုအရာကို အမှန်တကယ် ဖော်ပြ၍မရ၊ အကြောင်းမှာ ထိုသခင်ကို ရရှိခြင်းနှင့် ကိုယ်တိုင်မြင်တွေ့ခြင်းကပင် ထင်ရှားနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 45
ब्रह्मोवाच । इत्यवादीच्च सा मेना प्रेमनिर्भरमानसा । तावत्समागतो रुद्रोऽद्भुतोतिकारकः प्रभुः
ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်—ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် စိတ်နှလုံးပြည့်လျှံနေသော မေနာသည် ဆက်လက်ပြောကြားလေ၏။ ထိုအခါတည်းက အံ့ဖွယ်အလွန်တရာသော အရှင် ရုဒြာ သခင်တော် ကြွရောက်လာလေ၏။
Verse 47
तमागतमभिप्रेत्य नारद त्वं मुने तदा । मेनामवोचः सुप्रीत्या दर्शयंस्तं शिवापतिम्
အို မုနိ နာရဒာ၊ သင်ရောက်လာသောအခါ သင်၏လာရောက်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို နားလည်ပြီးနောက်၊ သင်သည် မေနာအား အလွန်ပျော်ရွှင်စွာ ပြောကြားကာ၊ ရှီဝါ (ပါရဝတီ) ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ခင်ပွန်းနှင့် ကာကွယ်ရှင်ဖြစ်သော ထိုသခင် ရှီဝကို ပြသလေ၏။
Verse 48
नारद उवाच । अयं स शंकरस्साक्षाद्दृश्यतां सुन्दरि त्वया । यदर्थे शिवया तप्तं तपोऽति विपिने महत्
နာရဒက ပြောသည်—“အလှတရားရှိသော မိန်းကလေးရေ၊ ကြည့်လော့။ ဤသည်မှာ ရှင်ကရ (Śaṅkara) ကိုယ်တိုင်ပင် ဖြစ်၏၊ သင်၏ မျက်စိရှေ့တွင် တိုက်ရိုက်ပေါ်ထွန်းနေသည်။ သူ့အတွက်ပင် သီဝါ (Śivā) သည် တောနက်အတွင်း အလွန်ကြီးမားသော တပဿာကို ကျင့်ခဲ့သည်”။
Verse 49
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा हर्षिता मेना तं ददर्श मुदा प्रभुम् । अद्भुताकृतिमीशानमद्भुतानुगमद्भुतम्
ဗြဟ္မာက ပြောသည်—“ဤသို့ ဆိုပြီးနောက်၊ ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းသည့် မေနာသည် ပျော်ရွှင်စွာဖြင့် အရှင်ကို မြင်တွေ့လေ၏။ အံ့ဩဖွယ် ရုပ်သဏ္ဍာန်ရှိသော ဣရှာန (Īśāna) သည် အံ့ဩဖွယ် အနုဂမများနှင့်တကွ အလုံးစုံ အံ့မခန်းလှ၏”။
Verse 50
तावदेव समायाता रुद्रसेना महाद्भुता । भूतप्रेतादिसंयुक्ता नानागणसमन्विता
ထိုခဏတည်းက ရုဒြ၏ အံ့ဩဖွယ် စစ်တပ်ကြီး ရောက်လာ၏။ ဘူတ၊ ပရေတ စသည့် အဖွဲ့များနှင့်အတူ လာပြီး၊ သီဝ၏ ဂဏ (gaṇa) မျိုးစုံဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။
Verse 51
वात्यारूपधराः केचित्पताकामर्मरस्वना । वक्रतुंडास्तत्र केचिद्विरूपाश्चापरे तथा
အချို့က လေဝဲလှည့်သကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဍာန်ယူကြပြီး၊ အချို့က အလံတံခွန်ကို ကိုင်ဆောင်ကာ ရွရွမြည်သံ၊ မရမရာမြည်သံ ထွက်စေကြ၏။ ထိုနေရာတွင် အချို့မှာ နှုတ်သီးကွေးကောက်၍၊ အခြားအချို့လည်း ရုပ်သဏ္ဍာန်ပျက်ယွင်းနေကြ၏။
Verse 52
करालाः श्मश्रुलाः केचित्केचित्खञ्जा ह्यलोचनाः । दण्डपाशधराः केचित्केचिन्मुद्गरपाणयः
အချို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကြမ်းတမ်း၍၊ အချို့သည် မုတ်ဆိတ်ရှိကြ၏။ အချို့သည် ခြေမသန်၍၊ အချို့သည် မျက်စိမရှိကြ၏။ အချို့သည် တုတ်နှင့် ကြိုးဖမ်း (ပာရှ) ကိုင်၍၊ အချို့သည် မုဒ္ဂရ (လက်နက်တုတ်ကြီး) ကိုင်ထားကြ၏။
Verse 53
विरुद्धवाहनाः केचिच्छृंगनादविवादिनः । डमरोर्वादिनः केचित्केचिद्गोमुखवादिनः
အချို့သည် ထူးဆန်း၍ မညီညွတ်သော စီးနင်းယာဉ်များကို စီးကြသည်။ အချို့သည် ခေါင်းလောင်းသံကဲ့သို့ ဟွန်းသံကြီးများဖြင့် အငြင်းပွားကာ ဆူညံကြသည်။ အချို့သည် ḍamaru ဒမရု တီးခတ်နေကြပြီး အချို့သည် gomukha ဂိုမုခ ဟွန်းကို ဖ吹ကြကာ—သခင်အနား၌ စုဝေးသော အဖွဲ့တော်တွင် ဆူညံသံများ ထွက်ပေါ်စေ하였다။
Verse 54
अमुखा विमुखाः केचित्केचिद्बहुमुखा गणाः । अकरा विकराः केचित्केचिद्बहुकरा गणाः
သီဝ၏ ဂဏများထဲတွင် အချို့မှာ မျက်နှာမရှိကြ၊ အချို့မှာ မျက်နှာလှည့်ကာ နောက်ပြန်နေကြ၊ အချို့မှာ မျက်နှာများစွာ ရှိကြသည်။ အချို့မှာ လက်မရှိကြ၊ အချို့မှာ လက်ပုံပျက်နေကြ၊ အချို့မှာ လက်များစွာ ရှိကြသည်။
Verse 55
अनेत्रा बहुनेत्राश्च विशिराः कुशिरास्तथा । अकर्णा बहुकर्णाश्च नानावेषधरा गणाः
ဂဏများသည် အမျိုးမျိုးသော ထူးဆန်းသည့် ရုပ်သဏ္ဍာန်များဖြင့် ပေါ်ထွန်းကြသည်—အချို့မှာ မျက်စိမရှိ၊ အချို့မှာ မျက်စိများစွာရှိ; အချို့မှာ ရုပ်ပုံပျက်၊ အချို့မှာ ကောင်းမွန်သပ်ရပ်; အချို့မှာ နားမရှိ၊ အချို့မှာ နားများစွာရှိ—တစ်ဦးချင်းစီက မတူညီသော အဝတ်အစားနှင့် အရုပ်အဆင်ကို ဆောင်ထားကြသည်။
Verse 56
इत्यादिविकृताकारा अनेके प्रबला गणाः । असंख्यातास्तथा तात महावीरा भयंकराः
ဤသို့ပင် ပုံသဏ္ဌာန်ပျက်ပြား၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များဖြင့် အင်အားကြီးသော ဂဏာများ များစွာရှိ၏။ ရေတွက်မရအောင် များလှ၏၊ ချစ်သူရေ—မဟာသူရဲကောင်းများ၊ အာနုဘော်ကြောက်မက်ဖွယ်ရှိကြ၏။
Verse 57
अंगुल्या दर्शयंस्त्वं तां मुने रुद्रगणांस्ततः । हरस्य सेवकान्पश्य हरं चापि वरानने
လက်ချောင်းဖြင့် ညွှန်ပြကာ မျက်နှာလှသော မိန်းမက ပြော၏—“အို မုနိ၊ အဲဒီမှာကြည့်ပါ၊ ရုဒြဂဏာတို့၏ အစုအဝေးကို မြင်လော့။ ဟရ၏ အမှုထမ်းတို့ကိုလည်း ကြည့်လော့၊ ဟရကိုယ်တော်ကိုလည်း မြင်လော့၊ မျက်နှာလှရှင်။”
Verse 58
असंख्यातान् गणान् दृष्ट्वा भूतप्रेतादिकान् मुने । तत्क्षणादभवत्सा वै मेनका त्राससंकुला
အို မုနိ၊ ဘူတ၊ ပရေတ စသည့် သတ္တဝါများနှင့်အတူ လိုက်ပါလာသော ဂဏ (gaṇa) များကို အရေအတွက်မရေတွက်နိုင်အောင် မြင်တွေ့သည့်အခါ မေနကာသည် ထိုခဏချင်းပင် ကြောက်ရွံ့မှုဖြင့် လှုပ်ရှားသွားလေ၏။
Verse 59
तन्मध्ये शंकरं चैव निर्गुणं गुणवत्तरम् । वृषभस्थं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रं भूतिभूषितम्
ထိုအလယ်တွင် ရှင်ကရ (Śaṅkara) ကိုယ်တော်တိုင်ကို မြင်ရသည်—ဂုဏ (guṇa) များကို လွန်ကဲသော်လည်း ဂုဏရှိသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်အဖြစ် ထင်ရှားတော်မူ၍—နွားဝೃಷဘ (vṛṣabha) ပေါ်တွင် ထိုင်တော်မူကာ မျက်နှာငါးပါး၊ မျက်စိသုံးပါးနှင့် ဘဟ္စမ (bhasma) သန့်ပြာဖြင့် အလှဆင်ထားတော်မူ၏။
Verse 60
कपर्दिनं चन्द्रमौलिं दशहस्तं कपालि नम् । व्याघ्रचर्मोत्तरीयञ्च पिनाकवरपाणिनम्
ကျွန်ုပ်သည် ဆံပင်တုပ်ကပ်ထား၍ လပေါင်းတင်မြောက်သော အရှင်ကို ဦးညွှတ်ပါ၏။ ခေါင်းခွံပန်းကန်ကို ဆောင်သော ကပာလီ၊ လက်ဆယ်ပါးရှိ၍ ကျားအရေဝတ်ကာ ပိနာက သံလွင်ကို ကိုင်ဆောင်သော သီဝကို ဦးညွှတ်ပါ၏။
Verse 61
शूलयुक्तं विरूपाक्षं विकृताकारमाकुलम् । गजचर्म वसानं हि वीक्ष्य त्रेसे शिवाप्रसूः
သုံးခွံ (ตรีśūla) ကို ကိုင်ဆောင်၍ မျက်စိပုံသဏ္ဌာန်ထူးဆန်းကာ ရုပ်သွင်ပြောင်းလဲ၍ စိတ်လှုပ်ရှားစေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေပြီး ဆင်အရေဝတ်ထားသည်ကို မြင်သော် သီဝ၏မိခင် မေနာသည် ကြောက်လန့်သွား၏။
Verse 62
चकितां कम्पसंयुक्तां विह्वलां विभ्रमद्धियम् । शिवोऽयमिति चांगुल्या दर्शयंस्तां त्वमब्रवीः
သူမသည် ထိတ်လန့်၍ တုန်ခါကာ မောဟိုက်လှုပ်ရှားပြီး စိတ်အတွေးအခေါ် ရှုပ်ထွေးနေသည်ကို မြင်သော် သင်သည် လက်ညှိုးဖြင့် ညွှန်ပြ၍ “ဤသူသည် သီဝ ဖြစ်သည်” ဟု ဆိုကာ ထို့နောက် သူမအား မိန့်ကြားလေ၏။
Verse 63
त्वदीयं तद्वचः श्रुत्वा वाताहतलता इव । सा पपात द्रुतम्भूमौ मेना दुःखभरा सती
သင်ပြောသောစကားကို ကြားသော် မေနာသည် သီလရှင်မိန်းမဖြစ်၍ ဝမ်းနည်းခြင်းပြည့်နှက်ကာ ပြင်းထန်သောလေတိုက်ခတ်သဖြင့် လှဲကျသည့် လက်တံပင်ကဲ့သို့ မြေပြင်သို့ လျင်မြန်စွာ လဲကျသွားသည်။
Verse 64
किमिदं विकृतं दृष्ट्वा वञ्चिताहं दुराग्रहे । इत्युक्त्वा मूर्च्छिता तत्र मेनका साऽभवत्क्षणात्
ဤအရာသည် ထူးဆန်း၍ ပျက်ပြားသွားသကဲ့သို့ မြင်ရသဖြင့် သူမက «ဒါဘာလဲ၊ ငါ့ရဲ့ မိုက်မဲသော အတင်းအကျပ်ကြောင့် ငါ လှည့်စားခံရပြီ» ဟု အော်ပြောပြီး၊ ထိုနေရာတွင် မေနကာသည် ချက်ချင်း မူးလဲသွားသည်။
Verse 65
अथ प्रयत्नैर्विविधैस्सखीभिरुपसेविता । लेभे संज्ञां शनै मेना गिरीश्वरप्रिया तदा
ထို့နောက် မိတ်ဆွေမိန်းကလေးများက အမျိုးမျိုးသော ကြိုးပမ်းမှုများဖြင့် စောင့်ရှောက်ကူညီကြသဖြင့်၊ တောင်တော်ရှင်၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ မေနာသည် ထိုအခါ တဖြည်းဖြည်း သတိပြန်လည်လာသည်။
Verse 446
अद्भुतात्मागणास्तात मेनागर्वापहारकाः । आत्मानं दर्शयन् मायानिर्लिप्तं निर्विकारकम्
အို ချစ်သား၊ မေနာ၏ မာနကို ဖယ်ရှားပေးသော အံ့ဩဖွယ် ဝိညာဉ်အဖွဲ့များသည် မိမိတို့၏ အမှန်တရားကို ထင်ရှားပြသကြ၏—မாயာနှင့် မကပ်လျက်၊ အပြောင်းအလဲကင်းသော အတ္တမန်ကိုပင် ဖြစ်သည်။
Menā’s attempt to behold Girijā’s पति (Śiva) directly, triggering a divine arrangement in which Brahmā, Viṣṇu, and the devas move toward the mountain-gate amid a staged celestial procession.
The chapter frames darśana as a test of perception: pride and ignorance are exposed through spectacle, while Śiva’s līlā guides the viewer from external grandeur to inner recognition of Śiva-tattva.
Not Śiva’s final form yet (in the provided verses), but preparatory manifestations: the devas’ retinue (surāḥ), Gandharvas, Apsarases, banners, vehicles, and music—devices that foreshadow a revelatory contrast.