
အဓ್ಯಾಯ ၄၂ တွင် ဣශ්ဝရ (ရှီဝ) သည် ဟိမဝန္တတောင်အနီးသို့ ချဉ်းကပ်လာခြင်းနှင့် ထိုနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဂုဏ်ပြုအစုအဝေးကို ဖော်ပြသည်။ ဘြဟ္မာက ဟိမဝန္တသည် ရှီဝရောက်လာမည်ဟု ကြားသိသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ကာ တွေ့ဆုံခွင့်အတွက် တောင်တန်းများနှင့် ဘြာဟ္မဏများကို စေလွှတ်ပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း သဒ္ဓါဖြင့် အလျင်အမြန် ထွက်ကြိုဆိုသွားကြောင်း ပြောသည်။ ဒေဝတများနှင့် တောင်တန်းအစုအဝေးတို့သည် စစ်တပ်တန်းစီသကဲ့သို့ စနစ်တကျ စုဝေးကာ အပြန်အလှန် အံ့ဩမှုနှင့် ပျော်ရွှင်ချမ်းသာမှုကို မျှဝေကြပြီး အရှေ့ပင်လယ်နှင့် အနောက်ပင်လယ် ဆုံတွေ့သကဲ့သို့ ဟောပြောတင်စားထားသည်။ ဣශ්ဝရကို မြင်သောအခါ ဟိမဝန္တက ဦးဆောင်၍ ပူဇော်ကန်တော့ပြီး တောင်တန်းများနှင့် ဘြာဟ္မဏအားလုံးက စဒါရှီဝအား ဦးညွှတ်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှီဝ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို အထူးသိပ်သည်းစွာ ဖော်ပြရာတွင်—ဝೃಷဘပေါ် ထိုင်တော်မူ၍ မျက်နှာတည်ငြိမ်၊ အလှဆင်အလင်္ကာများဖြင့် တောက်ပ၊ သန့်ရှင်းသော ဝတ်စုံဝတ်ဆင်၊ ရတနာမကူဋ်ဆောင်း၊ အပြုံးသန့်စင်သော တေဇောဖြင့် ပြည့်စုံကြောင်းကို ပြသကာ ဒർശနမြင်တွေ့ခြင်းက သဒ္ဓါ၊ နှိမ့်ချမှုနှင့် ကမ္ဘာလောကညီညွတ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု အဓိပ္ပါယ်တင်ပြသည်။
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथाकर्ण्य गिरीशश्च निजपुर्य्युपकण्ठतः । प्राप्तमीशं सर्वगं वै मुमुदेति हिमालयः
ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်။ ဂိရီရှ (ရှီဝ) သခင်သည် မိမိမြို့အနီးသို့ ရောက်လာကြောင်း ကြားသိသဖြင့် ဟိမာလယတောင်သည် အလွန်ဝမ်းမြောက်하였다။ သခင်သည် အရာအားလုံး၌ ပျံ့နှံ့နေသော အီශ්ဝရ ဖြစ်၍ နေရာတိုင်း၌ ရှိတော်မူသည်ဟု သိသောကြောင့်။
Verse 2
अथ सम्भृतसम्भार स्सम्भाषां कर्तुमीश्वरम् । शैलान्प्रस्थापयामास ब्राह्मणानपि सर्वशः
ထို့နောက် အစီအစဉ်အပြည့်အစုံ ပြင်ဆင်ပြီးနောက် သခင်အီश्वरကို မိန့်ကြားစကားပြောရန် ထွက်ခွာ하였다။ ထို့ပြင် အရပ်ရပ်သို့ တောင်တန်းများနှင့် ဗြာဟ္မဏများကိုလည်း စေလွှတ်하였다။
Verse 3
स्वयं जगाम सद्भक्त्या प्राणेप्सुन्द्रष्टुऽमीश्वरम् । भक्त्युद्रुतमनाश्शैलः प्रशंसन् स्वविधिम्मुदा
သန့်ရှင်းသော ဘက္တိကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရ၍ ရှೈလ (တောင်မင်း) သည် ကိုယ်တိုင်သွားကာ၊ အသက်ပေးရမည်ဆိုသော်လည်း သခင်ကို မြင်လိုစိတ်ပြင်းပြခဲ့သည်။ ဘက္တိကြောင့် စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်၍ ပျော်မြူးစွာ မိမိကံကြမ္မာကို ချီးမွမ်းလျက် သွား하였다။
Verse 4
देवसेनां तदा दृष्ट्वा हिमवान्वि स्मयं गतः । जगाम सम्मुखस्तत्र धन्योऽहमिति चिन्तयन्
ထိုအခါ ဒေဝစေနာကို မြင်သောအခါ ဟိမဝန်သည် အံ့ဩသွား하였다။ “ငါသည် ကံကောင်းလှ၏” ဟု တွေးကာ ထိုနေရာတွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် တွေ့ဆုံရန် ရှေ့သို့ သွား하였다။
Verse 5
देवा हि तद्बलं दृष्ट्वा विस्मयम्परमं गताः । आनन्दम्परमम्प्रापुर्देवाश्च गिरयस्तथा
ထိုတန်ခိုးကို မြင်တွေ့သော် နတ်တို့သည် အလွန်အံ့ဩခြင်းသို့ ရောက်ကြ၍၊ နတ်တို့နှင့် တောင်တန်းတို့လည်း အမြင့်မြတ်သော အာနန္ဒကို ရရှိကြ၏။
Verse 6
पर्वतानां महासेना देवानां च तथा मुने । मिलित्वा विरराजेव पूर्वपश्चिमसागरौ
အို မုနိရေ၊ တောင်တန်းတို့၏ မဟာတပ်ဖွဲ့နှင့် နတ်တို့၏ အစုအဝေးသည် ပေါင်းစည်းလာသောအခါ၊ အရှေ့နှင့် အနောက် သမုဒ္ဒရာကြီးတို့ကဲ့သို့ ဂုဏ်ရောင်တောက်ပလင်းလက်၏။
Verse 7
परस्परं मिलित्वा ते देवाश्च पर्वतास्तथा । कृतकृत्यन्तथात्मानम्मेनिरे परया मुदा
နတ်တို့နှင့် တောင်မင်းတို့သည် အပြန်အလှန် သဟဇာတဖြင့် တွေ့ဆုံပေါင်းစည်းကြသော်၊ အလွန်ကြီးမားသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံပြီးကြောင်းကို စိတ်တွင်း၌ ခံစားကြ၏။
Verse 8
अथेश्वरम्पुरो दृष्ट्वा प्रणनाम हिमालयः । सर्वे प्रणेमुर्गिरयो ब्राह्मणाश्च सदाशिवम्
ထို့နောက် မျက်မှောက်၌ရှိသော အရှင် စဒါရှီဝကို မြင်သော် ဟိမာလယသည် ဦးညွှတ်ပူဇော်၏။ တောင်တန်းအားလုံးနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့လည်း စဒါရှီဝအား လဲလျောင်းကန်တော့ကြ၏။
Verse 9
वृषभस्थम्प्रसन्नास्यन्नानाभरणभूषितम् । दिव्यावयवलावण्यप्रकाशितदिगन्तरम्
အရှင်သည် ဝೃಷဘ (နွား) ပေါ်၌ ထိုင်တော်မူ၍၊ မျက်နှာတော်သည် သာယာကြည်နူးကာ ကရုဏာပြည့်ဝ၏။ အမျိုးမျိုးသော အလှဆင်အာဘရဏများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ သာလွန်သည့် ဒိဗ္ဗကိုယ်အင်္ဂါတို့၏ အလှရောင်ခြည်က အရပ်မျက်နှာအနှံ့ကို ထွန်းလင်းစေ၏။
Verse 10
सुसूक्ष्माहतसत्पट्टवस्त्रशोभितविग्रहम् । सद्रत्नविलसन्मौलिं विहसन्तं शुचिप्रभम्
သူ၏ ရုပ်ကာယသည် အလွန်သိမ်မွေ့၍ ကောင်းစွာယက်ထိုးထားသော ပိုးဝတ်စုံများဖြင့် တင့်တယ်လှပ၏။ မောလိပေါ်ရှိ မကူဋ်သည် အလှရတနာများဖြင့် တောက်ပလင်းလက်၏။ နူးညံ့စွာ ပြုံးရယ်လျက် သန့်ရှင်းမလွဲသော တောက်ပမှုကို ထွန်းလင်းကာ၊ ဘက္တတို့၏ စိတ်ကို သီဝ၏ စဂုဏရုပ်ထင်ရှားသို့ ဂုဏ်ပြုစဉ်းစားစေ၏။
Verse 11
भूषाभूताहियुक्तांगमद्भुतावयवप्रभम् । दिव्यद्युतिं सुरेशैश्च सेवितं करचामरैः
သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် မြွေများကို အလှဆင်အလင်္ကာအဖြစ် ဝတ်ဆင်ထား၍ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်းသည် အံ့ဩဖွယ် တောက်ပလှ၏။ ဒိဗ္ဗတောက်ပမှုဖြင့် လင်းလက်နေပြီး နတ်မင်းတို့က လက်ကိုင် ချော်ရီများဖြင့် ပန်ကာခတ်ကာ ဝတ်ပြုစောင့်ရှောက်ကြ၏။
Verse 12
वामस्थिताच्युतन्दक्षभागस्थितविभुम्प्रभुम् । पृष्ठस्थितहरिं पृष्ठपार्श्वस्थितसुरादिकम्
သူသည် အရှင်ကို မြင်၏—ဘယ်ဘက်၌ အချျုတ (ဗိဿဏု) ရပ်နေပြီး၊ ညာဘက်၌ အင်အားကြီး၍ အာဏာရှင်သော သခင် ရပ်နေ၏။ နောက်ဘက်၌ ဟရီ တည်ရှိ၍၊ နောက်ဖက်ဘေးတစ်လျှောက်၌ နတ်အုပ်စုများနှင့် အခြား ကောင်းကင်သတ္တဝါများ ရပ်တည်ကြ၏—သီဝ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ရှေ့မှောက်၌ စည်းကမ်းတကျ စုဝေးသော ဒိဗ္ဗသဘင်၏ မြင်ကွင်းတည်း။
Verse 13
नानाविधिसुराद्यैश्च संस्तुतं लोकशंकरम् । स्वहेत्वात्ततनुम्ब्रह्मसर्वेशं वरदायकम्
နတ်တို့နှင့် ကောင်းကင်သတ္တဝါတို့က နည်းမျိုးစုံဖြင့် ချီးမွမ်းကြသော လောက၏ မင်္ဂလာရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။ မိမိ၏ လွတ်လပ်သော အလိုတော်ဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို ခံယူတော်မူပြီး၊ ဘြဟ္မန် (Brahman) ဖြစ်တော်မူကာ အရာအားလုံး၏ အရှင်၊ ကရုဏာဖြင့် ဆုတောင်းပေးတော်မူသော ဆုတော်ပေးရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 14
सगुणं निर्गुणं चापि भक्ताधीनं कृपाकरम् । प्रकृतेः पुरुषस्यापि परं सच्चित्सुखात्मकम्
အရည်အသွေးရှိသော (saguṇa) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အရည်အသွေးကင်းသော (nirguṇa) အဖြစ်လည်းကောင်း ဖြစ်တော်မူ၏။ ကရုဏာရှင်ဖြစ်၍ ကောင်းကြီးတော်ကြောင့် ဘက္တိဝန်တို့အပေါ် မူတည်သကဲ့သို့ ဖြစ်တော်မူ၏။ ပရကృతి (Prakṛti) နှင့် ပုရုಷ (Puruṣa) ထက်တောင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး၊ သဘာဝတော်သည် sat–cit–sukha—ရှိခြင်း၊ သိမြင်ခြင်း၊ ပျော်ရွှင်အာနန္ဒ ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 15
प्रभोर्दक्षिणभागे तु ददर्श हरिमच्युतम् । विनतातनयारूढं नानाभूषणभूषितम्
ထို့နောက် သခင်၏ ညာဘက်၌ ဟရီ—အချွတ် မဖြစ်သော ဗိဿဏုကို မြင်ရ၏။ ဗိနတာ၏ သား (ဂရုဍ) ပေါ်၌ စီးနင်းထိုင်လျက်၊ အမျိုးမျိုးသော အလင်္ကာရများဖြင့် တင့်တယ်စွာ တန်ဆာဆင်ထား၏။
Verse 16
प्रभोश्च वामभागे तु मुने मां सन्ददर्श ह । चतुर्मुखं महाशोभं स्वपरीवारसंयुतम्
အို မုနိ၊ သခင်၏ ဘယ်ဘက်၌ မျက်နှာလေးပါးရှိသော ဗြဟ္မာကို ငါမြင်၏။ အလွန်တင့်တယ်သော တောက်ပမှုဖြင့် ရောင်ပြန်လျက်၊ မိမိ၏ ပရိဝါရတို့နှင့် အတူရှိ၏။
Verse 17
एतौ सुरेश्वरौ दृष्ट्वा शिवस्याति प्रियौ सदा । प्रणनाम गिरीशश्च सपरीवार आदरात्
ထိုနတ်ဘုရားအရှင် နှစ်ပါးကို မြင်ပြီးနောက်၊ ရှိဝ၏ အလွန်ချစ်မြတ်နိုးရာ ဖြစ်တော်မူသော သူတို့ကို ဂိရိရှ (ဟိမဝန္တ) သည် မိမိ၏ ပရိဝါရတို့နှင့်အတူ လေးစားစွာ ဦးချကန်တော့၏။
Verse 18
तथा शिवस्य पृष्ठे च पार्श्वयोस्तु विराजितान् । देवादीन्प्रणनामासौ दृष्ट्वा गिरिवरेश्वरः
ထို့နောက် သီဝ၏နောက်ဘက်နှင့် ဘေးနှစ်ဖက်တွင် တောက်ပစွာ ရပ်နေသော ဒေဝတော်များနှင့် အခြားသော ကောင်းကင်သားများကို မြင်သဖြင့်၊ အကောင်းဆုံးသော တောင်၏ အရှင် (ဟိမဝန္တ) သည် သူတို့အား ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်ပူဇော်하였다။
Verse 19
शिवाज्ञया पुरो भूत्वा जगाम स्वपुरं गिरिः । शेषहर्यात्मभूश्शीघ्रं मुनिभिः निर्जरादिभिः
သီဝ၏ အမိန့်တော်အရ တောင်တော် (ဟိမဝန္တ) သည် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရှေ့မှထွက်ကာ မိမိ၏ မြို့တော်သို့ သွားလေ၏။ ထို့နောက် အလျင်အမြန် လိုက်ပါလာကြသည်မှာ သေရှာ၊ ဟရီ (ဗိဿနု)၊ ကိုယ်တိုင်မွေးဖွားသူ (ဗြဟ္မာ) နှင့် မုနိများ၊ မသေသော ဒေဝတော်အစုအဝေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 20
सर्वे मुनिसुराद्याश्च गच्छन्तः प्रभुणा सह । गिरेः पुरं समुदिताः शशंसुर्बहु नारद
အို နာရဒာ၊ မုနိတို့၊ ဒေဝတို့နှင့် အခြားသူတို့သည် သခင်တော်နှင့်အတူ လိုက်ပါသွားကြ၍ တောင်၏ မြို့တော် (ဟိမာလယ) တွင် စုဝေးလာကြသည်။ ထိုအခါ သူတို့သည် စကားများစွာဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ရှည်လျားစွာ ပြောဆိုကြ၏။
Verse 21
रचिते शिखरे रम्ये संस्थाप्य देवतादिकम् । जगाम हिमवांस्तत्र यत्रास्ति विधिवेदिका
လှပစွာ ပြင်ဆင်ထားသော ထိပ်တောင်ပေါ်တွင် ဒေဝတို့နှင့် အခြား သာသနာရေး အစီအစဉ်များကို တည်ထောင်ပြီးနောက်၊ ဟိမဝန်သည် သာသနာတော်စည်းမျဉ်းအတိုင်း စီမံထားသော ဝေဒိကာ (ပူဇော်ပလ္လင်) ရှိရာသို့ သွားလေ၏။
Verse 22
कारयित्वा विशेषेण चतुष्कन्तो रणैर्युतम् । स्नानदानादिकं कृत्वा परीक्षामकरोत्तदा
ထို့နောက် အထူးပြင်ဆင်ထားသော လေးထောင့်စစ်ကွင်းကို ဆောက်လုပ်စေ၍ စစ်လက်နက်များဖြင့် ပြည့်စုံစေ하였다။ ရေချိုးပူဇော်ခြင်း၊ လှူဒါန်းခြင်း စသည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် ထိုအခါ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုကို ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 23
स्वपुत्रान्प्रेषयामास शिवस्य निकटे तथा । हिमो विष्ण्वादिसम्पूर्णवर्गयुक्तस्य शैलराट्
ထို့နောက် တောင်ဘုရင် ဟိမဝန်သည် ဗိဿနုနှင့် အခြားဒေဝတားတို့ ပါဝင်သော အပြည့်အစုံသော အဖွဲ့အယာနှင့်အတူ မိမိ၏ သားများကို သခင်ရှီဝ၏ အနီးသို့ စေလွှတ်하였다။
Verse 24
कर्तुमेच्छद्वराचारं महोत्सवपुरस्सरम् । महाहर्षयुतस्सर्वबन्धुयुग्घिमशैलराट्
မဟာပွဲတော်ကို ရှေ့တန်းတင်၍ အထူးကောင်းမြတ်သော ဝရအာစာရကို ဆောင်ရွက်လိုသောကြောင့် တောင်ဘုရင် ဟိမာလယသည် မဟာပျော်ရွှင်မှုဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ဆွေမျိုးအပေါင်းတို့နှင့်အတူ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် စိတ်အားထက်သန်하였다။
Verse 25
अथ ते गिरिपु त्राश्च तत्र गत्वा प्रणम्य तम् । सस्ववर्गं प्रार्थनान्तामूचुश्शैलेश्वरस्य वै
ထို့နောက် တောင်၏သမီးတို့သည် ထိုနေရာသို့ သွား၍ ထိုအရှင်ကို ချဉ်းကပ်ကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး၊ မိမိတို့နှင့် မိမိတို့၏အဖော်အပေါင်းတို့အတွက် တောင်အရှင် ရှိုင်လေရှ္ဝရ ထံသို့ ဆုတောင်းတောင်းပန်ကြ၏။
Verse 26
ततस्ते स्वालयं जग्मुश्शैलपुत्रास्तदाज्ञया । शैलराजाय संचख्युस्ते चायान्तीति हर्षिताः
ထို့နောက် သူမ၏အမိန့်အတိုင်း တောင်၏သမီးတို့သည် မိမိတို့၏အိမ်ရာသို့ ပြန်သွားကြ၏။ ဝမ်းမြောက်လျက် သူတို့သည် တောင်ဘုရင် ဟိမာလယအား “သူတို့ လာနေကြပြီ” ဟု သတင်းပို့ကြ၏။
Verse 27
अथ देवाः प्रार्थनान्तां गिरेः श्रुत्वातिहर्षिताः । मुने विष्ण्वादयस्सर्वे सेश्वरा मुमुदुर्भृशम्
ထို့နောက် မုနိရေ၊ တောင်၏ဆုတောင်းပန်ခြင်း အဆုံးသတ်သွားပြီဟု ကြားသိသဖြင့်၊ ဗိဿနုနှင့် အခြားဘုရားတို့ အားလုံးသည် မိမိတို့၏ သက္တိတော်များနှင့်အတူ အလွန်ဝမ်းမြောက်ကြ၏။
Verse 28
कृत्वा सुवेषं सर्वेपि निर्जरा मुनयो गणाः । गमनं चक्रुरन्येपि प्रभुणा गिरिराड्गृहम्
အလှပဆုံး ဝတ်စုံအလှဆင်ကာ မသေမပျက်တို့—မုနိများနှင့် ရှိဝ၏ ဂဏများ—ထွက်ခွာကြ၏။ အခြားသူတို့လည်း အရှင်နှင့်အတူ တောင်ဘုရင် (ဟိမာလယ) ၏ နန်းတော်အိမ်သို့ သွားကြ၏။
Verse 29
तस्मिन्नवसरे मेना द्रष्टुकामाभवच्छिवम् । प्रभोराह्वाययामास मुने त्वां मुनिसत्तमम्
ထိုအချိန်၌ မေနာသည် အရှင် ရှိဝကို မြင်လိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထို့ကြောင့် မုနိရေ—တပသီတို့အနက် အမြတ်ဆုံး—သူမသည် အရှင်ကို ဖိတ်ခေါ်ကာ သင်ကိုလည်း ခေါ်ယူစေခဲ့၏။
Verse 30
अगमस्त्वं मुने तत्र प्रभुणा प्रेरितस्तदा । मनसा शिवहृद्धेतुं पूर्णं कर्तुं तमिच्छता
အို မုနိ၊ ထိုအခါ သင်သည် အရှင်၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ထိုနေရာသို့ သွားခဲ့၏။ အရှင်သည် မိမိအလိုတော်ဖြင့် သီဝ၏ ဟృဒယ၌ ထားရှိသော ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြည့်စုံစွာ ပြုလုပ်လိုတော်မူ၏။
Verse 31
त्वाम्प्रणम्य मुने मेना प्राह विस्मितमानसा । द्रष्टुकामा प्रभो रूपं शंकरस्य मदापहम्
အို မုနိ၊ မေနာသည် သင့်အား ဦးချပြီး အံ့ဩသွားသော စိတ်ဖြင့် ပြော၏—“အရှင်၊ မာနနှင့် မူးယစ်မှုကို ဖယ်ရှားပေးသော သင်္ကရ၏ ရူပကို မြင်လိုပါသည်” ဟု။
Verse 42
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायान्तृतीये पार्वतीखण्डे देवगिरिमेलवर्णनं नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် သန့်ရှင်းသော သီဝမဟာပုရာဏ၌—ဒုတိယ သံဟိတာဖြစ်သော ရုဒြသံဟိတာ၏ တတိယပိုင်း ပါရဝတီခဏ္ဍတွင်—“ဒေဝဂိရိ၌ ဒေဝတော်များ စုဝေးခြင်း၏ ဖော်ပြချက်” ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း ၄၂ သည် ပြီးဆုံး၏။
Śiva/Īśvara arrives near Himālaya’s city; Himālaya, along with devas, brāhmaṇas, and mountain hosts, assembles to welcome him and offers collective praṇāma, culminating in Śiva’s darśana description.
The episode models darśana as a soteriological trigger: divine presence (sarvagata yet manifest) evokes bhakti, humility, and alignment of cosmic communities, implying that order and grace arise from right recognition and reverent reception.
Anthropomorphic Śiva as Sadāśiva seated on Vṛṣabha, adorned with ornaments and jewels, radiating purity and beauty—an iconographic template for contemplation and devotional visualization.