Adhyaya 13
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 1360 Verses

प्रकृतितत्त्व-विचारः / Inquiry into Prakṛti (Nature/Śakti) and Śiva’s Transcendence

အဓ್ಯಾಯ ၁၃ သည် စနစ်တကျ စကားဝိုင်းပုံစံဖြင့် ဖွင့်လှစ်သည်။ ဘဝါနီ (ပါဝတီ) သည် ယောဂီတပသီက ဂိရိရာဇ (ဟိမဝန္တ) ထံ ယခင်က ပြောခဲ့သည့် အကြောင်းကို ထပ်မံရှင်းလင်းစေလိုပြီး၊ ပရကృతိ/ရှက္တိ၏ သဘောတရားကို တိတိကျကျ မေးမြန်းသည်။ ဤအခန်းတွင် တပသ (tapas) ကို အမြင့်မြတ်ဆုံး အလေ့အကျင့်အဖြစ် ချီးမြှောက်ကာ၊ ပရကృతိကို လုပ်ရပ်အားလုံး၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အင်အားဟု ဖော်ပြပြီး ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်း၊ ထိန်းသိမ်း၊ ပျက်သိမ်းစေသည်ဟု ဆိုသည်။ ပါဝတီ၏ မေးခွန်းက ပိုမိုထက်မြက်လာသည်—ရှီဝသည် ပူဇော်ထိုက်၍ လင်္ဂရূপဖြစ်လျှင် ပရကృతိမရှိဘဲ မည်သို့ စဉ်းစားနိုင်သနည်း၊ ထိုပရကృతိ၏ အတ္တဗေဒဆိုင်ရာ အနေအထားက ဘာလဲ။ ဘြဟ္မာသည် နာရေးရှင်အဖြစ် စကားပြောသူပြောင်းလဲမှုနှင့် အပြုံး၊ နှစ်သက်မှုတို့ကို မှတ်သားပေးသည်။ မဟေရှဝရက မိမိသည် အမှန်တရားအရ ပရကృతိကို ကျော်လွန်ကြောင်း ပြောပြီး၊ သာဓုကောင်းသူများအတွက် ပရကృతိအပေါ် မကပ်ငြိရန် အကြံပြုကာ နိရ္ဝိကာရတာ (ပြောင်းလဲမှုကင်းခြင်း) နှင့် လူမှုဓလေ့ထုံးတမ်းများမှ ဝေးကွာမှုကို အလေးပေးသည်။ ထို့နောက် ကာလီက စိန်ခေါ်မေးမြန်း၍—ပရကృతိ မဖြစ်သင့်လျှင် ရှီဝသည် မည်သို့ ကျော်လွန်နိုင်သနည်း—ဟု ဆက်လက် သဘောတရားဖြေရှင်းရန် အခန်းကျန်ပိုဒ်များသို့ လမ်းဖွင့်ပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

भवान्युवाच । किमुक्तं गिरिराजाय त्वया योगिस्तपस्विना । तदुत्तरं शृणु विभो मत्तो ज्ञानिविशारद

ဘဝါနီက ပြောသည်—“ယောဂီတပသ္ဝီဖြစ်သော သင်သည် ဂိရိရာဇ (တောင်၏အရှင်) ထံ ဘာကို ပြောခဲ့သနည်း။ ယခု အို အာဏာကြီးရှင်၊ ဉာဏ်ပညာ ခွဲခြားသိမြင်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်သူ၊ ကျွန်မထံမှ အဖြေကို နားထောင်ပါ။”

Verse 2

तपश्शक्त्यान्वितश्शम्भो करोषि विपुलं तपः । तव बुद्धिरियं जाता तपस्तप्तुं महात्मनः

အို ရှမ္ဘု၊ တပသ္စျာ၏ အင်အားနှင့် ပြည့်စုံ၍ သင်သည် အလွန်ကြီးမားသော တပသ္ကို ဆောင်ရွက်၏။ မဟာအတ္တမန်၊ တပသ္ကို ဆောင်ရွက်ရန် ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် သင်၏ ဉာဏ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 3

सा शक्तिः प्रकृतिर्ज्ञेया सर्वेषामपि कर्मणाम् । तया विरच्यते सर्वं पाल्यते च विनाश्यते

ထို အင်အားတော်ကို ပရကృతိ ဟု သိမှတ်ရမည်၊ အလုပ်အကိုင် အားလုံး၏ လှုပ်ရှားစေသော စွမ်းအားဖြစ်သည်။ သူမကြောင့် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ဖန်ဆင်း၍ ထိန်းသိမ်းကာ နောက်ဆုံးတွင် ပျက်သုဉ်းသို့လည်း ဆောင်ကြဉ်းသည်။

Verse 4

कस्त्वं का प्रकृतिस्सूक्ष्मा भगवंस्तद्विमृश्यताम् । विना प्रकृत्या च कथं लिंगरूपी महेश्वरः

“အရှင်သည် မည်သူနည်း။ ထိုသိမ်မွေ့သော ပရကృతိသည် အဘယ်နည်း။ အရှင်ဘုရား၊ ဤအရာကို သေချာစွာ ဆင်ခြင်ပါစေ။ ပရကృతိမရှိလျှင် မဟာဒေဝ မဟေရှဝရသည် လိင်္ဂရူပဖြစ်နိုင်မည်နည်း။”

Verse 5

अर्चनीयोऽसि वंद्योऽसि ध्येयोऽसि प्राणिनां सदा । प्रकृत्या च विचार्येति हृदा सर्वं तदुच्यताम्

“အရှင်သည် အမြဲတမ်း ပူဇော်ထိုက်သူ၊ ဂါရဝပြု၍ ဗန္ဒနာထိုက်သူ၊ သတ္တဝါအားလုံးအတွက် အစဉ်အမြဲ သမาธိဖြင့် အာရုံပြုထိုက်သူ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏ ပရကృతိနှင့် နှလုံးသားအတွင်းမှ ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ ထိုအမှန်တရားအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ မိန့်ကြားပါ။”

Verse 6

ब्रह्मोवाच । पार्वत्यास्तद्वचः श्रुत्वा महोतिकरणे रतः । सुविहस्य प्रसन्नात्मा महेशो वाक्यमब्रवीत्

ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်– ပါရဝတီ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးကို ဆောင်ရွက်ရန် အမြဲတမ်း အားထုတ်နေသော မဟေရှသည် နူးညံ့စွာ ပြုံးရယ်၍ စိတ်တည်ငြိမ်သန့်ရှင်းစွာဖြင့် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏။

Verse 7

महेश्वर उवाच । तपसा परमेणेव प्रकृतिं नाशयाम्यहम् । प्रकृत्या रहितश्शम्भुरहं तिष्ठामि तत्त्वतः

မဟေရှဝရက မိန့်တော်မူသည်– “အမြင့်မြတ်ဆုံး တပသ္သာဖြင့်သာ ပရကృతိကို ငါ ပျက်သိမ်းလျက်ရှိ၏။ ပရကృతိကင်းလွတ်သော ငါ—ရှမ္ဘု—သည် တတ္တဝအရ အမှန်တရားအဖြစ် တည်ရှိနေ၏။”

Verse 8

तस्माच्च प्रकृतेस्सद्भिर्न कार्यस्संग्रहः क्वचित् । स्थातव्यं निर्विकारैश्च लोकाचार विवर्जितैः

ထို့ကြောင့် အမြင့်ဆုံးအကျိုးကို ရှာဖွေသော သဒ္ဓါရှိသူတို့အတွက် ပရကృతိ (လောကသဘာဝ) မှ ပေါ်လာသော စုဆောင်းသိုလှောင်ခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်ဖြင့် စည်းကမ်းမဲ့ စုတင်ခြင်းတို့ကို မည်သည့်အခါမျှ မပြုသင့်။ စိတ်အပြောင်းအလဲကင်းစွာ တည်ကြည်နေ၍ လူမှုဓလေ့ထုံးတမ်းသာမကပ်လျက် သန့်ရှင်းသော အတည်တံ့မှု၌ နေထိုင်ရမည်။

Verse 9

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ता शम्भुना तात लौकिकव्यवहारतः । सुविहस्य हृदा काली जगाद मधुरं वचः

ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်။ လောကီအကျင့်အတိုင်း သမ္ဘူ(ရှီဝ)က ပြောဆိုသဖြင့် ချစ်သူရေ၊ ကာလီသည် စိတ်ထဲတွင် ပျော်ရွှင်စွာ ရယ်မောကာ ချိုမြိန်သော စကားကို ပြော하였다။

Verse 10

काल्युवाच । यदुक्तं भवता योगिन्वचनं शंकर प्रभो । सा च किं प्रकृतिर्न स्यादतीतस्तां भवान्कथम्

ကာလီက မိန့်သည်။ «အရှင် ရှင်ကရာ၊ အရှင်မင်းမြတ်၊ အမြင့်ဆုံး ယောဂီတော်၊ သင်မိန့်သော အဆိုသည်—သင်ဖော်ပြသည့် အရာသည် ပရကရတိ (Prakṛti) မဟုတ်ပါသလော။ သင်သည် ပရကရတိကို ကျော်လွန်ပါက၊ ထိုနာမည်ဖြင့် သင်ကို မည်သို့ ဆက်စပ်၍ ဖော်ပြနိုင်မည်နည်း»

Verse 11

एतद्विचार्य वक्तव्यं तत्त्वतो हि यथातथम् । प्रकृत्या सर्वमेतच्च बद्धमस्ति निरंतरम्

ဤအရာကို စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးနောက် အမှန်တရားအတိုင်း တိတိကျကျ ပြောရမည်။ အကြောင်းမူကား ဤအရာအားလုံးသည် ပရကရတိ (သဘာဝ) ဖြင့် အစဉ်မပြတ် ချည်နှောင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 12

तस्मात्त्वया न वक्तव्यं न कार्यं किंचिदेव हि । वचनं रचनं सर्वं प्राकृतं विद्धि चेतसा

ထို့ကြောင့် သင်သည် မပြောသင့်၊ ဘာမျှလည်း မလုပ်သင့်။ စိတ်ဖြင့် သိထားလော့—စကားပြောခြင်းနှင့် အစီအစဉ်တီထွင်မှု အားလုံးသည် ပရကရတိ (လောကီသဘာဝ) သာ ဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံး သတ္တဝါအမှန် မဟုတ်။

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे पार्वतीपरमेश्वरसंवादवर्णनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သီရှီဝ မဟာပုရာဏ» ၏ ဒုတိယစာအုပ် ရုဒြသံဟိတာ အတွင်း၊ တတိယပိုင်း ပါရဝတီခဏ္ဍ၌ «ပါရဝတီနှင့် ပရမေရှဝရ တို့၏ ဆွေးနွေးတော်မူခြင်း ဖော်ပြချက်» ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အခန်း (၁၃) ပြီးဆုံး၏။

Verse 14

प्रकृतेः परमश्चेत्त्वं किमर्थं तप्यसे तपः । त्वया शंभोऽधुना ह्यस्मिन्गिरौ हिमवति प्रभो

သင်သည် ပရကృతိ (ရုပ်ဝတ္ထုသဘာဝ) ထက် လွန်ကဲမြင့်မြတ်သူ ဖြစ်ပါလျှင်၊ အဘယ်ကြောင့် တပဿ (အာစီတ) ကို ပြုလုပ်သနည်း။ အို သမ္ဘု၊ အို အရှင်—ယခု ဟိမဝတ်တောင်ပေါ်၌ အဘယ်ကြောင့် တပဿကို ကျင့်သနည်း။

Verse 15

प्रकृत्या गिलितोऽसि त्वं न जानासि निजं हर । निजं जानासि चेदीश किमर्थं तप्यसे तपः

သင်သည် ပရကృతိ (ရုပ်ဝတ္ထုသဘာဝ) ကြောင့် ဖုံးလွှမ်းခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ မိမိ၏ အမှန်တရားကို မသိနိုင်သလော၊ အို ဟရ။ သို့ရာတွင် အို အရှင်၊ သင်သည် မိမိ၏ သဘာဝမှန်ကို သိပြီးသားဖြစ်လျှင်—အဘယ်ကြောင့် တပဿ၏ မီးဖြင့် ကိုယ်ကို လောင်ကျွမ်းစေကာ တပဿကို ကျင့်သနည်း။

Verse 16

वाग्वादेन च किं कार्यं मम योगिस्त्वया सह । प्रत्यक्षे ह्यनुमानस्य न प्रमाणं विदुर्बुधाः

“အို ယောဂီ၊ သင်နှင့် ကျွန်ုပ်ကြား စကားဖြင့် အငြင်းပွားရန် အဘယ်လိုအပ်သနည်း။ တိုက်ရိုက်သိမြင်မှု ရှိနေသော် အနုမာန (ခန့်မှန်းခြင်း) ကို မှန်ကန်သော သက်သေမဟုတ်ဟု ပညာရှိတို့ သိကြသည်” ဟု ဆို၏။

Verse 17

इंद्रियाणां गोचरत्वं यावद्भवति देहिनाम् । तावत्सर्वं विमंतव्यं प्राकृतं ज्ञानिभिर्धिया

ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့သည် အာရုံငါးပါး၏ အကွာအဝေးအတွင်း လှုပ်ရှားနေသမျှ၊ ထိုအတွင်း တွေ့ကြုံသမျှအားလုံးကို ပညာရှိတို့သည် သေချာသော ခွဲခြားသိမြင်မှုဖြင့် ပရကృతి (ရုပ်ဝတ္ထုသဘာဝ) သာဖြစ်၍၊ သီဝ၏ အမြင့်ဆုံး သတ္တဝါတရား မဟုတ်ကြောင်း နားလည်ရမည်။

Verse 18

किं बहूक्तेन योगीश शृणु मद्वचनं परम् । सा चाहं पुरुषोऽसि त्वं सत्यं सत्यं न संशयः

စကားများစွာ မလိုတော့ပါ၊ ယောဂီတို့၏ အရှင်၊ ငါ၏ အမြင့်ဆုံး စကားကို နားထောင်လော့။ ငါသည် ထို (ရှက္တိ) ဖြစ်၏၊ သင်သည် ပုရုရှ (သီဝ) ဖြစ်၏။ ဤသည်မှာ အမှန်တရား—အမှန်တရားပင်—သံသယမရှိ။

Verse 19

मदनुग्रहतस्त्वं हि सगुणो रूपवान्मतः । मां विना त्वं निरीहोऽसि न किंचित्कर्तुमर्हसि

အမှန်တကယ် ငါ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့်သာ သင်သည် ဂုဏ်သတ္တိများပါဝင်၍ ပေါ်လွင်သော ရုပ်သဏ္ဍာန်ရှိသူဟု သတ်မှတ်ခံရ၏။ ငါမရှိလျှင် သင်သည် အင်အားမဲ့၍ မည်သည့်အရာမျှ မဆောင်ရွက်နိုင်။

Verse 20

पराधीनस्सदा त्वं हि नानाकर्म्मकरो वशी । निर्विकारी कथं त्वं हि न लिप्तश्च मया कथम्

“သင်သည် အမြဲတမ်း အခြားသူ၏ အာဏာအောက်တွင် ရှိသကဲ့သို့ မှီခိုနေသော်လည်း၊ အမျိုးမျိုးသော ကမ္မများကို ဆောင်ရွက်နိုင်သော အရှင်တော် ဖြစ်၏။ သင်သည် အပြောင်းအလဲမရှိသူ ဖြစ်လျှင်၊ ကမ္မကြောင့် မညစ်ပတ်သင့်သလား။ ထို့ပြင် ငါ—ပရကృతိ/မာယာ—ကြောင့် မချုပ်နှောင်ခံရသင့်သလား?”

Verse 21

प्रकृतेः परमोऽसि त्वं यदि सत्यं वचस्तव । तर्हि त्वया न भेतव्यं समीपे मम शंकर

“သင်၏စကားသည် အမှန်ဖြစ်၍ သင်သည် ပရကృతိထက် အထက်တန်းရှိသူ ဖြစ်လျှင်၊ အို ရှင်ကရာ (Śaṅkara)၊ ငါ့အနီး၌ နေရန် မကြောက်သင့်ပါ”

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्याः सांख्यशास्त्रोदितं शिवः । वेदांतमतसंस्थो हि वाक्यमूचे शिवां प्रति

ဗြဟ္မာ မိန့်တော်မူသည်—“ထိုသို့ စာṅခယ သာသနာပုံစံဖြင့် ပြောကြားသော သူမ၏စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ဝေဒာန္တ အမြင်၌ တည်ကြည်နေသော ရှီဝသည် ရှီဝါ (ပါရဝတီ) ထံသို့ ဤစကားကို မိန့်တော်မူလေ၏။”

Verse 23

श्रीशिव उवाच । इत्येवं त्वं यदि ब्रूषे गिरिजे सांख्यधारिणी । प्रत्यहं कुरु मे सेवामनिषिद्धां सुभाषिणि

သီရှီဝက မိန့်တော်မူ၏။ «ဂိရိဇာ၊ သာံခယာ၏ ခွဲခြားသိမြင်မှုကို ထိန်းသိမ်းသူမ၊ ဤသို့ပင် သင်ပြောဆိုကြောင်းမှန်လျှင်၊ အပြောချိုမြိန်သူမ၊ မတားမြစ်သော သင့်လျော်သည့် ဝတ်ပြုမှုကို နေ့စဉ် ငါ့အား ဆောင်ရွက်လော့»။

Verse 24

यद्यहं ब्रह्म निर्लिप्तो मायया परमेश्वरः । वेदांतवेद्यो मायेशस्त्वं करिष्यसि किं तदा

«ငါသည် မာယာမကပ်လှုပ်သော ဗြဟ္မန်၊ အမြင့်ဆုံး အရှင်၊ မာယာ၏ အရှင်၊ ဝေဒန္တဖြင့် သိနိုင်သော မာယေရှ ဖြစ်လျှင်တောင်၊ ထိုအခါ သင်သည် ငါ့အပေါ် ဘာကို လုပ်နိုင်မည်နည်း?»

Verse 25

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजां वाक्यमूचे गिरिं प्रभुः । भक्तानुरंजनकरो भक्तानुग्रहकारकः

ဗြဟ္မာက ပြော၏။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် အရှင်သည် ဂိရိဇာအား စကားမိန့်ကာ၊ ထို့နောက် တောင် (ဟိမဝန္တ) ကိုလည်း စကားဖြင့် မိန့်တော်မူ၏—သူသည် ဘက္တများကို ပျော်ရွှင်စေသူ၊ ဘက္တများအပေါ် ကရုဏာတော် ပေးသနားသူ ဖြစ်၏။

Verse 26

शिव उवाच । अत्रैव सोऽहं तपसा परेण गिरे तव प्रस्थवरेऽतिरम्ये । चरामि भूमौ परमार्थभावस्वरूपमानंदमयं सुलोचयन्

ရှီဝက မိန့်တော်မူ၏။ «ဤနေရာတည်းဟူသော သင်၏တောင်ပေါ်ရှိ အလွန်လှပသော ပြင်မြေ၌ ငါသည် အမြင့်ဆုံး တပဿာဖြင့် တည်နေ၏။ မြေပြင်ပေါ် လှည့်လည်သွားလာရင်း အမြင့်ဆုံး အတ္ထအဓိပ္ပါယ်၏ သဘာဝဖြစ်သော အာနန္ဒပြည့်ဝသည့် ရူပသဘောကို ငါ စူးစမ်းမြင်၍ ထင်ရှားစေ၏»။

Verse 27

तपस्तप्तुमनुज्ञा मे दातव्या पर्वताधिप । अनुज्ञया विना किंचित्तपः कर्तुं न शक्यते

အို တောင်တန်းတို့၏ အရှင်၊ ကျွန်မအား တပဿ (tapas) ကျင့်ရန် ခွင့်ပြုတော်မူပါ။ သင်၏ အနုညာမရှိလျှင် တပဿကို အနည်းငယ်မျှပင် ပြုလုပ်ရန် မသင့်တော်သကဲ့သို့ မဖြစ်နိုင်ပါ။

Verse 28

ब्रह्मोवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य शूलिनः । प्रणम्य हिमवाञ्छंभुमिदं वचनमब्रवीत्

ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်—ဒေဝတို့၏ ဒေဝ၊ သုံးချွန်တံ (ตรีศूल) ကိုင်ဆောင်သော အရှင်၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ဟိမဝန်သည် သမ္ဘူအား ဦးချပြီး ဤစကားကို ပြောလေ၏။

Verse 29

हिमवानुवाच । त्वदीयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । किमप्यहं महादेव तुच्छो भूत्वा वदामि ते

ဟိမဝန်က ပြောသည်—“မဟာဒေဝရေ၊ ဒေဝ၊ အသူရ၊ လူတို့နှင့်တကွ ဤလောကအလုံးစုံသည် သင်၏ အပိုင်ဖြစ်၏။ သို့သော်လည်း ကျွန်ုပ်သည် အလွန်သေးငယ်သူဖြစ်လျက်ပင် သင့်အား စကားတစ်ခွန်း တင်ပြလိုပါသည်။”

Verse 30

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तो हिमवता शंकरो लोकशंकरः । विहस्य गिरिराजं तं प्राह याहीति सादरम्

ဗြဟ္မာမိန့်တော်မူသည်။ ဟိမဝန်၏စကားကိုကြားသော် လောကအပေါင်းကိုကယ်တင်ပေးသော သင်္ကရ (ရှီဝ) သည် ပြုံး၍ တောင်မင်းကြီးအား လေးစားစွာ «သင်ဆုံးဖြတ်သကဲ့သို့ သွားလော့» ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 31

शंकरेणाभ्यनुज्ञातस्स्वगृहं हिमवान्ययौ । सार्द्धं गिरिजया वै स प्रत्यहं दर्शने स्थितः

သင်္ကရ၏ခွင့်ပြုချက်ကိုရပြီးနောက် ဟိမဝန်သည် မိမိအိမ်သို့ ပြန်သွား၏။ ထို့နောက် ဂိရိဇာနှင့်အတူ နေထိုင်ကာ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ရှီဝ၏ဒർശနကို ရရှိနေ၏။

Verse 32

पित्रा विनापि सा काली सखीभ्यां सह नित्यशः । जगाम शंकराभ्याशं सेवायै भक्तितत्परा

အဖမပါဘဲပင် ထိုကာလီသည်—မိတ်သဟာယများနှင့် အမြဲတကွရှိလျက်—နိမ့်ချသော ဘက္တိဖြင့် စေဝာပြုလိုစိတ်တင်မြှောက်ကာ ရှင်ကရာ (သင်္ကရ) အနီးသို့ မကြာခဏ သွားရောက်လေ၏။

Verse 33

निषिषेध न तां कोऽपि गणो नंदीश्वरादिकः । महेशशासनात्तात तच्छासनकरश्शुचिः

ချစ်လှစွာသောသူရေ၊ နန္ဒီဣශ්ဝရ စသော ဂဏများထဲမှ မည်သူမျှ သူမကို မတားဆီးခဲ့ကြ။ မဟာဒေဝ၏ အမိန့်ကို ဆောင်ရွက်ရန် သန့်ရှင်းစိတ်ဖြင့် အလေးထားသူများဖြစ်သဖြင့်၊ ထိုအမိန့်အတိုင်းပင် လိုက်နာခဲ့ကြ၏။

Verse 34

सांख्यवेदांतमतयोश्शिवयोश्शि वदस्सदा । संवादः सुखकृच्चोक्तोऽभिन्नयोस्सुविचारतः

စাংခ്യနှင့် ဝေဒാന്ത ဟူသော သီဝပေးသော မင်္ဂလာဒർശနများအကြောင်း ဆွေးနွေးပွဲသည် အမြဲတမ်း အကျိုးပြု၍ ပျော်ရွှင်မှုကို ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုကြ၏။ အကြောင်းမှာ စူးစမ်းစဉ်းစားလျှင် ထိုနှစ်ခုသည် ရည်ရွယ်သည့် သစ္စာတရား၌ အခြေခံအားဖြင့် မကွာခြားကြောင်း သိမြင်ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 35

गिरिराजस्य वचनात्तनयां तस्य शंकरः । पार्श्वे समीपे जग्राह गौरवादपि गोपरः

ဂိရိရာဇ (ဟိမဝန္တ) ၏စကားအတိုင်း သင်္ကရသည် သူ၏သမီးကို လက်ခံကာ မိမိဘေးနား၌ နီးကပ်စွာ ထားရှိ하였다။ လောကဂုဏ်သိက္ခာကို ကျော်လွန်သူဖြစ်သော်လည်း ကရုဏာနှင့် ဂౌరవဖြင့် ထိုသို့ ပြု하였다။

Verse 36

उवाचेदं वचः कालीं सखीभ्यां सह गोपतिः । नित्यं मां सेवतां यातु निर्भीता ह्यत्र तिष्ठतु

ထို့နောက် နွားထိန်းသခင်သည် ကာလီအား သူမ၏ မိတ်သဟာယများရှေ့တွင် ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏—“အမြဲတမ်း ငါ့ကို ဆည်းကပ်လိုသူတို့ လာကြစေ။ သင်မူကား ဤနေရာ၌ မကြောက်မရွံ့ နေထိုင်လော့။”

Verse 37

एवमुक्त्वा तु तां देवीं सेवायै जगृहे हरः । निर्विकारो महायोगी नानालीलाकरः प्रभुः

ထိုသို့ မိန့်ကြားပြီးနောက် ဟရ (ရှီဝ) သည် ထိုဒေဝီကို ဆေဝာအတွက် လက်ခံတော်မူ၏။ မပြောင်းလဲသော မဟာယောဂီ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်သည် နတ်ဘုရားလီလာ မျိုးစုံကို ပြုလုပ်တော်မူ၏။

Verse 38

इदमेव महद्धैर्य्यं धीराणां सुतपस्विनाम् । विघ्रवन्त्यपि संप्राप्य यद्विघ्नैर्न विहन्यते

ဤအရာပင် ပညာရှိများနှင့် စည်းကမ်းတကျ တပသ္စရိယာပြုသူများ၏ မဟာသတ္တိတည်ကြည်မှု ဖြစ်သည်။ အတားအဆီးများ ပေါ်လာ၍ ကြုံတွေ့ရသော်လည်း ထိုအတားအဆီးများကြောင့် မကျရှုံး မပြန်လှန်ကြ။

Verse 39

ततः स्वपुरमायातो गिरिराट् परिचारकैः । मुमोदातीव मनसि सप्रियस्स मुनीश्वर

ထို့နောက် တောင်တော်၏ အရှင်သည် အမှုထမ်းများနှင့်အတူ မိမိမြို့သို့ ပြန်လာ၏။ ထိုမုနိအရှင်သည် မိမိချစ်မြတ်နိုးရာနှင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့သဖြင့် စိတ်ထဲတွင် အလွန်ပျော်ရွှင်လေ၏။

Verse 40

हरश्च ध्यानयोगेन परमात्मानमादरात् । निर्विघ्नेन स्वमनसा त्वासीच्चिंतयितुं स्थितः

ဟရ (ရှီဝ) သည် ဓ്യာနယောဂ၏ စည်းကမ်းဖြင့် အထွတ်အမြတ် အတ္တမကို လေးမြတ်စွာ ဆင်ခြင်တော်မူ၏။ အတားအဆီးကင်းသော မိမိစိတ်ဖြင့် အတွင်းသဘောကို တည်ငြိမ်စွာ စူးစမ်းနေတော်မူ၏။

Verse 41

काली सखीभ्यां सहिता प्रत्यहं चंद्रशेखरम् । सेवमाना महादेवं गमनागमने स्थिता

ကာလီသည် မိတ်ဖက်နှစ်ဦးနှင့်အတူ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း မဟာဒေဝ—စန္ဒြရှေခရကို ဆည်းကပ်ပြုစုတော်မူ၏။ သွားလာလှုပ်ရှားကာ အမှုတော်ထမ်းဆောင်ခြင်း၌ အမြဲတမ်း တည်နေ၏။

Verse 42

प्रक्षाल्य चरणौ शंभोः पपौ तच्चरणोदकम् । वह्निशौचैन वस्त्रेण चक्रे तद्गात्रमार्जनम्

ရှမ္ဘု (Śambhu) ၏ ခြေတော်ကို ဆေးကြောပြီးနောက်၊ နាងသည် ခြေတော်ရေကို သောက်하였다။ ထို့နောက် မီးဖြင့် သန့်စင်ထားသော အဝတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်ကို သုတ်သင်သန့်ရှင်းကာ သခင်အား သဒ္ဓါဖြင့် ကိုယ်တိုင်ဝန်ဆောင်하였다။

Verse 43

षोडशेनोपचारेण संपूज्य विधिवद्धरम् । पुनःपुनः सुप्रणम्य ययौ नित्यं पितुर्गृहम्

နည်းလမ်းတကျ ဥပစာရ ဆယ့်ခြောက်ပါးဖြင့် ဟရ (Hara) ကို ပြည့်စုံစွာ ပူဇော်ပြီးနောက်၊ နားလည်လေးစားစွာ ထပ်ထပ်မံ ဦးချကန်တော့ကာ နေ့စဉ် ဖခင်အိမ်သို့ ပြန်သွား하였다။

Verse 44

एवं संसेवमानायां शंकरं ध्यानतत्परम् । व्यतीयाय महान्कालश्शिवाया मुनिसत्तम

အို မုနိသတ္တမ၊ သာသနာပညာရှင်အမြတ်ဆုံးရေ—သီဝါ (Śivā) သည် သမాధိ၌ အပြည့်အဝ စူးစိုက်နေသော သင်္ကရ (Śaṅkara) ကို ထိုသို့ ဆက်လက်ဝန်ဆောင်နေစဉ်၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကုန်လွန်သွား하였다။

Verse 45

कदाचित्सहिता काली सखीभ्यां शंकराश्रमे । वितेने सुंदरं गानं सुतालं स्मरवर्द्धनम्

တစ်ခါတစ်ရံ ကာလီ (Kālī) သည် မိတ်ဖက်နှစ်ဦးနှင့်အတူ သင်္ကရ (Śaṅkara) ၏ အာရှရမ်၌ လှပသော သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို စတင်သီဆို하였다။ သံလွင်သံတိုင်နှင့် လိုက်ဖက်ညီသော လေးလံသံစဉ်က ချစ်ခြင်း၏ အင်အားကို လှုံ့ဆော်၍ တိုးပွားစေ하였다။

Verse 46

कदाचित्कुशपुष्पाणि समिधं नयति स्वयम् । सखीभ्यां स्थानसंस्कारं कुर्वती न्यवसत्तदा

တစ်ခါတစ်ရံ နាងသည် ကိုယ်တိုင် ကုရှ (kuśa) မြက်ပန်းများနှင့် ယဇ်မီးအတွက် သစ်တုံး (samidh) ကို ယူဆောင်လာ하였다။ ထို့နောက် မိတ်ဖက်နှစ်ဦးနှင့်အတူ ထိုင်နေစဉ်၊ သူတို့သည် ပူဇော်ရာနေရာကို ပြင်ဆင်၍ သန့်စင်ကာ သာသနာတော်အတွက် သင့်တော်အောင် ပြုလုပ်하였다။

Verse 47

कदाचिन्नियता गेहे स्थिता चन्द्रभृतो भ्रृशम् । वीक्षंती विस्मयामास सकामा चन्द्रशेखरम्

တစ်ခါတစ်ရံ အိမ်တွင်း၌ စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်စဉ်၊ လကိုဆောင်တော်မူသော ချန္ဒြရှေခရ (Chandrashekhara) ကို နက်ရှိုင်းစွာ ကြည့်မြင်လေ၏။ ဆန္ဒတောင့်တမှုဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ထိုသခင်တော်ကို အံ့ဩသွားလေ၏။

Verse 48

ततस्तप्तेन भूतेशस्तां निस्संगां परिस्थिताम् । सोऽचिंतयत्तदा वीक्ष्य भूतदेहे स्थितेति च

ထို့နောက် ဘူတေရှ (ရှီဝ) သည် သူမ၏ တပဿာကြောင့် အတွင်းစိတ်၌ လှုပ်ရှားကာ၊ အလုံးစုံ မကပ်ငြိသော အနေအထား၌ တည်ရှိနေသည်ကို မြင်တော်မူ၏။ ဓာတ်တရားတို့ဖြင့် ဖွဲ့ထားသကဲ့သို့သော ကိုယ်၌ တည်နေသည်ကို တွေ့မြင်ပြီးနောက်၊ ထိုအခါ အတွင်း၌ စဉ်းစားတော်မူ၏။

Verse 49

नाग्रहीद्गिरिशः कालीं भार्यार्थे निकटे स्थिताम् । महालावण्यनिचयां मुनीनामपि मोहिनीम्

သို့ရာတွင် ဂိရီရှ (ရှီဝ) သည် ဇနီးဖြစ်လိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အနီး၌ ရပ်နေသော ကာလီကို မလက်ခံတော်မူ။ သူမသည် အလွန်အမင်း အလှအပ၏ خزန်တော်ဖြစ်၍ မုနိတို့ကိုတောင် မောဟစေသူဖြစ်သော်လည်း။

Verse 50

महादेवः पुनर्दृष्ट्वा तथा तां संयतेद्रियाम् । स्वसेवने रतां नित्यं सदयस्समचिंतयत्

မဟာဒေဝ (ရှီဝ) သည် ထိုသို့ အင်္ဒြိယထိန်းချုပ်ထားသော သူမကို ထပ်မံကြည့်ရှု၍၊ အစဉ်တစိုက် မိမိ၏ ဝတ်ပြုစေဝါ၌ ပျော်မွေ့နေသည်ကို မြင်ကာ၊ ကရုဏာဖြင့် အတွင်း၌ စဉ်းစားတော်မူ၏။

Verse 51

यदैवैषा तपश्चर्याव्रतं काली करिष्यति । तदा च तां ग्रहीष्यामि गर्वबीजविवर्जिताम्

ကာလီ (ပါဝတီ) သည် တပဿာဝရတကို အမှန်တကယ် စတင်ကျင့်သုံးသောအခါ၊ အဟင်္ကာရ၏ မျိုးစေ့မှ ကင်းလွတ်လာပြီးနောက် ငါသည် သူမကို လက်ခံမည်။

Verse 52

ब्रह्मोवाच । इति संचिन्त्य भूतेशो द्रुतं ध्यानसमाश्रितः । महयोगीश्वरोऽभूद्वै महालीलाकरः प्रभुः

ဗြဟ္မာက ပြောသည်—ဤသို့ စဉ်းစားပြီးနောက် ဘူတေရှ (ရှီဝ) သည် ချက်ချင်း သမာဓိသို့ ဝင်ရောက်하였다။ အမှန်တကယ် အရှင်သည် မဟာယောဂီဣશ્વရ၊ မဟာလီလာကို ဆောင်ရွက်သော အာဏာရှင်ဖြစ်လာ၏။

Verse 53

ध्यानासक्तस्य तस्याथ शिवस्य परमात्मनः । हृदि नासीन्मुने काचिदन्या चिंता व्यवस्थिता

အို မုနိ၊ အထွတ်အမြတ် အတ္တမန်ဖြစ်သော သခင်ရှီဝသည် ဓ്യာန၌ စူးစိုက်နေစဉ်၊ သူ၏ နှလုံး၌ အခြားသော အတွေးတစ်စုံတစ်ရာမျှ မပေါ်မတည်ခဲ့။

Verse 54

काली त्वनुदिनं शंभुं सद्भक्त्या समसेवत । विचिंतयंती सततं तस्य रूपं महात्मनः

ကာလီသည် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း သမ္ဘုကို စစ်မှန်သော ဘက္တိဖြင့် ဆည်းကပ်ပြုစုခဲ့ပြီး၊ မဟာအတ္တမန်ဖြစ်သော ထိုသခင်၏ သန့်ရှင်းသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို အမြဲမပြတ် စိတ်တွင် ဆင်ခြင်နေ하였다။

Verse 55

हरो ध्यानपरः कालीं नित्यं प्रैक्षत सुस्थितम् । विस्मृत्य पूर्वचिंतां तां पश्यन्नपि न पश्यति

ဟရသည် ဓ്യာန၌ အပြည့်အဝ စူးစိုက်လျက်၊ မျက်နှာရှေ့၌ တည်ငြိမ်စွာ ရပ်နေသော ကာလီကို အမြဲကြည့်နေ하였다။ သူမအပေါ် ယခင်အတွေးကို မေ့လျော့သဖြင့်၊ ကြည့်နေရသော်လည်း မမြင်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်—အတွင်းစိတ် ဆင်ခြင်မှု၌ နစ်မြုပ်နေသောကြောင့်။

Verse 56

एतस्मिन्नंतरे देवाश्शक्राद्या मुनयश्च ते । ब्रह्माज्ञया स्मरं तत्र प्रेषयामासुरादरात्

ထိုအချိန်အတွင်း၌၊ သက္ကရာ (အိန္ဒြ) ဦးဆောင်သော ဒေဝတားတို့နှင့် ထိုမုနိတို့သည် ဗြဟ္မာ၏ အမိန့်အရ၊ လေးစားစွာဖြင့် စ္မရ (ကာမဒေဝ) ကို ထိုနေရာသို့ စေလွှတ်하였다။

Verse 57

तेन कारयितुं योगं काल्या रुद्रेण कामतः । महावीर्येणासुरेण तारकेण प्रपीडिताः

ထို့ကြောင့် ဆန္ဒရှိသဖြင့် ရုဒ္ဒရသည် ကာလိကာနှင့်အတူ ထိုသန့်ရှင်းသော ယောဂသန္နိဋ္ဌာန်ကို ပြည့်စုံစေရန် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မဟာအင်အားရှိသော အဆုရ တာရကက လောကများကို ပြင်းထန်စွာ ဖိနှိပ်နေ하였다။

Verse 58

गत्वा तत्र स्मरस्सर्वमुपायमकरोन्निजम् । चुक्षुभे न हरः किञ्चित्तं च भस्मीचकार ह

ထိုနေရာသို့ သွားရောက်ပြီး စ္မရ (ကာမ) သည် မိမိ၏ နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို အကုန်အသုံးချသော်လည်း ဟရ (ရှီဝ) သည် အနည်းငယ်မျှ မလှုပ်ရှားဘဲ သူ့ကို မီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ ပြာဖြစ်စေ하였다။

Verse 59

पार्वत्यपि विगर्वाभून्मुने तस्य निदेशतः । ततस्तपो महत्कृत्वा शिवं प्राप पतिं सती

အို မုနိ၊ သူ၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ပါဝတီလည်း မာနကင်းစင်လာ하였다။ ထို့နောက် ကြီးမားသော တပသ (အာစီတ) ကို ဆောင်ရွက်ပြီး သီလဝတီ စတီ (ပါဝတီ) သည် ရှီဝကို မိမိ၏ အရှင်နှင့် ခင်ပွန်းအဖြစ် ရရှိ하였다။

Verse 60

बभूवतुस्तौ सुप्रीतौ पार्वतीपरमेश्वरौ । चक्रतुर्देवकार्य्यं हि परोपकरणे रतौ

ထို့ကြောင့် ပါဝတီနှင့် ပရမေရှ္ဝရ (ရှီဝ) တို့သည် အလွန်ပျော်ရွှင်ကြပြီး၊ အခြားသူတို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် အမြဲစိတ်ပါဝင်စားသူများဖြစ်သဖြင့် ဒေဝတို့အတွက် လုပ်ဆောင်ရမည့် တာဝန်ကို စတင်ဆောင်ရွက်ကြ하였다။

Frequently Asked Questions

A doctrinal dialogue: Pārvatī asks what was told to Himālaya and then interrogates Śiva on prakṛti/śakti; Brahmā narrates; Kālī further challenges Śiva’s claim of being beyond prakṛti.

The chapter stages a metaphysical tension—Śiva as transcendent consciousness versus prakṛti as operative power—using tapas and nirvikāra discipline as the pathway to disentanglement from prakṛti’s modifications.

Bhavānī (Pārvatī) as the philosophical inquirer and Kālī as the sharper dialectical voice; Śiva as Maheśvara/Śambhu articulating prakṛti-rahitatva and yogic non-attachment.