Adhyaya 43
Kotirudra SamhitaAdhyaya 4359 Verses

Śiva-jñāna and the Non-dual Vision of a Śiva-maya Universe (शिवज्ञानम्—सर्वं शिवमयम्)

အဓ್ಯಾಯ ၄၃ တွင် စူတာက ရှိသီများအစုအဝေးအား «မဟာဂုဟျ» ဟု သတ်မှတ်ကာ မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ၏ သဘောသဘာဝကို ဦးတည်၍ သင်ကြားသည်။ နာရဒ၊ ကုမာရများ၊ ဗျာသ၊ ကပိလ တို့ပါဝင်သည့် ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးအတွင်း၌ ဤ «ရှီဝ-ဉာဏ» ကို တင်ပြသဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ထင်မြင်ချက်မဟုတ်ဘဲ အတည်ပြုထားသော သဒ္ဓာတရားအဆုံးသတ်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ပြသည်။ အဓိကအယူအဆမှာ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး ရှီဝမယ ဖြစ်သည်ဟုဆို၍ ဘြဟ္မာမှ စ၍ မြက်တစ်ရွက်အထိ မြင်ရသမျှသည် ရှီဝဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ပညာရှိသည် ရှီဝကို အရာအားလုံး၏ အနှစ်သာရအဖြစ် သိရမည်ဟု ဆိုသည်။ များပြားမှုဟန်ကို ရောနှောခြင်းနှင့် အလင်းရောင်ပြန်လှန်ခြင်း ဥပမာများဖြင့် ရှင်းလင်းကာ ရေထဲတွင် အလင်းပြန်သကဲ့သို့ ရှီဝသည် လောကထဲ ဝင်သကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း မဝင်၊ မကပ်လျက် (နိရလိပ္တ) ဖြစ်ပြီး သိမြင်မှုသဘော (စိတ်-သဘော) ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဒဿနကွဲပြားမှုများကို စိတ်ခွဲခြားမှု (မတိ-ဘေဒ) နှင့် အဗိဇ္ဇာကြောင့်ဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ဝေဒန္တင်တို့က အဆုံးသတ်အမြင်ကို အဒွೈတ (မနှစ်ခွဲ) ဟု ဆိုကြောင်းလည်း ဖော်ပြသည်။ စုစည်းအားဖြင့် ဤအခန်းသည် မနှစ်ခွဲ ရှိုင်ဝသီဝဝါဒ၏ မျက်မှန်ဖြင့် ကမ္ဘာဗေဒ၊ မြင်သိမှုနှင့် သဒ္ဓာကွဲပြားမှုတို့ကို ပြန်ဖတ်ပေးသော မေတဖိဇစ် အကျဉ်းချုပ်ဖြစ်သည်။

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । श्रूयतामृषयः सर्वे शिवज्ञानं यथा श्रुतम् । कथयामि महागुह्यं पर मुक्तिस्वरूपकम्

စူတက ပြော၏—“အို ရှင်ရသီတို့အားလုံး၊ နားထောင်ကြပါ။ ငါသည် ကြားသိခဲ့သကဲ့သို့ပင် ရှိဝ၏ ဉာဏ်ပညာကို ပြောကြားမည်။ ဤသည်မှာ မဟာလျှို့ဝှက်တရား၊ အမြင့်ဆုံးသော သဘောတရားဖြစ်၍ မုတ်ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို အနှစ်သာရအဖြစ် ထားသည်။”

Verse 2

कनारदकुमाराणां व्यासस्य कपिलस्य च । एतेषां च समाजे तैर्निश्चित्य समुदाहृतम्

နာရဒနှင့် ကုမာရတို့၊ ထို့ပြင် ဗျာသနှင့် ကပိလတို့၏ စည်းဝေးပွဲအတွင်း၌၊ အပြည့်အဝ ဆင်ခြင်ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် အတည်ပြုကာ ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည်။

Verse 3

इति ज्ञानं सदा ज्ञेयं सर्वं शिवमयं जगत् । शिवः सर्वमयो ज्ञेयस्सर्वज्ञेन विपश्चिता

ထို့ကြောင့် ဤဉာဏ်ကို အမြဲသိထားရမည်—လောကတစ်လောကလုံးသည် ရှိဝမယ ဖြစ်၏။ အရာအားလုံးအဖြစ် တည်ရှိသော ရှိဝကို၊ အရာအားလုံး၏ အမှန်တရားကို သိမြင်သော ပညာရှိမြင်ကွင်းရှင်က သိထင်ရမည်။

Verse 4

यथैकं च सुवर्णादि मिलितं रजतादिना

ရွှေစသည့် သတ္တုတို့သည် ငွေနှင့် အခြားသတ္တုများနှင့် ရောနှောလျှင် တစ်ခုတည်းသော ရောစပ်သတ္တုတစ်မျိုးကဲ့သို့ ထင်ရှားလာသကဲ့သို့။

Verse 5

यदेच्छा तस्य जायेत तदा च क्रियते त्विदम् । सर्वं स एव जानाति तं न जानाति कश्चन

သူ၏ အလိုတော် ပေါ်ပေါက်သည့်အခါ ထိုအလိုတော်အတိုင်း ဤအရာအားလုံး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ အရာအားလုံးကို သူတစ်ပါးတည်းသာ သိတော်မူ၏၊ သို့သော် သူ့ကို အပြည့်အဝ သိနိုင်သူ မည်သူမျှ မရှိ။

Verse 6

रचयित्वा स्वयं तच्च प्रविश्य दूरतः स्थितः । न तत्र च प्रविष्टोसौ निर्लिप्तश्चित्स्वरूपवान्

ထိုပုံသဏ္ဌာန်ကို ကိုယ်တိုင် ဖန်ဆင်းပြီး ထဲသို့ ဝင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သော်လည်း၊ အဝေး၌ပင် သီးခြားတည်နေတော်မူ၏။ အမှန်အားဖြင့် သူသည် ထဲသို့ မဝင်ခဲ့ပါ—အညစ်အကြေးမကပ်သော၊ သန့်ရှင်းသော အသိစိတ်သဘာဝကို ပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်သောကြောင့်။

Verse 7

यथा च ज्योतिषश्चैव जलादौ प्रतिबिंबता । वस्तुतो न प्रवेशो वै तथैव च शिवः स्वयम्

အလင်းရောင်သည် ရေစသည်တို့တွင် ပြန်လှန်ထင်ဟပ်သကဲ့သို့—အမှန်တကယ်တော့ ထိုအရာများထဲသို့ မဝင်သကဲ့သို့—ထိုနည်းတူပင် ရှိဝတော်သည် ကိုယ်တိုင် အနှံ့အပြား ထင်ရှားသော်လည်း အနှစ်သာရအားဖြင့် မထိခိုက်မကပ်လျက် မဝင်ရောက်ပါ။

Verse 8

वस्तुतस्तु स्वयं सर्वं क्रमो हि भासते शुभः । अज्ञानं च मतेर्भेदो नास्त्यन्यच्च द्वयम्पुनः

အမှန်တကယ်တွင် အရာအားလုံးသည် ကိုယ်တိုင်တည်ရှိလာသော သဘောတရားဖြစ်၍ မင်္ဂလာသော အစီအစဉ်သည် ကိုယ်တိုင်ပင် ထင်ရှားတောက်ပနေသည်။ မသိမှုနှင့် အမြင်ကွဲပြားမှုဟု ထင်မြင်သည့်အရာသည် အခြားမဟုတ်ဘဲ—ထပ်မံ၍ စိတ်က စိတ်ကူးယဉ်ထားသော ဒွိသဘောသာ ဖြစ်သည်။

Verse 9

दर्शनेषु च सर्वेषु मतिभेदः प्रदर्श्यते । परं वेदान्तिनो नित्यमद्वैतं प्रतिचक्षते

ဒဿနအမျိုးမျိုးအားလုံးတွင် အမြင်ကွဲပြားမှုကို ထင်ရှားစွာ ပြသကြသည်။ သို့ရာတွင် ဝေဒန္တင်တို့သည် အမြင့်ဆုံးသော သဘောတရားကို အမြဲတမ်း အဒွိတ (မနှစ်ခွဲ) ဟု ကြေညာကြသည်။

Verse 10

स्वस्याप्यंशस्य जीवांशो ह्यविद्यामोहितो वशः । अन्योऽहमिति जानाति तया मुक्तो भवेच्छिवः

ကိုယ်တော်၏ အစိတ်အပိုင်း၏ အသက်ရှိအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ဇီဝအတ္တမန်ပင်လျှင် အဝိဇ္ဇာကြောင့် မောဟဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရ၍ “ငါသည် အခြားတစ်ပါး” ဟု ထင်မြင်တတ်၏။ ထိုခွဲခြားသိမြင်မှုကြောင့်ပင် လွတ်မြောက်ကာ သီဝကို ရောက်ရှိ၏။

Verse 11

सर्वं व्याप्य शिवः साक्षाद् व्यापकः सर्वजन्तुषु । चेतनाचेतनेशोपि सर्वत्र शंकरस्स्वयम्

သီဝရှင်တော်ကိုယ်တိုင် အရာအားလုံးကို တိုက်ရိုက် လွှမ်းမိုးပျံ့နှံ့တော်မူ၏။ သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ အလုံးစုံလွှမ်းမိုးသော တည်ရှိမှုဖြစ်တော်မူပြီး၊ အသိရှိသောအရာနှင့် အသိမရှိသောအရာတို့၏ အရှင်အဖြစ် ရှင်ကရာ (Shankara) တော်တစ်ပါးတည်းသာ နေရာတိုင်း၌ အတ္တမန်အဖြစ် တည်ရှိတော်မူ၏။

Verse 12

उपायं यः करोत्यस्य दर्शनार्थं विचक्षणः । वेदान्तमार्गमाश्रित्य तद्दर्शनफलं लभेत्

မြင်နိုင်ရန် သင့်လျော်သောနည်းလမ်းကို လိမ္မာသိမြင်သူက ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ဝေဒန္တမဂ္ဂကို အားကိုးရာယူလျှင်၊ ထိုသီဝရှင်တော်၏ ဒိဗ္ဗဒർശနမှ ရရှိသော အမှန်တကယ်သော အကျိုးကို ရရှိလိမ့်မည်။

Verse 13

यथाग्निर्व्यापकश्चैव काष्ठेकाष्ठे च तिष्ठति । यो वै मंथति तत्काष्ठं स वै पश्यत्यसंशयम्

မီးသည် အလုံးစုံလွှမ်းမိုးသော်လည်း သစ်တုံးတိုင်းအတွင်း၌ ဖုံးကွယ်နေသကဲ့သို့၊ အရှင်တော်လည်း အရာအားလုံးအတွင်း၌ တည်ရှိတော်မူ၏။ သို့ရာတွင် ထိုသစ်ကို မန်ထ (churn) လုပ်သူ—စည်းကမ်းတကျ ကျင့်သုံးသူ—သည် မသံသယဘဲ တော်ကို မြင်ရမည်။

Verse 14

भक्त्यादिसाधनानीह यः करोति विचक्षणः । स वै पश्यत्यवश्यं हि तं शिवं नात्र संशयः

ဤလောက၌ ဘက္တိ (devotion) စသည့် সাধနာများကို လိမ္မာသိမြင်သူက ဆောင်ရွက်လျှင်၊ ထိုအရှင် သီဝကို မလွဲမသွေ မြင်ရမည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ။

Verse 15

शिवःशिवःशिवश्चैव नान्यदस्तीति किंचन । भ्रान्त्या नानास्वरूपो हि भासते शङ्करस्सदा

အားလုံးသည် ရှီဝ—ရှီဝတစ်ပါးတည်း ဖြစ်၏။ ထိုသို့မဟုတ် အခြားအရာ မရှိချေ။ သို့ရာတွင် မောဟကြောင့် ရှင်ကရာသည် အမြဲတမ်း ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးစုံရှိသကဲ့သို့ ထင်မြင်ပေါ်လွင်၏။

Verse 16

यथा समुद्रो मृच्चैव सुवर्णमथवा पुनः । उपाधितो हि नानात्वं लभते शंकरस्तथा

ပင်လယ်ကြီး၊ မြေညက်၊ သို့မဟုတ် ရွှေကဲ့သို့ပင်—ကန့်သတ်သည့် အထောက်အကူ (upādhi) များကြောင့် ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးစုံ ဖြစ်သကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။ ထိုနည်းတူ ရှင်ကရာလည်း upādhi များကြောင့် မျိုးစုံကွဲပြားသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 17

कार्यकारणयोर्भेदो वस्तुतो न प्रवर्तते । केवलं भ्रान्तिबुद्ध्यैव तदाभावे स नश्यति

အကျိုးနှင့် အကြောင်း၏ ကွာခြားမှုသည် အမှန်တကယ် မဖြစ်ပေါ်မလည်ပတ်ချေ။ မောဟသော နားလည်မှုကြောင့်သာ ထင်မြင်ရှိနေပြီး၊ ထိုမောဟ မရှိလျှင် ကွာခြားမှု၏ အယူအဆသည် ပျောက်ကွယ်သွား၏။

Verse 18

तदा बीजात्प्ररोहश्च नानात्वं हि प्रकाशयेत् । अन्ते च बीजमेव स्यात्तत्प्ररोहश्च नश्यति

ထို့နောက် မျိုးစေ့မှ အပင်ပေါက် ထွက်ပေါ်လာ၍ မျိုးစုံကွဲပြားမှုကို ထင်ရှားစေသည်။ သို့ရာတွင် အဆုံးတွင် မျိုးစေ့သာ ကျန်ရစ်ပြီး ထိုအပင်ပေါက်သည် ပျက်စီးသွား၏။

Verse 19

ज्ञानी च बीजमेव स्यात्प्ररोहो विकृतीर्मता । तन्निवृत्तौ पुनर्ज्ञानी नात्र कार्या विचारणा

ပညာရှိ (jñānī) သည် မျိုးစေ့ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၍၊ အပင်ပေါက်သည် ပေါ်ထွက်လာသော ပြောင်းလဲမှု (vikṛti) ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုပေါ်ထွက်မှု ပျောက်ကွယ်သွားသော် ပညာရှိသာ ပြန်လည် ကျန်ရစ်၏—ဤအကြောင်း၌ ထပ်မံ စဉ်းစားရန် မလိုချေ။

Verse 20

सर्वं शिवः शिवं सर्वं नास्ति भेदश्च कश्चन । कथं च विविधं पश्यत्येकत्वं च कथं पुनः

အားလုံးသည် ရှီဝ ဖြစ်၍ ရှီဝ သည်လည်း အားလုံးပင် ဖြစ်သည်။ ကွာခြားမှု တစ်စုံတစ်ရာမျှ မရှိ။ ထို့ကြောင့် မျိုးစုံကွဲပြားမှုကို မည်သို့ မြင်နိုင်သနည်း၊ ထို့ပြင် တစ်တည်းတည်းသော အကယ်တရားကို မည်သို့ သိနိုင်မည်နည်း။

Verse 21

यथैकं चैव सूर्याख्यं ज्योतिर्नानाविधं जनैः । जलादौ च विशेषेण दृश्यते तत्तथैव सः

နေဟု ခေါ်သော အလင်းတစ်ခုတည်းကို လူတို့က မျိုးစုံပုံစံဖြင့် မြင်ကြသကဲ့သို့—အထူးသဖြင့် ရေစသည်တို့တွင် အလင်းရိပ်ပြန် မျိုးစုံမြင်ရသကဲ့သို့—ထိုနည်းတူ ရှီဝ သည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အထင်အရှား မျိုးစုံဖြင့် မြင်ရသည်။

Verse 22

सर्वत्र व्यापकश्चैव स्पर्शत्वं न विबध्यते । तथैव व्यापको देवो बध्यते न क्वचित्स वै

နေရာအနှံ့ ပြန့်နှံ့သောအရာသည် ထိတွေ့မှုကြောင့် မတားဆီးခံရ။ ထိုနည်းတူ နေရာအနှံ့ ပြန့်နှံ့သော သခင်ဘုရားသည် မည်သည့်နေရာတွင်မျှ ချည်နှောင်ခံရခြင်း မရှိ။

Verse 23

साहंकारस्तथा जीवस्तन्मुक्तः शंकरः स्वयम् । जीवस्तुच्छः कर्मभोगो निर्लिप्तः शंकरो महान्

ဇီဝ (အသက်ဝိညာဉ်) သည် အဟင်္ကာရ (အတ္တ) နှင့် ချည်နှောင်နေ၏။ သို့သော် ထိုချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်သူမှာ ရှင်ကရ (Śaṅkara) ကိုယ်တိုင်ပင် ဖြစ်သည်။ ဇီဝသည် သေးငယ်၍ ကမ္မ၏ အကျိုးကို ခံစားရသော်လည်း မဟာရှင်ကရသည် ကမ္မနှင့် မကပ်လျက် အမြဲအလွန်တန်းမြင့်တော်မူ၏။

Verse 24

अल्पमूल्यं प्रजायेत तथा जीवोऽप्यहंयुतः

တန်ဖိုးနည်းနည်းဖြင့် ရရှိသောအရာကို တန်ဖိုးသေးဟု သတ်မှတ်ကြသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ဇီဝလည်း—“ငါ” ဟူသော အဟင်္ကာရနှင့် တွဲလျက်ရှိသော်—ဝိညာဉ်ရေးတန်ဖိုး လျော့နည်းသွားသည်။

Verse 25

यथैव हि सुर्वणादि क्षारादेः शोधितं शुभम् । पूर्ववन्मूल्यतां याति तथा जीवोऽपि संस्कृतेः

ရွှေစသည့် သတ္တုတို့ကို ချာရ (အယ်လ်ကလီ) စသည့် သန့်စင်ပစ္စည်းများဖြင့် သန့်စင်လျှင် မင်္ဂလာဖြစ်၍ မူလတန်ဖိုးသို့ ပြန်ရသကဲ့သို့၊ ဇီဝ (ပုဂ္ဂိုလ်ဝိညာဉ်) သည်လည်း သံස්ကာရ (သန့်စင်သက်သေပြု အကျင့်) ဖြင့် ပြုပြင်သန့်စင်လျှင် မိမိ၏ အမှန်တန်ဖိုးကို ပြန်လည်ရရှိ၏။

Verse 26

प्रथमं सद्गुरुं प्राप्य भक्तिभाव समन्वितः । शिवबुद्ध्या करोत्युच्चैः पूजनं स्मरणादिकम्

ပထမဦးစွာ စဒ္ဂုရု (အမှန်တကယ်သော ဆရာ) ကို ရရှိ၍ ဘက္တိဘောဝ (သဒ္ဓါနှင့် ချစ်ခင်ကိုးကွယ်မှု) ဖြင့် ပြည့်ဝလျက်၊ ဂုရုကို ရှိဝတော်မူသကဲ့သို့ဟု သိမြင်ကာ ပူဇာ၊ သတိရခြင်း (စမရဏ) စသည့် အမြင့်မြတ်သော အကျင့်များကို ပြုလုပ်၏။

Verse 27

तद्बुध्या देहतो याति सर्वपापादिको मलः । तदाऽज्ञानं च नश्येत ज्ञानवाञ्जायते यदा

ထိုသိမြင်နိုးကြားသော ဗုဒ္ဓိကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာမှ အပြစ်အားလုံးနှင့် ဆက်စပ်သော အညစ်အကြေး (မလ) သည် ထွက်ခွာသွား၏။ ထိုအခါ အဝိဇ္ဇာ ပျက်ကွယ်၍ စူးစမ်းသူသည် အမှန်တရား ဉာဏ်ရှိသူအဖြစ် တည်မြဲလာ၏။

Verse 28

तदाहंकारनिर्मुक्तो जीवो निर्मलबुद्धिमान् । शङ्करस्य प्रसादेन प्रयाति शङ्करताम्पुनः

ထို့နောက် အဟံကာရမှ လွတ်ကင်း၍ ဉာဏ်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော ဇီဝသည် ရှင်ကရ (Śaṅkara) ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ရှင်ကရတော်၏ အခြေအနေသို့ ထပ်မံရောက်ရှိကာ ဘုရားရှင်၏ မင်္ဂလာသဘောနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ဖြစ်လာ၏။

Verse 29

यथाऽऽदर्शस्वरूपे च स्वीयरूपं प्रदृश्यते । तथा सर्वत्रगं शम्भु पश्यतीति सुनिश्चितम्

မှန်တစ်ချပ်အတွင်း မိမိ၏ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ပြန်လည်မြင်ရသကဲ့သို့၊ အရာအားလုံး၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသော သမ္ဘု (Śambhu) ကို နေရာတိုင်း၊ အရာတိုင်း၌ မြင်နိုင်သည်ဟု အတည်ပြုထားသည်။

Verse 30

जीवन्मुक्तस्य एवासौ देहः शीर्ण शिवे मिलेत् । प्रारब्धवशगो देहस्तद्भिन्नो ज्ञानवान् मतः

အသက်ရှင်စဉ် လွတ်မြောက်သူအတွက် ထိုကိုယ်ခန္ဓာပင် ပျက်ယွင်းနွမ်းနယ်သွားသောအခါ ရှီဝနှင့် ပေါင်းလျက်ဝင်ရောက်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ပရာရဗ္ဓ ကမ္မ၏ အင်အားအောက်တွင် လှုပ်ရှားသော်လည်း ဉာဏ်ရှိသူသည် ထိုကိုယ်နှင့် ကွဲပြားသူဟု ဆိုကြသည်။

Verse 31

शुभं लब्ध्वा न हृष्येत कुप्येल्लब्ध्वाऽशुभं न हि । द्वंद्वेषु समता यस्य ज्ञानवानुच्यते हि सः

ကောင်းမြတ်သောအရာကို ရလျှင် မအလွန်ပျော်ရွှင်စေ၊ မကောင်းသောအရာကို ရလျှင်လည်း မဒေါသထွက်စေ။ ဆန့်ကျင်မှုအတွဲအဖက်များအတွင်း၌ စိတ်တည်ငြိမ်ညီမျှသူကို ဉာဏ်ရှိသူဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 32

आत्मयोगेन तत्त्वानामथवा च विवेकतः । यथा शरीरतो यायाच्छरीरं मुक्तिमिच्छतः

အတ္တယောဂဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တတ္တဝများကို विवेक ဖြင့် ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လွတ်မြောက်ခြင်းကို လိုလားသူသည် “ငါသည် ကိုယ်ခန္ဓာ” ဟူသော ကပ်လျက်မှုမှ အတ္တကို ခွာထုတ်စေရာ၊ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ခွာသကဲ့သို့ ဖြစ်စေ။

Verse 33

सदाशिवो विलीयेत मुक्तो विरहमेव च । ज्ञानमूलन्तथाध्यात्म्यं तस्य भक्तिश्शिवस्य च

လွတ်မြောက်သူသည် စဒါရှီဝအတွင်းသို့ လုံးဝပျော်ဝင်သွားပြီး၊ ထိုအရှင်နှင့် ခွဲကွာခြင်းသာ အဆုံးသတ်သည်။ သူ့အတွက် အဓိယာတ္မ ဉာဏ်၏ အမြစ်မှာ အတွင်းသိမြင်ခြင်းနှင့် ရှီဝဘုရားသို့ ဘက္တိဖြစ်သည်။

Verse 34

भक्तेश्च प्रेम संप्रोक्तं प्रेम्णश्च श्रवणन्तथा । श्रवणाच्चापि सत्संगस्सत्संगाच्च गुरुर्बुधः

ဘက္တိမှ ပရေမ (ချစ်မြတ်နိုးမှု) ပေါ်ထွန်းကြောင်း ဆိုထား၏။ ပရေမမှ သာသနာတရားကို ကြားနာခြင်း ပေါ်ထွန်း၏။ ကြားနာခြင်းမှ သတ္တုသင်္ဂ (သူတော်ကောင်းပေါင်းသင်း) ရ၏၊ ထိုမှ ပညာရှိ ဂုရုကို ရောက်ရှိ၏။

Verse 35

सम्पन्ने च तथा ज्ञाने मुक्तो भवति निश्चितम् । इति चेज्ज्ञानवान्यो वै शंभुमेव सदा भजेत्

စစ်မှန်သော ဉာဏ်ပညာ ပြည့်စုံလာသောအခါ မုက္ခတိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သေချာစွာ ရရှိသည်—ဤသည် မသွေမယွင်း။ ထို့ကြောင့် အမှန်တကယ် ဉာဏ်ရှိသူသည် ရှမ္ဘု (Śambhu) ကိုသာ အမြဲတမ်း ဘဇနာပူဇော်ရမည်။

Verse 36

अनन्यया च भक्त्या वै युक्तः शम्भुं भजेत्पुनः । अन्ते च मुक्तिमायाति नात्र कार्या विचारणा

အခြားမရောသော ဘက္တိဖြင့် ပြည့်စုံသူသည် ရှမ္ဘု (Śambhu) ကိုသာ ထပ်မံ ဘဇနာပူဇော်ရမည်။ အဆုံးတွင် မုက္ခတိကို မလွဲမသွေ ရောက်သည်—ဤအပေါ် စဉ်းစားသံသယ မလို။

Verse 37

अतोऽधिको न देवोऽस्ति मुक्तिप्राप्त्यै च शंकरात् । शरणं प्राप्य यश्चैव संसाराद्विनिवर्तते

ထို့ကြောင့် မောက္ခရရန်အတွက် သင်္ကရာ (ရှီဝ) ထက် မြင့်မြတ်သော ဘုရားမရှိ။ သူ့ထံ အားကိုးခိုလှုံသူသည် သံသရာ (လောကဘంధ) မှ အမှန်တကယ် ပြန်လှည့်ကင်းဝေးသွားသည်။

Verse 38

इति मे विविधं वाक्यमृषीणां च समागतैः । निश्चित्य कथितं विप्रा धिया धार्यं प्रयत्नतः

“ဤသို့ပင် စုဝေးလာသော ရှင်ရသီများနှင့် အတူ ဆင်ခြင်ဆုံးဖြတ်ပြီး မျိုးစုံသော စကားတို့ကို ငါ ပြောခဲ့သည်။ အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ ဤအရာကို စိတ်ဉာဏ်၌ မာန်မာန်တည်စေ၍ ကြိုးစားအားထုတ်ကာ ထိန်းသိမ်းကြလော့။”

Verse 39

प्रथमं विष्णवे दत्तं शंभुना लिंगसन्मुखे । विष्णुना ब्रह्मणे दत्तं ब्रह्मणा सनकादिषु

အစဦးတွင် သမ္ဘူ (ရှီဝ) သည် လင်္ဂ၏ မျက်နှာတော်ရှေ့၌ ဗိဿနုအား ပေးအပ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ဗိဿနုက ဗြဟ္မာအား ပေးအပ်ပြီး ဗြဟ္မာက စနကတို့နှင့် အခြား ရှင်ရသီများထံ ဆက်လက် ပေးအပ်၏။

Verse 40

नारदाय ततः प्रोक्तं तज्ज्ञानं सनकादिभिः । व्यासाय नारदेनोक्तं तेन मह्यं कृपालुना

ထို့နောက် သနကာတို့ အရှင်ရဟန်းများက နာရဒအား ထိုသန့်ရှင်းသော ဉာဏ်ပညာကို သင်ကြားပြောကြားလေ၏။ နာရဒက ထိုကို ဗျာသအား ပြောကြားပြီး၊ ကရုဏာရှိသော ဗျာသက ထိုကို ငါ့အား သင်ပေးလေ၏။

Verse 41

मया चैव भवद्भ्यश्च भवद्भिर्लोकहेतवे । स्थापनीयं प्रयत्नेन शिवप्राप्तिकरं च तत्

ငါနှင့် သင်တို့အားလုံးတို့ကလည်း လောကအကျိုးအတွက် ဤအရာကို ကြိုးစားအားထုတ်၍ တည်ထောင်ရမည်။ ထိုအမှုသည် သီဝဘုရားသခင်ကို ရောက်ရှိစေသော နည်းလမ်းဖြစ်လာ၏။

Verse 42

इति वश्च समाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वराः । गोपनीयं प्रयत्नेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

ထို့ကြောင့် မုနီရှင်များအို၊ သင်တို့က ငါ့အား မေးမြန်းသမျှကို ငါ ပြည့်စုံစွာ ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။ ဤသင်ကြားချက်ကို အလွန်ဂရုစိုက်၍ လျှို့ဝှက်စွာ ထိန်းသိမ်းရမည်။ နောက်ထပ် ဘာကို ကြားလိုသနည်း။

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्विंशतिसाहस्र्यां वैयासिक्यां संहितायां तदन्तर्गतायां चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां ज्ञाननिरूपणं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် သီဝမဟာပုရာဏတွင်—ဗျာသမှ ဆက်လက်ပို့ချသော စုစည်းကျမ်း၊ ပုဒ် ၂၄,၀၀၀ ပါဝင်သည့်အတွင်း—စတုတ္ထပိုင်း ကောဋိရုဒ္ရသံဟိတာ၌ “ဉာဏနိရူပဏ” အမည်ရှိ အခန်း ၄၃ သည် ပြီးဆုံးလေ၏။

Verse 44

ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य नमस्तेऽस्तु धन्यस्त्वं शैवसत्तमः । श्रावितं नः परं वस्तु शैवं ज्ञानमनुत्तमम्

ရသေ့တို့က ဆိုကြသည်မှာ- 'အို ဗျာသ၏ တပည့်၊ သင့်အား ရှိခိုးပါ၏။ သီဝဘုရား၏ ကြည်ညိုသူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော သင်သည် မင်္ဂလာရှိပေစွ။ အတုမရှိသော သီဝအသိဉာဏ်တည်းဟူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အမှန်တရားကို ကျွန်ုပ်တို့အား ကြားနာစေခဲ့ပြီ။'

Verse 45

अस्माकं चेतसो भ्रान्तिर्गता हि कृपया तव । सन्तुष्टाश्शिवसज्ज्ञानं प्राप्य त्वत्तो विमुक्तिदम्

သင်၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်နှလုံး၌ရှိသော အမှားကို သိမြင်ခြင်း (ဝိပ္ပလ္လာသ) သည် အမှန်ပင် ပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်၏။ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ပေးစွမ်းနိုင်သော သီဝဘုရား၏ စစ်မှန်သော အသိဉာဏ်ကို သင့်ထံမှ ရရှိသဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်ကြပါကုန်၏။

Verse 46

सूत उवाच । नास्तिकाय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च । अभक्ताय महेशस्य न चाशुश्रुषवे द्विजाः

သူတက ဆိုသည်မှာ- အို နှစ်ကြိမ်မွေးသော ရသေ့တို့၊ ဤတရားကို ဘုရားမဲ့ဝါဒီအားလည်းကောင်း၊ သဒ္ဓါတရားမရှိသူအားလည်းကောင်း၊ လှည့်ဖြားတတ်သူအားလည်းကောင်း မဟောကြားအပ်ပေ။ မဟေသရ (သီဝဘုရား) အား မကြည်ညိုသူနှင့် ရိုသေစွာ နာယူလိုခြင်း၊ အလုပ်အကျွေးပြုလိုခြင်း မရှိသူအားလည်း မဟောကြားအပ်ပေ။

Verse 47

इतिहासपुराणानि वेदाच्छास्त्राणि चासकृत् । विचार्य्योद्धृत्य तत्सारं मह्यं व्यासेन भाषितम्

အိတိဟာသနှင့် ပုရာဏများ၊ ဝေဒများနှင့် ရှာစတြာများကို အကြိမ်ကြိမ် စိစစ်သုံးသပ်ပြီးနောက်၊ ဗျာသသည် विवेक ဖြင့် အနှစ်သာရကို ထုတ်ယူကာ ထိုအနှစ်သာရတရားကို ငါ့အား ဟောကြားသင်ပေး하였다။

Verse 48

एतच्छ्रुत्वा ह्येकवारं भवेत्पापं हि भस्मसात् । अभक्तो भक्तिमाप्नोति भक्तस्य भक्तिवर्द्धनम्

ဤတရားကို တစ်ကြိမ်သာ နားထောင်လျှင်ပင် အပြစ်သည် အမှန်တကယ် ပြာဖြစ်သွားသည်။ မဘက်တသူသည် ဘက်တိကို ရရှိပြီး၊ ဘက်တသူအတွက်မူ ဘက်တိ ပိုမိုတိုးပွားစေသည်။

Verse 49

पुनश्श्रुते च सद्भक्तिर्मुक्तिस्स्याच्च श्रुते पुनः । तस्मात्पुनःपुनश्श्राव्यं भुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः

ထပ်မံနားထောင်ခြင်းဖြင့် စစ်မှန်သော ဘက္တိ ပေါ်ပေါက်လာ၏; ထပ်မံနားထောင်ခြင်းဖြင့် မုက္ခလည်း ရရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဘောဂနှင့် မုက္ခ၏ အကျိုးကို လိုလားသူတို့သည် ထပ်ခါထပ်ခါ နားထောင်စေသင့်၏။

Verse 50

आवृत्तयः पंच कार्याः समुद्दिश्य फलं परम् । तत्प्राप्नोति न सन्देहो व्यासस्य वचनं त्विदम्

သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းအကျင့်များနှင့်အတူ အာဝෘတ္တိ ငါးကြိမ် ပြုလုပ်ပြီးလျှင် အမြင့်ဆုံး အကျိုးကို ရရှိမည်မှာ သံသယမရှိ။ ဤသည်မှာ ဗျာသ၏ မိန့်ကြားချက် ဖြစ်၏။

Verse 51

न दुर्लभं हि तस्यैव येनेदं श्रुतमुत्तमम् । पंचकृत्वस्तदावृत्त्या लभ्यते शिवदर्शनम्

ဤအမြင့်မြတ်ဆုံးသော သဒ္ဓမ္မကို ကြားနာပြီးသူအတွက် ရှိဝ (Śiva) ကို ရယူရန် မခက်ခဲပါ။ ငါးကြိမ် ပြန်လည်ရွတ်ဆိုလျှင် သခင်ရှင်ဝ၏ ဒർശန (darśana) မင်္ဂလာကို ရရှိသည်။

Verse 52

पुरातनाश्च राजानो विप्रा वैश्याश्च सत्तमाः । इदं श्रुत्वा पंचकृत्वो धिया सिद्धिं परां गताः

ရှေးခေတ် မင်းများနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အကောင်းဆုံးသူများ၊ ဝိုင်ရှျ (vaiśya) တို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူများသည် ဤသဒ္ဓမ္မကို ငါးကြိမ် ကြားနာပြီး စိတ်ဓာတ်တည်ကြည်သော ဉာဏ်ဖြင့် အမြင့်ဆုံးသော စိဒ္ဓိ (siddhi) သို့ ရောက်ကြသည်။

Verse 53

श्रोष्यत्यद्यापि यश्चेदं मानवो भक्तितत्परः । विज्ञानं शिवसंज्ञं वै भुक्तिं मुक्तिं लभेच्च सः

ယနေ့တိုင်အောင်ပင် ဤကို ဘက္တိ၌ တည်ကြည်သော လူတစ်ယောက်က ကြားနာလျှင်၊ “ရှိဝ” ဟု အမည်ရသော အမှန်တကယ် ဗိဇ္ဈာန (vijñāna) ကို ရရှိပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဘုက္တိ (bhukti) နှင့် မုက္တိ (mukti) နှစ်ပါးလုံးကိုလည်း ရရှိမည်။

Verse 54

व्यास उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा परमानन्दमागताः । समानर्चुश्च ते भूतं नानावस्तुभिरादरात

ဗျာသက ပြောသည်။ ထိုစကားကို ကြားသော် သူတို့သည် အမြင့်ဆုံး အာနန္ဒ (ပရမအာနန္ဒ) သို့ ရောက်ကြ၏။ ထို့နောက် လေးစားစွာဖြင့် သူတို့အားလုံးသည် ထိုဒေဝတိယ သတ္တဝါကို ပူဇော်သကာရပြုကြပြီး ပူဇော်ပစ္စည်း မျိုးစုံဖြင့် ဆက်ကပ်ကြ၏။

Verse 55

नमस्कारैः स्तवैश्चैव स्वस्तिवाचनपूर्वकम् । आशीर्भिर्वर्द्धयामासुः संतुष्टाश्छिन्नसंशयाः

သံသယအားလုံးကင်းစင်၍ စိတ်ကျေနပ်သွားကြသောသူတို့သည် ဦးချ၍ ပူဇော်ကန်တော့ခြင်းနှင့် သီချင်းတော်များဖြင့် ဂုဏ်ပြုကြ၏။ ထို့ပြင် မင်္ဂလာကောင်းချီးစကားများဖြင့် စတင်ကာ ကောင်းချီးပေး၍ ထပ်မံချီးမြှောက်ကြ၏။

Verse 56

परस्परं च संतुष्टाः सूतस्ते च सुबुद्धयः । शंभुं देवं परं मत्वा नमंति स्म भजंति च

အချင်းချင်း စိတ်ကျေနပ်ကြသော ပညာရှိမုနိများနှင့် စူတတို့သည် ရှမ္ဘုကို အမြင့်ဆုံးဘုရားအဖြစ် ယုံကြည်မှတ်ယူကြ၏။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ဦးချကန်တော့၍ ဘက်တိဖြင့် ဆက်လက်ပူဇော်ကြ၏။

Verse 57

एतच्छिवसुविज्ञानं शिवस्यातिप्रियं महत् । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं शिवभक्तिविवर्द्धनम्

ဤသည်မှာ ရှိဝအကြောင်း သန့်ရှင်းမြတ်သော ဉာဏ်ပညာအထူးဖြစ်၍ ရှိဝသခင်အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော အလွန်ကြီးမြတ်သည့် သဘောတရားဖြစ်သည်။ လောကီအပျော်အပါးနှင့် မောက္ခကို ပေးစွမ်းပြီး၊ ဒေဝီယသဘောရှိကာ ရှိဝဘက်တိကို တိုးပွားစေသည်။

Verse 58

इयं हि संहिता पुण्या कोटिरुद्राह्वया परा । चतुर्थी शिव पुराणस्य कथिता मे मुदावहा

ဤသံဟိတာသည် ပုဏ္ဏမြတ်၍ အထွဋ်အမြတ်ဖြစ်ကာ «ကိုဋိရုဒြ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းသည် ရှိဝပုရာဏ၏ စတုတ္ထပိုင်းဖြစ်ပြီး၊ နားထောင်သူတို့အား ဝမ်းမြောက်စေသည့်အတွက် ငါက ပြောကြားခဲ့သည်။

Verse 59

एतां यः शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । स भुक्त्वेहाखिलान्भोगानंते परगतिं लभेत्

ဤအရာကို ဘက္တိဖြင့် နားထောင်သူ၊ သို့မဟုတ် စိတ်တည်ငြိမ်စွာ အခြားသူများကို နားထောင်စေသူသည်—ဤလောက၌ အပျော်အပါး အကျိုးခံစားမှုအားလုံးကို ခံစားပြီးနောက် အဆုံးတွင် အမြင့်ဆုံးသော အခြေအနေ (မောက္ခ) ကို ရရှိလိမ့်မည်။

Frequently Asked Questions

It argues for a comprehensive Śiva-maya ontology: whatever is seen in the entire cosmos is, in essence, Śiva; liberation is tied to recognizing this truth as Śiva-jñāna rather than treating Śiva as merely one entity among others.

They distinguish appearance from ontology: Śiva may seem to "enter" the world as its inner presence, but like a reflection in water, the appearance does not imply literal involvement; Śiva remains cit-svarūpa and nirlipta—present without being bound or modified.

Rather than a named iconographic form (e.g., a particular mūrti), the chapter foregrounds Śiva’s metaphysical "form": all-pervasive (sarvamaya), consciousness-natured (cit-svarūpa), and unattached (nirlipta), presented as the basis for non-dual (advaita) realization.