Adhyaya 33
Kotirudra SamhitaAdhyaya 3356 Verses

Ghuśmā–Sudehā: Jealousy, Household Honor, and the Ethics of Śaiva Merit (गुश्मा–सुदेहा प्रसङ्गः)

ဤအဓ್ಯಾಯတွင် စူတာ၏ဝတ္ထုကာလပုံပြင်အဖြစ် အိမ်ထောင်တွင်း မိန်းမကြီးနှင့် မိန်းမငယ်တို့၏ ပြိုင်ဆိုင်မှုကို ဖော်ပြသည်။ မိန်းမငယ် ဂုရှ္မာ သားဖွားခြင်းနှင့် သား၏ကောင်းမြတ်မှုကြောင့် လူမှုဂုဏ်သိက္ခာတက်လာသော်လည်း မိန်းမကြီး စုဒေဟာ သည် မနာလိုမှုနှင့် အရှက်ကွဲမှုကြောင့် ပြင်းထန်စွာနာကျင်သည်။ မိသားစုနှင့် ရပ်ရွာက ချီးမွမ်းမှုတိုးလာသလို စုဒေဟာ၏အတွင်းစိတ် “လောင်ကျွမ်း” သကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး မနာလိုစိတ်၏ ကမ္မအန္တရာယ်ကို ပြသည်။ သားအတွက် လက်ထပ်ပွဲစီစဉ်မှုက ဂုရှ္မာ၏အဆင့်ကို ထပ်မံမြှင့်တင်ကာ စုဒေဟာကို စိတ်ပျက်အားငယ်စေသည်။ ဂုရှ္မာက သားနှင့် သမီးမက်ကို မိန်းမကြီး၏ပိုင်ဆိုင်ရာဟု ပြန်လည်သတ်မှတ်ကာ မိမိမပိုင်မဆိုင်သကဲ့သို့ နိမ့်ချမှုကို ပြသသည်။ သို့ရာတွင် အိမ်ထောင်၏ဘက်လိုက်မှုက မပျောက်သေး။ စာအုပ်တစ်ခန်းလုံး၏ သင်ခန်းစာမှာ မနာလိုမှုကဲ့သို့ မလ (အတွင်းအညစ်အကြေး) သည် ပုဏ္ဏားကောင်းမှုကို ချေးယွင်းစေပြီး၊ နိမ့်ချသော ဘက္တိနှင့် ထိန်းချုပ်မှုက ဓမ္မကို တည်ငြိမ်စေကာ သီဝ၏ ကယ်တင်ခြင်းအတွက် အခြေခံကို ပြင်ဆင်ပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । पुत्रं दृष्ट्वा कनिष्ठाया ज्येष्ठा दुःखमुपागता । विरोधं सा चकाराशु न सहंती च तत्सुखम्

သုတက ပြောသည်။ ညီမ/ငယ်မယားက သားကို မွေးဖွားသည်ကို မြင်လျှင် အကြီးမယား/အစ်မသည် ဝမ်းနည်းမှုကြီးစွာ ခံစားရ၏။ ထိုပျော်ရွှင်မှုကို မခံနိုင်သဖြင့် ချက်ချင်း ဆန့်ကျင်မှုကို လှုံ့ဆော်လေ၏။

Verse 2

सर्वे पुत्रप्रसूतिं तां प्रशशंसुर्निरन्तरम् । तया तत्सह्यते न स्म शिशो रूपादिकं तथा

လူအပေါင်းတို့သည် ထိုသားမွေးဖွားခြင်းကို အစဉ်မပြတ် ချီးမွမ်းကြ၏။ သို့ရာတွင် နာမည်ကြီးမယားသည် မခံနိုင်ခဲ့—ကလေး၏ ရုပ်ရည်နှင့် အခြားလက္ခဏာများကိုပါ မခံနိုင်ခဲ့သည်။

Verse 3

सुप्रियं तनयं तं च पित्रोस्सद्गुणभाजनम् । दृष्ट्वाऽभवत्तदा तस्या हृदयं तप्तमग्निवत्

အဖေ၏ ကောင်းမြတ်သော ဂုဏ်သတ္တိများကို ကိုယ်စားပြုသော ချစ်ခင်ရသော သားကို မြင်သော်၊ ထိုအခါ သူမ၏ နှလုံးသည် မီးလောင်သကဲ့သို့ ပူလောင်လေ၏။

Verse 4

एतस्मिन्नंतरे विप्राः कन्यां दातुं समागताः । विवाहं तस्य तत्रैव चकार विधिवच्च सः

ထိုအချိန်အတွင်း၌ ဗိပၸရာတို့၊ သမီးကို လက်ထပ်ပေးရန် ဗြာဟ္မဏများ စုဝေးလာကြ၏။ ထို့နောက် သူသည် ထိုနေရာ၌ပင် ဓမ္မနည်းအတိုင်း မင်္ဂလာအခမ်းအနားကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်လေ၏။

Verse 5

सुधर्मा घुश्मया सार्द्धमानन्दं परमं गतः । सर्वे संबंधिनस्तस्यां घुश्मायां मानमादधुः

သုဓမ္မာသည် ဂုရှ္မာနှင့်အတူ အမြင့်ဆုံးသော အာနန္ဒကို ရောက်ရှိလေ၏။ ထို့နောက် ဆွေမျိုးအပေါင်းတို့သည် ဂုရှ္မာအပေါ် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ရိုသေမှုကို ထားရှိကြ၏။

Verse 6

तं दृष्ट्वा सा सुदेहा हि मनसि ज्वलिता तदा । अत्यन्तं दुःखमापन्ना हा हतास्मीति वादिनी

သူ့ကိုမြင်လျှင် စုဒေဟာ၏စိတ်အတွင်း မီးလောင်သကဲ့သို့ တောက်လောင်လာ၏။ အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းကြေကွဲကာ «အို! ငါပျက်စီးပြီ» ဟု အော်ဟစ်လေ၏။

Verse 7

सुधर्म्मा गृहमागत्य वधूं पुत्रं विवाहितम् । उत्साहं दर्शयामास प्रियाभ्यां हर्षयन्निव

စုဓမ္မာ အိမ်သို့ပြန်လာ၍ မိမိသားသည် မင်္ဂလာဆောင်ပြီး သမီးမက်လည်း ရှိနေသည်ကိုမြင်ကာ အလွန်စိတ်အားထက်သန်မှုကို ပြသလေ၏။ ချစ်မြတ်နိုးသူတို့ကို ပျော်ရွှင်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 8

अभवद्धर्षिता घुष्मा सुदेहा दुःखमागता । न सहंती सुखं तच्च दुःखं कृत्वापतद्भुवि

ဃုရှမာသည် ဖိနှိပ်မှုကြောင့် လဲကျသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ စုဒေဟာသည် ဝမ်းနည်းမှုကြီးစွာ ခံစားရ၏။ ထိုပျော်ရွှင်မှုကို မခံနိုင်သဖြင့် ၎င်းကို ဒုက္ခအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ မြေပေါ်သို့ လဲကျလေ၏။

Verse 9

घुश्माऽवदद्वधूपुत्रौ त्वदीयौ न मदीयकौ । वधूः पुत्रश्च तां प्रीत्या प्रसूं श्वश्रममन्यत

ဃုရှမာက «သမီးမက်နဲ့ သားက မင်းတို့ရဲ့သူတွေ၊ ငါ့ရဲ့သူတွေ မဟုတ်ဘူး» ဟု ဆို၏။ ချစ်ခင်မှုကြောင့် သမီးမက်နှင့် သားတို့သည် သူ့ကိုမွေးဖွားပေးသော မိခင်ကို မိမိတို့၏ မိခင်မက်အဖြစ် သဘောထားလေ၏။

Verse 10

भर्त्ता प्रियां तां ज्येष्ठां च मेने नैव कनिष्ठिकाम् । तथापि सा तदा ज्येष्ठा स्वान्तर्मलवती ह्यभूत्

ခင်ပွန်းသည် ချစ်မြတ်နိုးသော ထိုဇနီးကို အငယ်မဟုတ်ဘဲ အကြီးဇနီးဟုသာ သဘောထား၏။ သို့ရာတွင် ထိုအချိန်၌ «အကြီး» ဟု ခေါ်ရသော်လည်း အတွင်းစိတ်မှာ မသန့်ရှင်းမှုဖြင့် မဲညစ်လာလေ၏။

Verse 11

एकस्मिन्दिवसे ज्येष्ठा सा सुदेहा च दुःखिनी । हृदये संचिचिन्तेति दुःखशांतिः कथं भवेत्

တစ်နေ့တွင်၊ သောကရောက်နေသော အကြီးအကဲ (အမျိုးသမီး) သုဒေဟာသည် သူမ၏နှလုံးသားထဲတွင် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စဉ်းစားမိသည်- 'ဤဆင်းရဲဒုက္ခကို မည်သို့ငြိမ်းချမ်းစေနိုင်မည်နည်း။'

Verse 12

सुदेहोवाच । मदीयो हृदयाग्निश्च घुश्मानेत्रजलेन वै । भविष्यति ध्रुवं शांतो नान्यथा दुःखजेन हि

သုဒေဟာက ဆိုသည်မှာ- 'အကယ်စင်စစ်၊ ငါ့နှလုံးသားထဲတွင် လောင်မြိုက်နေသော မီးသည် ဃုသ္မာ၏ မျက်ရည်များဖြင့် ငြိမ်းအေးသွားမည်မှာ သေချာပါသည်။ အခြားနည်းလမ်းမရှိနိုင်ပါ၊ အကြောင်းမှာ ထိုမျက်ရည်များသည် စစ်မှန်သောသောကမှ မြစ်ဖျားခံသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။'

Verse 13

अतोऽहं मारयाम्यद्य तत्पुत्रं प्रियवादिनम् । अग्रे भावि भवेदेवं निश्चयः परमो मम

'ထို့ကြောင့်၊ ယနေ့ ငါသည် ထိုသားကို သတ်မည်—သာယာသောစကားကို ပြောဆိုသောသူကို ဖြစ်သည်။ နောင်လာမည့်အချိန်၌ ဧကန်မလွဲ ဖြစ်လာလိမ့်မည်။ ဤသည်မှာ ငါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဆုံးဖြတ်ချက်ပင် ဖြစ်သည်။'

Verse 14

सूत उवाच । कदर्य्याणां विचारश्च कृत्याकृत्ये भवेन्नहि । कठोरः प्रायशो विप्राः सापत्नो भाव आत्महा

သုတက ဆိုသည်မှာ- "တွန့်တိုသောသူတို့၌ အဘယ်အရာကို ပြုသင့်သည်၊ အဘယ်အရာကို မပြုသင့်သည်ဟူသော ခွဲခြားသိမြင်မှု မရှိပေ။ အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ ထိုသို့သောသူတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် နှလုံးသားမာကျောကြပြီး အမြဲတစေ ပြိုင်ဆိုင်နေကာ မိမိတို့၏ မြင့်မြတ်သော စိတ်နေသဘောထားကို ဖျက်ဆီးသူများ ဖြစ်ကြသည်။"

Verse 15

एकस्मिन्दिवसे ज्येष्ठा सुप्तं पुत्रं वधूयुतम् । चिच्छिदे निशि चांगेषु गृहीत्वा छुरिकां च सा

တစ်နေ့တွင် ထိုသက်ကြီးရွယ်အို အမျိုးသမီးသည် ဓားတစ်စင်းကို ကိုင်ဆောင်ကာ ညအချိန်တွင် သွားရောက်၍ ဇနီးဖြစ်သူနှင့်အတူ အိပ်ပျော်နေသော သားဖြစ်သူ၏ ခြေလက်အင်္ဂါများကို ရက်စက်စွာ ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။

Verse 16

सर्वांगं खण्डयामास रात्रौ घुश्मासुतस्य सा । नीत्वा सरसि तत्रैवाक्षिपद्दृप्ता महाबला

ညအချိန်တွင် ထိုမာနကြီးပြီး အင်အားကြီးသော မိန်းမသည် ဂုသျှမာ၏ သားကို အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုစီ ဖြတ်တောက်ကာ ထိုရေကန်ထဲသို့ ပစ်ချခဲ့သည်။

Verse 17

यत्र क्षिप्तानि लिंगानि घुश्मया नित्यमेव हि । तत्र क्षिप्त्वा समायाता सुष्वाप सुखमागता

ဂုသျှမာသည် (ပူဇော်ပြီးသော) လိင်ဂါများကို နေ့စဉ် ပစ်ချလေ့ရှိသော နေရာသို့ သူမသွား၍ ထပ်မံပစ်ချခဲ့သည်။ ပြန်လာသောအခါ အေးချမ်းစွာ အိပ်ပျော်သွားခဲ့သည်။

Verse 18

प्रातश्चैव समुत्थाय घुश्मा नित्यं तथाकरोत् । सुधर्मा च स्वयं श्रेष्ठो नित्यकर्म समाचरत्

နံနက်တိုင်း စောစောထ၍ ဂုရှ်မာသည် သူမ၏ နေ့စဉ်ဝတ်ပြုမှုများကို မပျက်မကွက် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ သုဓမ္မာသည်လည်း မြင့်မြတ်သောသူဖြစ်၍ မိမိ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို မှန်မှန်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

Verse 19

एतस्मिन्नंतरे सा च ज्येष्ठा कार्यं गृहस्य वै । चकारानन्दसंयुक्ता सुशांतहृदयानला

ထိုအတောအတွင်း အကြီးအကဲအမျိုးသမီးသည် အိမ်မှုကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံလျက်၊ မိမိ၏ စိတ်နှလုံးအတွင်းရှိ မီးကို ငြိမ်းအေးစေကာ အေးချမ်းတည်ငြိမ်စွာ အလုပ်များကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

Verse 20

प्रातःकाले समुत्थाय वधूश्शय्यां विलोक्य सा । रुधिरार्द्रां देहखंडैर्युक्तां दुःखमुपागता

နံနက်အချိန်တွင် ထ၍ သူမသည် သတို့သမီး၏ ခုတင်ကို ကြည့်လိုက်ရာ၊ သွေးများဖြင့် စိုရွှဲနေပြီး ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများ ပြန့်ကျဲနေသည်ကို မြင်သောအခါ အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းပူဆွေးသွားခဲ့သည်။

Verse 21

श्वश्रूं निवेदयामास पुत्रस्ते च कुतो गतः । शय्या च रुधिरार्द्रा वै दृश्यंते देहखंडकाः

သူသည် မိခင်မက်ထံ သတင်းပို့၍ “သင့်သားက ဘယ်သို့ သွားသနည်း” ဟု မေး하였다။ အမှန်တကယ် အိပ်ရာသည် သွေးဖြင့် စိုစွတ်နေပြီး ကိုယ်ခန္ဓာအပိုင်းအစများကိုလည်း ထိုနေရာ၌ မြင်ရသည်။

Verse 22

हा हतास्मि कृतं केन दुष्टं कर्म शुचिव्रते । इत्युच्चार्य रुरोदातिविविधं तत्प्रिया च सा

“အို၊ ငါ ပျက်စီးသွားပြီ! သန့်ရှင်းသော ဝတ်ပြုသစ္စာရှိသူရေ၊ ဤဆိုးယုတ်သော အမှုကို ဘယ်သူက လုပ်သနည်း” ဟု အော်ဟစ်ကာ ထိုသူ၏ ချစ်သူမိန်းမသည် အမျိုးမျိုးသောနည်းဖြင့် ငိုကြွေး하였다။

Verse 23

ज्येष्ठा दुःखं तदापन्ना हा हतास्मि किलेति च । बहिर्दुःखं चकारासौ मनसा हर्षसंयुता

ထိုအခါ အကြီးမက အပြင်ပန်းအားဖြင့် ဝမ်းနည်းသကဲ့သို့ ဖြစ်လာကာ “အို၊ ငါ တကယ်ပျက်စီးပြီ” ဟု ငိုဟစ်하였다။ သို့ရာတွင် အပြင်မှာတော့ ဒုက္ခပြသသော်လည်း စိတ်အတွင်းမှာမူ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေ하였다။

Verse 24

घुश्मा चापि तदा तस्या वध्वा दुखं निशम्य सा । न चचाल व्रतात्तस्मान्नित्यपार्थिवपूजनात्

ထိုအခါ ဂုရှမာသည်လည်း မိမိ၏ ချွေးမ၏ ဝမ်းနည်းသံကို ကြားသော်လည်း မိမိ၏ ဝတ်ကတိမှ မလှုပ်ရှားခဲ့။ နေ့စဉ် မြေဖြင့် ပြုလုပ်သော ပါရ္ထိဝ ရှီဝလင်္ဂကို မပြတ်မနား ပူဇော်နေခဲ့သည်။

Verse 25

मनश्चैवोत्सुकं नैव जातं तस्या मनागपि । भर्तापि च तथैवासीद्यावद्व्रतविधिर्भवेत्

သူမ၏စိတ်သည် အနည်းငယ်မျှပင် မလှုပ်ရှားမတုန်လှုပ်ခဲ့၊ ထို့အတူ သူမ၏ခင်ပွန်းလည်း ဝရတအကျင့်အထုံး ဆက်လက်ရှိသမျှ ကာလပတ်လုံး အတူတူပင် တည်ငြိမ်နေ하였다။

Verse 26

मध्याह्ने पूजनांते च दृष्ट्वा शय्यां भयावहाम् । तथापि न तदा किञ्चित्कृतं दुःखं हि घुश्मया

နေ့လယ်တွင် ပူဇော်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်၊ သူမသည် ကြောက်မက်ဖွယ်သော အိပ်ရာကို မြင်ခဲ့၏။ သို့သော် ထိုအချိန်တွင်ပင် ဂုရှ္မာသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းသို့ မကျရောက်ဘဲ—ဒုက္ခကြောင့် မည်သည့်အရာမျှ မလုပ်ခဲ့။

Verse 27

येनैव चार्पितश्चायं स वै रक्षां करिष्यति । भक्तप्रियस्स विख्यातः कालकालस्सतां गतिः

ဤပူဇော်သက္ကာကို လက်ခံတော်မူသော အရှင်သည် မလွဲမသွေ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တော်မူမည်။ သူသည် ဘက္တများ၏ ချစ်မြတ်နိုးရာအရှင်ဟု ကျော်ကြားပြီး «သေခြင်း၏ သေခြင်း» (ကာလကို လွန်ကဲသော အရှင်) ဖြစ်ကာ သီလဝါသူတို့၏ ခိုလှုံရာနှင့် နောက်ဆုံးရည်မှန်းချက် ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 28

यदि नो रक्षिता शंभुरीश्वरः प्रभुरेकलः । मालाकार इवासौ यान्युङ्क्ते तान्वियुनक्ति च

အကယ်၍ တစ်ပါးတည်းသော အရှင် သမ္ဘူ (ဣရှ္ဝရ) သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကာကွယ်ရှင်ဖြစ်လျှင်၊ ပန်းကုံးလုပ်သူကဲ့သို့ သူအလိုရှိသမျှကို ချိတ်ဆက်တော်မူပြီး ထို့နောက် အလိုတော်အတိုင်း ပြန်လည် ခွဲခွာတော်မူလည်း ဖြစ်၏။

Verse 29

अद्य मे चिंतया किं स्यादिति तत्त्वं विचार्य सा । न चकार तदा दुःखं शिवे धैर्यं समागता

“ဒီနေ့ ငါ့စိတ်ပူပန်မှုက ဘာအကျိုးရှိမလဲ” ဟူသော သစ္စာတရားကို စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးနောက်၊ ထိုအခါ သူမသည် ဝမ်းနည်းမှုထဲသို့ မကျရောက်တော့ဘဲ၊ ရှိဝကို ခိုလှုံကာ စိတ်တည်ငြိမ်၍ သတ္တိခိုင်မာလာ၏။

Verse 30

पार्थिवांश्च गृहीत्वा सा पूर्ववत्स्वस्थमानसा । शंभोर्नामान्युच्चरंती जगाम सरसस्तटे

သူမသည် မြေဖြင့်ပြုလုပ်သော လင်္ဂများကို လက်ထဲတွင် ကိုင်ယူ၍၊ ယခင်ကကဲ့သို့ စိတ်တည်ငြိမ်အေးချမ်းစွာဖြင့် ရေကန်ကမ်းသို့ သွားကာ သမ္ဘူ၏ သန့်ရှင်းသော နာမတော်များကို အစဉ်မပြတ် ရွတ်ဆိုလျက်ရှိ၏။

Verse 31

क्षिप्त्वा च पार्थिवांस्तत्र परावर्त्तत सा यदा । तदा पुत्रस्तडागस्थो दृश्यते स्म तटे तया

အဲဒီနေရာမှာ မြေဖြင့်ပြုသော ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ပစ်ချပြီး နောက်ပြန်လှည့်သွားသောအခါ၊ အဲဒီအချိန်မှာပင် ရေကန်ထဲရှိနေသော သားကို ကမ်းပေါ်တွင် သူမရှေ့၌ ပေါ်ထွန်းလာသည်ကို မြင်ရသည်။

Verse 32

पुत्र उवाच । मातरेहि मिलिष्यामि मृतोऽहं जीवितोऽधुना । तव पुण्यप्रभावाद्धि कृपया शंकरस्य वै

သားက ဆိုသည်– «အမေ၊ အမှန်တကယ် ကျွန်တော် မိခင်နဲ့ တွေ့ဆုံမယ်။ ကျွန်တော် သေခဲ့ပေမယ့် ယခု အသက်ရှင်လာပြီ—မိခင်၏ ကုသိုလ်အာနုဘော်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ သင်္ကရ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့်လည်းကောင်း»။

Verse 33

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसहितायां धुश्मेशज्योतिर्लिंगोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သရီ ရှိဝ မဟာပုရာဏ» ၏ စတုတ္ထပိုင်းဖြစ်သော «ကိုဋိရုဒ္ရ သံဟိတာ» တွင် «ဓုရှ္မေရှ ဂျျိုတိရ္လင်္ဂ ပေါ်ထွန်းခြင်း၏ မဟိမကို ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အခန်း သုံးဆယ်သုံး ပြီးဆုံး၏။

Verse 34

एतस्मिन्समये तत्र स्वाविरासीच्छिवो द्रुतम् । ज्योतिरूपो महेशश्च संतुष्टः प्रत्युवाच ह

ထိုအချိန်တည်းက ထိုနေရာ၌ ရှီဝဘုရားသည် လျင်မြန်စွာ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ မဟေရှဝရ မဟာသခင်သည် တောက်ပသော အလင်းရောင်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်လာကာ စိတ်တော်ပျော်ရွှင်၍ ပြန်လည် မိန့်ကြားတော်မူ၏။

Verse 35

शिव उवाच । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि दुष्टया मारितो ह्ययम् । एनां च मारयिष्यामि त्रिशूलेन वरानने

သျှီဝက မိန့်တော်မူ၏။ "ငါသည် ကျေနပ်အားရမိ၏။ သင်အလိုရှိရာ ဆုကို တောင်းလော့။ ဤသူသည် ထိုယုတ်မာသော မိန်းမ၏ သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်မှာ မှန်ပေ၏။ အို လှပသော မျက်နှာရှိသူ၊ ငါသည်လည်း ထိုမိန်းမကို သုံးဂွလှံ (Trident) ဖြင့် သတ်မည်။"

Verse 36

सूत उवाच । पुरा तदा वरं वव्रे सुप्रणम्य शिवं नता । रक्षणीया त्वया नाथ सुदेहेयं स्वसा मम

သုတက ပြောသည်။ အတိတ်ကာလ၌ ထိုအခါ နမော်နမတ်ဖြင့် ရှိဝကို အလွန်အမင်း ဦးညွတ်ပျပ်ဝပ်ကာ ကောင်းချီးတစ်ပါးကို တောင်းလျှောက်하였다။ «အို သခင်ရှင်၊ ကျွန်မ၏ အစ်မ/ညီမ စုဒေဟာကို သင်၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ထိန်းသိမ်းပေးပါ» ဟု ဆို၏။

Verse 37

शिव उवाच । अपकारः कृतस्तस्यामुपकारः कथं त्वया । क्रियते हननीया च सुदेहा दुष्टकारिणी

ရှိဝက မိန့်တော်မူသည်။ «သူမက သင့်ကို အန္တရာယ်ပြုခဲ့သည်—ထိုသို့ဖြစ်လျက် သင်က ဘယ်လိုကောင်းမှု ပြန်လုပ်နိုင်သနည်း။ စုဒေဟာသည် ဆိုးယုတ်သော အမှုကို ပြုသူဖြစ်၍ သတ်ပစ်သင့်သူပင်» ဟု မိန့်၏။

Verse 38

घुश्मोवाच । तव दर्शनमात्रेण पातकं नैव तिष्ठति । इदानीं त्वां च वै दृष्ट्वा तत्पापं भस्मतां व्रजेत्

ဂုရှမာက ပြောသည်။ «သင်၏ ဒರ್ಶನတော်တစ်ခါတည်းဖြင့်ပင် အပြစ်သည် မတည်နိုင်ပါ။ ယခု သင်ကို မြင်တွေ့ပြီးနောက် ထိုအပြစ်သည် ပြာဖြစ်သွားလိမ့်မည်» ဟု ဆို၏။

Verse 39

अपकारेषु यश्चैव ह्युपकारं करोति च । तस्य दर्शनमात्रेण पापं दूरतरं व्रजेत्

အန္တရာယ်ပြုသူများအပေါ်တောင် ကောင်းမှုဖြင့် ပြန်လည်ကူညီပေးသူရှိလျှင် ထိုသူကို မြင်ရုံတင်ပင် အပြစ်သည် ဝေးဝေးသို့ ထွက်ခွာသွား၏။

Verse 40

इति श्रुतं मया देव भगवद्वाक्यमद्भुतम् । तस्माच्चैवं कृतं येन क्रियतां च सदाशिव

«အို ဒေဝ၊ အရှင်ဘဂဝန်၏ အံ့ဩဖွယ် ဝစနကို ကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ပါပြီ။ ထို့ကြောင့် အို စဒါရှီဝ၊ သင်ကြေညာသကဲ့သို့ ထိုအရာကို သင့်လျော်စွာ ဆောင်ရွက်စေပါ»။

Verse 41

सूत उवाच । इत्युक्तस्तु तया तत्र प्रसन्नोऽत्यभवत्पुनः । महेश्वरः कृपासिंधुः समूचे भक्तवत्सलः

စူတက ပြော၏—ထိုနေရာ၌ သူမက ထိုသို့ လျှောက်ထားသော် မဟာဒေဝသည် ထပ်မံ၍ အလွန်ပင် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူ၏။ မဟေရှဝရသည် ကရုဏာပင်လယ်၊ ဘက္တတို့ကို ချစ်မြတ်နိုးကာ ကာကွယ်တော်မူသူ ဖြစ်၏။

Verse 42

शिव उवाच । अन्यद्वरं ब्रूहि घुश्मे ददामि च हितं तव । त्वद्भक्त्या सुप्रसन्नोऽस्मि निर्विकारस्वभावतः

ရှီဝက မိန့်တော်မူ၏—«အို ဂုရှ္မာ၊ အခြားသော ဝရကို တောင်းလော့။ သင်အတွက် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသော အရာကို ငါ ပေးမည်။ သင်၏ ဘက္တိကြောင့် ငါ အလွန်ပင် ကျေနပ်တော်မူ၏။ ငါ၏ သဘာဝအရ ငါသည် ပြောင်းလဲမှုနှင့် ချို့ယွင်းမှုကင်းစင်၏»။

Verse 43

सूत उवाच । सोवाच तद्वचश्श्रुत्वा यदि देयो वरस्त्वया । लोकानां चैव रक्षार्थमत्र स्थेयं मदाख्यया

စူတက ပြော၏—ထိုစကားကို ကြားနာပြီးနောက် သူက လျှောက်၏—«သင်က ဝရပေးမည်ဆိုလျှင်၊ လောကတို့ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဤနေရာ၌ ကျွန်ုပ်၏ နာမဖြင့် တည်နေပါစေ»။

Verse 44

तदोवाच शिवस्तत्र सुप्रसन्नो महेश्वरः । स्थास्येऽत्र तव नाम्नाहं घुश्मेशाख्यस्सुखप्रदः

ထို့နောက် အလွန်ကြည်နူးတော်မူသော မဟာဣශ්ဝရ ရှိဝဘုရားသည် ထိုနေရာ၌ မိန့်တော်မူသည်— «ဤနေရာ၌ ငါသည် သင်၏နာမကို ခံယူ၍ ‘ဂုရှ္မေရှ’ ဟူသောနာမဖြင့် တည်နေမည်၊ သုခနှင့် ဓမ္မသုခကို ပေးတော်မူမည်»။

Verse 45

घुश्मेशाख्यं सुप्रसिद्धं लिंगं मे जायतां शुभम् । इदं सरस्तु लिंगानामालयं जायतां सदा

«ကျွန်ုပ်၏ မင်္ဂလာရှိသော လိင်္ဂသည် ‘ဃုရှ္မေရှ’ ဟူသော နာမဖြင့် အထင်ကရ ကျော်ကြားပါစေ။ ထို့ပြင် ဤသန့်ရှင်းသော ရေကန်သည် လိင်္ဂတို့၏ နေရာအိမ်ရာအဖြစ် အစဉ်တည်ရှိပါစေ»။

Verse 46

तस्माच्छिवालयं नाम प्रसिद्धं भुवनत्रये । सर्वकामप्रदं ह्येतद्दर्शनात्स्यात्सदा सरः

ထို့ကြောင့် ‘ရှီဝါလယ’ ဟူသော သန့်ရှင်းရာဌာနသည် လောကသုံးပါးလုံးတွင် ကျော်ကြား၏။ အမှန်တကယ် ဤနေရာသည် ဆန္ဒအလုံးစုံကို ပေးတတ်ပြီး၊ ဤရေကန်ကို မျက်မြင်မြင်ရုံဖြင့်ပင် အစဉ်မင်္ဂလာရှိကာ ကောင်းချီးမင်္ဂလာကို ရရှိ၏။

Verse 47

तव वंशे शतं चैकं पुरुषावधि सुव्रते । ईदृशाः पुत्रकाः श्रेष्ठा भविष्यंति न संशयः

အို သီလဝတ်ကောင်းမြတ်သူ၊ သင်၏ မျိုးရိုးတွင် အဆက်ဆက် ယောက်ျားတစ်ရာတစ်ယောက် (၁၀၁) ထိ ရှိလာမည်။ ထိုသို့ မြတ်နိုးဖွယ် သားတော်များ အမှန်တကယ် မွေးဖွားလာမည်မှာ သံသယမရှိ။

Verse 48

सुस्त्रीकास्सुधनाश्चैव स्वायुष्याश्च विचक्षणाः । विद्यावंतो ह्युदाराश्च भुक्तिमुक्तिफलाप्तये

သူတို့သည် သီလကောင်းသော ဇနီးကို ရရှိ၍ ဥစ္စာဓနပြည့်စုံ၊ အသက်ရှည်၍ အမြင်ကောင်းသိမြင်တတ်ကြမည်။ ပညာရှိ၍ မြတ်နိုးသဘောရှိကာ ဘုက္တိ (လောကီပျော်ရွှင်မှု) နှင့် မုက္တိ (လွတ်မြောက်မှု) ၏ အကျိုးကို ရရှိစေရန် ဖြစ်သည်။

Verse 49

शतमेकोत्तरं चैव भविष्यंति गुणाधिकाः । ईदृशो वंशविस्तारो भविष्यति सुशोभनः

အမှန်တကယ်ပင် ဂုဏ်သတ္တိမြင့်မားသော မျိုးဆက်တစ်ရာတစ်ယောက် ပေါ်ထွန်းလာမည်။ ထို့ကြောင့် ဤမျိုးရိုးသည် လှပတင့်တယ်၍ ထင်ရှားစွာ တိုးပွားကျယ်ပြန့်မည်။

Verse 50

सूत उवाच । इत्युक्त्वा च शिवस्तत्र लिंगरूपोऽभवत्तदा । घुश्मेशो नाम विख्यातः सरश्चैव शिवालयम्

စူတက ပြောသည်။ ထိုသို့ မိန့်ဆိုပြီးနောက် ရှီဝသည် ထိုနေရာ၌ လင်္ဂရূপဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သူသည် «ဂုရှ္မေရှ» ဟူသော နာမဖြင့် ကျော်ကြားလာပြီး၊ ထိုသန့်ရှင်းသော ရေကန်လည်း «ရှီဝာလယ»—ရှီဝ၏ အိမ်တော်—ဟူ၍ ထင်ရှားလာ၏။

Verse 51

सुधर्मा स च घुश्मा च सुदेहा च समागताः । प्रदक्षिणं शिवस्याशु शतमेकोत्तरं दधुः

ထို့နောက် စုဓမ္မာ၊ ဂုရှ္မာ နှင့် စုဒေဟာ တို့ စုဝေးလာကြပြီး၊ ချက်ချင်းပင် အရှင်ရှီဝကို သဒ္ဓါဖြင့် တစ်ရာတစ်ကြိမ် (၁၀၁) ပတ်လည် လှည့်လည်ပူဇော် (ပရဒက္ခိဏာ) ပြုကြလေ၏။

Verse 52

पूजां कृत्वा महेशस्य मिलित्वा च परस्परम् । हित्वा चांतर्मलं तत्र लेभिरे परमं सुखम्

မဟေရှာကို ပူဇော်ကန်တော့ပြီး အချင်းချင်း သဟဇာတဖြင့် တွေ့ဆုံညီညွတ်ကြကာ အတွင်းမလင်ကို ထိုနေရာ၌ပင် စွန့်ပယ်၍ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အာနန္ဒကို ရရှိကြ၏။

Verse 53

पुत्रं दृष्ट्वा सुदेहा सा जीवितं लज्जिताभवत् । तौ क्षमाप्याचरद्विप्रा निजपापापहं व्रतम्

သားကိုမြင်သော် ဗြာဟ္မဏမိန်းမ စုဒေဟာသည် မိမိအသက်ရှင်ခြင်းကိုပင် ရှက်ကြောက်လာ၏။ ထိုနှစ်ဦးထံ ခွင့်လွှတ်မှုတောင်းပြီးနောက် မိမိအပြစ်ကိုဖျက်သည့် ဝရတကို ဆောင်ရွက်လေ၏။

Verse 54

घुश्मेशाख्यमिदं लिंगमित्थं जातं मुनीश्वराः । तं दृष्ट्वा पूजयित्वा हि सुखं संवर्द्धते सदा

အို မုနိအရှင်တို့၊ ဤလိင်္ဂသည် ထိုသို့ဖြစ်ပေါ်လာ၍ “ဃုရှ္မေရှ” ဟု အမည်ရလေ၏။ ၎င်းကို မြင်ရုံနှင့်ပင် ထို့နောက် ပူဇော်ကန်တော့လျှင် ကောင်းကျိုးနှင့် ချမ်းသာသည် အစဉ်တိုးပွား၏။

Verse 55

इति वश्च समाख्याता ज्योतिर्लिंगावली मया । द्वादशप्रमिता सर्वकामदा भुक्ति मुक्तिदा

ဤသို့ဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် သင်တို့အား ဂျျိုတိရလင်္ဂ (Jyotirliṅga) သန့်ရှင်းသော အစဉ်အလာကို ပြောကြားပြီးပြီ—အရေအတွက် ဒွါဒశ (၁၂) ပါးဖြစ်၍၊ သင့်လျော်သော ဆန္ဒအားလုံးကို ပြည့်စုံစေကာ၊ ဘုက္တိ (လောကီအကျိုး) နှင့် မုက္တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကိုလည်း ပေးတော်မူ၏။

Verse 56

एतज्ज्योतिर्लिंगकथां यः पठेच्छृणुयादपि । मुच्यते सर्वपापेभ्यो भुक्तिं मुक्तिं च विंदति

ဤ ဂျျိုတိရလင်္ဂ (Jyotirliṅga) အကြောင်းအရာကို ဖတ်ရွတ်သူ သို့မဟုတ် ကြားနာသူတစ်ဦးတစ်ယောက်မဆို၊ အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်ကာ၊ သီဝ (Śiva) အမြင့်ဆုံး ပတိ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ဘုက္တိ (လောကီအကျိုး) နှင့် မုက္တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိလိမ့်မည်။

Frequently Asked Questions

A household conflict narrative: the elder wife’s envy intensifies as the younger wife’s childbirth and the son’s marriage bring praise and status; the chapter uses this social event to argue that inner vices (especially jealousy) are spiritually destructive, while humility and restraint preserve dharma.

The ‘burning heart’ imagery functions as a diagnostic symbol for antaḥkaraṇa-impurity (malā): envy is portrayed as an inner fire that consumes merit. Conversely, Ghuśmā’s non-possessive speech symbolizes anāsakti—detachment within relationship—which is treated as a subtle form of sādhanā in the gṛhastha sphere.

In the provided verses, no explicit Śiva/Gaurī form-name is foregrounded; the chapter operates through ethical narration that implicitly supports Śaiva soteriology (purification leading to grace), rather than iconographic description of a particular divine manifestation.