Rig Veda 9.45.5: Mandala 9, Sukta 45, Mantra 5

Sukta 9.45

Rishi: Ascription varies; verify RV 9.45.1 in Anukramaṇī.

Devata: Soma Pavamāna (Indu, the purified Soma)

Chandas: To be verified for RV 9.45.1.

Samhita Patha (Devanagari)

समी सखायो अस्वरन्वने क्रीळन्तमत्यविम् । इन्दुं नावा अनूषत ॥

Transliteration

samī́ sakhā́yo asvaran váne krī́ḷantam átyavim | índuṁ nā́vā anūṣata ||

Translation

Together the comrades sounded forth, hailing the Indu in the inner forest—him who plays beyond the sheep-like tamas; as boats they bore him onward (over the currents of becoming).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• समी: together; in company
• समी: Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण/देश-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग) + इ (अव्ययीभाव) → समी

• सखा॑यः: companions, friends
• सखा॑यः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सखि- (प्रातिपदिक)

• अस्वरन्: they sounded/sang
• अस्वरन्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्वर् (धातु; ‘स्वरति/स्वर्’ = ध्वनिते, गायत्/स्तौति)

• वने: in the wood/forest
• वने: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वन- (प्रातिपदिक)

• क्रीळन्तम्: playing, sporting
• क्रीळन्तम्: Karma (विशेष्यः इन्दुम्) / कर्मणि विशेषण
• Type: Participle (Adjective) / Kṛdanta
• Root: क्रीळ् (धातु) → क्रीळन्त् (वर्तमान कृदन्त, शतृ)

• अत्यविम्: the ‘over-ewe’ (a Vedic epithet; swift/overflowing one)
• अत्यविम्: Karma (क्रीळन्तम् इत्यस्य सह-विशेषण; ‘अत्यविम्’ = ‘अत्यव्या सह/अत्यव्या-रूपेण’ इति वैदिक प्रयोगः)
• Type: Noun (compound) / Adjective used substantively
• Root: अति (उपसर्ग/पूर्वपद) + अवि- (प्रातिपदिक ‘sheep/ewe’) → अत्यवि-

• इन्दुम्: Indu (Soma), the drop
• इन्दुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्दु- (प्रातिपदिक; सोमः)

• नावा: with a boat; by boat
• नावा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: नौ- (प्रातिपदिक) → नावा (इन्स्ट्रु. एक.)

• अनूषत: they praised/celebrated (him)
• अनूषत: Kriyā (द्वितीया क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच्/उष्? (वैदिक धातु: अनु + वच्/उष् ‘to praise/utter’; परम्परया: अनु + वच् → अनुवोचत्/अनूषत् वैदिक रूप)