Rig Veda 7.6.2: Mandala 7, Sukta 6, Mantra 2

Sukta 7.6

Rishi: Vasiṣṭha (Vāsiṣṭha tradition for Maṇḍala 7; specific attribution within 7.6 not provided in input)

Devata: Agni (Purandara aspect emphasized)

Chandas: Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)

Samhita Patha (Devanagari)

कविं केतुं धासिं भानुमद्रेर्हिन्वन्ति शं राज्यं रोदस्योः । पुरंदरस्य गीर्भिरा विवासेऽग्नेर्व्रतानि पूर्व्या महानि ॥

Transliteration

kavím ketúṃ dhā́sīm bhā́num ádreḥ hinvánti śáṃ rā́jyaṃ ródasyoḥ | purandaráṣya gī́rbhir ā́ vivāse ’gnér vratā́ni pū́rvyā mahā́ni ||

Translation

They impel the seer, the sign, the support, the radiant flame—born from the stone—toward the blissful sovereignty of the two worlds. With my hymns I serve the Fort-splitter; I awaken Agni’s ancient and mighty laws—so the inner kingdom may stand in right order.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कविम्: the sage/poet (Agni)
• कविम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक) < √कु/कव् (कवने/क्रान्तौ; व्युत्पत्तिः अनिश्चित)

• केतुम्: the banner; sign; radiance
• केतुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• धासिम्: the nourisher/support; (ritual) sustenance
• धासिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धासि (प्रातिपदिक; ‘पोषक/धारक/आहार’—वेदिक)

• भानुम्: the shining light; beam
• भानुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)

• अद्रेः: of the stone/rock (pressing-stone; mountain)
• अद्रेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• हिन्वन्ति: they impel/drive on
• हिन्वन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हिन्व् (प्रेरणे/चोदने)

• शम्: auspiciously; for welfare
• शम्: विशेषण-भाव (क्रियाविशेषण) / प्रयोजन
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय; ‘कल्याणम्/शान्तिः’)

• राज्यम्: sovereignty; kingship
• राज्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)

• रोदस्योः: of the two worlds (heaven and earth)
• रोदस्योः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-शब्दः ‘द्यावापृथिवी’)

• पुरंदरस्य: of the fort-destroyer (Indra)
• पुरंदरस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun (epithet)
• Root: पुरंदर (प्रातिपदिक; ‘पुरं-दर’ = fort-destroyer; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• गीर्भिः: with hymns/voices
• गीर्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: गीर् (प्रातिपदिक; ‘वाक्/स्तुति’)

• आ: towards; unto
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• विवासे: I worship/revere
• विवासे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वस् (निवासे/उपसेवायाम्) → विवास् (वेदिक: ‘पूजयति/उपासते’)

• अग्नेः: of Agni
• अग्नेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• व्रतानि: vows; ordinances; sacred laws
• व्रतानि: कर्म (विवासे) / विषय
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• पूर्व्या: ancient; former
• पूर्व्या: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (प्रातिपदिक; ‘पूर्व’ से व्युत्पन्न)

• महानि: great
• महानि: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक; बहुवचन-रूप ‘महानि’)