Rig Veda 5.2.8: Mandala 5, Sukta 2, Mantra 8

Sukta 5.2

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 5.2)

Devata: Agni (with Indra as supporting power of vision/knowledge)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

हृणीयमानो अप हि मदैयेः प्र मे देवानां व्रतपा उवाच । इन्द्रो विद्वाँ अनु हि त्वा चचक्ष तेनाहमग्ने अनुशिष्ट आगाम् ॥

Transliteration

hṛṇīyamāno ápa hí mád aiye prā́ me devā́nāṃ vratapā́ uvāca | índro vidvā́n ánu hí tvā cacakṣa ténā́ham agne ánuśiṣṭa ā́gām ||

Translation

Ashamed, I have turned away from my own intoxication; the guardian of the gods’ law has spoken forth to me. Indra the Knower has indeed observed you; guided by that seeing, O Agni, I come here instructed.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हृणीयमानः: being ashamed/indignant; shrinking back
• हृणीयमानः: कर्तृ (वाक्यस्य कर्ता) अथवा विशेषणम् (इन्द्रस्य)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: हृणी (धातु: हृणी/हृण् ‘लज्जा/क्रोध/असूया’ → हृणीयते) अथवा प्रातिपदिक: हृणीयमान-

• अप: away, off
• अप: क्रियाविशेषण/उपसर्ग (वियोग/अपसारणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/निपात)

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध/हेतु-बोधक निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• मदैयेः: from intoxication/exhilaration (from the drunken pride)
• मदैयेः: अपादान (अप ‘away’ इत्यस्य) / हेतौ
• Type: Noun (abstract/collective)
• Root: मद (प्रातिपदिक) + अय (तद्धित: -अय) → मदाय/मदैय-

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण/उपसर्ग (प्रकर्ष/प्रारम्भ)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• मे: to me / for me
• मे: सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for me; of me) प्रसङ्गानुसार
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• व्रतपाः: the guardian of sacred law/ordinance
• व्रतपाः: कर्तृ (उवाच इत्यस्य)
• Type: Noun (agent)
• Root: व्रतपा (व्रत + पा ‘पालन/रक्षण’)

• उवाच: said, spoke
• उवाच: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ (विद्वान्/चचक्ष इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्तृ-विशेषणम् (इन्द्रस्य)
• Type: Participle (perfect/possessive)
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अनु: after, along, according to
• अनु: क्रियाविशेषण/उपसर्ग (अनुगमन/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• हि: indeed
• हि: सम्बन्ध/हेतु-बोधक निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (चचक्ष इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• चचक्ष: observed, beheld, took note
• चचक्ष: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चक्ष् (धातु ‘देखना/ध्यान देना’)

• तेन: by that; therefore
• तेन: करण (means: ‘by that/therefore’)
• Type: Pronoun (instrumental)
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ (आगाम् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अनुशिष्टः: instructed, directed
• अनुशिष्टः: कर्तृ-विशेषणम् (अहम्)
• Type: Participle (past passive)
• Root: अनु + शास् (धातु ‘शासन/उपदेश’) → अनुशिष्ट (कृदन्त)

• आगाम्: I came, I approached
• आगाम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)