HomeRig VedaMandala 1Sukta 125Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.125

Rishi: Attribution varies by Anukramaṇī for RV 1.125
Devata: Dakṣiṇā (personified power of the gift); waters/rivers as supporting imagery
Chandas: Triṣṭubh (probable)

नाकस्य पृष्ठे अधि तिष्ठति श्रितो यः पृणाति स ह देवेषु गच्छति । तस्मा आपो घृतमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा ॥

नाक॑स्य पृ॒ष्ठे अधि॑ तिष्ठति श्रि॒तो यः पृ॒णाति॒ स ह॑ दे॒वेषु॑ गच्छति । तस्मा॒ आपो॑ घृ॒तम॑र्षन्ति॒ सिन्ध॑व॒स्तस्मा॑ इ॒यं दक्षि॑णा पिन्वते॒ सदा॑ ॥

nā́kasya pṛṣṭhé ádhi tiṣṭhati śritó yáḥ pṛṇā́ti sá ha devéṣu gacchati | tásmā ā́po ghṛtám arṣanti síndhavas tásmā iyáṃ dakṣiṇā́ pinvate sádā ||

He who fills and fulfils stands supported on the summit of heaven; indeed he goes among the gods. To him the waters pour clarified light, the rivers stream it; to him this Dakṣiṇā ever swells with increase.

नाक॑स्य । पृ॒ष्ठे । अधि॑ । ति॒ष्ठ॒ति॒ । श्रि॒तः । यः । पृ॒णाति॑ । सः । ह॒ । दे॒वेषु॑ । ग॒च्छ॒ति॒ । तस्मै॑ । आपः॑ । घृ॒तम् । अ॒र्ष॒न्ति॒ । सिन्ध॑वः । तस्मै॑ । इ॒यम् । दक्षि॑णा । पि॒न्व॒ते॒ । सदा॑ ॥नाकस्य । पृष्ठे । अधि । तिष्ठति । श्रितः । यः । पृणाति । सः । ह । देवेषु । गच्छति । तस्मै । आपः । घृतम् । अर्षन्ति । सिन्धवः । तस्मै । इयम् । दक्षिणा । पिन्वते । सदा ॥nākasya | pṛṣṭhe | adhi | tiṣṭhati | śritaḥ | yaḥ | pṛṇāti | saḥ | ha | deveṣu | gacchati | tasmai | āpaḥ | ghṛtam | arṣanti | sindhavaḥ | tasmai | iyam | dakṣiṇā | pinvate | sadā

नाकस्यof heaven / of the firmament
नाकस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनाका- (प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back / on the surface
पृष्ठे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ- (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
अधिकरण-निर्देशक (preverb/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
तिष्ठतिstands
तिष्ठति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
श्रितःresting (on), supported
श्रितः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootश्रि (धातु) → श्रित (कृदन्त)
यःwho
यः:
कर्ता
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पृणातिfills, makes full
पृणाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (धातु; ‘पूरणे’)
सःhe
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed
:
(निपात; अर्थ-प्रबलक)
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
गच्छतिgoes
गच्छति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आपःwaters
आपः:
कर्ता
TypeNoun
Rootआप्/अप्- (प्रातिपदिक; ‘जल’)
घृतम्ghee
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत- (प्रातिपदिक)
अर्षन्तिflow
अर्षन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootऋष्/अर्ष् (धातु; ‘गत्यर्थ/प्रवाहे’)
सिन्धवःrivers, streams
सिन्धवः:
कर्ता (आपः-समन्वयेन)
TypeNoun
Rootसिन्धु- (प्रातिपदिक)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इयम्this
इयम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दक्षिणाthe sacrificial fee (dakṣiṇā)
दक्षिणा:
कर्ता
TypeNoun
Rootदक्षिणा- (प्रातिपदिक)
पिन्वतेswells, prospers
पिन्वते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपिव्/पिन्व् (धातु; ‘प्रीणने/वर्धने’)
सदाalways
सदा:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)