Sarga 30
शार्दूलचरवृत्तान्तः (Saardula’s Spy-Report on Rama’s Camp and the Vanara Host)
युद्धकाण्ड
ဤသရဂ၌ စုံစမ်းထောက်လှမ်းသတင်းမှ အကြံပေးညှိနှိုင်းမှုသို့ ဆက်စပ်စီးဆင်းသည့် အစီအစဉ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ လင်္ကာ၏ စုံစမ်းသူများက ရာဃဝ (ရာမ) သည် စုဝေလတောင်ပေါ်တွင် “မလှုပ်မယှက်” သော စစ်တပ်ကြီးနှင့် စခန်းချထားကြောင်း သတင်းပို့သည်။ ရာဝဏ မိနစ်ခဏ စိတ်လှုပ်ရှားသွားပြီး မိမိအေးဂျင့် ရှာဒူလကို မေးမြန်းစစ်ဆေးသည်။ ရှာဒူလ၏ ကြောက်ရွံ့သည့် မျက်နှာအမူအရာကပင် ဝါနရတပ်၏ တင်းကျပ်သော လုံခြုံရေးကို သက်သေပြနေသည်။ ရှာဒူလက မိမိဖမ်းမိသည့်အကြောင်း—ချက်ချင်းတွေ့ရှိခြင်း၊ ရိုက်နှက်ခြင်း၊ လူအများရှေ့တွင် လှည့်လည်ပြသခြင်း၊ နောက်ဆုံး လွှတ်ပေးခြင်း—ကို ပြောပြကာ ရာမစခန်း၏ စည်းကမ်းတကျနှင့် ကာကွယ်ရေးကောင်းမွန်မှုကို ထင်ရှားစေသည်။ ထို့နောက် ပင်လယ်ထဲသို့ ကျောက်တုံးကျောက်ခဲများ ဖြည့်သွင်းကာ တံတားလုပ်ငန်း (စေတု) ပြီးစီးပြီးဖြစ်သဖြင့် ရာမသည် လင်္ကာတံခါးဝအနီးတွင် စစ်ရေးအနေအထားဖြင့် တပ်စွဲနေကြောင်း၊ ဝါနရတပ်သည် ဂရုဍ-ဗျူဟာကဲ့သို့ စစ်တန်းစီထားကြောင်း ရှာဒူလက သတင်းပို့သည်။ သူက ရာဝဏအား ရွေးချယ်စရာ နှစ်ခုသာရှိကြောင်း—စီတာကို ပြန်လွှတ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ရာမက မြို့ရိုးသို့ မရောက်မီ စစ်ကို လက်ခံခြင်း—ဟု တိုက်တွန်းသည်။ သို့သော် ရာဝဏက ဘုရားများ ပေါင်းစည်းလာသော်လည်း စီတာကို မပေးမည်ဟု တင်းမာစွာ ငြင်းဆိုပြီး ဝါနရတို့၏ အင်အား၊ မျိုးရိုးနှင့် အရေအတွက်ကို စုံစမ်းစာရင်းအဖြစ် တောင်းဆိုသည်။ ရှာဒူလက စုဂရీవ၊ ဂျာမ္ဘဝန်၊ ဟနုမာန်၊ နီလ၊ အင်္ဂဒ၊ မိုင်န္ဒ၊ ဒွိဝိဒ စသည့် ခေါင်းဆောင်များကို ရေတွက်ဖော်ပြကာ အချို့ကို ဒေဝမျိုးရိုးနှင့် ဆက်စပ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ပြင် တပ်အင်အား၏ မဟာကြီးမားမှု (ဒသကုဋိ) ကို အထူးအလေးပေးပြီး ကျန်အသေးစိတ်များသည် အစီရင်ခံနိုင်သည့် အတိုင်းအတာကို ကျော်လွန်ကြောင်း နိဂုံးချုပ်သည်။ ဤအခန်းသည် စစ်ရေးစာရင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သကဲ့သို့ စည်းကမ်းရှိသော သာသနာဘက်မဟာမိတ်နှင့် အတင်းအကျပ် မာနကြီးသော အာဏာရှင်ဘက်တို့၏ စိတ်ဓာတ်ပုံရိပ်ကိုလည်း ထင်ဟပ်စေသည်။
Shlokas
Verse 1
ततस्तमक्षोभ्यबलंलङ्काधिपतयेचराः ।सुवेलेराघवंशैलेनिविष्टंप्रत्यवेदयन् ।।6.30.1।।
(ငါပြောပြမည်) ရက္ခသတို့သည် ရာဝဏ၏အပေါ် မည်မျှ သစ္စာတည်ကြည်၍ ချစ်ခင်လေးစားကြသနည်း၊ သူ၏ တေဇောဓာတ်အာနုဘော်ကြောင့် မည်သို့ အုပ်ချုပ်ခံကြသနည်း၊ လင်္ကာ၏ ကြီးမားသော စည်းစိမ်ချမ်းသာနှင့် မဟာသမုဒ္ဒရာ၏ ကြောက်မက်ဖွယ် အင်အားကိုလည်း။
Verse 2
चाराणांरावणश्श्रुत्वाप्राप्तंरामंमहाबलम् ।जातोद्वेगोऽभवत्किञ्चिच्छार्दूलंवाक्यमब्रवीत् ।।6.30.2।।
သူ၏ စုံထောက်များထံမှ မဟာဗလရှိသော ရာမသည် တပ်အင်အားကြီးနှင့် ရောက်လာပြီဟု ရာဝဏကြားသိသဖြင့် အနည်းငယ် စိတ်လှုပ်ရှားမငြိမ်မသက် ဖြစ်လာကာ ရှာဒူလအား စကားဆိုလေ၏။
Verse 3
अयथावच्चतेवर्णोदीनश्चासिनिशाचर ।नासिकच्चिदमित्राणांक्रुद्धानांवशमागतः ।।6.30.3।।
အို ညအတွင်း လှည့်လည်သူရေ၊ သင်၏ မျက်နှာအရောင်သည် သင့်တော်သကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ စိတ်ပင်ပန်းသကဲ့သို့ မြင်ရသည်။ ပြောပါ—ဒေါသထွက်နေသော ရန်သူတို့၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်သွားသလား။
Verse 4
इतितेनानुशिष्टस्तुवाचंमन्दमुदीरयत् ।तदाराक्षसशार्दूलंशार्दूलोभयविह्वलः ।।6.30.4।।
ထိုသို့ သူက မေးမြန်းဆုံးမသဖြင့် ကြောက်ရွံ့လှုပ်ရှားနေသော ရှာဒူလသည် ထို ရက္ခသတို့အတွင်း “ကျားသဖွယ်သူ” ထံသို့ အသံပျော့ပျော့ဖြင့် ပြောလေသည်။
Verse 5
नतेचारयितुंशक्याराजन्वानरपुङ्गवाः ।विक्रान्ताबलवन्तश्चराघवेणचरक्षिताः ।।6.30.5।।
အို မင်းကြီး၊ သင်၏ စုံထောက်များသည် ဝါနရခေါင်းဆောင်တို့အကြား သွားလာစိမ့်ဝင်၍ မရနိုင်။ သူတို့သည် ရဲရင့်ခိုင်မာကြပြီး ရာဃဝ၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် ရှိကြသည်။
Verse 6
नापिसम्भाषितुंशक्यास्सम्प्रश्नोऽत्रनलभ्यते ।सर्वतोरक्ष्यतेपन्थावानरैःपर्वतोपमै ।।6.30.6।।
သူတို့နှင့် စကားပြောဆိုခြင်းတောင် မဖြစ်နိုင်၊ ထိုနေရာ၌ မေးမြန်းစုံစမ်းရန်လည်း အခွင့်မရ။ လမ်းကြောင်းအပေါင်းတို့ကို တောင်တန်းကဲ့သို့ ကြီးမားသော ဝါနရတို့က အရပ်ရပ်မှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသည်။
Verse 7
प्रविष्टमात्रेज्ञातोऽहंबलेतस्मिन्नचारिते ।बलाद्गृहीतोरक्षोभिर्बहुधाऽस्मिविचालितः ।।6.30.7।।
ထိုစစ်တပ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ကျွန်ုပ်ကို ရိပ်မိသွားကြသည်။ အစောင့်တို့သည် ကျွန်ုပ်ကို အတင်းအဓမ္မ ဖမ်းဆီးပြီး အကြိမ်ကြိမ် ရိုက်နှက်ပုတ်ခတ်ကြပါသည်။
Verse 8
जानुभिर्मुष्टिभिर्दन्तेस्तलैश्चाभिहतोभृशम् ।परिणीतोऽस्मिहरिभिर्बलवद्भिरमर्षणैः ।।6.30.8।।
ကျွန်ုပ်သည် ဒူးများ၊ လက်သီးများ၊ သွားများ၊ လက်ဝါးများဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ရိုက်နှက်ခြင်းခံရပြီး အမျက်ထွက်နေသော အားကြီးသော မျောက်တို့၏ လှည့်လည်ဆွဲငင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပါသည်။
Verse 9
परिणीयचसर्वत्रनीतोऽहंरामसंसदम् ।रुधिरादिग्धसर्वाङ्गोविह्वलश्चलितेन्द्रियः ।।6.30.9।।
နေရာအနှံ့ လှည့်လည်ပြသပြီးနောက် ကျွန်ုပ်ကို ရာမမင်း၏ ညီလာခံသို့ ခေါ်ဆောင်သွားကြသည်။ ကျွန်ုပ်၏ တကိုယ်လုံးသည် သွေးတို့ဖြင့် လိမ်းကျံနေပြီး စိတ်နှလုံး တုန်လှုပ်ကာ အာရုံများ မတည်မငြိမ် ဖြစ်နေခဲ့ပါသည်။
Verse 10
हरिभिर्वध्यमानश्चयाचमानःकृताञ्जलिः ।राघवेणपरित्रातोजीवामीतियदृच्छया ।।6.30.10।।
သူသည် တပ်အစုအဖွဲ့များ၏ ခွဲခြားမှုနှင့် ယာဉ်ပို့ဆောင်ရေး၏ စီမံတည်ရာကိုလည်း ရှင်းလင်းပြောကြား하였다။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် သစ္စာတရားကို သိမြင်သူ မျောက်အထွဋ်အမြတ်သည် အသေးစိတ် ဆက်လက်နိဒါန်းပြုလေ၏။
Verse 11
एषशैलैश्शिलाभिश्चपूरयित्वामहार्णवम् ।द्वारमाश्रित्यलङ्कायारामस्तिष्ठतिसायुधः ।।6.30.11।।
မဟာသမုဒ္ဒရာကို ကျောက်တုံးကြီးငယ်များဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပြီးနောက် ရာမသည် လက်နက်စုံလင်၍ အဆင်သင့်ဖြင့် လင်္ကာ၏ တံခါးဝ၌ ရပ်တည်လျက်ရှိ၏။
Verse 12
गरुडव्यूहमास्थायसर्वतोहरिभिर्वृतः ।मांविसृज्यमहातेजालङ्कामेवाभिवर्तते ।।6.30.12।।
‘ဂရုဍ’ ဟုခေါ်သော စစ်တန်းစီပုံကို ချမှတ်ကာ အရပ်ရပ်မှ ဝါနရတပ်များက ဝိုင်းရံလျက်၊ မဟာတေဇရှိသူသည်—ငါ့ကို လွှတ်ပြီးနောက်—လင်္ကာသို့ တိုက်ရိုက် ချီတက်လေ၏။
Verse 13
पुराप्राकारमायातिक्षिप्रमेकतरंकुरु ।सीतांवास्मैप्रयच्छाशुयुद्धंवाप्रदीयताम् ।।6.30.13।।
သူက တံတိုင်းအနီး မရောက်မီ အမြန်ဆုံး တစ်ခုလုပ်လော့—သီတာဒေဝီကို ချက်ချင်း ပြန်ပေးလော့၊ မဟုတ်လျှင် စစ်ပွဲကို ပေးအပ်လော့။
Verse 14
मनसातंतदाप्रेक्ष्यतच्छ्रुत्वाराक्षसाधिपः ।शार्दूलंसुमहद्वाक्यमथोवाचसरावणः ।।6.30.14।।
ထိုစကားကို ကြားပြီး စိတ်တွင် ချိန်ဆကာ ရက္ခသတို့၏ အဓိပတိ ရာဝဏသည် ရှာဓူလအား အလေးအနက်ရှိသော အဖြေစကားဖြင့် ပြန်လည်မိန့်ကြား하였다။
Verse 15
यदिमांप्रतियुध्येरन्देवगन्धर्वदानवाः ।नैवसीतांप्रदास्यामिसर्वलोकभयादपि ।।6.30.15।।
ဒေဝတား၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ဒာနဝတို့က ငါ့ကို တိုက်ခိုက်လာသော်လည်း၊ လောကအပေါင်း၏ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်စေကာမူ သီတာဒေဝီကို ငါ မပြန်ပေးနိုင်။
Verse 16
एवमुक्त्वामहातेजारावणःपुनरब्रवीत् ।चरिताभवतासेनाकेऽत्रशूराःप्लवङ्गमाः ।।6.30.16।।
ဤသို့ မိန့်ပြီးနောက် တေဇာဓာတ်ကြီးသော ရာဝဏသည် ထပ်မံမိန့်တော်မူသည်—“သူတို့တပ်အတွင်း လှည့်လည်ကြည့်ရှုလာသူ၊ ဤနေရာရှိ ပလဝင်္ဂမ ဝါနရတို့အနက် မည်သူတို့က သတ္တိရှင်များနည်း?”
Verse 17
कीदृशा: किंप्रभा: सौम्यवानरायेदुरासदाः ।कस्यपुत्राश्चपौत्राश्चतत्त्वमाख्याहिराक्षस:।। 6.30.17।।
“အေးမြသဘောရှိသူ၊ ရင်ဆိုင်ရန်ခက်ခဲသော ဝါနရစစ်သူရဲတို့သည် မည်သို့သောသူများနည်း—အင်အားနှင့် တေဇာရောင်ခြည် မည်သို့ရှိသနည်း။ သူတို့သည် မည်သူ၏ သားများ၊ မြေးများနည်း။ အို ရက္ခသ၊ အမှန်တရားကို ငါ့အား ပြောကြားလော့။”
Verse 18
तथात्रप्रतिपत्स्यामिज्ञात्वातेषांबलाबलम् ।अवश्यंबलसङ् ख्यानंकर्तव्यंयुद्धमिच्छताम् ।।6.30.18।।
သူတို့၏ အင်အားနှင့် အားနည်းချက်တို့ကို သိမြင်ပြီးမှသာ ဤနေရာ၌ မည်သို့ပြုရမည်ကို ငါ ဆုံးဖြတ်မည်။ စစ်ကို လိုလားသူတို့အတွက် တပ်အင်အားနှင့် အရေအတွက်ကို ခန့်မှန်းစိစစ်ခြင်းသည် မဖြစ်မနေ လိုအပ်သည်။
Verse 19
अथैवमुक्तश्शार्दूलोरावणेनोत्तमश्चरः ।इदंवचनमारेभेवक्तुंरावणसन्निधौ ।।6.30.19।।
ရావဏက ထိုသို့ မိန့်ကြားသဖြင့် အထူးကောင်းမြတ်သော စုံထောက် သာဒူလာသည် ရாவဏ၏ ရှေ့မှောက်၌ ဤစကားများကို စတင်ပြောကြားလေသည်။
Verse 20
अथर्क्षरजसःपुत्रोयुधिराजासुदुर्जयः ।गद्गदस्याथपुत्त्रोऽत्रजाम्बवानितिविश्रुतः ।।6.30.20।।
ထို့နောက် (သူက) ဆိုသည်မှာ— ဥက္ခရာဇာ၏ သားတော်ဖြစ်သော မင်းသည် စစ်မြေပြင်၌ အလွန်တရာ အနိုင်ယူရန် ခက်ခဲသူ ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ဤနေရာ၌လည်း ဂဒ္ဂဒ၏ သားတော်၊ “ဇမ္ဗဝန်” ဟူ၍ ကျော်ကြားသူ ရှိ၏။
Verse 21
गद्गदस्यैवपुत्त्रोऽन्योगुरुपुत्र: शतक्रतोः ।कदनंयस्यपुत्रेणकृतमेकेनरक्षसाम् ।।6.30.21।।
ဤနေရာ၌ ဂဒ္ဂဒ၏ သားတော် အခြားတစ်ဦးလည်း ရှိသည်— “ဂုရု၏ သား” ဟူသူနှင့် (တဖန်) သတကရတု၏ (သား) ဖြစ်၏။ သူ၏ သားတော်တစ်ဦးတည်းဖြင့်ပင် ရက္ခသတို့အပေါ် အကြီးအကျယ် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့၏။
Verse 22
सुषेणश्चापिधर्मात्मापुत्रोधर्मस्यवीर्यवान् ।सौम्यस्सोमात्मजश्चात्रराजन् दधिमुखःकपिः ।।6.30.22।।
ဤနေရာ၌လည်း သုရှေဏ ရှိသည်—ဓမ္မကို စိတ်၌ထားသူ၊ အင်အားကြီးသူ—ဓမ္မ၏ သားတော်ဟု ဆိုကြ၏။ ထို့ပြင် မင်းကြီးရေ၊ ဤနေရာ၌လည်း စောမ (လ) မှ မွေးဖွားသော နူးညံ့သိမ်မွေ့သည့် မျောက် ဒဓိမုခာ ရှိ၏။
Verse 23
सुमुखोदुर्मुखश्चात्रवेगदर्शीचवानरः ।मृत्युर्वानररूपेणनूनंसृष्टस्स्वयम्भुवा ।।6.30.23।।
ဤနေရာတွင် စုမုခ၊ ဒုရ္မုခ နှင့် ဝါနရ ဝေဂဒർശီ တို့ရှိကြသည်။ အမှန်တကယ်ပင် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာ (Svayambhū) သည် ဝါနရစစ်သူရဲတို့၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် မရဏကိုပင် ဖန်ဆင်းထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 24
पुत्त्रोहुतवहस्याथनीलस्सेनापतिस्स्वयम् ।अनिलस्यचपुत्त्रोऽत्रहनूमानितिविश्रुतः ।।6.30.24।।
ဤသူသည် ဟုတဝဟ (အဂ္ဂနီ) ၏သား နီလ ဖြစ်၍ ကိုယ်တိုင် စစ်တပ်မူးချုပ် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဤနေရာတွင် အနိလ (ဝါယု) ၏သားဟု ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဟနုမာန်လည်း ရှိသည်။
Verse 25
नप्ताशक्रस्यदुर्धर्षोबलवानङ्गदोयुवा ।मैन्दश्चद्विविदश्चोभौबलिनावश्विसम्भवौ ।।6.30.25।।पुत्त्रावैवस्वतस्यात्रपञ्चकालान्तकोपमाः ।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।।6.30.26।।दशवानरकोट्यश्चशूराणांयुद्धकाङ्क्षिणाम् ।श्रीमतांदेवपुत्त्राणांशेषंनाख्यातुमुत्सहे ।।6.30.27।।
လူငယ် အင်္ဂဒ—ရှကရ (အိန္ဒြာ) ၏မြေး—အလွန်တန်ခိုးကြီး၍ မတားဆီးနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ မိုင်န္ဒ နှင့် ဒွိဝိဒ တို့နှစ်ဦးလည်း အားကြီးကာ အရှွင်နီတို့မှ မွေးဖွားသော အမွှာသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဤနေရာတွင် ဝိုင်ဝသွတ (ယမ) ၏သားငါးယောက်—ဂဇ၊ ဂဝာက္ษ၊ ဂဝယ၊ ရရဘ၊ ဂန္ဓမာဒန—တို့ရှိ၍ ကာလအဆုံး၏ ဖျက်ဆီးသူကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် စစ်ကိုလိုလားသော ဝါနရသူရဲကောင်း ဆယ်ကုဋေ ရှိကြပြီး စည်းစိမ်ပြည့်စုံကာ ဒေဝပုတ্ৰများဖြစ်သည်။ ကျန်သမျှကို ငါ မဖော်ပြနိုင်တော့။
Verse 26
नप्ताशक्रस्यदुर्धर्षोबलवानङ्गदोयुवा ।मैन्दश्चद्विविदश्चोभौबलिनावश्विसम्भवौ ।।6.30.25।।पुत्त्रावैवस्वतस्यात्रपञ्चकालान्तकोपमाः ।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।।6.30.26।।दशवानरकोट्यश्चशूराणांयुद्धकाङ्क्षिणाम् ।श्रीमतांदेवपुत्त्राणांशेषंनाख्यातुमुत्सहे ।।6.30.27।।
ဤလူငယ်သည် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ သန်မာသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိ၍ ဒశရထ၏သား ဖြစ်သည်။ သူ၏လက်ဖြင့် ဒူෂဏ၊ ခရ နှင့် ထရီရှီရသ တို့လည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။
Verse 27
नप्ताशक्रस्यदुर्धर्षोबलवानङ्गदोयुवा ।मैन्दश्चद्विविदश्चोभौबलिनावश्विसम्भवौ ।।6.30.25।।पुत्त्रावैवस्वतस्यात्रपञ्चकालान्तकोपमाः ।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।।6.30.26।।दशवानरकोट्यश्चशूराणांयुद्धकाङ्क्षिणाम् ।श्रीमतांदेवपुत्त्राणांशेषंनाख्यातुमुत्सहे ।।6.30.27।।
ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ရာမ၏ ရဲရင့်သတ္တိနှင့် တူညီသူ မရှိ။ သူ၏လက်ဖြင့် ဝိရာဓ သတ်ဖြတ်ခံရပြီး မရဏကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် ကဗန္ဓ လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
Verse 28
पुत्त्रोदशरथस्यैषसिंहसंहनोयुवा ।दूषणोनिहतोयेनखरश्चत्रिशिरास्तथा ।।6.30.28।।
ဤလူငယ်သည် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ သန်မာသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိ၍ ဒశရထ၏သား ဖြစ်သည်။ သူ၏လက်ဖြင့် ဒူෂဏ၊ ခရ နှင့် ထရီရှီရသ တို့လည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။
Verse 29
नास्तिरामस्यसदृशोविक्रमेभुविकश्चन ।विराधोनिहतोयेनकबन्धश्चान्तकोपमः ।।6.30.29।।
ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ရာမ၏ ရဲရင့်သတ္တိနှင့် တူညီသူ မရှိ။ သူ၏လက်ဖြင့် ဝိရာဓ သတ်ဖြတ်ခံရပြီး မရဏကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် ကဗန္ဓ လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
Verse 30
वक्तुंनशक्तोरामस्यनरःकश्चिद्गुणान् क्षितौ ।जनस्थानगतायेनयावन्तोराक्षसाहताः ।।6.30.30।।
ကမ္ဘာပေါ်၌ မည်သူမျှ ရာမ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြောဆိုဖော်ပြနိုင်စွမ်းမရှိ—ဇနသ္ထာနသို့ ချီတက်လာသော ရာක්ෂသတို့ကို အကုန်လုံး သုတ်သင်ခဲ့သူသည် ထိုရာမပင် ဖြစ်သည်။
Verse 31
लक्ष्मणश्चात्रधर्मात्मामातङ्गानामिवर्षभः ।यस्यबाणपथंप्राप्यनजीवेदपिवासवः ।।6.30.31।।
ထို့ပြင် ဤနေရာ၌ ဓမ္မသဘောရှိသော လက္ခမဏာသည် ဆင်အုပ်ထဲမှ အထွတ်အထိပ် ဆင်ထီးကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ သူ၏ မြားလမ်းကြောင်းအတွင်း ဝင်လာသူသည် ဝါသဝ (အိန္ဒြာ) ပင်ဖြစ်စေ အသက်မရှင်နိုင်။
Verse 32
श्वेतोज्योतिर्मुखश्चात्रभास्करस्यात्मसम्भवौ ।वरुणस्यचपुत्त्रोऽन्योःहेमकूटःप्लवङ्गमः ।।6.30.32।।विश्वकर्मसुतोवीरोनलःप्लवगसत्तमः ।विक्रान्तोबलवानत्रवसुपुत्रस्सदुर्धरः ।।6.30.33।।
ဤနေရာ၌လည်း ဘာသ္ကရ (နေမင်း) မှ မွေးဖွားသော သွေတနှင့် ဂျျောတိရမုခ တို့ရှိကြ၏။ ထို့ပြင် ဝရုဏ၏ အခြားသားဖြစ်သော ဟေမကူဋ ပလဝင်္ဂမ (ဝါနရ) လည်း ရှိသည်။
Verse 33
श्वेतोज्योतिर्मुखश्चात्रभास्करस्यात्मसम्भवौ ।वरुणस्यचपुत्त्रोऽन्योःहेमकूटःप्लवङ्गमः ।।6.30.32।।विश्वकर्मसुतोवीरोनलःप्लवगसत्तमः ।विक्रान्तोबलवानत्रवसुपुत्रस्सदुर्धरः ।।6.30.33।।
ဤနေရာ၌ ဝိශ්ဝကರ್ಮာ၏ သားဖြစ်သော သူရဲကောင်း နလသည် ဝါနရတို့အနက် အထွတ်အထိပ်အဖြစ် ရှိနေ၏။ ထို့ပြင် ဗသု၏ သား ဒုရ္ဓရသည်လည်း ဤနေရာ၌ ရှိပြီး၊ ရဲရင့်သန်မာ၍ တားဆီးရန် ခက်ခဲသူ ဖြစ်သည်။
Verse 34
राक्षसानांवरिष्ठश्चतवभ्रातावीभीषणः ।प्रतिगृह्यपुरींलङ्कांराघवस्यहितेरतः ।।6.30.34।।
ရာက္ခသတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော သင်၏ညီတော် ဝိဘီသနသည် လင်္ကာပြည်ကို လက်ခံရယူပြီး ရာဃဝ၏ အကျိုးစီးပွား၌ မွေ့လျော်နေပါ၏။
Verse 35
इतिसर्वंसमाख्यातंतवेदंवानरंबलम् ।सुवेलेऽधिष्ठितंशैलेशेषकार्येभवान्गतिः ।।6.30.35।।
သုဝေလတောင်ထက်၌ တည်ရှိသော ဤဝါနရစစ်တပ်အကြောင်းကို အသင်မင်းကြီးအား အလုံးစုံ လျှောက်တင်ပြီးပါပြီ။ ရှေ့ဆက်ပြုဖွယ်ကိစ္စကို အသင်မင်းကြီးသာ ဆုံးဖြတ်တော်မူပါ။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the strategic-ethical ultimatum: before Rāma reaches Laṅkā’s ramparts, either return Sītā or commit to war. Rāvaṇa’s refusal—despite the prospect of cosmic opposition—dramatizes a choice where pride and possession override restorative justice.
The chapter teaches that power without self-correction becomes self-endangering: intelligence reports and counsel can clarify reality, but leadership must be willing to realign with dharma. It also highlights disciplined restraint as strength—Rāma’s camp releases the spy, signaling controlled authority rather than uncontrolled retaliation.
Suvela mountain is marked as the allied encampment and staging ground; Laṅkā’s gateway and ramparts (prākāra/dvāra) define the imminent siege line; the Mahārṇava (ocean) and its rock-and-stone filling allude to the bridgework enabling the invasion corridor.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.