
रावणस्य अन्त्येष्टिः — Ravana’s Funeral Rites and the Ethics of Post-War Conduct
युद्धकाण्ड
သရဂ ၁၁၄ တွင် တိုက်ပွဲမှ နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေသို့ ဇာတ်ကြောင်းပြောင်းလဲသည်။ ရာක්ෂသီမိန်းမများ၏ ငိုကြွေးမြည်တမ်းသံဖြင့် စတင်ပြီး မန္ဒိုဒရီနှင့် အဓိကမဟာမိဖုရား၏ ဝမ်းနည်းမှုက ထင်ရှားသည်။ သူတို့သည် ယခင်က အမင်္ဂလာလက္ခဏာများ—“ဝင်ရခက်သော” လင်္ကာသို့ ဟနုမာန် ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်း၊ သမုဒ္ဒရာပေါ်တွင် ဝါနရတို့ တံတားတည်ဆောက်ခြင်း—ကို ပြန်လည်အဓိပ္ပါယ်ဖော်ကာ ရာမသည် သာမန်လူသားမဟုတ်ကြောင်း သင်္ကေတဟု ယူဆကြသည်။ ရာဝဏ၏ ပျက်စီးခြင်းကို အဓမ္မ၊ အထူးသဖြင့် စီတာကို ခိုးယူခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္မဖလ (karma-phala) အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ထို့နောက် သီလဓမ္မဆိုင်ရာ အရေးကြီးသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်သည်—ရာမက “သေပြီးနောက် ရန်ငြိုးမတည်မြဲ” ဟု မိန့်ကြားကာ ကျဆုံးသွားသော ဘုရင်အတွက် သင့်လျော်သော အန္တျေဋ္ဌိ (နောက်ဆုံးအခမ်းအနား) ကို ပြုလုပ်ရန် အမိန့်ပေးသည်။ ဗိဘီရှဏ လင်္ကာသို့ ဝင်ကာ ပုရောဟိတ်များကို စုစည်း၍ ပူဇော်မီးများ၊ စန္ဒကူးနှင့် မွှေးကြိုင်ပစ္စည်းများကို ပြင်ဆင်ပြီး အလှဆင်ထားသော သင်္ချိုင်းတင်ယာဉ်ဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်လှည့်လည်ပွဲကို စီစဉ်သည်။ ရာක්ෂသတို့သည် ဝေဒနှင့် ကိုက်ညီသည့် ပိတೃမေဓ အစဉ်အလာအတိုင်း ယဇ်ပလ္လင်တည်ခြင်း၊ အာဟုတီပူဇော်ခြင်းနှင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပြီးနောက် ဗိဘီရှဏက မုဆိုးမများကို နှစ်သိမ့်ကာ ရာမထံသို့ နိမ့်ချစွာ ပြန်လာသည်။ သရဂအဆုံးတွင် ရာမ၏ စိတ်အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကို ပြသသည်—ရန်သူကို အနိုင်ယူပြီး နတ်ဘုရားဆိုင်ရာ လက်နက်များကို ချထားကာ ဒေါသကို လွှတ်ပယ်၍ အောင်ပွဲတွင် မရျာဒါ (maryādā) ကို ထိန်းသိမ်းလျက် နူးညံ့သဘောသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသည်။
Verse 1
तासांविलपमानानांतदाराक्षसयोषिताम् ।ज्येष्ठापत्नीप्रियाजीनाभर्तारंसमुदैक्षत ।।।।
ရက္ခသမိန်းမတို့ ငိုကြွေးမြည်တမ်းနေစဉ်၌ အကြီးဆုံးဇနီး—ချစ်မြတ်နိုးရသူ၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးလွန်သူ—သည် မိမိခင်ပွန်းကို လှမ်းကြည့်လေ၏။
Verse 2
दशग्रीवंहतंदृष्टवारामेणाचिन्त्यकर्मणा ।पतिंमण्डोदरीतत्रकृपणापर्यदेवयत् ।।।।
ရာမ၏ မစဉ်းစားနိုင်သော ကုသိုလ်ကံတော်ကြီးဖြင့် ဒသဂ္ရီဝ (ရာဝဏ) သတ်ဖြတ်ခံရသည်ကို မြင်လျှင် မဏ္ဍෝဒရီသည် ထိုနေရာ၌ ဝမ်းနည်းကြေကွဲကာ မိမိခင်ပွန်းကို ငိုကြွေးလျက် အလွန်ပင် ပူဆွေးမြည်တမ်း하였다။
Verse 3
ननुनाममहाबाहोतववैश्रवणानुज ।क्रुद्धस्यप्रमुखेस्थातुंत्रस्यत्यपिपुरन्दरः ।।।।
အမှန်တကယ်လည်း လူသိများ၏၊ အို လက်မောင်းကြီးသန်မာသူ၊ အို ဝိုင်ශ්ရဝဏ၏ ညီတော်၊ သင်အမျက်ထွက်သောအခါ ပုရန္ဒရ (အိန္ဒြာ) တောင် သင့်ရှေ့၌ ရပ်ရန် ကြောက်ရွံ့တတ်သည်။
Verse 4
ऋषयश्चमहान्तोऽपिगन्धर्वाश्चयशस्विनः ।ननुनामतवोद्वेगाच्चारणाश्चदिशोगताः ।।।।
သင်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် မဟာရိရှီကြီးများပင်လျှင်၊ ဂုဏ်သတင်းကြီးသော ဂန္ဓဗ္ဗများနှင့် ချာရဏများပါ အရပ်လေးမျက်နှာသို့ ထွက်ပြေးသွားကြသည်ဟု လူတိုင်းသိကြသည်။
Verse 5
स त्वंमानुषमात्रेणरामेणयुधिनिर्जितः ।न व्यपत्रपसेराजन् किमिदंराक्षसेश्वर ।।।।
သင်သည် လူသားသာဖြစ်သော ရာမ၏လက်၌ စစ်မြေ၌ ရှုံးနိမ့်ခဲ့၏။ အို မင်းကြီး၊ ရက္ခသတို့၏ အရှင်၊ သင်မရှက်မကြောက်သလော။ ဤသည်ကား အဘယ်နည်း။
Verse 6
कथंत्रैलोक्यमाक्रम्यश्रियावीर्येणचान्वितम् ।अविषह्यंजघानत्वांमानुषोवनगोचरः ।।।।
သုံးလောကကို လွှမ်းမိုးကျော်လွန်ခဲ့ပြီး စိရီ (śrī) နှင့် ဝီရျ (vīrya) ပြည့်စုံကာ တိုက်ခိုက်ရန် မခံနိုင်သကဲ့သို့ ထင်ရသော မင်းကြီးကို တောတွင်းလှည့်လည်နေသော လူသားတစ်ယောက်က ဘယ်လိုလုပ်၍ သတ်နိုင်ခဲ့သနည်း။
Verse 7
मानुषाणामविषयेचरतःकामरूपिणः ।विनाशस्तवरामेणसम्युगेनोपपद्यते ।।।।
သင်သည် လူသားတို့၏ လက်လှမ်းမမီရာ၌ နေထိုင်ပြီး စိတ်ကြိုက်ရုပ်ပြောင်းနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်မြေပြင်တွင် ရာမ၏ လက်တော်ဖြင့် သင့်ပျက်စီးခြင်းသည် မယုံနိုင်သကဲ့သို့ ထင်ရ၏။
Verse 8
न चैतत्कर्मरामस्यश्रद्धधामिचमूमुखे ।सर्वतस्समुपेतस्यतवतेनाभिमर्षणम् ।।।।
စစ်တပ်ခေါင်းဆောင်ရေ၊ ဤသည်မှာ ရာမ၏ လုပ်ရပ်ဟု ငါ မယုံကြည်နိုင်ပါ။ အရပ်ရပ်မှ အပြည့်အဝ ပြင်ဆင်ထားသော သင်ကို ထိုသူက ဤသို့ အနိုင်ယူခြင်းပင်။
Verse 9
यदैव च जनस्थानेराक्षसैर्भहुनिर्ववृतः ।खरस्तवहतोभ्रातातदैवासौ न मानुषः ।।।।
ဂျနသ္သာန၌ ရက္ခသများစွာ ဝိုင်းရံနေစဉ် သင်၏အစ်ကို ခရာ သတ်ဖြတ်ခံရသောအခါ ထိုအချိန်တည်းကပင် ထိုရန်သူ (ရာမ) သည် သာမန်လူမဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားခဲ့၏။
Verse 10
यदैवनगरींलङ्कांदुष्प्रवेशांसुरैरपि ।प्रविष्टोहनुमान्वीर्यात्तदैवव्यथितावयम् ।।।।
နတ်တို့တောင် ဝင်ရခက်သော လင်္ကာမြို့တော်သို့ ဟနုမာန်သည် မိမိ၏ ရဲရင့်သတ္တိတစ်ခုတည်းဖြင့် ဝင်ရောက်သွားသော အခိုက်အတန့်တည်းကပင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကြောက်ရွံ့စိတ်နှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုတို့ဖြင့် တုန်လှုပ်သွားကြသည်။
Verse 11
यदैववानरैर्घोरैर्बद्धस्सेतुर्महार्णवे ।तदैवहृदयेनाहंशङ्केरामममानुषम् ।।।।
ကြောက်မက်ဖွယ် ဝါနရတို့က မဟာသမုဒ္ဒရာပေါ်တွင် တံတားကို တည်ဆောက်ချိန်ကတည်းက၊ ထိုအခဏမှစ၍ ငါ့နှလုံးသားအတွင်း၌ ရာမသည် လူသာမန်မဟုတ်၊ အမနုဿတော်ဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်မိ၏။
Verse 12
अथवारामरूपेणकृतान्तस्स्वयमागतः ।मायांतवविनाशायविधायाप्रतितर्किताम् ।।।।
ဤပိုဒ်သည် မတိုင်မီဖော်ပြချက်ကို ထပ်မံဆိုလိုက်သည်—ဝမ်းနည်းကြေကွဲနေသော ရက္ခသတို့သည် ဝိဘီရှဏ၏ အကူအညီဖြင့် ရာဝဏကို အနံ့သာနှင့် ပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ကာ အဝတ်အစားမျိုးစုံဖြင့် ဖုံးအုပ်ပြီး၊ မျက်နှာများ မျက်ရည်စိုလျက် လာဇ (လှော်ဆန်) ကို ပက်ချကြ၏။
Verse 13
अथवावासवेनत्वंधर्षितोऽपिमहाबल ।वासवस्यतुकाशक्तिस्त्वांद्रष्टुमपिसंयुगे ।।।।
သို့မဟုတ် အလွန်အားကြီးသူရေ—သင်က ဝါသဝ (အိန္ဒြာ) ကတောင် သင့်ကို စိန်ခေါ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုသော်လည်း၊ စစ်မြေပြင်မှာ သင့်ကို ရင်ဆိုင်ဖို့ အိန္ဒြာမှာ ဘာအင်အားရှိလို့လဲ—သင့်ကို ကြည့်မြင်ဖို့တောင် မတတ်နိုင်ပါဘူး။
Verse 14
व्यक्तमेषमहायोगीपरमात्मासनातनः ।अनादिमध्यनिधनोमहतंपरमोमहान् ।।।।तमसःपरमोधाताशङ्खचक्रगदाधरः ।श्रीवत्सवक्षानित्यश्रीरजय्यश्शाश्वतोध्रुवः ।।।।मानुषंरूपमास्थायविष्णुस्सत्यपराक्रमः ।सर्वैःपरिवृतोदेवैर्वानरत्वमुपागतैः ।।।।सर्वलोकेश्वर्श्रीमान्लोकानांहितकाम्यया ।सराक्षसरपरीवारंहतवांस्त्वांमहाद्युतिः ।।।।
ဤရာမသည် မဟာယောဂီ—သနာတန ပရမာတ္မာ ဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားလှ၏။ အစမရှိ၊ အလယ်မရှိ၊ အဆုံးမရှိ၊ မဟာသူတို့ထဲ၌ အမြင့်မြတ်ဆုံး။ အမှောင်ကို ကျော်လွန်သော ထိန်းသိမ်းသူ၊ သင်္ခ၊ စက်ရ၊ ဂဒါ ကို ကိုင်ဆောင်သူ; ရင်ဘတ်၌ «သရီဝတ္စ» အမှတ်တံဆိပ်ရှိသူ; နిత్యသရီ၊ မအနိုင်ယူနိုင်သူ၊ အမြဲတည်တံ့၍ မလှုပ်မယှက်။ လူ့ရုပ်ကို ခံယူကာ စစ်မှန်သော သတ္တိရှိသည့် ဗိဿနု—ဝါနရရုပ်ဖြင့် ရောက်လာသော ဒေဝတားတို့ ဝိုင်းရံလျက်—လောကတို့၏ အကျိုးအတွက်၊ အလင်းရောင်ကြီးသူရေ၊ သင်နှင့် သင့်ရက္ခသ စစ်တပ်အစုအဖွဲ့ကို ဖျက်ဆီးပြီးပြီ။
Verse 15
व्यक्तमेषमहायोगीपरमात्मासनातनः ।अनादिमध्यनिधनोमहतंपरमोमहान् ।।6.114.14।।तमसःपरमोधाताशङ्खचक्रगदाधरः ।श्रीवत्सवक्षानित्यश्रीरजय्यश्शाश्वतोध्रुवः ।।6.114.15।।मानुषंरूपमास्थायविष्णुस्सत्यपराक्रमः ।सर्वैःपरिवृतोदेवैर्वानरत्वमुपागतैः ।।6.114.16।।सर्वलोकेश्वर्श्रीमान्लोकानांहितकाम्यया ।सराक्षसरपरीवारंहतवांस्त्वांमहाद्युतिः ।।6.114.17।।
အရင်က သင်သည် အင်ဒြိယများကို အနိုင်ယူ၍ သုံးလောကကိုပါ အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုတော့ အင်ဒြိယများက အဟောင်းရန်ငြိုးကို သတိရသကဲ့သို့၊ သင်သည် အင်ဒြိယတို့ကိုယ်တိုင်ကြောင့်ပင် ရှုံးနိမ့်သွားခဲ့သည်။
Verse 16
व्यक्तमेषमहायोगीपरमात्मासनातनः ।अनादिमध्यनिधनोमहतंपरमोमहान् ।।6.114.14।।तमसःपरमोधाताशङ्खचक्रगदाधरः ।श्रीवत्सवक्षानित्यश्रीरजय्यश्शाश्वतोध्रुवः ।।6.114.15।।मानुषंरूपमास्थायविष्णुस्सत्यपराक्रमः ।सर्वैःपरिवृतोदेवैर्वानरत्वमुपागतैः ।।6.114.16।।सर्वलोकेश्वर्श्रीमान्लोकानांहितकाम्यया ।सराक्षसरपरीवारंहतवांस्त्वांमहाद्युतिः ।।6.114.17।।
ဂျနသ္ထာနမှာ ရက္ခသများစွာ ဝိုင်းရံထားသော်လည်း သင့်ညီအစ်ကို ခရ သတ်ဖြတ်ခံရသည့်အခါတည်းက ရာမသည် လူသာမန်မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဒေဝတားတို့အတွက်တောင် ဝင်ရခက်သော လင်္ကာမြို့ထဲသို့ သတ္တိဗလဖြင့် သူရဲကောင်း ဟနုမာန် ဝင်ရောက်သည့်အခါတည်းက ကျွန်ုပ်တို့သည် ကြောက်ရွံ့၍ တုန်လှုပ်သွားခဲ့သည်။
Verse 17
व्यक्तमेषमहायोगीपरमात्मासनातनः ।अनादिमध्यनिधनोमहतंपरमोमहान् ।।6.114.14।।तमसःपरमोधाताशङ्खचक्रगदाधरः ।श्रीवत्सवक्षानित्यश्रीरजय्यश्शाश्वतोध्रुवः ।।6.114.15।।मानुषंरूपमास्थायविष्णुस्सत्यपराक्रमः ।सर्वैःपरिवृतोदेवैर्वानरत्वमुपागतैः ।।6.114.16।।सर्वलोकेश्वर्श्रीमान्लोकानांहितकाम्यया ।सराक्षसरपरीवारंहतवांस्त्वांमहाद्युतिः ।।6.114.17।।
လောကအားလုံး၏ အရှင်တော် အလွန်တင့်တယ်မြတ်နိုးသော အရှင်သည် လောကတို့၏ အကျိုးအတွက်၊ အလင်းရောင်ကြီးသူရေ၊ သင်နှင့် သင့်ရက္ခသ စစ်တပ်အစုအဖွဲ့ကို ဖျက်ဆီးပြီးပြီ။
Verse 18
इन्द्रियाणिपुराजित्वाजितंत्रिभुवनंत्वया ।स्मरद्भिरिवतद्वैरमिन्द्रियैरेवनिर्जितः ।।।।
အရင်က သင်သည် အင်ဒြိယများကို အနိုင်ယူ၍ သုံးလောကကိုပါ အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုတော့ အင်ဒြိယများက အဟောင်းရန်ငြိုးကို သတိရသကဲ့သို့၊ သင်သည် အင်ဒြိယတို့ကိုယ်တိုင်ကြောင့်ပင် ရှုံးနိမ့်သွားခဲ့သည်။
Verse 19
यदैवहिजनस्थानेराक्षसैर्भहुभिर्वृतः ।खरस्तुनिहतोभ्रातातदारामो न मानुषः ।।।।यदैवनगरींलङ्कांदुष्प्रवेशांसुरैरपि ।प्रविष्टोहनुमान्वीर्यात्तदैवव्यथितावयम् ।।।।
ဂျနသ္ထာနမှာ ရက္ခသများစွာ ဝိုင်းရံထားသော်လည်း သင့်ညီအစ်ကို ခရ သတ်ဖြတ်ခံရသည့်အခါတည်းက ရာမသည် လူသာမန်မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဒေဝတားတို့အတွက်တောင် ဝင်ရခက်သော လင်္ကာမြို့ထဲသို့ သတ္တိဗလဖြင့် သူရဲကောင်း ဟနုမာန် ဝင်ရောက်သည့်အခါတည်းက ကျွန်ုပ်တို့သည် ကြောက်ရွံ့၍ တုန်လှုပ်သွားခဲ့သည်။
Verse 20
यदैवहिजनस्थानेराक्षसैर्भहुभिर्वृतः ।खरस्तुनिहतोभ्रातातदारामो न मानुषः ।।6.114.19।।यदैवनगरींलङ्कांदुष्प्रवेशांसुरैरपि ।प्रविष्टोहनुमान्वीर्यात्तदैवव्यथितावयम् ।।6.114.20।।
ဂနသ္သာန၌ သင့်အစ်ကို ခရ သည် ရက္ခသများစွာ ဝိုင်းရံထားသော်လည်း သတ်ဖြတ်ခံရသည့်အချိန်မှစ၍ ရာမသည် လူသာမန်မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နတ်တို့ပင် ဝင်ရောက်ရန် ခက်ခဲသော လင်္ကာသို့ ဟနုမာန်က ဝီရိယသတ္တိသက်သက်ဖြင့် ဝင်ရောက်သွားသောအခါ၌ ကျွန်ုပ်တို့ အလွန်တုန်လှုပ်သွားခဲ့ကြသည်။
Verse 21
क्रियतामविरोधश्चराघवेणेतियन्मया ।उच्यमानं न गृह्णासितस्येयंव्युष्टिरागता ।।।।
ကျွန်ုပ်က ‘ရာဃဝ (ရာမ) နှင့် ရန်မပြုပါနှင့်’ ဟု တားမြစ်အကြံပေးခဲ့သည်။ သင်သည် ထိုစကားကို မလက်ခံခဲ့သဖြင့် ယခုဤကပ်ဘေးသည် ထိုအကျိုးဆက်အဖြစ် ရောက်လာခဲ့သည်။
Verse 22
अकस्माच्छाभिकामोऽसिसीतांराक्षसपुङ्गवः ।ऐश्वर्यस्यविनाशायदेहस्यस्वजनस्य च ।।।।
အို ရက္ခသတို့၏ အထွဋ်အမြတ်သူရဲကောင်းရေ! ခဏချင်းပင် သီတာဒေဝီကို လိုချင်တပ်မက်စိတ်က မင်းကို လွှမ်းမိုးသွား၍ မင်း၏ အာဏာစိုးမိုးမှု၊ မင်း၏ အသက်နှင့် မင်း၏ ကိုယ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။
Verse 23
अरुन्धत्याविशिष्टांतांरोहिण्याश्चापिदुर्मते ।सीतांधर्षयतामान्यांत्वयाह्यसदृशंकृतम् ।।।।
အို စိတ်မကောင်းသူ! အရုန္ဓတီနှင့် ရိုဟိဏီထက်ပင် မြတ်နိုးထိုက်၍ ဂုဏ်ပြုထိုက်သော သီတာဒေဝီကို မင်း၏ မာနအထက်အောက်ကြောင့် လွန်ကျူးစော်ကားခဲ့သည်မှာ မင်းနှင့် မသင့်တော်သော အပြုအမူပင် ဖြစ်သည်။
Verse 24
वसुधायाहिवसुधांश्रियःश्रींभर्तृवत्सलाम् ।सीतांसर्वानवद्याङ्गीमरण्येविजनेशुभाम् ।।।।आनयित्वातुतांदीनांछद्मनात्मस्वदूषण ।अप्राप्यतंचैवकामंमैथिलीसङ्गमेकृतम् ।।।।पतिव्रतायास्तपसानूनंदग्धोऽसिमेप्रभो ।
လှည့်စားကာ—မိမိအိမ်တော်၏ဂုဏ်သိက္ခာကို မိမိလက်ဖြင့်ပင် မစင်ကြယ်စေ၍—ဒုက္ခရောက်နေသော သီတာဒေဝီကို မင်းက ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ နက်နဲသောတောအုပ်အလယ် တစ်ယောက်တည်းနေထိုင်သော်လည်း မင်္ဂလာရှိ၍ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအားလုံး အပြစ်ကင်းစင်၊ မြေကြီးကဲ့သို့ သည်းခံတတ်၊ လက္ခမီဒေဝီကဲ့သို့ တောက်ပမြင့်မြတ်၊ သခင်ကိုချစ်မြတ်နိုးသည့် ပတိဝြတားဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မေထိလီနှင့် ပေါင်းစည်းလိုသော မင်း၏ဆန္ဒကို မင်းမရခဲ့။ အို အရှင်တော်၊ ထိုပတိဝြတား၏ တပဿာဓာတ်တန်ခိုးကြောင့် မင်းသည် အမှန်တကယ် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။
Verse 25
वसुधायाहिवसुधांश्रियःश्रींभर्तृवत्सलाम् ।सीतांसर्वानवद्याङ्गीमरण्येविजनेशुभाम् ।।6.114.24।।आनयित्वातुतांदीनांछद्मनात्मस्वदूषण ।अप्राप्यतंचैवकामंमैथिलीसङ्गमेकृतम् ।।6.114.25।।पतिव्रतायास्तपसानूनंदग्धोऽसिमेप्रभो ।
မင်းက ခါးသေးသွယ်သော မိန်းမမြတ်ကို လွန်ကျူးစော်ကားစဉ်က ချက်ချင်း မလောင်ကျွမ်းခဲ့ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းက ဤပင်—ယခုအခါ အင်္ဒြာနှင့်အတူ အဂ္ဂနိကို ရှေ့တန်းခေါင်းဆောင်ထား၍ ဒေဝတားအားလုံး မင်းကို ဆန့်ကျင်ကာ ထလာကြပြီ။
Verse 26
तदैवयन्नदग्धगद्धस्त्वंधर्षयंस्तनुममध्यमाम् ।देवाभिभ्यतेतेसर्वेसेन्द्राःसानाग्नीपुरोगमाः ।।।।
မင်းက ခါးသေးသွယ်သော မိန်းမမြတ်ကို လွန်ကျူးစော်ကားစဉ်က ချက်ချင်း မလောင်ကျွမ်းခဲ့ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းက ဤပင်—ယခုအခါ အင်္ဒြာနှင့်အတူ အဂ္ဂနိကို ရှေ့တန်းခေါင်းဆောင်ထား၍ ဒေဝတားအားလုံး မင်းကို ဆန့်ကျင်ကာ ထလာကြပြီ။
Verse 27
अवश्यमेवलभतेफलंपापस्यकर्मणः ।घोरंपर्यागतेकालेकर्तानास्त्यत्रसंशयः ।।।।
အပြစ်ရှိသူသည် မကောင်းသောကံ၏ အကျိုးကို မလွဲမသွေ ရရှိတတ်သည်။ အချိန်ကာလ ပြည့်စုံလာသော် ကြောက်မက်ဖွယ် အပြုအမူကို ပြုသူသည် ပျက်စီးသွားမည်—ဤအကြောင်း၌ သံသယမရှိ။
Verse 28
न कुलेन न रूपेण न दाक्षिण्येनमैथिली ।मयाधिकावातुल्यावातत्त्वंमोहान्नबुध्यसे ।।।।
အို မိုင်သီလီ၊ သူမသည် အမျိုးအနွယ်ဖြင့်လည်း မကျော်လွန်၊ အလှအပဖြင့်လည်း မကျော်လွန်၊ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့မှုဖြင့်လည်း မကျော်လွန်၊ ထို့ပြင် ငါနှင့်တောင် မတူညီမညီမျှပင်။ သို့ရာတွင် မောဟကြောင့် သင်သည် ဤအမှန်တရားကို မသိမြင်နိုင်ခဲ့။
Verse 29
सर्वदासर्वभूतानांनास्तिमुत्युरलक्षणः ।तवतावदयंमृत्युर्मैथिलीकृतलक्षणः ।।।।
သတ္တဝါအားလုံးအတွက် သေခြင်းသည် အကြောင်းမဲ့ မလာတတ်။ သို့သော် သင့်အတွက် ဤသေခြင်းသည် မိုင်သီလီ (စီတာ) ကြောင့် အမှတ်အသားတင်ထားသော သေခြင်းဖြစ်၍၊ သူမအပေါ် သင်ပြုခဲ့သမျှ၏ အကျိုးတရားပင်။
Verse 30
सीतानिमित्तजोमृत्युस्त्वयादूरादुपाहृतः ।मैथिलीसहरामेणविशोकाविहरिष्यति ।।।।
စီတာကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော သေခြင်းကို သင်သည် အဝေးမှပင် ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဆောင်လာသကဲ့သို့ နီးကပ်စွာ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ မိုင်သီလီသည် ဝမ်းနည်းခြင်းကင်း၍ ရာမနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လိမ့်မည်။
Verse 31
अल्पपुण्यात्वहंघोरेपतिताशोकसागरे ।कैलासेमन्दरेमेरौतथाचैत्ररथेवने ।।।।देवोद्यानेषुसर्वेषुविहृत्यसहितात्वया ।विमानेनानुरूपेणयायाम्यतुलयाश्रिया ।।।।पश्यन्तिविविधान्देशांस्तांस्तांश्चित्रस्रगम्बरा ।भ्रम्शिताकामभोगेभ्यःसास्मिवीरवधात्तव ।।।।सैवान्येवास्मिसम्वृत्ताधिग्राज्ञांचञ्चलाःश्रियः ।
ကုသိုလ်နည်းပါးသော ကျွန်မသည် ကြောက်မက်ဖွယ် ဝမ်းနည်းခြင်း၏ သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ကျရောက်သွားရပါပြီ။ တစ်ခါက သင်နှင့်အတူ ကိုင်လာသ၊ မန္ဒရ၊ မေရု နှင့် ချိုင်တရထ သစ်တောတို့ကို လှည့်လည်ခဲ့ပြီး၊ နတ်ဥယျာဉ်အပေါင်းတို့တွင်လည်း သင်နှင့်အတူ ပျော်ရွှင်ကစားခဲ့သည်။ မတူညီသော ဂုဏ်သရေဖြင့် သင့်တော်သော ဝိမာန်တော်ပေါ်စီး၍ ခရီးသွားခဲ့၏။ အံ့ဖွယ် ပန်းကုံးနှင့် အဝတ်အစားလှပစွာ ဝတ်ဆင်ကာ နိုင်ငံဒေသမျိုးစုံကို မြင်တွေ့ခဲ့သော်လည်း၊ ယခုမူ သူရဲကောင်းရေ—သင် အသတ်ခံရသဖြင့် ကာမပျော်ရွှင်မှုတို့မှ ကျွန်မကို လှဲချလိုက်ပြီ။ အို—မင်းတို့၏ သရေသည် မတည်မြဲလှ၊ ကျွန်မသည် ယခင်ကဲ့သို့ မဟုတ်တော့ပါ။
Verse 32
अल्पपुण्यात्वहंघोरेपतिताशोकसागरे ।कैलासेमन्दरेमेरौतथाचैत्ररथेवने ।।6.114.31।।देवोद्यानेषुसर्वेषुविहृत्यसहितात्वया ।विमानेनानुरूपेणयायाम्यतुलयाश्रिया ।।6.114.32।।पश्यन्तिविविधान्देशांस्तांस्तांश्चित्रस्रगम्बरा ।भ्रम्शिताकामभोगेभ्यःसास्मिवीरवधात्तव ।।6.114.33।।सैवान्येवास्मिसम्वृत्ताधिग्राज्ञांचञ्चलाःश्रियः ।
အို မင်းကြီး၊ ကျွန်မ၏ အရှင်—သင်၏ မျက်နှာတော်သည် ယခင်က နူးညံ့လှ၍ လှပသော မျက်ခုံး၊ ပြေပြစ်သော အသားအရေ၊ မြင့်မားသော နှာတံတို့နှင့်တကွ လ၊ ကြာပန်း၊ နေမင်းကဲ့သို့ ကန်တိ၊ သရေ၊ တောက်ပမှုတို့နှင့် တူညီစွာ ရောင်လက်ခဲ့သည်။ တောက်ပသော မကွတ်တော်အောက်တွင် လင်းလက်၍ နှုတ်ခမ်းနီညိုနှင့် တောက်ပသော နားကပ်တို့ဖြင့် အလှဆင်ထားကာ၊ သောက်ပွဲခန်းများတွင် မူးယစ်မှုကြောင့် လှုပ်ယမ်းသော မျက်လုံးများရှိခဲ့သည်။ ပန်းကုံးမျိုးစုံဆင်ယင်၍ လှပမင်္ဂလာ၊ ချိုမြိန်သော အပြုံးနှင့် စကားသံတို့ဖြင့် ပြည့်စုံခဲ့သော်လည်း ယနေ့ ထိုမျက်နှာတော်သည် မတောက်ပတော့ပါ၊ အရှင်။ ရာမ၏ မြားတံများက ထိုးဖောက်ထား၍ သွေးယိုစီးကာ နီရဲနေပြီး၊ အဆီ၊ အရိုးအတွင်းရည်နှင့် ဦးနှောက်တို့ ပျံ့ကျဲကာ စစ်ရထားဖုန်မှုန့်ကြောင့် ခြောက်သွေ့မဲညစ်သွားပါပြီ။
Verse 33
अल्पपुण्यात्वहंघोरेपतिताशोकसागरे ।कैलासेमन्दरेमेरौतथाचैत्ररथेवने ।।6.114.31।।देवोद्यानेषुसर्वेषुविहृत्यसहितात्वया ।विमानेनानुरूपेणयायाम्यतुलयाश्रिया ।।6.114.32।।पश्यन्तिविविधान्देशांस्तांस्तांश्चित्रस्रगम्बरा ।भ्रम्शिताकामभोगेभ्यःसास्मिवीरवधात्तव ।।6.114.33।।सैवान्येवास्मिसम्वृत्ताधिग्राज्ञांचञ्चलाःश्रियः ।
အံ့ဖွယ် ပန်းကုံးနှင့် အဝတ်အစားလှပစွာ ဝတ်ဆင်ကာ နိုင်ငံဒေသမျိုးစုံကို မြင်တွေ့ခဲ့သော်လည်း၊ သူရဲကောင်းရေ—သင် သေဆုံးသွားသဖြင့် ကာမပျော်ရွှင်မှုတို့မှ ကျွန်မ ပြုတ်ကျသွားရပါပြီ။
Verse 34
हाराजन् सुकुमारंतेसुभ्रुसुत्वक्समुन्नसम् ।।।।कान्तिश्रीद्युतिभिस्तुल्यमिन्दुपद्मदिवाकरैः ।किरीटकूटोज्ज्वलितंताम्रास्यंदीप्तकुण्डलम् ।।।।मदव्याकुललोलाक्षंभूत्वायत्पानभूमिषु ।विविधस्रग्धरंचारुवल्गुस्मितकथंशुभम् ।।।।तदेवाद्यतवैवंहिवक्त्रं न भ्राजतेप्रभो ।रामसायकनिर्भिन्नंरक्तंरुधिरविस्रवैः ।।।।वीशीर्णमेदोमस्तिष्कंरूक्षस्यन्दनरेणुभिः ।
အို မင်းကြီး၊ ကျွန်မ၏ အရှင်—သင်၏ မျက်နှာတော်သည် ယခင်က နူးညံ့လှ၍ လှပသော မျက်ခုံး၊ ပြေပြစ်သော အသားအရေ၊ မြင့်မားသော နှာတံတို့နှင့်တကွ လ၊ ကြာပန်း၊ နေမင်းကဲ့သို့ ကန်တိ၊ သရေ၊ တောက်ပမှုတို့နှင့် တူညီစွာ ရောင်လက်ခဲ့သည်။ တောက်ပသော မကွတ်တော်အောက်တွင် လင်းလက်၍ နှုတ်ခမ်းနီညိုနှင့် တောက်ပသော နားကပ်တို့ဖြင့် အလှဆင်ထားကာ၊ သောက်ပွဲခန်းများတွင် မူးယစ်မှုကြောင့် လှုပ်ယမ်းသော မျက်လုံးများရှိခဲ့သည်။ ပန်းကုံးမျိုးစုံဆင်ယင်၍ လှပမင်္ဂလာ၊ ချိုမြိန်သော အပြုံးနှင့် စကားသံတို့ဖြင့် ပြည့်စုံခဲ့သော်လည်း ယနေ့ ထိုမျက်နှာတော်သည် မတောက်ပတော့ပါ၊ အရှင်။ ရာမ၏ မြားတံများက ထိုးဖောက်ထား၍ သွေးယိုစီးကာ နီရဲနေပြီး၊ အဆီ၊ အရိုးအတွင်းရည်နှင့် ဦးနှောက်တို့ ပျံ့ကျဲကာ စစ်ရထားဖုန်မှုန့်ကြောင့် ခြောက်သွေ့မဲညစ်သွားပါပြီ။
Verse 35
हाराजन् सुकुमारंतेसुभ्रुसुत्वक्समुन्नसम् ।।6.114.34।।कान्तिश्रीद्युतिभिस्तुल्यमिन्दुपद्मदिवाकरैः ।किरीटकूटोज्ज्वलितंताम्रास्यंदीप्तकुण्डलम् ।।6.114.35।।मदव्याकुललोलाक्षंभूत्वायत्पानभूमिषु ।विविधस्रग्धरंचारुवल्गुस्मितकथंशुभम् ।।6.114.36।।तदेवाद्यतवैवंहिवक्त्रं न भ्राजतेप्रभो ।रामसायकनिर्भिन्नंरक्तंरुधिरविस्रवैः ।।6.114.37।।वीशीर्णमेदोमस्तिष्कंरूक्षस्यन्दनरेणुभिः ।
အို မင်းကြီး—သင်၏ မျက်နှာတော်သည် ယခင်က လ၊ ကြာပန်း၊ နေမင်းကဲ့သို့ အလှအပ၊ သရေ၊ တောက်ပမှုတို့နှင့် တူညီကာ မကွတ်တော်တောက်ပခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းနီညိုခြင်းနှင့် နားကပ်လင်းလက်ခြင်းတို့ဖြင့် ရောင်လက်ခဲ့သည်။
Verse 36
हाराजन् सुकुमारंतेसुभ्रुसुत्वक्समुन्नसम् ।।6.114.34।।कान्तिश्रीद्युतिभिस्तुल्यमिन्दुपद्मदिवाकरैः ।किरीटकूटोज्ज्वलितंताम्रास्यंदीप्तकुण्डलम् ।।6.114.35।।मदव्याकुललोलाक्षंभूत्वायत्पानभूमिषु ।विविधस्रग्धरंचारुवल्गुस्मितकथंशुभम् ।।6.114.36।।तदेवाद्यतवैवंहिवक्त्रं न भ्राजतेप्रभो ।रामसायकनिर्भिन्नंरक्तंरुधिरविस्रवैः ।।6.114.37।।वीशीर्णमेदोमस्तिष्कंरूक्षस्यन्दनरेणुभिः ।
အို မင်းကြီး၊ သင်၏ ထိုမျက်နှာတော်သည် ယခင်က လှပ၍ မင်္ဂလာရှိကာ ပန်းကုံးမျိုးစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ သောက်ပွဲခန်းများတွင် မူးယစ်ခြင်းကြောင့် လှုပ်ယမ်းသော မျက်လုံးများ၊ နူးညံ့သော အပြုံးနှင့် ချိုမြိန်သဘောကောင်းသော စကားသံတို့ဖြင့် တောက်ပလန်းဆန်းနေခဲ့သည်—
Verse 37
हाराजन् सुकुमारंतेसुभ्रुसुत्वक्समुन्नसम् ।।6.114.34।।कान्तिश्रीद्युतिभिस्तुल्यमिन्दुपद्मदिवाकरैः ।किरीटकूटोज्ज्वलितंताम्रास्यंदीप्तकुण्डलम् ।।6.114.35।।मदव्याकुललोलाक्षंभूत्वायत्पानभूमिषु ।विविधस्रग्धरंचारुवल्गुस्मितकथंशुभम् ।।6.114.36।।तदेवाद्यतवैवंहिवक्त्रं न भ्राजतेप्रभो ।रामसायकनिर्भिन्नंरक्तंरुधिरविस्रवैः ।।6.114.37।।वीशीर्णमेदोमस्तिष्कंरूक्षस्यन्दनरेणुभिः ।
သို့သော် ယနေ့တွင် အို အရှင်၊ ထိုမျက်နှာတော်သည် မတောက်ပတော့ပါ။ ရာမ၏ မြားတံများက ထိုးဖောက်ထား၍ သွေးစီးယိုကြောင့် နီရဲနေပြီး၊ အဆီနှင့် ဦးနှောက်အနှစ်တို့ ပြန့်ကျဲကာ၊ စစ်ရထားများက ထူထောင်သည့် ဖုန်မှုန့်ကြောင့် ကြမ်းတမ်းညစ်ပတ်သွားပါသည်။
Verse 38
हापश्चिमामेसम्प्राप्तादशावैधव्यदायिनी ।।।।यामयासीन्नसुम्बद्धाकदाचिदपिमन्दया ।
အို… အဆုံးသတ်အခြေအနေသည် ငါ့ထံသို့ ရောက်လာပြီ၊ မုဆိုးမဖြစ်စေသော အခြေအနေတည်း။ ငါသည် မိုက်မဲလှ၍ ထိုကဲ့သို့သော အချိန်ရောက်လာမည်ကို တစ်ခါမျှ မသိမမြင်ခဲ့ပါ။
Verse 39
पतादानवराजोमेभर्तामेराक्षसेश्वरः ।।।।पुत्रोमेशक्रनिर्जेताइत्यहंगर्विताभृशम् ।
“ငါ့အဖေသည် ဒာနဝတို့အကြား မင်းတစ်ပါး၊ ငါ့ခင်ပွန်းသည် ရာක්ෂသတို့၏ အရှင်၊ ငါ့သားသည် သက္ကရ (အိန္ဒြာ) ကိုတောင် အနိုင်ယူခဲ့သူ” ဟု ထင်မြင်ကာ ငါသည် အလွန်အမင်း မာနကြီးခဲ့သည်။
Verse 40
दृप्तामर्दनाःशूराःप्रख्यातबलपौरुषाः ।।।।अकुतश्चिद्भयानाथाममेत्यासीन्मतिर्दृढा ।
“အကျွန်ုပ်၏ကာကွယ်ရှင်တို့သည် မာနကြီးသူတို့ကို ချေမှုန်းနိုင်သော သူရဲကောင်းများ၊ အင်အားနှင့် သတ္တိပုရుషတန်ခိုးကြောင့် ထင်ရှားသူများ၊ မည်သည့်ဘက်မှ မကြောက်ရွံ့သူများ”—ဟူသော ယုံကြည်ချက်ကို အကျွန်ုပ်သည် ခိုင်မာစွာ ထားရှိခဲ့သည်။
Verse 41
तेषामेवंप्रभावाणांयुष्माकंराक्षसर्षभाः ।।।।कथंभयमसम्बुद्धंमानुषादिदमागतम् ।
အို ရာක්ෂသတို့အနက် အထွတ်အထိပ်သူရဲကောင်းတို့၊ သင်တို့၏ အာနုභာဝသည် ထိုသို့ကြီးမားလျက်ရှိသော်၊ မျှော်လင့်မထားသော ဤကြောက်ရွံ့မှုသည် လူသားတစ်ယောက်တည်းထံမှ သင်တို့ထံသို့ မည်သို့ ရောက်လာသနည်း။
Verse 42
स्निग्धेन्द्रनीलनीलंतुप्रांशुशैलोपमंमहत् ।।।।केयूराङ्गदवैडूर्यमुक्ताहारस्रगुज्ज्वलम् ।कान्तंविहारेष्वधिकंदीप्तांसङ्ग्रामभूमिषु ।।।।भात्याभरणभाभिर्यद्विद्युद्भिरिवतोयदः ।तदेवाद्यशरीरंतेतीक्ष्णैर्नैकशरैश्चितम् ।।।।पुनर्दुर्लभसम्पर्शंपरिष्वक्तुं न शक्यते ।श्वाविधःशलकैर्यद्वद्भाणैर्लग्नैर्निरन्तरम् ।।।।स्वर्पितैर्मर्मसुभृशंसञ्छिन्नस्नायुबन्धनम् ।क्षितौनिपतितंराजन् श्यामंवैरुधिरच्छवि ।।।।वज्रप्रहाराभिहतोविकीर्णइवपर्वतः ।
အို မင်းကြီး၊ မင်း၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် မြင့်မားသောတောင်တန်းကဲ့သို့ ကြီးမား၍ အိန္ဒြနီလ နီလာကဲ့သို့ အမဲရောင်တောက်ပခဲ့သည်။ ယခင်က လက်ကွင်း၊ လက်ပတ်၊ ဝိုင်ဒူရျ (ကြောင်မျက်စိကျောက်) အလှဆင်ရတနာများ၊ ပုလဲလည်ဆွဲနှင့် ပန်းကုံးများကြောင့် တောက်ပလင်းလက်၍ အပန်းဖြေရာတွင် အလွန်လှပကာ စစ်မြေပြင်တွင်တော့ မိုးတိမ်ကို မိုးကြိုးလျှပ်စီးတောက်သကဲ့သို့ ထွန်းလင်းခဲ့သည်။ ထိုကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုတည်းပင် ယနေ့တွင် ချွန်ထက်သော မြားများ မရေမတွက်နိုင်အောင် ထိုးစိုက်ပြည့်နှက်နေ၍ ထိကိုင်ရပင် ခက်ခဲကာ ပြန်လည်ဖက်တွယ်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့။ ဆူးများထူထပ်သော ဆူးကောင်ကဲ့သို့ နေရာတိုင်းတွင် လှံနှင့်မြားများကပ်လျက်ရှိပြီး မర్మနေရာများထဲသို့ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စိုက်ဝင်ကာ ကြောကြိုးနှင့် အဆစ်အမြစ်ချည်နှောင်မှုတို့ကို ပြင်းထန်စွာ ဖြတ်တောက်ထားသည်။ မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျ၍ အမဲရောင်သွေးစွန်းကာ မိုးကြိုးဗဇ္ဇရထိုးခတ်ခံရသကဲ့သို့ တောင်တန်းတစ်ခု ပျက်စီးပြိုကွဲသလို ပြန့်ကျဲနေသည်။
Verse 43
स्निग्धेन्द्रनीलनीलंतुप्रांशुशैलोपमंमहत् ।।6.114.42।।केयूराङ्गदवैडूर्यमुक्ताहारस्रगुज्ज्वलम् ।कान्तंविहारेष्वधिकंदीप्तांसङ्ग्रामभूमिषु ।।6.114.43।।भात्याभरणभाभिर्यद्विद्युद्भिरिवतोयदः ।तदेवाद्यशरीरंतेतीक्ष्णैर्नैकशरैश्चितम् ।।6.114.44।।पुनर्दुर्लभसम्पर्शंपरिष्वक्तुं न शक्यते ।श्वाविधःशलकैर्यद्वद्भाणैर्लग्नैर्निरन्तरम् ।।6.114.45।।स्वर्पितैर्मर्मसुभृशंसञ्छिन्नस्नायुबन्धनम् ।क्षितौनिपतितंराजन् श्यामंवैरुधिरच्छवि ।।6.114.46।।वज्रप्रहाराभिहतोविकीर्णइवपर्वतः ।
အို မင်းကြီး၊ မင်း၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် လက်ကွင်းနှင့် လက်ပတ်တို့၊ ဝိုင်ဒူရျ (ကြောင်မျက်စိကျောက်) ရတနာများ၊ ပုလဲလည်ဆွဲများနှင့် ပန်းကုံးများကြောင့် တောက်ပလင်းလက်ခဲ့သည်။ အပန်းဖြေချိန်တွင် အလွန်လှပ၍ စစ်မြေပြင်တွင်လည်း ဂုဏ်ရောင်တောက်လောင်ခဲ့သည်။
Verse 44
स्निग्धेन्द्रनीलनीलंतुप्रांशुशैलोपमंमहत् ।।6.114.42।।केयूराङ्गदवैडूर्यमुक्ताहारस्रगुज्ज्वलम् ।कान्तंविहारेष्वधिकंदीप्तांसङ्ग्रामभूमिषु ।।6.114.43।।भात्याभरणभाभिर्यद्विद्युद्भिरिवतोयदः ।तदेवाद्यशरीरंतेतीक्ष्णैर्नैकशरैश्चितम् ।।6.114.44।।पुनर्दुर्लभसम्पर्शंपरिष्वक्तुं न शक्यते ।श्वाविधःशलकैर्यद्वद्भाणैर्लग्नैर्निरन्तरम् ।।6.114.45।।स्वर्पितैर्मर्मसुभृशंसञ्छिन्नस्नायुबन्धनम् ।क्षितौनिपतितंराजन् श्यामंवैरुधिरच्छवि ।।6.114.46।।वज्रप्रहाराभिहतोविकीर्णइवपर्वतः ।
အလှဆင်အာභరణတို့၏ အလင်းရောင်ကြောင့် မိုးတိမ်ကို လျှပ်စီးတောက်သကဲ့သို့ တောက်ပခဲ့သော မင်း၏ကိုယ်ခန္ဓာ—ထိုကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုတည်းပင် ယနေ့တွင် ချွန်ထက်သော မြားများ မရေမတွက်နိုင်အောင် ထိုးစိုက်ပြည့်နှက်နေသည်။
Verse 45
स्निग्धेन्द्रनीलनीलंतुप्रांशुशैलोपमंमहत् ।।6.114.42।।केयूराङ्गदवैडूर्यमुक्ताहारस्रगुज्ज्वलम् ।कान्तंविहारेष्वधिकंदीप्तांसङ्ग्रामभूमिषु ।।6.114.43।।भात्याभरणभाभिर्यद्विद्युद्भिरिवतोयदः ।तदेवाद्यशरीरंतेतीक्ष्णैर्नैकशरैश्चितम् ।।6.114.44।।पुनर्दुर्लभसम्पर्शंपरिष्वक्तुं न शक्यते ।श्वाविधःशलकैर्यद्वद्भाणैर्लग्नैर्निरन्तरम् ।।6.114.45।।स्वर्पितैर्मर्मसुभृशंसञ्छिन्नस्नायुबन्धनम् ।क्षितौनिपतितंराजन् श्यामंवैरुधिरच्छवि ।।6.114.46।।वज्रप्रहाराभिहतोविकीर्णइवपर्वतः ।
ယခုအခါ သင်၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် ထိတွေ့ရန်ပင် ခက်ခဲလာပြီး၊ ပွေ့ဖက်ရန်လည်း မဖြစ်နိုင်တော့—မြှားတံများက အနှံ့အပြား ထူထပ်စွာ ထိုးကပ်နေသဖြင့်၊ ဆူးများထောင်နေသော ဆူးကောင်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။
Verse 46
स्निग्धेन्द्रनीलनीलंतुप्रांशुशैलोपमंमहत् ।।6.114.42।।केयूराङ्गदवैडूर्यमुक्ताहारस्रगुज्ज्वलम् ।कान्तंविहारेष्वधिकंदीप्तांसङ्ग्रामभूमिषु ।।6.114.43।।भात्याभरणभाभिर्यद्विद्युद्भिरिवतोयदः ।तदेवाद्यशरीरंतेतीक्ष्णैर्नैकशरैश्चितम् ।।6.114.44।।पुनर्दुर्लभसम्पर्शंपरिष्वक्तुं न शक्यते ।श्वाविधःशलकैर्यद्वद्भाणैर्लग्नैर्निरन्तरम् ।।6.114.45।।स्वर्पितैर्मर्मसुभृशंसञ्छिन्नस्नायुबन्धनम् ।क्षितौनिपतितंराजन् श्यामंवैरुधिरच्छवि ।।6.114.46।।वज्रप्रहाराभिहतोविकीर्णइवपर्वतः ।
အို မင်းကြီး၊ အရေးကြီးသော မర్మနေရာများထဲသို့ မြှားများက နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထိုးဝင်ကာ ကြောချည်နှောင်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ဖြတ်တောက်ထားသည်။ သွေးရောင်လင်းလက်လာသော အမဲရောင်ကိုယ်ခန္ဓာသည် မြေပြင်ပေါ် လဲကျနေပြီး—ဗဇ္ရ (မိုးကြိုး) ထိုးခတ်၍ ပျက်စီးကွဲပြားသွားသော တောင်တန်းတစ်ခုကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 47
हास्वप्नस्सत्यमेवेदंत्वंरामेणकथंहतः ।।।।त्वंमृत्योरपिमृत्युस्स्याःकथंमृत्युवशंगत:
အို… ဤအရာသည် အိပ်မက်လား၊ သို့မဟုတ် အမှန်တကယ်လား? သင်သည် ရာမ၏လက်ဖြင့် မည်သို့ သတ်ဖြတ်ခံရသနည်း? သင်သည် “သေခြင်း” အတွက်တောင် သေခြင်းဖြစ်နိုင်သူ—မည်သို့ သေခြင်း၏အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်သနည်း?
Verse 48
त्रैलोक्यवसुभोक्तारंत्रैलोक्योद्वेगदंमहत् ।।।।जेतारंलोकपालानांक्षेप्तारांशङ्करस्य च ।
သင်သည် သုံးလောက၏ ဓနသယံဇာတကို ခံစားသူ၊ သုံးလောကကို တုန်လှုပ်စေသော မဟာကြောက်ရွံ့မှု၏ အကြောင်းရင်း၊ လောကပာလများကို အနိုင်ယူသူ—အထိမ်းအမှတ်အားဖြင့် ရှင်ကရ (Śaṅkara) ကိုပင် လဲကျစေသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။
Verse 49
दृप्तानांनिग्रहीतारमाविष्कृतपराक्रमम् ।।।।लोकक्षोभयितारं च नादैर्भूतविराविणम् ।
သင်သည် မာနထောင်လွှားသူတို့ကို နှိမ်နင်းသူ၊ သင်၏ဗီရိယပရाक్రమ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသူ ဖြစ်သည်။ သင်သည် ကမ္ဘာကို လှုပ်ခတ်စေသူ၊ သင်၏ဟိန်းဟောက်သံကြောင့် သတ္တဝါတို့ပင် ငိုကြွေးမြည်တမ်းရသူ ဖြစ်သည်။
Verse 50
ओजसादृप्तवाक्यानांवक्तारंरिपुसन्निधौ ।।।।स्वयूथभृत्यगोप्तारंहन्तारंभीमकर्मणाम् ।
သူသည် အင်အားနှင့် မာနကြီးစွာဖြင့် ရန်သူရှေ့တော်၌ပင် အထက်တန်းဝါကြီးစကားများ ပြောဆိုသူ၊ မိမိအဖွဲ့အစုနှင့် အမှုထမ်းတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူ၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ကုသိုလ်မဲ့ကမ္မများကို ပြုသူတို့ကို သတ်ဖြတ်သူ ဖြစ်၏။
Verse 51
हन्तारंदानवेन्द्राणांयक्षाणां च सहस्रशः ।।।।निवातकवचानां च सङ्ग्रहीतारमाहवे ।
သူသည် ယက္ခတို့ကို ထောင်ပေါင်းများစွာနှင့် ဒာနဝမင်းများကို သတ်ဖြတ်သူ၊ ထို့ပြင် စစ်မြေ၌ နိဝာတကဝချတို့ကိုပါ အနိုင်ယူ၍ ချုပ်နှိမ်သူ ဖြစ်၏။
Verse 52
नैकयज्ञविलोप्तारंत्रातारंस्वजनस्य च ।।।।धर्मव्यवस्थाभेत्तारंमायास्रष्टारमाहवे ।
သူသည် ယဇ္ဉပူဇာများစွာကို ဖျက်ဆီးလုယူသူ ဖြစ်သော်လည်း မိမိအမျိုးအနွယ်ကို ကာကွယ်သူလည်း ဖြစ်၏။ တည်မြဲသော ဓမ္မစည်းကမ်းကို ချိုးဖောက်သူ၊ စစ်မြေ၌ မာယာနှင့် လှည့်ကွက်ဗျူဟာများကို ဖန်တီးသူ ဖြစ်၏။
Verse 53
देवासुरनृकन्यानामाहर्तारंततस्ततः ।।।।शत्रुस्त्रीशोकदातारं नेतारं स्वजनस्य च ।
သူသည် ဒေဝ၊ အဆုရနှင့် လူသားတို့၏ အပျိုကညာများကို နေရာတစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ဖမ်းဆီးယူဆောင်သူ၊ ရန်သူတို့၏ မိန်းမများအား ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု ပေးသူ၊ သို့သော် မိမိလူမျိုးအတွက် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူလည်း ဖြစ်၏။
Verse 54
लङ्काद्वीपस्यगोप्तारंकर्तारंभीमकर्मणाम् ।।।।अस्माकंकामभोगानांदातारंरथिनांवरम् ।
လင်္ကာကျွန်း၏ ကာကွယ်သူ၊ ကြောက်မက်ဖွယ် လုပ်ရပ်ကြီးများကို ဆောင်ရွက်သူ၊ ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ကာမသုခများကို ပေးအပ်သူ၊ ရထားစစ်သူရဲတို့တွင် အမြတ်ဆုံး။
Verse 55
एवंप्रभावंभर्तारंदृष्टवारामेणपातितम् ।।।।स्थिरास्मियादेहमिमंधारयामिहतप्रिया ।
ဤမျှ အာနုဘော်ကြီးသော ကျွန်မ၏ ခင်ပွန်းကို ရာမက လှဲချသတ်ပစ်သည်ကို မြင်ရသော်လည်း ကျွန်မသည် မတုန်မလှုပ် ရပ်တည်နေဆဲ; ချစ်သူဆုံးရှုံးသော်လည်း ဤကိုယ်ခန္ဓာကို ဒီနေရာတွင် ထိန်းထားနေသည်။
Verse 56
शयनेषुमहार्हेषुशयित्वाराक्षसेश्वर ।।।।इहकर्मात्प्रसुप्तोऽसिधरण्यांरेणुगुण्ठितः ।
ရက္ခသတို့၏ အရှင်တော်! အလွန်တန်ဖိုးကြီးသော အိပ်ရာများပေါ်၌ အနားယူခဲ့ပြီးနောက် ယခုမူ ကိုယ့်ကံအကျိုးကြောင့် အိပ်ပျော်သကဲ့သို့ မြေပြင်ပေါ်တွင် လဲလျောင်းကာ ဖုန်မှုန့်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ၏။
Verse 57
यदातेतनयश्शस्तोलक्ष्मणेनेन्द्रजिद्युधि ।।।।तदात्वभिहतातीव्रमद्यत्वस्मिनिपातिता ।
သင့်သား အိန္ဒြဇစ်ကို လက္ခမဏက စစ်မြေပြင်၌ သတ်ဖြတ်ခဲ့သောအခါ ထိုနေ့တွင် ကျွန်မသည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်နာကျင်ခဲ့၏; ယနေ့တွင် သင်လည်း ဤနေရာ၌ လဲကျကာ အနိုင်ယူခံရပြီ။
Verse 58
साहंबन्धुजनैर्हीनाहीनानाथेन च त्वया ।।।।विहीनाकामभोगैश्चशोचिष्येशाश्वतीस्समाः ।
ကျွန်မသည် ဆွေမျိုးသားချင်းမရှိတော့ဘဲ၊ ထို့ပြင် အရှင်နှင့် ကာကွယ်သူဖြစ်သော သင်ကိုလည်း ဆုံးရှုံးရပြီး၊ ကာမသုခအပျော်အပါးများမှလည်း ကင်းကွာသွားသဖြင့် မဆုံးနိုင်သော နှစ်ကာလရှည်လျားတစ်လျှောက် ဝမ်းနည်းငိုကြွေးနေရမည်။
Verse 59
प्रपन्नोदीर्घमध्वानंराजन्नद्यसुदुर्गमम् ।।।।नयमामपिदुःखार्तां न वर्तिष्येत्वयाविना ।
အရှင်မင်းကြီး၊ ယနေ့ မင်းကြီးသည် အလွန်ရှည်လျား၍ ဖြတ်ကျော်ရန် အလွန်ခက်ခဲသော ခရီးကို ထွက်ခွာတော်မူပြီ။ ဒုက္ခဝေဒနာဖြင့် နာကျင်နေသော ကျွန်မကိုလည်း ခေါ်ဆောင်တော်မူပါ—မင်းကြီးမရှိလျှင် ကျွန်မ မရှင်နိုင်ပါ။
Verse 60
कस्मात्त्वंमांविहायेहकृपणांगन्तुमिच्छसि ।।।।दीनांविलपतींमन्दांकिंवामांनाभिभाषसे ।
အဘယ်ကြောင့် မင်းကြီးသည် ကျွန်မကို ဒီနေရာမှာပဲ ထားခဲ့ပြီး—အကူအညီမဲ့၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါး၊ ငိုကြွေးနေသော ကျွန်မကို—သွားလိုတော်မူပါသနည်း။ အဘယ်ကြောင့် ကျွန်မကို စကားတစ်ခွန်းတောင် မပြောတော်မူပါသနည်း။
Verse 61
दृष्टवा न खल्वभिक्रुद्धोमामिहानवकुण्ठिताम् ।।।।निर्गतांनगरद्वारात्पद्भ्यामेवागतांप्रभो ।
အရှင်ပရဘု၊ ကျွန်မကို ဒီမှာ မြင်တော်မူရာတွင်—မရှက်မကြောက်ဘဲ—မြို့တံခါးမှ ထွက်လာ၍ ခြေဖြင့်ပင် လာရောက်ခဲ့သော ကျွန်မကို မြင်လျက်နှင့် မင်းကြီးသည် အဘယ်ကြောင့် မအမျက်ထွက်တော်မူပါသနည်း။
Verse 62
पश्येष्टदारदारांस्तेभ्रष्टलज्जावकुण्ठितान् ।।।।बहिर्निष्पतितान्सर्वान्कथंदृष्टवा न कुप्यसि ।
မင်းကြီး၏ ချစ်မြတ်နိုးသော မိဖုရားများကို ကြည့်တော်မူပါ—ရှက်ကြောက်မှုနှင့် လန့်လန့်ဆန့်ဆန့်ကို စွန့်လွှတ်ကာ—အားလုံး ပြင်ပသို့ ပြေးထွက်လာကြသည်။ ဤအရာကို မြင်လျက်နှင့် မင်းကြီးသည် အဘယ်ကြောင့် မအမျက်ထွက်တော်မူပါသနည်း။
Verse 63
अयंक्रीडासहायस्तेऽनाथेलालप्यतेजनः ।।।।न चैवमाश्वासयसिकिंवा न बहुमन्यसे ।
ဤလူတို့သည်—မင်းကြီး၏ ကစားဖော်များ—ယခုအခါ အကာအကွယ်မဲ့သကဲ့သို့ အော်ဟစ်ငိုကြွေးနေကြသည်။ အဘယ်ကြောင့် မင်းကြီးသည် သူတို့ကို မနှစ်သိမ့်တော်မူသနည်း။ သို့မဟုတ် အဘယ်ကြောင့် သူတို့ကို မလေးမြတ်တော်မူသနည်း။
Verse 64
याःस्त्वयाविधवाराजन्कृतानैकाःकुलस्त्रियः ।।।।पतिव्रताधर्मरतागुरुशुश्रूषणेरताः ।ताभिश्शोकाभितप्ताभिश्शप्तःपरवशंगतः ।।।।त्वयाविप्रकृताभिर्यत्तदाशप्तंतदागतम् ।
အို မင်းကြီး၊ မင်းကြီးကြောင့် မျိုးရိုးမြင့်မားသော မိန်းမများ အများအပြားသည် မုဆိုးမ ဖြစ်သွားကြရသည်—သူတို့သည် ခင်ပွန်းအပေါ် သစ္စာတည်ကြည်သော ပတိဝရတာ၊ ဓမ္မကို လိုက်နာမြဲမြံသူများ၊ ဆရာသမားနှင့် အကြီးအကဲတို့ကို ရိုသေစွာ ပြုစုသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ သူတို့က မင်းကြီးကို အပစ်တင်ကျိန်စာတင်ကြသဖြင့် မင်းကြီးသည် ရန်သူ၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်သွားသည်။ မင်းကြီးက မတရားပြုခဲ့သူတို့၏ ကျိန်စာစကားသည် ယခု မင်းကြီးထံ ပြန်လည်ရောက်လာပြီ။
Verse 65
याःस्त्वयाविधवाराजन्कृतानैकाःकुलस्त्रियः ।।6.114.64।।पतिव्रताधर्मरतागुरुशुश्रूषणेरताः ।ताभिश्शोकाभितप्ताभिश्शप्तःपरवशंगतः ।।6.114.65।।त्वयाविप्रकृताभिर्यत्तदाशप्तंतदागतम् ।
အဲဒီမိန်းမများ—ပတိဝရတာဖြစ်၍ ခင်ပွန်းအပေါ် သစ္စာတည်ကြည်သူ၊ ဓမ္မ၌ တည်ငြိမ်သူ၊ ဆရာသမားနှင့် အကြီးအကဲတို့ကို ပြုစုရိုသေသူ—တို့ကို မင်းကြီးက မတရားပြုခဲ့သဖြင့် သူတို့သည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုဖြင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့၏ ကျိန်စာကြောင့် မင်းကြီးသည် ရန်သူ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီး၊ အဲဒီအခါ ပြောခဲ့သော ကျိန်စာသည် ယခု ပြန်လည်ရောက်လာပြီ။
Verse 66
प्रवादस्सत्यएवायंत्वांप्रतिप्रायशोनृप ।।।।प्रतिव्रतानांनाकस्मात्सपत्नत्यश्रूणिभूतले ।
အို နရိပ၊ မင်းကြီးအပေါ်၌ လူအများပြောဆိုသည့် စကားပုံသည် အမှန်တကယ်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလာပြီ။ ပတိဝရတာ မိန်းမတို့၏ မျက်ရည်သည် အကျိုးမဲ့စွာ မြေပေါ်သို့ မကျတတ်။ ထိုမျက်ရည်၏ အာနုභာဝကြောင့်ပင် ဤဘေးအန္တရာယ်သည် မင်းကြီးထံ ပြန်လည်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 67
कथं च नामतेराजन् लोकानाक्रम्यतेजसा ।।।।नारीचौर्यमिदंक्षुद्रंकृतंशौण्डीर्यमानिना ।
အို မင်းကြီး၊ တေဇ (တန်ခိုးအလင်း) ဖြင့် လောကများကို လွှမ်းမိုးခဲ့သူ မင်းကြီးသည် သူရဲကောင်းမှုကို ဂုဏ်ယူနေသော်လည်း “မိန်းမခိုးယူခြင်း” ဟူသော အလွန်သေးသိမ့်သော အပြစ်ကို ဘယ်လိုလုပ်၍ ကျူးလွန်နိုင်ခဲ့သနည်း။
Verse 68
अपनीयाश्रमाद्रामंयन्मृगच्छद्मनात्वया ।।।।आनीतारामपनतीसातत्तेकातर्यलक्षणम् ।
သင်သည် သမင်အယောင်ဆောင်၍ ရာမကို အာရှရမ်မှ ဝေးကွာအောင် ဆွဲခေါ်ပြီး၊ ထို့နောက် ရာမ၏ မဟာသမီးတော် စီတာကို ခိုးယူသွားခဲ့သည်—ဤသည်ပင် သင့်အတွက် ကြောက်ရွံ့ကံမဲ့မှု၏ အမှတ်အသား ဖြစ်၏။
Verse 69
कातर्यं न च तेयुद्धेकदाचित्संस्मराम्यहम् ।।।।तत्तुभाग्यविपर्यासान्नूनंतेपक्वलक्षणम् ।
စစ်ပွဲတွင် သင်က ကြောက်ရွံ့ခဲ့သည်ဟု ငါ မမှတ်မိ။ သို့သော် ယခု ဤကြောက်ရွံ့မှု ပေါ်ထွက်လာသည်—ကံကြမ္မာ ပြောင်းလဲမှုကြောင့် မလွဲ—သင့်ပျက်စီးခြင်းကို ကြိုတင်ညွှန်ပြသော အမှတ်အသား ရင့်ကျက်လာခြင်းပင် ဖြစ်၏။
Verse 70
अतीतानागतार्थज्ञोवर्तमानविचक्षणः ।।।।मैथिलीमाहृतांदृष्टवाध्यात्वानिःश्वस्यचायतम् ।सत्यवाक्यमहाबाहो देवरोमेयदब्रवीत् ।।।।अयंराक्षसमुख्यानांविनाशःपर्युपस्थितः ।कामक्रोधसमुत्थेनव्यसनेनप्रसङ्गिना ।।।।
မဟာဗာဟုရေ၊ ငါ၏ မောင်နှမခင်ပွန်း—အမှန်တရားကို ပြောသူ၊ ပစ္စုပ္ပန်ကို ထက်မြက်စွာ ခွဲခြားသိသူ၊ အတိတ်နှင့် အနာဂတ်ကိုလည်း သိမြင်သူ—မိုင်သီလီ (စီတာ) ကို ခိုးယူသွားသည်ကို မြင်သောအခါ ခဏတစ်လုံး စဉ်းစားတော်မူ၍ ရှည်လျားစွာ သက်ပြင်းချကာ ပြောသည်မှာ—“ဤသည်ကား ရာක්ෂသတို့အထဲမှ အထွဋ်အမြတ်တို့၏ ပျက်စီးခြင်းသည် နီးကပ်လာပြီဟူသော အမှတ်ဖြစ်၏။ ကာမနှင့် က్రောဓမှ ပေါက်ဖွားသော အပျက်အဆီးကြောင့်၊ ဆက်လက်ပတ်သက်၍ ကျရောက်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။”
Verse 71
अतीतानागतार्थज्ञोवर्तमानविचक्षणः ।।6.114.70।।मैथिलीमाहृतांदृष्टवाध्यात्वानिःश्वस्यचायतम् ।सत्यवाक्यमहाबाहो देवरोमेयदब्रवीत् ।।6.114.71।।अयंराक्षसमुख्यानांविनाशःपर्युपस्थितः ।कामक्रोधसमुत्थेनव्यसनेनप्रसङ्गिना ।।6.114.72।।
သင့်အပြစ်ကြောင့်ပင် အမြစ်တိုင်အောင် ဆုတ်ခွာဖျက်ဆီးသည့် မဟာအန္တရာယ်ဤသည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဤအရာအားလုံးကို သင်က ပြုလုပ်ခဲ့သည်; ရာක්ෂသမျိုးနွယ်တစ်စုလုံးသည် ကာကွယ်သူမဲ့၊ ခိုလှုံရာမဲ့ ဖြစ်သွားပြီ။
Verse 72
अतीतानागतार्थज्ञोवर्तमानविचक्षणः ।।6.114.70।।मैथिलीमाहृतांदृष्टवाध्यात्वानिःश्वस्यचायतम् ।सत्यवाक्यमहाबाहो देवरोमेयदब्रवीत् ।।6.114.71।।अयंराक्षसमुख्यानांविनाशःपर्युपस्थितः ।कामक्रोधसमुत्थेनव्यसनेनप्रसङ्गिना ।।6.114.72।।
ရက္ခသတို့၏ အထွတ်အထိပ်များ ပျက်စီးခြင်းသည် ယခုနီးကပ်လာပြီ။ ၎င်းသည် ကာမနှင့် ဒေါသမှ ပေါက်ဖွားသော၊ ဖျက်ဆီးတတ်သည့် စွဲလမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒုက္ခဗျာဒိတ်ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 73
निर्वृत्तस्त्वत्कृतेऽनर्थःसोऽयंमूलहरोमहान् ।त्वयाकृतमिदंसर्वमनाधंराक्षसंकुलम् ।।।।
သင့်အပြစ်ကြောင့်ပင် အမြစ်တိုင်အောင် ဆုတ်ခွာဖျက်ဆီးသည့် မဟာအန္တရာယ်ဤသည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဤအရာအားလုံးကို သင်က ပြုလုပ်ခဲ့သည်; ရာක්ෂသမျိုးနွယ်တစ်စုလုံးသည် ကာကွယ်သူမဲ့၊ ခိုလှုံရာမဲ့ ဖြစ်သွားပြီ။
Verse 74
हित्वंशोचितव्योमेप्रख्यातबलपौरुषः ।स्त्रीस्वभावात्तुमेबुद्धिःकारुण्येपरिवर्तते ।।।।
သင်သည် အင်အားနှင့် ရဲရင့်မှုကြောင့် နာမည်ကြီးသူဖြစ်၍ ငါက ငိုကြွေးသင့်သူ မဟုတ်။ သို့သော် မိန်းမသဘာဝကြောင့် ငါ၏ ဉာဏ် (ဗုဒ္ဓိ) သည် ကရုဏာနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်းသို့ လှည့်သွားသည်။
Verse 75
सुकृतंदुष्कृतं च त्वंगृहीत्वास्वांगतिंगतः ।आत्मानमनुशोचामित्वद्विनाशेनदुःखिताम् ।।।।
သင်သည် ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်တို့ကိုပါ ယူဆောင်ကာ ကိုယ်ပိုင်အဆုံးသတ်သို့ သွားရောက်ပြီးပြီ။ သင်ပျက်စီးသွားခြင်းကြောင့် ငါသည် ဝမ်းနည်းဒုက္ခရောက်ကာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုပင် အနုသိုက်စွာ ငိုကြွေးနေသည်။
Verse 76
सुहृदांहितकामानां न श्रुतंवचनंत्वया ।भ्रात्रूणांचैवकार्त्न्सनहितमुक्तंदशानन ।।।।
အို ဒသာနန (မျက်နှာဆယ်ပါး) ရာဝဏ! ကောင်းကျိုးလိုလားသော မိတ်ဆွေများ၏ အကြံဉာဏ်ကို သင်မနားထောင်ခဲ့။ ထို့ပြင် သင်၏ ညီအစ်ကိုများက အပြည့်အဝ ပြောကြားသော အကျိုးရှိသည့် စကားကိုလည်း သင်မလက်ခံခဲ့။
Verse 77
हेत्वर्थयुक्तंविधिवच्छ्रेयस्करमदारुणम् ।विभीषणेनाभिहितं न कृतंहेतुमत्त्वया ।।।।
ဝိဘီရှဏက အကြောင်းအရင်းပြည့်စုံ၍ အဓိပ္ပါယ်ရှိကာ ထုံးတမ်းနည်းလမ်းနှင့် ကိုက်ညီ၍ အကျိုးပြုသော်လည်း မကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောခဲ့သော်လည်း၊ သင်သည် ထိုကောင်းမွန်သော အကြံဉာဏ်ကို မလိုက်နာခဲ့ပါ။
Verse 78
मारीचकुम्भकर्णाभ्यांवाक्यंममपितुस्तथा ।न श्रुतंवीर्यमत्तेनतस्येदंफलमीदृशम् ।।।।
သင်သည် မာရီချနှင့် ကုမ္ဘကရဏတို့၏ စကားကို မနားထောင်ခဲ့သကဲ့သို့၊ ငါ့အဖေ၏ အကြံဉာဏ်ကိုလည်း မလိုက်နာခဲ့ပါ။ ကိုယ့်ရဲရင့်မှုအပေါ် မူးယစ်လျက် အားလုံးကို လျစ်လျူရှုခဲ့သဖြင့်—ဤကဲ့သို့သော အကျိုးရလဒ် ဖြစ်လာခြင်းပင်။
Verse 79
नीलजीमूतसङ्काश पीताम्बरशुभाङ्गद ।स्वगात्राणिविनिक्षिप्यकिंशेषेरुधिराप्लुतः ।।।।
မိုးတိမ်မည်းကဲ့သို့ ရုပ်ရည်ရှိ၍ အဝါရောင်ဝတ်စုံကို ဆင်မြန်းကာ လက်ကောက်လက်ပတ် တောက်ပစွာ အလှဆင်ထားသူရေ—ကိုယ့်ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို ချထားလျက် သွေးစိုရွှဲနေပြီး ဤနေရာ၌ အဘယ်ကြောင့် လဲလျောင်းနေရသနည်း။
Verse 80
प्रसुप्तइवशोकार्तांकिंमां न प्रतिभाषसे ।महावीर्यस्यदक्षस्यसम्युगेष्वपलायिनः ।।।।यातुधानस्यदौहित्रींकिंमां न प्रतिभाषसे ।
သင်သည် အိပ်ပျော်နေသကဲ့သို့ လဲလျောင်းနေပြီး ငါကတော့ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် နာကျင်လျက်ရှိသည်—အဘယ်ကြောင့် ငါ့ကို မပြန်ပြောသနည်း။ စစ်ပွဲများတွင် မထွက်ပြေးသော မဟာဗလရှိ၍ ကျွမ်းကျင်သည့် ယာတုဓာန၏ မြေးမဖြစ်သော ငါ့ကို အဘယ်ကြောင့် မတုံ့ပြန်သနည်း။
Verse 81
उत्तिष्ठोत्तिष्ठकिंशेषेनवेपरिभवेकृते ।।।।अद्यवैनिर्भयालङ्कांप्रविष्टांसूर्यरश्मयः ।
ထလော့၊ ထလော့! အသစ်တဖန် အရှက်တရားကျရောက်ပြီးနောက် မင်းဘာကြောင့် အိပ်လဲနေသနည်း။ ယနေ့တွင် နေရောင်ခြည်တို့သည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ လင်္ကာမြို့ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာပြီ။
Verse 82
येनसूदयसेशत्रून् समरेसूर्यवर्चसा ।।।।वज्रंवज्रधरस्येवसोऽयंतेसततार्चितः ।रणेबहुप्रहरणोहेमजापरिष्कृतः ।।।।परिघोव्यवकीर्णस्तेबाणैश्चिन्नैःसहस्रधा ।
မင်း၏ သံတုတ်ကြီး—စစ်မြေပြင်တွင် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပ၍ အိန္ဒြာ၏ ဝဇ္ရကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ မင်းက အမြဲတမ်း ဂုဏ်ပြုပူဇော်လေ့ရှိသည့်အရာ၊ ရွှေကွန်ယက်ဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး ရန်သူများစွာကို ထိုးနှက်ချေမှုန်းခဲ့သည့်အရာ—ယခုမူ မြားများကြောင့် အပိုင်းအစ တစ်ထောင်ခွဲကာ ပြန့်ကျဲလျက် ရှိနေပြီ။
Verse 83
येनसूदयसेशत्रून् समरेसूर्यवर्चसा ।।6.114.82।।वज्रंवज्रधरस्येवसोऽयंतेसततार्चितः ।रणेबहुप्रहरणोहेमजापरिष्कृतः ।।6.114.83।।परिघोव्यवकीर्णस्तेबाणैश्चिन्नैःसहस्रधा ।
ဤသံတုတ်ကြီးသည်—မင်းက အမြဲတမ်း ဂုဏ်ပြုပူဇော်ခဲ့သည့်အရာ၊ အိန္ဒြာ၏ ဝဇ္ရကဲ့သို့ ဖန်တီးထား၍ စစ်မြေပြင်တွင် ထင်ရှားတောက်ပကာ ရွှေကွန်ယက်ဖြင့် အလှဆင်ထားသည့်အရာ—ယခုမူ မြားများကြောင့် အပိုင်းအစ တစ်ထောင်ခွဲကာ ပြန့်ကျဲနေပြီ။
Verse 84
अप्रियामिवोपसंगृह्यकिंशेषेरणमेदिनीम् ।।।।अप्रियामिवकस्माच्छमांनेच्छस्यभिभाषितुम् ।
မင်းသည် စစ်မြေပြင်၏ မြေကြီးကို ချစ်သူမကဲ့သို့ ဖက်ကာ ဘာကြောင့် လဲလျောင်းနေသနည်း။ ထို့ပြင် ငါကို မချစ်မနှစ်သကဲ့သို့ ငါ၏စကားကို အဘယ်ကြောင့် မဖြေကြားလိုသနည်း။
Verse 85
धिगस्तुहृदयंयस्याममेदं न सहस्रधा ।।।।त्वयिपञ्चत्वमापन्नेफलतेशोकपीडितम् ।
ဒုက္ခဝေဒနာဖြင့် ဖိစီးနေသော ငါ့နှလုံးသားဤတစ်လုံးကို အရှက်တရားပင် ဖြစ်စေ၏—မင်းသည် ပဉ္စဘူတသို့ ပြန်လည်ရောက်သွားသော်လည်း ၎င်းသည် အပိုင်းအစ တစ်ထောင်မကွဲဘဲ ဝမ်းနည်းခြင်းကိုသာ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
Verse 86
इत्येवंविलपन्तिसाबाष्पपर्याकुलेक्षणा ।।।।स्नेहोपस्कन्नहृदया तदा मोहामुपागमत् ।
ဤသို့ ငိုကြွေးမြည်တမ်းနေစဉ် မျက်လုံးတို့သည် မျက်ရည်ဖြင့်ပြည့်နှက်၍ မမြင်သာလောက်အောင် ဖြစ်လာကာ၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် နှလုံးသားလည်း တုန်လှုပ်သွားသည်။ ထို့နောက် မောဟကြောင့် မူးမေ့သွားလေ၏။
Verse 87
कश्मलाभिहतासन्नाबभौसारावणोरसि ।।।।स्नध्यानुरक्तेजलदेदीप्ताविद्युदिवोज्ज्वला ।
မူးဝေကမ္မလဖြင့် ထိခိုက်ကာ ကိုယ်လက်အင်အားလျော့နည်းသဖြင့် နាងသည် ရာဝဏ၏ ရင်ခွင်ပေါ်၌ လဲလျောင်းနေ၏။ နေဝင်ချိန်အနီရောင်စိမ့်ဝင်သည့် မိုးတိမ်ပေါ်တွင် လျှပ်စီးတောက်ပသကဲ့သို့ ထင်ရှားတောက်လက်လေ၏။
Verse 88
तथागतंसमुत्थाप्यसपत्नयस्तांभृशातुराः ।।।।पर्यवस्थापयामासूरुदन्त्योरुदतींभृशम् ।
ထို့နောက် အလွန်စိတ်ပူပန်နာကျင်နေသော မယားတူများသည် နားမလည်မောဟဖြင့် မူးမေ့နေသည့် နាងကို ထူထောင်၍ မြည်တမ်းငိုကြွေးသံကြီးစွာဖြင့် ငိုနေစဉ်ပင် အားပေးကူညီကာ ထောက်ပံ့ပေးကြ၏။
Verse 89
न तेसुविदितादेविलोकानांस्थितिरध्रुवा ।।।।दशाविभागपर्यायेराज्ञांवैचञ्चलाःश्रियः ।
အို ဒေဝီ၊ လောက၏အနေအထားသည် မတည်မြဲကြောင်း သင်ကောင်းစွာ သိရှိပါ၏။ အခြေအနေ၏ အလှည့်အပြောင်းများ ပြောင်းလဲလာသည့်အခါ မင်းတို့၏ သရဖူဂုဏ်နှင့် စည်းစိမ်ကံကောင်းမှုတို့သည် အမှန်တကယ် မတည်ငြိမ်လှ၏။
Verse 90
इत्येवमुच्यमानासासशब्दंप्ररुरोद ह ।।।।स्नापयन्तीतदास्रेणस्तनौवक्रंसुनिर्मलम् ।
ဤသို့နှစ်သိမ့်ပြောဆိုနေသော်လည်း သူမသည် ထပ်မံအသံကျယ်စွာ ငိုကြွေးလေ၏။ မျက်ရည်များဖြင့် ရင်ဘတ်နှင့် သန့်ရှင်းလှပသော မျက်နှာကို စိုစွတ်စေ하였다။
Verse 91
एतस्मिन्नन्तरेरामोविभीषणमुवाच ह ।।।।संस्कारःक्रियतांभ्रातुःस्त्रीगणःपरिसान्त्व्यताम् ।
ထိုအချိန်တွင် ရာမသည် ဝိဘီရှဏအား “သင်၏အစ်ကိုအတွက် သင်္ကာရ (သင်္ချိုင်း/မီးသင်္ဂြိုဟ်) အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ပါ။ မိန်းမများကိုလည်း နှစ်သိမ့်၍ စိတ်ငြိမ်စေပါ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 92
तमुवाचततोधीमान् विभीषणइदंवचः ।।।।विमृश्यबुद्ध्याधर्मज्ञोधर्मार्थसहितंहितम् ।
ထို့နောက် ဓမ္မကိုသိမြင်သော ပညာရှိ ဝိဘီရှဏသည် ဉာဏ်ဖြင့် သေချာစွာ စဉ်းစားပြီး၊ ဓမ္မနှင့် အကျိုးရည်ရွယ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသော အကျိုးရှိစကားများကို ပြောကြား하였다။
Verse 93
त्यक्तधर्मव्रतंशूरंनृशंसमनृतंतथा ।।।।नाहमर्होऽस्मिसंस्कर्तुंपरदाराभिमर्शिनम् ।
“သူသည် ဓမ္မဝတ္တရား (ဝရတ) ကို စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ ကြမ်းတမ်းရက်စက်၍ မရဏာမနာ၊ မုသာပြောသူလည်း ဖြစ်ပြီး အခြားသူ၏ ဇနီးများကို လွန်ကျူးသူဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောသူအတွက် နောက်ဆုံးသင်္ကာရကို ပြုလုပ်ရန် ငါမသင့်တော်” ဟု ဆို၏။
Verse 94
भ्रातृरूपःहिमेशत्रुरेषसर्वाहितेरतः ।।।।रावणोनार्हतेपूजांपूज्योऽपिगुरुगौरवात् ।
“သူသည် ငါ့အတွက် အစ်ကိုပုံစံရှိသော်လည်း အမှန်တကယ် ငါ၏ ရန်သူဖြစ်၍ အားလုံးကို ထိခိုက်စေလိုသောသူ ဖြစ်သည်။ ဂုရုကဲ့သို့ အစ်ကိုကြီးကို ဂုဏ်ပြုရမည်ဟု ဆိုသော်လည်း ရာဝဏသည် ဂုဏ်ပြုပူဇော်ခြင်းကို မထိုက်တန်” ဟု ဆို၏။
Verse 95
नृशंसइतिमांराम वक्ष्यन्तिमनुजाभुवि ।।।।श्रुत्वातस्यागुणान्सर्वेवक्ष्यन्तिसुकृतंपुनः ।
အို ရာမ၊ လောကရှိ လူတို့က ငါ့ကို ‘မေတ္တာမဲ့’ ဟု ခေါ်ကြလိမ့်မည်။ သို့သော် သူ၏ အပြစ်အနာဂတ်တို့ကို အားလုံး ကြားသိသွားသောအခါ၊ ထိုသူကို မဂုဏ်ပြုခြင်းသည် ကုသိုလ်ကောင်းတစ်ရပ်ဟု ထပ်မံ ဆိုကြလိမ့်မည်။
Verse 96
तच्छ्रुत्वापरमप्रीतोरामोधर्मभृतांवरः ।।।।विभीषणमुवाचेदंवाक्यज्ञंवाक्यकोविदः ।
ထိုစကားကို ကြားသိသော်၊ ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၍ စကားပြောရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ရာမသည် အလွန်ပျော်ရွှင်ကာ စကားနားလည်ကျွမ်းကျင်သူ ဝိဘီရှဏအား ဤသို့ မိန့်ကြား하였다။
Verse 97
तवापिमेप्रियंकार्यंत्वत्प्रभावान्मयाजितम् ।।।।अवश्यंतुक्षमंवाच्योमयात्वांराक्षसेश्वर ।
အို ရက္ခသရှင်၊ သင်လည်း ငါ့အတွက် ချစ်ခင်ရသူဖြစ်၏။ သင်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ငါသည် အောင်မြင်မှုကို ရရှိ하였다။ ထို့ကြောင့် သင့်အား သင့်တော်၍ ကိုက်ညီသော စကားကို ငါ မပြောမဖြစ် ပြောရမည်။
Verse 98
अधर्मानृतसंयुक्तःकामंत्वेषनिशाचरः ।।।।तेजस्वीबलवान् शूरःसङ्ग्रामेषु च नित्यशः ।
ဤညလှည့်သတ္တဝါသည် အဓမ္မနှင့် မုသာတို့နှင့် ပေါင်းစည်းနေသည်ဟု ဝန်ခံရသော်လည်း၊ သူသည် တေဇောဓာတ်တောက်ပ၍ အင်အားကြီးကာ စစ်ပွဲတိုင်းတွင် အမြဲတမ်း သူရဲကောင်းဖြစ်ခဲ့သည်။
Verse 99
शतक्रतुमुखैर्वीरैःश्रूयते न पराजितः ।।।।महात्माबलसम्पन्नोरावणोलोकरावणः ।
ကြားသိရသည်မှာ သတကရတု (အိန္ဒြာ) ကဲ့သို့သော သူရဲကောင်းများပင် သူ့ကို မအနိုင်ယူနိုင်ခဲ့ကြ။ ရာဝဏသည် မဟာစိတ်ရှိ၍ အင်အားပြည့်ဝသော်လည်း—လောကကို ညှဉ်းပန်းစေသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။
Verse 100
मरणानान्तिवैराणिनिर्वृत्तंनःप्रयोजनम् ।।।।क्रियतामस्यसंस्कारोममाप्येषयथातव ।
သေဆုံးပြီးနောက် ရန်ငြိုးရန်စ မတည်မြဲတော့ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ရည်ရွယ်ချက်လည်း ပြည့်စုံပြီးပြီ။ ထိုသူ၏ သင်္ကာရ—အဆုံးအခမ်းအနား—ကို ဆောင်ရွက်ပါစေ။ ဤသည်မှာ သင်၏ဆန္ဒကဲ့သို့ပင် ကျွန်ုပ်၏ဆန္ဒလည်း ဖြစ်သည်။
Verse 101
त्वत्सत्सकाशाद्धशग्रीवस्संस्कारंविधिपूर्वकम् ।।।।क्षिप्रमर्हतिधर्मेणत्वंयशोभाग्भविष्यसि ।
ဒသဂ္ရီဝ (ရာဝဏ) သည် သင်၏လက်ဖြင့်ပင် ဓမ္မနှင့် စည်းကမ်းတရားအတိုင်း သင်္ကာရကို ပြည့်စုံစွာ ခံယူထိုက်သည်။ ထိုသို့ပြုလျှင် သင်သည် မကြာမီ ဂုဏ်သတင်းကောင်းကို ရရှိမည်။
Verse 102
राघवस्यवच्श्रुत्वात्वरमाणोविभीषण: ।।।।संस्कारयितुमारेभेभ्रातरंरावणंहतम् ।
ရာဃဝ၏ မိန့်တော်ကို ကြားသော် ဝိဘီရှဏသည် အလျင်အမြန် လှုပ်ရှားကာ သတ်ခံရသော မိမိအစ်ကို ရာဝဏ၏ သင်္ကာရကို စတင်ဆောင်ရွက်လေသည်။
Verse 103
सप्रविश्यपुरींलङ्कांराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।।।।रावणस्याअग्निहोत्रंतुनिर्यापयतिसत्वरम् ।
ရက္ခသတို့၏ အရှင် ဝိဘီရှဏသည် လင်္ကာမြို့တော်သို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ရာဝဏအတွက် အဂ္နိဟောတရ (မီးပူဇော်) အခမ်းအနားကို အလျင်အမြန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်လေသည်။
Verse 104
शकटान् दारुरूपाणिअग्नीनवैयाजकांस्तथा ।।।।तथाचन्दनकाष्ठानिकाष्ठानिविविधानि च ।अगरूणिसुगधनीनिगन्धांश्चसुरभींस्तथा ।।।।मणिमुक्ताप्रवाळानिनिर्यापयतिराक्षसः ।
ထိုရက္ခသသည် လှည်းများနှင့် သစ်သားကောင်းများ၊ ယဇ္ဉာမီးများနှင့် ယဇ္ဉာပူဇော်ပုရောဟိတ်များကိုလည်းကောင်း၊ စန္ဒန်သစ်နှင့် မျိုးစုံသော မီးဖိုသစ်များကိုလည်းကောင်း၊ အဂရုနှင့် မွှေးကြိုင်သော အနံ့သာများကိုလည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် ရတနာ၊ ပုလဲနှင့် ပုလဲကျောက်(ပရဝါလ)တို့ကိုပါ—ပူဇော်ပွဲအတွက် လိုအပ်သမျှ အစီအစဉ်တကျ ပြင်ဆင်စေ하였다။
Verse 105
शकटान् दारुरूपाणिअग्नीनवैयाजकांस्तथा ।।6.114.104।।तथाचन्दनकाष्ठानिकाष्ठानिविविधानि च ।अगरूणिसुगधनीनिगन्धांश्चसुरभींस्तथा ।।6.114.105।।मणिमुक्ताप्रवाळानिनिर्यापयतिराक्षसः ।
ထိုရက္ခသသည် လှည်းများနှင့် သစ်သားကောင်းများ၊ ယဇ္ဉာမီးများနှင့် ပုရောဟိတ်များ၊ စန္ဒန်သစ်နှင့် မျိုးစုံသော သစ်များ၊ အဂရုနှင့် မွှေးကြိုင်သော အနံ့သာများ၊ ထို့ပြင် ရတနာ၊ ပုလဲနှင့် ပရဝါလတို့ကိုပါ—အန္တျေဋ္ဌိ (နောက်ဆုံးသင်္ဂြိုဟ်) အတွက် အပြည့်အဝ ပြင်ဆင်စေ하였다။
Verse 106
आजगाममुहूर्तेनराक्षसैःपरिवारितः ।।।।ततोमाल्यवतासार्थंक्रियामेवचकारसः ।
ရက္ခသများက ဝိုင်းရံလိုက်ပါလာသဖြင့် မကြာခဏအတွင်း သူပြန်ရောက်လာ하였다။ ထို့နောက် မာလျဝန်နှင့်အတူ လိုအပ်သည့် သင်္ဂြိုဟ်ပူဇော်ပွဲ အခမ်းအနားကို စတင်ကျင့်ဆောင်하였다။
Verse 107
सौवर्णींशिबिकांदिव्यामारोप्यक्षौमवासनम् ।।।।रावणंराक्षसाधीशमश्रुपूर्यमुखाद्विजाः ।तूर्यघोषैश्चविविधैस्स्तुवद्भिश्चाभिनन्दितम् ।।।।प्ताकाभिश्चचित्राभिस्सुमनोभिश्चचित्रिताम् ।उत्क्षिप्यशिबिकांतांतुविभीषणपुरोगमाः ।।।।दक्षिणाभिमुखास्सर्वेगृह्यकाष्ठानिभेजिरे ।
ရွှေရောင်အလှတန်ဆာဆင်ထားသော သင်္ဂြိုဟ်စင်္ကြံ(ရှီဘိကာ) ပေါ်သို့ အနူးညံ့သော လင်နင်အဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည့် ရာဝဏ—ရက္ခသအဓိပတိ—ကို တင်အပ်ကြပြီး၊ မျက်နှာများ မျက်ရည်ဖြင့်စိုစွတ်နေသော ဗြာဟ္မဏများသည် တူရိယသံမျိုးစုံနှင့် ချီးမွမ်းသံများဖြင့် ဂုဏ်ပြုကြ하였다။ ထိုရှီဘိကာကို အရောင်စုံအလံများနှင့် ပန်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ ထို့နောက် ဗိဘီရှဏက ဦးဆောင်၍ အားလုံးသည် တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ ချိုင်းတိုင်အတွက် သစ်ဖိုသစ်များကို ကိုင်ဆောင်လျက် ချီတက်သွားကြ하였다။
Verse 108
सौवर्णींशिबिकांदिव्यामारोप्यक्षौमवासनम् ।।6.114.107।।रावणंराक्षसाधीशमश्रुपूर्यमुखाद्विजाः ।तूर्यघोषैश्चविविधैस्स्तुवद्भिश्चाभिनन्दितम् ।।6.114.108।।प्ताकाभिश्चचित्राभिस्सुमनोभिश्चचित्रिताम् ।उत्क्षिप्यशिबिकांतांतुविभीषणपुरोगमाः ।।6.114.109।।दक्षिणाभिमुखास्सर्वेगृह्यकाष्ठानिभेजिरे ।
အနူးညံ့သော လင်နင်အဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည့် ရာဝဏကို ရွှေရောင်သင်္ဂြိုဟ်စင်္ကြံပေါ်သို့ တင်အပ်ပြီးနောက်၊ မျက်နှာများ မျက်ရည်ဖြင့်စိုစွတ်နေသော ဗြာဟ္မဏများသည် တူရိယသံမျိုးစုံနှင့် ချီးမွမ်းသံများဖြင့် ဂုဏ်ပြုကြ하였다။
Verse 109
सौवर्णींशिबिकांदिव्यामारोप्यक्षौमवासनम् ।।6.114.107।।रावणंराक्षसाधीशमश्रुपूर्यमुखाद्विजाः ।तूर्यघोषैश्चविविधैस्स्तुवद्भिश्चाभिनन्दितम् ।।6.114.108।।प्ताकाभिश्चचित्राभिस्सुमनोभिश्चचित्रिताम् ।उत्क्षिप्यशिबिकांतांतुविभीषणपुरोगमाः ।।6.114.109।।दक्षिणाभिमुखास्सर्वेगृह्यकाष्ठानिभेजिरे ।
ရောင်စုံအလံများနှင့် မွှေးပန်းများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ထမ်းစင်ကို သူတို့က မြှောက်တင်ကြ၏။ ဝိဘီရှဏက ဦးဆောင်၍ အားလုံးတောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန် သစ်တုံးများကို ကိုင်ဆောင်ပြီး ရှေ့သို့ ချီတက်ကြ၏။
Verse 110
अग्नयोदीप्यमानास्तेतदाध्वर्युसमीरिताः ।।।।शरणाभिगताःसर्वेपुरस्तात्तस्यतेययुः ।
ထို့နောက် အဓ္ဝရျု ပုရောဟိတ်က မီးထွန်းပေးသော မီးများသည် တောက်ပစွာ လောင်ကျွမ်းထွန်းလင်းလာ၏။ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို ရှာဖွေသူအားလုံးလည်း သူ၏ရှေ့တော်သို့ တိုးတက်သွားကြ၏။
Verse 111
अन्तःपुराणिसर्वाणिरुदमानानिसत्वरम् ।।।।पृष्ठतोऽनुययुस्तानिप्लवमानानिसर्वतः ।
အတွင်းနန်းတော်ရှိ မိန်းမများအားလုံးသည် ငိုကြွေးလျက် အလျင်အမြန် နေရာအနှံ့မှ ထွက်လာကာ စိတ်လှုပ်ရှားဝမ်းနည်းမှုဖြင့် နောက်မှလိုက်သွားကြ၏။
Verse 112
रावणंप्रयतेदेशेस्थाप्यतेभृशदुःखिताः ।।।।चितांचन्दनकाष्ठैश्चपद्मकोशीसंवृताम् ।ब्राह्म्यासम्वर्तयामासूराङ्कवास्तरणावृताम् ।।।।वर्ततेवेदविहितोराज्ञोवैपश्चिमःक्रतुः ।
ရாவဏကို ဓမ္မဝိဓိအတိုင်း သန့်စင်ကောင်းချီးထားသော နေရာ၌ တင်ထားပြီးနောက်၊ အလွန်ဝမ်းနည်းကြသူတို့သည် စန္ဒနသစ်နှင့် ပဒ္မကသစ်တို့ဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်စင်ကို ပြင်ဆင်ကြ၏။ ထို့ကို သန့်ရှင်းသော မြက်နှင့် အခင်းအကာများဖြင့် စီမံဖုံးအုပ်ကာ၊ ဝေဒသတ်မှတ်ထားသည့် မင်း၏ နောက်ဆုံးကရတု (အဆုံးပူဇော်ပွဲ) ကို ဆောင်ရွက်ကြ၏။
Verse 113
रावणंप्रयतेदेशेस्थाप्यतेभृशदुःखिताः ।।6.114.112।।चितांचन्दनकाष्ठैश्चपद्मकोशीसंवृताम् ।ब्राह्म्यासम्वर्तयामासूराङ्कवास्तरणावृताम् ।।6.114.113।।वर्ततेवेदविहितोराज्ञोवैपश्चिमःक्रतुः ।
သန့်ရှင်းစေထားသောနေရာ၌ ရာဝဏကို ထားချပြီး၊ အလွန်ဝမ်းနည်းကြေကွဲနေသော်လည်း စန္ဒနသစ်နှင့် ပဒ္မကသစ်တို့ဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်စင်ကို စီစဉ်ကာ၊ ပူဇော်ရေးမြက်နှင့် အဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်၍၊ ဝေဒသတ်မှတ်ထားသည့် မင်း၏ နောက်ဆုံးကရိယာကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်ကြ၏။
Verse 114
प्रचक्रुःराक्षसेन्द्रस्यपितृमेधमनुक्रमम् ।।।।वेदिं च दक्षिणप्राच्यांयथास्थानं च पावकम् ।
ထို့နောက် ရက္ခသတို့၏အရှင်အတွက် ပိတෘမေဓ အခမ်းအနားကို အစဉ်လိုက် ဆက်လက်ပြုလုပ်ကြပြီး၊ အလှူပလ္လင်(ဝေဒီ)ကို အရှေ့တောင်ဘက်၌ တည်ကာ၊ သန့်ရှင်းသောမီးကို သင့်လျော်ရာနေရာ၌ ထားကြ၏။
Verse 115
पृषदाज्येनसम्पूर्णंस्रुवंसर्वेप्रचिक्षिपुः ।।।।पादयोश्शकटंप्रादुरन्तरूर्वोरुलूखलंतदा ।
ထို့နောက် ဒိန်ချဉ်နှင့် ဂျီ(ဃృత) ရောစပ်ထားသော ပူဇော်ရည်ဖြင့် ပြည့်နေသည့် စရုဝကို အားလုံးက သူ့အပေါ်သို့ လောင်းချကြပြီး၊ ထိုအခါပင် ခြေဖျားဘက်၌ လှည်းတစ်စီးကို ထားကာ ပေါင်နှစ်ဖက်ကြားတွင် သစ်သားအိုလူခလ်(အုတ်ခလ်) ကို ထားကြ၏။
Verse 116
दारुपात्राणिसर्वाणिआरणिंचोत्तारारणिम् ।।।।दत्त्वातुमुसलंचान्यथास्थानंविचक्षणा: ।
ထို့နောက် အကျွမ်းကျင်သူတို့သည် သစ်သားပန်းကန်ပစ္စည်းအားလုံး၊ မီးမွှေးရန် အာရဏိနှင့် အုတ်တရအာရဏိ၊ မုဆလ(ထောင်းတံ) နှင့် အခြားပစ္စည်းများကိုလည်း တစ်ခုချင်းစီ သင့်တော်ရာနေရာ၌ စနစ်တကျ ချထားကြ၏။
Verse 117
शास्त्रादृष्टेनविधिनामहर्षिविहितेन च ।।।।तत्रमेध्यंपशुंहत्वाराक्षसेन्द्रस्यराक्षसाः ।परिस्तरणिकांराज्ञोघृताक्तांसमवेशयन् ।।।।
ထို့နောက် သာස්တြာတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း မဟာရိရှီတို့ ချမှတ်ထားသော နည်းလမ်းအရ ရက္ခသတို့သည် သန့်စင်အပ်နှံထားသော ယဇ်ပူဇော်တိရစ္ဆာန်ကို သတ်၍၊ မင်းအတွက် ဂျီ(ဃృత) လိမ်းထားသော ပရိစ္စတရဏိကာ အခင်းကို ခင်းကျင်းပေးကြ၏။
Verse 118
शास्त्रादृष्टेनविधिनामहर्षिविहितेन च ।।6.114.117।।तत्रमेध्यंपशुंहत्वाराक्षसेन्द्रस्यराक्षसाः ।परिस्तरणिकांराज्ञोघृताक्तांसमवेशयन् ।।6.114.118।।
သတ္တရ (śāstra) တွင်မြင်ရသော နည်းလမ်းနှင့် မဟာရိရှီတို့ ချမှတ်ထားသော ဓမ္မဝိဓိအတိုင်း ထိုနေရာ၌ ရက္ခသတို့သည် ရက္ခသအင်ဒြ (မင်း) အတွက် မေဓ္ဓယ ပူဇော်သတ္တဝါကို သတ်ပြီး၊ ဃီ (ghee) လိမ်းထားသော ခင်းပုဆိုးကို မင်းအတွက် ပြင်ဆင်ခင်းထားကြ၏။
Verse 119
गन्धैर्माल्यैरलङ्कृत्यरावणंदीनमानसाः ।।।।विभीषणसहायास्तेवस्त्रैश्चविविधैरपि ।लाजैरश्चावकिरन्तिस्मबाष्पपूर्णमुखास्तदा ।।।।
ထို့နောက် စိတ်နှလုံးဝမ်းနည်းနစ်မြုပ်နေသော သူတို့သည် ရာဝဏကို အနံ့သာနှင့် ပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ကြ၏။ ဝိဘီရှဏ၏ အကူအညီဖြင့် အဝတ်အစားမျိုးစုံဖြင့်လည်း ဖုံးအုပ်ပေးကာ၊ မျက်နှာများ မျက်ရည်ပြည့်လျက် ထိုအခါ လာဇ (လှော်ဆန်) ကို ပက်ချကြ၏။
Verse 120
गन्धैर्माल्यैरलङ्कृत्यरावणंदीनमानसाः ।।6.114.119।।विभीषणसहायास्तेवस्त्रैश्चविविधैरपि ।लाजैरश्चावकिरन्तिस्मबाष्पपूर्णमुखास्तदा ।।6.114.120।।
ဤပိုဒ်သည် မတိုင်မီဖော်ပြချက်ကို ထပ်မံဆိုလိုက်သည်—ဝမ်းနည်းကြေကွဲနေသော ရက္ခသတို့သည် ဝိဘီရှဏ၏ အကူအညီဖြင့် ရာဝဏကို အနံ့သာနှင့် ပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ကာ အဝတ်အစားမျိုးစုံဖြင့် ဖုံးအုပ်ပြီး၊ မျက်နှာများ မျက်ရည်စိုလျက် လာဇ (လှော်ဆန်) ကို ပက်ချကြ၏။
Verse 121
ददौ च पावकंतस्यविधियुक्तंविभीषणः ।स्नात्वाचैवार्द्रवस्त्रेणतिलान्दूर्वाभिमिश्रितान् ।।।।उदकेन च सम्मिश्रान्प्रदायविधिपूर्वकम् ।प्रदायचोदकंतस्मैमूर्ध्नाचैनंनमस्य च ।।।।ताःस्त्रियोऽनुनयामाससान्तमुक्त्वापुनःपुनः ।गम्यतामितितास्सर्वाविविशुर्नगरीतदा ।।।।
ထို့နောက် ဝိဘီရှဏသည် သတ်မှတ်ထားသော ဓမ္မဝိဓိအတိုင်း သူ့အတွက် သင်္ဂြိုဟ်မီးကို ထွန်းညှိပေး၏။ ရေချိုးပြီး စိုစွတ်သောအဝတ်ကို ဝတ်လျက်၊ ဒူရ္ဝာမြက် (dūrvā) နှင့် ရေကို ရောစပ်ထားသော တီလ (နှမ်း) ကို စည်းကမ်းအတိုင်း ပူဇော်တင်လှူကာ၊ ထို့နောက် ဥဒက (ရေတင်) ကိုလည်း ပေးအပ်ပြီး ခေါင်းငုံ့၍ ဂါရဝပြု၏။ ထို့ပြင် မိန်းမတို့ကို မကြာခဏ စကားနူးညံ့ဖြင့် နှစ်သိမ့်ကာ “ပြန်ကြလော့” ဟုဆိုသဖြင့် ထိုအခါ သူတို့အားလုံး မြို့ထဲသို့ ဝင်ကြ၏။
Verse 122
ददौ च पावकंतस्यविधियुक्तंविभीषणः ।स्नात्वाचैवार्द्रवस्त्रेणतिलान्दूर्वाभिमिश्रितान् ।।6.114.121।।उदकेन च सम्मिश्रान्प्रदायविधिपूर्वकम् ।प्रदायचोदकंतस्मैमूर्ध्नाचैनंनमस्य च ।।6.114.122।।ताःस्त्रियोऽनुनयामाससान्तमुक्त्वापुनःपुनः ।गम्यतामितितास्सर्वाविविशुर्नगरीतदा ।।6.114.123।।
ဝိဘီရှဏသည် စည်းကမ်းအတိုင်း သူ့အတွက် သင်္ဂြိုဟ်မီးကို ထွန်းညှိ၏။ ထို့နောက် ရေချိုးပြီး စိုစွတ်သောအဝတ်ကို ဝတ်လျက် ဒူရ္ဝာမြက် (dūrvā) နှင့် ရေကို ရောစပ်ထားသော တီလ (နှမ်း) ကို ဓမ္မဝိဓိအတိုင်း ပူဇော်တင်လှူကာ၊ ဥဒက (ရေတင်) ကိုလည်း ပေးအပ်ပြီး ခေါင်းငုံ့၍ ဂါရဝပြု၏။
Verse 123
ददौ च पावकंतस्यविधियुक्तंविभीषणः ।स्नात्वाचैवार्द्रवस्त्रेणतिलान्दूर्वाभिमिश्रितान् ।।6.114.121।।उदकेन च सम्मिश्रान्प्रदायविधिपूर्वकम् ।प्रदायचोदकंतस्मैमूर्ध्नाचैनंनमस्य च ।।6.114.122।।ताःस्त्रियोऽनुनयामाससान्तमुक्त्वापुनःपुनः ।गम्यतामितितास्सर्वाविविशुर्नगरीतदा ।।6.114.123।।
သူသည် မိန်းမတို့ကို သက်သာစေသော စကားများဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ လှုံ့ဆော်လျက် “ပြန်သွားကြလော့” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် မိန်းမအားလုံးသည် ထိုအခါ မြို့တော်အတွင်းသို့ ဝင်ကြ၏။
Verse 124
प्रविष्टासुसर्वासुराक्षसीषुविभीषणः ।रामपार्श्वमुपागम्यतदातिष्ठद्विनीतवत् ।।।।
ရက္ခသီ မိန်းမတို့အားလုံး မြို့တော်အတွင်းသို့ ဝင်ပြီးနောက်၊ ဝိဘီရှဏသည် ရာမထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ အလွန်ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စွာ ထိန်းသိမ်းလျက် ဘေးနားတွင် ရပ်နေ၏။
Verse 125
रामोऽपिसहसैन्येनससुग्रीवस्सलक्ष्मणः ।हर्षंलेभेरिपुंहत्वायथावृत्रंशतक्रतु: ।।।।
ရာမသည်လည်း စစ်တပ်နှင့်အတူ၊ သုဂရီဝနှင့် လက္ခမဏတို့နှင့်တကွ ရန်သူကို သတ်နှိမ်ပြီးနောက် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြစ်၏။ ထိုကဲ့သို့ပင် သတကရတု (အိန္ဒြာ) သည် ဝෘတြကို သတ်ပြီးနောက် ပီတိဖြစ်သကဲ့သို့။
Verse 126
ततोविमुक्त्वासशरंशरासनंमहेन्द्रदत्तंकवचं च तन्महत् ।विम्युचरोषंरिपुनिग्रहात्ततोरामःसुसौम्यत्वमुपागतोऽरिहा ।।।।
ထို့နောက် သူသည် မြားနှင့်တကွ လေးကို ချထားကာ မဟေန္ဒြာပေးအပ်သော ကြီးမားသည့် ကာဝတ်ကိုလည်း ချွတ်ထား၏။ ရန်သူကို ထိန်းနှိမ်ပြီးနောက် ရာမ—အရိကို သတ်နှိမ်သူ—သည် ဒေါသကို လွှတ်ချကာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော တည်ငြိမ်မှုသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိ၏။
The key action is Rāma’s directive to perform Rāvaṇa’s last rites: despite a life-and-death conflict, the sarga asserts that hostility ends with death and that proper funerary duty (antyeṣṭi) must be upheld for a fallen ruler.
The sarga teaches that dharma governs both war and its aftermath: moral causality explains downfall, while righteous conduct demands compassion, ritual propriety, and the relinquishing of anger once justice is accomplished.
Laṅkā is foregrounded as the ritual and political center; culturally, the chapter emphasizes Vedic funerary procedure (altar placement, agnihotra, offerings of sesame-water and kuśa, fragrant woods, procession protocols), mapping the transition from battlefield to sanctioned rites.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.