
पुष्पकविमानवर्णनम् — Description of the Pushpaka Vimana and Ravana’s Inner Palace
सुन्दरकाण्ड
ဤသရဂ၌ ဟနုမာန်သည် ဝိုင်ဒေဟီ စီတာကို ရှာဖွေရန် စနစ်တကျ ဆက်လက်ကြိုးပမ်းကာ ရက္ခသဘုရင်၏ အဓိက နန်းတော်ကို စူးစမ်းကြည့်ရှုသည်။ အကြောင်းအရာသည် နန်းတော်အဆောက်အဦး၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အလှအပကို နည်းပညာဆန်ဆန်၊ ကဗျာဆန်ဆန် ဖော်ပြသည့်ဘက်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး လင်္ကာမြို့၏ အလယ်ဗဟို မဟာနန်းတော်စုကြီး၏ ကျယ်ဝန်းမှုနှင့် အတွင်းပိုင်း၏ တင့်တယ်ခမ်းနားမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ထို့နောက် ရတနာတန်ဆာဆင်ထားသော “ပုဿပက ဝိမာန” ကို အသေးစိတ်ဖော်ပြသည်။ ၎င်းကို ဝိශ්ဝကರ್ಮာက ဘြဟ္မာအတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ကုဗေရက တပဿာအာနုဘော်ဖြင့် ရရှိခဲ့သော်လည်း ရာဝဏက အင်အားဖြင့် လုယူသွားသည်။ ဤသမိုင်းကြောင်းက ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်မှု၏ သာသနာဓမ္မဆိုင်ရာ အဓိပ္ပါယ်—တရားမျှတသော ရယူမှုနှင့် အကြမ်းဖက် သိမ်းပိုက်မှု၏ ကွာခြားချက်—ကို ထင်ရှားစေသည်။ မျိုးစုံသော ရွှေ၊ ကြည်လင်ကျောက်၊ နီလာ၊ ပုလဲ၊ ပင်လယ်ပန်း (coral) စသည့် ပစ္စည်းများ၊ တိုင်တန်းများ၊ ဇာလီပြတင်းပေါက်များ၊ လှေကားများ၊ မဏ္ဍပ်/ပလက်ဖောင်းများနှင့် သင်းပျံ့သော သုဓာ၊ ပန်းရနံ့၊ အစားအစာနှင့် အရက်ရနံ့တို့က လင်္ကာ၏ ချမ်းသာတင့်တယ်မှုကို ဆွဲဆောင်သော်လည်း ဓမ္မနှင့် မညီညွတ်သည့် အရိပ်အမြွက်ကိုလည်း ဖော်ထုတ်သည်။ ရနံ့၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဟနုမာန်သည် ရာဝဏအနှစ်သက်ဆုံး ခန်းမသို့ ရောက်လာရာ အပျော်အပါးပြီးနောက် မိန်းမများ အများအပြား အိပ်ပျော်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ သူတို့၏ အလှဆင်တန်ဆာနှင့် အိပ်ရာအနေအထားကို ကြာပန်း၊ ကြယ်များ၊ မြစ်ရေစီးနှင့် လျှောပင်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဟနုမာန်သည် ဓမ္မအမြင်ဖြင့် ဆင်ခြင်ကာ ထိုမိန်းမများအနက် စီတာတစ်ဦးတည်းသာ ရာဝဏနှင့် မိမိဆန္ဒဖြင့် မပေါင်းသင်းသူဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ပြီး အပဟరణကို “အနာရျ” လုပ်ရပ်ဟု ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချသည်။
Verse 1
तस्यालयवरिष्ठस्य मध्ये विपुलमायतं।ददर्श भवनश्रेष्ठं हनुमान्मारुतात्मजः।।5.9.1।।
အဲဒီ အထူးမြတ်သော နန်းတော်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ဟနုမာန်—လေသခင်၏ သား—သည် အဆောက်အဦများအနက် အထူးထင်ရှားသော မဟာအိမ်တော်တစ်ဆောင်ကို မြင်တွေ့하였다၊ ကျယ်ဝန်း၍ မြင့်မားလှသည်။
Verse 2
अर्धयोजनविस्तीर्णमायतं योजनं हि तत्।भवनं राक्षसेन्द्रस्य बहुप्रासादसङ्कुलम्।।5.9.2।।
ရက္ခသတို့၏ အရှင်ဘုရင်၏ နန်းတော်သည် နန်းဆောင်များစွာဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် အဆောက်အဦစုကြီးဖြစ်၍ အလျား တစ်ယောဇနာ၊ အနံ တစ်ဝက်ယောဇနာ ရှိ၏။
Verse 3
मार्गमाणस्तु वैदेहीं सीतामायतलोचनाम्।सर्वतः परिचक्राम हनूमानरिसूदनः।।5.9.3।।
ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းသူ ဟနုမာန်သည် မျက်လုံးကျယ်ဝန်းသော ဝိဒေဟ၏ သမီး စီတာကို ရှာဖွေရန် အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ကာ နေရာတိုင်းကို စူးစမ်းရှာဖွေ၏။
Verse 4
उत्तमं राक्षसावासं हनुमानवलोकयन्।आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम्।।5.9.4।।चतुर्विषाणैर्द्विरदैस्त्रिविषाणैस्तथैव च।परिक्षिप्तमसम्बाधं रक्ष्यमाणमुदायुधैः।।5.9.5।।
ရက္ခသတို့၏ အကောင်းဆုံးအိမ်ရာများကို ဟနုမာန် အလင်းရောင်တော်မူသူက ကြည့်ရှုစူးစမ်းလျက် နောက်ဆုံးတွင် ရက္ခသမင်း၏ နေရာတော်သို့ ရောက်ရှိ하였다။ ထိုနေရာသည် ကျယ်ဝန်း၍ အတားအဆီးမရှိဘဲ၊ ချိုနှစ်ချောင်း သုံးချောင်း ထို့ပြင် လေးချောင်းရှိသော ဆင်များဖြင့် ဝိုင်းရံထားကာ၊ လက်နက်ကိုင်ကင်းစောင့်များက စောင့်ရှောက်နေ하였다။
Verse 5
उत्तमं राक्षसावासं हनुमानवलोकयन्।आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम्।।5.9.4।।चतुर्विषाणैर्द्विरदैस्त्रिविषाणैस्तथैव च।परिक्षिप्तमसम्बाधं रक्ष्यमाणमुदायुधैः।।5.9.5।।
ထိုနေရာသည် ဆင်များဖြင့် ဝိုင်းရံထားရာ—အချို့မှာ ဆင်စွယ်လေးချောင်း၊ အချို့မှာ ဆင်စွယ်သုံးချောင်း—အခြားဆင်များလည်း ပါဝင်၍၊ ကျယ်ဝန်းမကျပ်ကွက်သော်လည်း လက်နက်ကိုင်ကင်းစောင့်များက စောင့်ရှောက်ကာကွယ်ထား၏။
Verse 6
राक्षसीभिश्च पत्नीभी रावणस्य निवेशनम्।आहृताभिश्च विक्रम्य राजकन्याभिरावृतम्।।5.9.6।।तन्नक्रमकराकीर्णं तिमिङ्गिलझषाकुलम्।वायुवेगसमाधूतं पन्नगैरिव सागरम्।।5.9.7।।
ဟနုမာန်သည် ရာဝဏ၏ နန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်လေ၏။ ထိုနန်းတော်သည် ရက္ခသီ မယားများနှင့် စစ်ပွဲ၌ အနိုင်ယူကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်လာသော မင်းသမီးများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ သူ၏မျက်စိတွင် ထိုအရာသည် သမုဒ္ဒရာတစ်စင်းကဲ့သို့—မိကျောင်း၊ ငါးမန်း၊ ကြီးမားသော ပင်လယ်သတ္တဝါများနှင့် ငါးအမျိုးမျိုးဖြင့် ထူထပ်၍ လေတန်ခိုးကြောင့် လှိုင်းထန်သကဲ့သို့ တုန်လှုပ်ကာ၊ လှိုင်းများကဲ့သို့ မြွေများလည်း ထင်ရှားနေ၏။
Verse 7
राक्षसीभिश्च पत्नीभी रावणस्य निवेशनम्।आहृताभिश्च विक्रम्य राजकन्याभिरावृतम्।।5.9.6।।तन्नक्रमकराकीर्णं तिमिङ्गिलझषाकुलम्।वायुवेगसमाधूतं पन्नगैरिव सागरम्।।5.9.7।।
ဟနုမာန်သည် ရာဝဏ၏ နန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်လေ၏။ ထိုနန်းတော်သည် ရက္ခသီ မယားများနှင့် စစ်ပွဲ၌ အနိုင်ယူကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်လာသော မင်းသမီးများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ သူ၏မျက်စိတွင် ထိုအရာသည် သမုဒ္ဒရာတစ်စင်းကဲ့သို့—မိကျောင်း၊ ငါးမန်း၊ ကြီးမားသော ပင်လယ်သတ္တဝါများနှင့် ငါးအမျိုးမျိုးဖြင့် ထူထပ်၍ လေတန်ခိုးကြောင့် လှိုင်းထန်သကဲ့သို့ တုန်လှုပ်ကာ၊ လှိုင်းများကဲ့သို့ မြွေများလည်း ထင်ရှားနေ၏။
Verse 8
या हि वैश्रवणे लक्ष्मीर्या चेन्द्रे हरिवाहने।सा रावणगृहे सर्वा नित्यमेवानपायिनी।।5.9.8।।
ဝိုင်ශ්ရဝဏ (ကူဗေရ) ၏ စည်းစိမ်လက္ခဏာနှင့်၊ ဟရီကို ယာဉ်တင်စီးသော အိန္ဒြာ၏ စည်းစိမ်လက္ခဏာတို့—ထိုအရာအားလုံးသည် ရာဝဏ၏ အိမ်တော်၌ အမြဲတမ်းတည်ရှိ၍ မခွာမလျော့သကဲ့သို့ ထင်ရ하였다။
Verse 9
या च राज्ञः कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च।तादृशी तद्विशिष्टा वा ऋद्धी रक्षोगृहेष्विह।।5.9.9।।
ဤနေရာရှိ ရက္ခသတို့၏ အိမ်အိမ်တွင်ရှိသော ဥစ္စာဓနသည် ကုဗေရမင်း၊ ယမမင်း၊ ဝရုဏမင်းတို့၏ ဥစ္စာနှင့်တူသကဲ့သို့၊ တချို့မှာ ထိုတို့ထက်ပင် ပိုမိုမြင့်မြတ်၍ ထူးကဲလှသည်။
Verse 10
तस्य हर्म्यस्य मध्यस्थं वेश्म चान्यत्सुनिर्मितं।बहुनिर्यूहसङ्कीर्णं ददर्श पवनात्मजः।।5.9.10।।
အဲဒီ နန်းတော်၏ အလယ်တွင် လေသခင်၏ သားက ထပ်မံ၍ ကောင်းမွန်စွာ တည်ဆောက်ထားသော နေအိမ်တစ်ခုကို မြင်တွေ့하였다—အတွင်းခန်းများနှင့် အဆောက်အဦအပိုင်းအစများ များစွာဖြင့် ရောယှက်ဆက်နွယ်နေသော ကျယ်ပြန့်သည့် အဆောက်အဦစုကြီးဖြစ်သည်။
Verse 11
ब्रह्मणोऽर्थे कृतं दिव्यं दिवि यद्विश्वकर्मणा।विमानं पुष्पकं नाम सर्वरत्नविभूषितम्।।5.9.11।।परेण तपसा लेभे यत्कुबेरः पितामहात्।कुबेरमोजसा जित्वा लेभे तद्राक्षसेश्वरः।।5.9.12।।
အဲဒီနေရာတွင် “ပုෂ္ပက” ဟု အမည်ရသော တိဗ္ဗဝိမာနတော် ရှိနေသည်၊ ရတနာအမျိုးမျိုးဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး—ကောင်းကင်ဘုံ၌ ဝိශ්ဝကರ್ಮာက ဘြဟ္မာအတွက် တည်ဆောက်ထားသောအရာဖြစ်သည်။ ထိုဝိမာနကို ကုဗေရက ပိတామဟ (ဘြဟ္မာ) ထံမှ အမြင့်မြတ်ဆုံး တပဿာ၏ အကျိုးဖြင့် ရရှိခဲ့သော်လည်း၊ ရာක්ෂသတို့၏ အရှင်က အင်အားဖြင့် ကုဗေရကို အနိုင်ယူကာ ထိုဝိမာနကို ရယူသွား하였다။
Verse 12
ब्रह्मणोऽर्थे कृतं दिव्यं दिवि यद्विश्वकर्मणा।विमानं पुष्पकं नाम सर्वरत्नविभूषितम्।।5.9.11।।परेण तपसा लेभे यत्कुबेरः पितामहात्।कुबेरमोजसा जित्वा लेभे तद्राक्षसेश्वरः।।5.9.12।।
အဲဒီနေရာတွင် “ပုෂ္ပက” ဟု အမည်ရသော တိဗ္ဗဝိမာနတော် ရှိနေသည်၊ ရတနာအမျိုးမျိုးဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး—ကောင်းကင်ဘုံ၌ ဝိශ්ဝကರ್ಮာက ဘြဟ္မာအတွက် တည်ဆောက်ထားသောအရာဖြစ်သည်။ ထိုဝိမာနကို ကုဗေရက ပိတామဟ (ဘြဟ္မာ) ထံမှ အမြင့်မြတ်ဆုံး တပဿာ၏ အကျိုးဖြင့် ရရှိခဲ့သော်လည်း၊ ရာක්ෂသတို့၏ အရှင်က အင်အားဖြင့် ကုဗေရကို အနိုင်ယူကာ ထိုဝိမာနကို ရယူသွား하였다။
Verse 13
ईहामृगसमायुक्त्तै: कार्तस्वरहिरमण्मयैः।सुकृतैराचितं स्तम्भैः प्रदीप्तमिव च श्रिया।।5.9.13।।मेरुमन्दरसङ्काशैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरं।कूटागारैश्शुभाकारैस्सर्वतस्समलङ्कृतम्।।5.9.14।।
ထိုနန်းတော်သည် ကာတ္တသွရနှင့် ဟိရဏ္မယ ရွှေဖြင့် အလွန်သေသပ်စွာ ပြုလုပ်ထားသော တိုင်တန်းများပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ အီဟာမೃဂ ရုပ်ပုံအလှဆင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသဖြင့် သီရိတောက်ပမှုကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ထင်ရှားတောက်ပနေ၏။ မေรุနှင့် မန္ဒရ တောင်တန်းတို့ကဲ့သို့ မြင့်မား၍ မင်္ဂလာသဏ္ဌာန်ရှိသော ကူဋာဂါရများဖြင့် အရပ်ရပ် တန်ဆာဆင်ထားကာ ကောင်းကင်ကို ခြစ်ထိုးသကဲ့သို့ မြင်ရ၏။
Verse 14
ईहामृगसमायुक्त्तै: कार्तस्वरहिरमण्मयैः।सुकृतैराचितं स्तम्भैः प्रदीप्तमिव च श्रिया।।5.9.13।।मेरुमन्दरसङ्काशैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरं।कूटागारैश्शुभाकारैस्सर्वतस्समलङ्कृतम्।।5.9.14।।
ထိုနန်းတော်သည် ကာတ္တသွရနှင့် ဟိရဏ္မယ ရွှေဖြင့် အလွန်သေသပ်စွာ ပြုလုပ်ထားသော တိုင်တန်းများပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ အီဟာမೃဂ ရုပ်ပုံအလှဆင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသဖြင့် သီရိတောက်ပမှုကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ထင်ရှားတောက်ပနေ၏။ မေรุနှင့် မန္ဒရ တောင်တန်းတို့ကဲ့သို့ မြင့်မား၍ မင်္ဂလာသဏ္ဌာန်ရှိသော ကူဋာဂါရများဖြင့် အရပ်ရပ် တန်ဆာဆင်ထားကာ ကောင်းကင်ကို ခြစ်ထိုးသကဲ့သို့ မြင်ရ၏။
Verse 15
ज्वलनार्कप्रतीकाशं सुकृतं विश्वकर्मणा।हेमसोपानसंयुक्तं चारुप्रवरवेदिकम्।।5.9.15।।
၎င်းကို ဝိශ්ဝကర్మာ၏ အထူးကောင်းမွန်သော လက်ရာဖြင့် သေသပ်စွာ တည်ဆောက်ထား၍ မီးနှင့် နေကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေသည်။ ရွှေလှေကားများ တပ်ဆင်ထားပြီး လှပမြင့်မားသော ဝေဒိကာများကြောင့် ထူးခြားမြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်၏။
Verse 16
जालवातायनैर्युक्तं काञ्चनैः स्स्फाटिकैरपि।इन्द्रनीलमहानीलमणिप्रवरवेदिकम्।।5.9.16।।
(ပုဿပက) သည် ရွှေဖြင့်ကွန်ယက်ပုံစံ ပြတင်းပေါက်များ တပ်ဆင်ထားပြီး ကြည်လင်သော ကြည်ကျောက်ဖြင့်လည်း ထည့်သွင်းအလှဆင်ထားသည်။ ၎င်း၏ အထူးမြတ်သော မဏ္ဍပ်တန်းများတွင် အင်ဒြနီလနှင့် မဟာနီလ ဟူသော နီလာရတနာအကောင်းဆုံးများကို စိုက်ထည့်ထားသည်။
Verse 17
विद्रुमेण विचित्रेण मणिभिश्च महाघनैः।निस्तुलाभिश्च मुक्ताभिस्तलेनाभिविराजितम्।।5.9.17।।
၎င်း၏ မျက်နှာပြင်သည် အရောင်စုံ ပုလဲကျောက် (ကော်ရယ်) များ၊ အလွန်တန်ဖိုးကြီး ရတနာများနှင့် နှိုင်းမယှဉ်နိုင်သော မုတိများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ တောက်ပလင်းလက်နေသည်။
Verse 18
चन्दनेन च रक्तेन तपनीयनिभेन च।सुपुण्यगन्धिना युक्तमादित्यतरुणोपमम्।।5.9.18।।
၎င်းကို အနီရောင် စန္ဒကူးဖြင့် လိမ်းကျက်ထား၍ သန့်စင်သော ရွှေကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်ကာ၊ ကုသိုလ်မင်္ဂလာရနံ့အပြည့်နှင့်၊ မိုးလင်းစ အရွယ်နု နေမင်းကဲ့သို့ ရောင်ခြည်ထွန်းလင်းနေသည်။
Verse 19
कूटागारैर्वराकारैर्विविधैस्समलङ्कृतम्।विमानं पुष्पकं दिव्यमारुरोह महाकपिः।।5.9.19।।
အလှအပထူးကဲ၍ အမျိုးမျိုးသော ကူဋာဂါရ များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော တိဗ္ဗဝိမာန် ပုဿပက သို့ မဟာကပိ (ဟနုမာန်) သည် တက်ရောက်စီးနင်းလေ၏။
Verse 20
तत्रस्थस्स तदा गन्धं पानभक्ष्यान्नसम्भवम्।दिव्यं सम्मूर्छितं जिघ्रद्रूपवन्तमिवानिलम्।।5.9.20।।
ထိုနေရာ၌ ရပ်နေစဉ် သူသည် သောက်စရာ၊ စားဖွယ်နှင့် အစာအဟာရတို့မှ ပေါ်ထွန်းလာသော တိဗ္ဗရနံ့တစ်ရပ်ကို—မူးယစ်စေသကဲ့သို့ နူးညံ့စွာ—ရှူရှိုက်လေ၏။ ၎င်းသည် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသကဲ့သို့ ထင်ရသော လေတံခွန်နှင့်တူ၏။
Verse 21
स गन्धस्तं महासत्त्वं बन्धुर्बन्धुमिवोत्तमम्। इत एहीत्युवाचेन तत्र यत्र स रावणः।।5.9.21।।
ထိုမွှေးရနံ့သည် မြတ်သောဆွေမျိုး၏ ချစ်ခင်ရသောဆွေမျိုးတစ်ဦးကဲ့သို့၊ မဟာသတ္တဝီရသူရဲကို “ဒီဘက်လာပါ” ဟု ခေါ်သကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ ရာဝဏရှိရာသို့ ဦးဆောင်သွားလေသည်။
Verse 22
ततस्तां प्रस्थितश्शालां ददर्श महतीं शुभाम्।रावणस्य मनः कान्तां कान्तामिव वरस्त्रियम्।।5.9.22।।
ထို့နောက် ဆက်လက်တက်လှမ်းသွားရာ၌ သူသည် ကြီးမား၍ မင်္ဂလာလှပသောခန်းမတစ်ခုကို မြင်တွေ့လေ၏။ ထိုခန်းမသည် ရာဝဏ၏နှလုံးသား၌ ချစ်မြတ်နိုးရာဖြစ်၍ ချစ်ခင်ရသော မဟာမိဖုရားတော်ကဲ့သို့ ဖြစ်လေသည်။
Verse 23
मणिसोपानविकृतां हेमजालविभूषिताम्।स्फाटिकैरावृततलां दन्तान्तरितरूपिकाम्।।5.9.23।।
ထိုအိမ်တော်၏ လှေကားများကို ရတနာအင်လေးဖြင့် ချယ်လှယ်ထားပြီး၊ အပေါက်အဝင်အထွက်တို့ကို ရွှေဇာကာဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။ ကြမ်းပြင်ကို ကြည်လင်သောခရစ်စတယ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထား၍၊ ဆင်စွယ်ဘောင်အတွင်း၌ ငွေရုပ်ပုံအလှများကို ထည့်သွင်းတပ်ဆင်ထားလေသည်။
Verse 24
मुक्ताभिश्च प्रवालैश्च रूप्यचामीकरैरपि।विभूषितां मणिस्तम्भैस्सुबहुस्तम्भभूषिताम्।।5.9.24।।
ထိုခန်းမသည် မုတိနှင့် ပုလဲနီတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ငွေနှင့် ရွှေတို့ဖြင့်လည်းကောင်း အလှဆင်ထားပြီး၊ တိုင်တန်းများစွာဖြင့် အလွန်တင့်တယ်လှသည်။ ထိုတိုင်တန်းတို့ကိုယ်တိုင်လည်း ရတနာများဖြင့် ချယ်လှယ်ထားလေသည်။
Verse 25
नम्रैरृजुभिरत्युच्चैस्समन्तात्सुविभूषितैः।स्तम्भै: पक्षैरिवात्युच्चैर्दिवं संप्रस्थितामिव।।5.9.25।।
ပတ်လည်အနှံ့၌ အလွန်မြင့်မား၍ အလှအပပြည့်စုံသော တိုင်တန်းများ ရပ်တည်နေသည်—အချို့သည် နူးညံ့စွာကွေး၍ အချို့သည် တည့်တည့်မတ်မတ်။ ထိုမြင့်မားသောတိုင်တန်းများကို တောင်ပံကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသဖြင့် အိမ်တော်သည် ကောင်းကင်သို့ တက်လှမ်းထွက်ခွာမည့်အလား ပေါ်လွင်လေသည်။
Verse 26
महत्या कुथयास्तीर्णां पृथिवीलक्षणाङ्कया।पृथिवीमिव विस्तीर्णां सराष्ट्रगृहमालिनीम्।।5.9.26।।
ထိုနေရာသည် မြေပြင်သင်္ကေတပုံစံများပါသော ကော်ဇောကြီးဖြင့် ခင်းထား၍၊ ကမ္ဘာမြေပြင်ကျယ်ဝန်းသကဲ့သို့ ပျံ့နှံ့ကာ၊ နိုင်ငံများ မြို့များ အိမ်များကို ပန်းကုံးတန်းများကဲ့သို့ စီတန်းထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 27
नादितां मत्तविहगैर्दिव्यगन्धाधिवासिताम्।परार्ध्यास्तरणोपेतां रक्षोधिपनिषेविताम्।।5.9.27।।
ထိုနေရာသည် မူးမောပျော်ရွှင်သော ငှက်တို့၏ အသံကြွေးကြော်သံဖြင့် တုန်လှုပ်ကာ၊ တိဗ္ဗဂန္ဓာရနံ့များဖြင့် အနှံ့အပြား မွှေးကြိုင်၍၊ အလွန်တန်ဖိုးကြီးသော အခင်းအကျင်းများဖြင့် ပြည့်စုံကာ၊ ရာක්ෂသတို့၏ အရှင်မင်းကြီးက မကြာခဏ လာရောက်—အမှန်တကယ် နေထိုင်—သည့်နေရာဖြစ်၏။
Verse 28
धूम्रामगरुधूपेन विमलां हंसपाण्डुराम्।चित्रां पुष्पोपहारेण कल्माषीमिव सुप्रभाम्।।5.9.28।।
အဂရု (agaru) သစ်မွှေး၏ မီးခိုးဓူပကြောင့် မီးခိုးမိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သော်လည်း သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ ဟင်္သာကဲ့သို့ ဖြူဖွေး၏။ ပန်းပူဇာအနုသရဏများကြောင့် အရောင်စုံလင်ကာ ထွန်းလင်းတောက်ပ၍—နာမည်ကြီး ကာမဓေနု “ကလ္မာရှီ” ကဲ့သို့ ရောင်ပြန်တောက်၏။
Verse 29
मनस्संह्लादजननीं वर्णस्यापि प्रसादिनीम्।तां शोकनाशिनीं दिव्यां श्रियः सञ्जननीमिव।।5.9.29।।
ထိုအရာသည် စိတ်ကို ပျော်ရွှင်စေပြီး မျက်နှာအရောင်အဆင်းကိုတောင် ကြည်လင်စေ၏။ တိဗ္ဗသကဲ့သို့ ထင်ရှားကာ—သီရိ (Śrī) အကျိုးအမြတ်၏ မိခင်ကဲ့သို့—ဝမ်းနည်းမှုကိုပင် ဖျောက်ဖျက်နိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 30
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थैस्तु पञ्च पञ्चभिरुत्तमैः।तर्पयामास मातेव तदा रावणपालिता।।5.9.30।।
ထိုအခန်းသည် ရာဝဏ၏အကာအကွယ်အောက်တွင်ရှိ၍ မိခင်တစ်ဦးကဲ့သို့ပင် အာရုံခံငါးပါးကို အာရုံဝတ္ထုအထူးမြတ်ငါးပါးဖြင့် ကျေနပ်စေသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။
Verse 31
स्वर्गोऽयं देवलोकोऽयमिन्द्रस्येयं पुरी भवेत्।सिद्धिर्वेयं परा हि स्यादित्यमन्यत मारुतिः।।5.9.31।।
မာရုတိက စဉ်းစားမိသည်– “ဤနေရာသည် ဆွဂ္ဂကဲ့သို့၊ ဒေဝလောကကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ အင်ဒြ၏ မြို့တော်ပင် ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့၊ မဟုတ်လျှင် ဖန်ဆင်းခြင်း၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး အောင်မြင်မှုတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ရမည်” ဟု။
Verse 32
प्रध्यायत इवापश्यत्प्रदीपांस्तत्र काञ्चनान्।धूर्तानिव महाधूतैर्देवनेन पराजितान्।।5.9.32।।
ထိုနေရာ၌ သူသည် ရွှေမီးအိမ်များကို တည်ငြိမ်စွာ လင်းလက်နေသည်ကို မြင်ရ၏။ သူ့အမြင်တွင် ထိုမီးအိမ်များသည် မဟာလောင်းကစားသမားများထံ ဒိုင်စ်ကစားရာတွင် ရှုံးနိမ့်ပြီး စိတ်နှလုံးမောပန်းကာ အတွေးနက်နက်ထဲ ကျရောက်နေသော လောင်းကစားသမားများကဲ့သို့ ထင်ရသည်။
Verse 33
दीपानां च प्रकाशेन तेजसा रावणस्य च।अर्चिर्भिर्भूषणानां च प्रदीप्तेत्यभ्यमन्यत।।5.9.33।।
မီးအိမ်တို့၏ အလင်းရောင်၊ ရာဝဏ၏ ကိုယ်တိုင်တေဇောဓာတ်၊ နှင့် အလင်္ကာရများ၏ တောက်ပမှုတို့ကြောင့် ဟနုမာန်သည် ထိုနေရာကို အလင်းရောင်ဖြင့် မီးလောင်တောက်ပနေသကဲ့သို့ ထင်မြင်မိသည်။
Verse 34
ततोऽपश्यत्कुथाऽऽसीनं नानावरायम्बरस्रजम्।सहस्रं वरनारीणां नानावेषविभूषितम्।।5.9.34।।
ထို့နောက် သူသည် ကော်ဇောများပေါ်တွင် ထိုင်နေသော အလှတရားပြည့်ဝသည့် မိန်းမတစ်ထောင်ကို မြင်ရ၏။ သူတို့သည် အဝတ်အစားအရောင်စုံနှင့် ပန်းကုံးအမျိုးမျိုးကို ဝတ်ဆင်ကာ အလှဆင်ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကြသည်။
Verse 35
परिवृत्तेऽर्धरात्रे तु पाननिद्रावशं गतम्।क्रीडित्वोपरतं रात्रौ सुष्वाप बलवत्तदा।।5.9.35।।
သန်းခေါင်ကျော်လွန်သွားသောအခါ ပျော်ပွဲရိပ်သာကစားပွဲကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်၍ အရက်နှင့် အိပ်ငိုက်ခြင်း၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်ကာ ညအတွင်း ကစားခြင်းကို ရပ်ပြီး ထိုခဏ၌ပင် အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ အိပ်ပျော်သွားကြသည်။
Verse 36
तत्प्रसुप्तं विरुरुचे निश्शब्दान्तरभूषणम्।निःशब्दहंसभ्रमरं यथा पद्मवनं महत्।।5.9.36।।
သူတို့အိပ်ပျော်နေစဉ် အလှဆင်အဆင်တန်ဆာတို့၏ အတွင်းပိုင်း ချိန်ချိန်မြည်သံများပင် တိတ်ဆိတ်သွား၍ ထိုတိတ်ဆိတ်မှုအတွင်း သူတို့သည် အလွန်လှပထင်ရှားလာသည်—ဟန့်စ်နှင့် ပျားတို့တောင် အသံမထွက်သော ကြာပန်းတောကြီးတစ်ခုကဲ့သို့။
Verse 37
तासां संवृतदन्तानि मीलिताक्षीणि मारुतिः।अपश्यत्पद्मगन्धीनि वदनानि सुयोषिताम्।।5.9.37।।
မာရုတိသည် မျိုးရိုးမြင့်မားသော မိန်းမတို့၏ မျက်နှာများကို မြင်၏—သွားများကို ပိတ်လှောင်ထား၍ မျက်လုံးများပိတ်ကာ—ကြာပန်းကဲ့သို့ မွှေးကြိုင်နေကြသည်။
Verse 38
प्रबुद्धानीव पद्मानि तासां भूत्वा क्षपाक्षये।पुनस्संवृतपत्राणि रात्राविव बभुस्तदा।।5.9.38।।
သူတို့၏ မျက်နှာများသည် အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ပွင့်လန်းသော ကြာပန်းများကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း ညအဆုံးသို့ ရောက်လာသောအခါ ထပ်မံညဖြစ်သကဲ့သို့ ပန်းရွက်များ ပြန်လည်ပိတ်သွားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။
Verse 39
इमानि मुखपद्मानि नियतं मत्तषट्पदाः।अम्बुजानीव फुल्लानि प्रार्थयन्ति पुनः पुनः।।5.9.39।।
ဤကြာပန်းသဏ္ဍာန် မျက်နှာများကို မူးယစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော ပျားများသည် မလွဲမသွေ ထပ်ခါထပ်ခါ ဆန္ဒပြုလိမ့်မည်—ပွင့်လန်းသော ကြာပန်းများသို့ ပျားများ ပြန်လာကြသကဲ့သို့။
Verse 40
इति चामन्यत श्रीमानुपपत्त्या महाकपिः।मेने हि गुणतस्तानि समानि सलिलोद्भवैः।।5.9.40।।
ဤသို့ မဟာကပိ အလင်းရောင်တော်မူသူသည် အကြောင်းပြချက်ဖြင့် စဉ်းစားကာ၊ ဂုဏ်သတ္တိအရ ထိုမျက်နှာများသည် ရေမှပေါက်ဖွားသော ကြာပန်းများနှင့် တကယ်တူညီကြောင်း သတ်မှတ်하였다။
Verse 41
सा तस्य शुशुभे शाला ताभिस्त्रीभिर्विराजिता।शारदीव प्रसन्ना द्यौस्ताराभिरभिशोभिता।।5.9.41।।
ထိုမင်း၏ မဏ္ဍပသည် ထိုမိန်းမများကြောင့် တင့်တယ်လှပ၍ တောက်ပနေသည်။ ၎င်းသည် ကြယ်များဖြင့် ပိုမိုလှပလာသော ဆောင်းဦးကာလ၏ ကြည်လင်သည့် ကောင်းကင်နှင့် တူ၏။
Verse 42
स च ताभिः परिवृतश्शुशुभे राक्षसाधिपः।यथा ह्युडुपतिश्शीमांस्ताराभिरभिसंवृतः।।5.9.42।।
ထို့ပြင် ထိုမိန်းမများက ဝိုင်းရံထားသော ရက္ခသအධိပတိသည် တောက်ပလှပနေ၍ ကြယ်များဝိုင်းရံထားသော တောက်ပသည့် လမင်းနှင့် တူ၏။
Verse 43
याश्च्यवन्तेऽम्बरात्ताराः पुण्यशेषसमावृताः।इमास्तास्सङ्गताः कृत्स्ना इति मेने हरिस्तदा।।5.9.43।।
ထိုအခါ ဟနုမာန်က စိတ်တွင် “ဤမိန်းမများသည် ဒီနေရာတွင် အားလုံးစုဝေးနေကြသည်မှာ၊ ကုသိုလ်ကျန်ရစ်မှု ကုန်ဆုံးသွားသောအခါ ကောင်းကင်မှ ကျသွားသော ကြယ်များကဲ့သို့ပင်” ဟု တွေးမြင်하였다။
Verse 44
ताराणामिव सुव्यक्तं महतीनां शुभार्चिषाम्।प्रभावर्णप्रसादाश्च विरेजुस्तत्र योषिताम्।।5.9.44।।
ထိုနေရာ၌ မိန်းမတို့၏ တောက်ပမှု၊ အရောင်အလှနှင့် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ဆွဲဆောင်မှုတို့သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်၍ မင်္ဂလာအလင်းဖြင့် တောက်ပသော ကြယ်ကြီးများကဲ့သို့ လင်းလက်နေ하였다။
Verse 45
व्यावृत्तगुरुपीनस्रक्प्रकीर्णवरभूषणाः।पानव्यायामकालेषु निद्रापहृतचेतसः।।5.9.45।।
အရက်သောက်၍ ပျော်ရွှင်ကစားကာ အားထုတ်ပြီးနောက် မိန်းမတို့၏ လေးလံထူထဲသော ပန်းကုံးများသည် လှည့်လွဲကျွတ်သွား၍ အလှဆင်အဖိုးတန်များလည်း ပြန့်ကျဲနေကာ စိတ်သတိကို အိပ်စက်မှုက လုယူသွား하였다။
Verse 46
व्यावृत्ततिलकाः काश्चित्काश्चिदुद्भ्रन्तनूपुराः।पार्श्वे गलितहाराश्च काश्चित्परमयोषितः।।5.9.46।।
အချို့၏ နဖူးတီလကာ အမှတ်အသား ပျက်လွဲသွား၍ အချို့၏ ခြေကောက်ကွင်းများ လျော့ရဲကာ အချို့သော မြင့်မြတ်သည့် မိန်းမတို့၏ လည်ဆွဲသည် တစ်ဖက်သို့ လျှောကျနေ하였다။
Verse 47
मुक्ताहाराऽवृताश्चान्याः काश्चिद्विस्रस्तवाससः।व्याविद्धरशनादामाः किशोर्य इव वाहिताः।।5.9.47।।
အခြားမိန်းမအချို့မှာ ကျိုးပြတ်သွားသော ပုလဲကြိုးများက ဖုံးလွှမ်းနေ၍ အချို့၏ အဝတ်အစား လျှောကျကာ အချို့၏ ခါးပတ်ကြိုး ပြတ်တောက်နေသည်။ သူတို့သည် အပြင်းအထန် မောင်းနှင်ခံပြီးနောက် အနားယူနေသော မြင်းမငယ်များကဲ့သို့ တိတ်ဆိတ်စွာ လဲလျောင်းနေ하였다။
Verse 48
सुकुण्डलधराश्चान्या विच्छिन्नमृदितस्रजः।गजेन्द्रमृदिताः फुल्ला लता इव महावने।।5.9.48।।
အချို့မိန်းမတို့သည် လှပသော နားကပ်များကို ဆက်လက်ဝတ်ဆင်နေသော်လည်း ပန်းကုံးများ ပြတ်ကျိုး၍ ကြိတ်နင်းခံထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ သူတို့သည် တောကြီးအတွင်း ဂဇေန္ဒြာတို့ နင်းချေသွားသော ပန်းပွင့်လန်းသည့် လျားပင်များကဲ့သို့ မြင်ရ하였다။
Verse 49
चन्द्रांशुकिरणाभाश्च हाराः कासांचिदुत्कटाः।हंसा इव बभुस्सुप्ताः स्तनमध्येषु योषिताम्।।5.9.49।।
မိန်းမအချို့၏ ပုလဲကြိုးကြီးများသည် လမင်းရောင်ခြည်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၍ သူတို့၏ ရင်သားအလယ်တွင် အိပ်ပျော်နေသကဲ့သို့ တည်ငြိမ်လျက်—အနားယူနေသော ဟင်္သာငှက်များကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 50
अपरासां च वैडूर्याः कादम्बा इव पक्षिणः।हेमसूत्राणि चान्यासां चक्रवाका इवाभवन्।।5.9.50।।
မိန်းမအချို့တွင် ဝိုင်ဒူရျ (vaidūrya) ရတနာများသည် ကာဒမ္ဗ ငှက်များကဲ့သို့ ထင်မြင်ရပြီး၊ အခြားမိန်းမများတွင် ရွှေကြိုးများသည် အနီရောင်တောက်သည့် စက္ကရဝါက (cakravāka) ငှက်များကဲ့သို့ ပေါ်လွင်နေ၏။
Verse 51
हंसकारण्डवाकीर्णाश्चक्रवाकोपशोभिताः।आपगा इव ता रेजुर्जघनैः पुलिनैरिव।।5.9.51।।
ဟင်္သာနှင့် ကာရဏ္ဍဝ ငှက်များဖြင့် အလှဆင်ကာ စက္ကရဝါက ငှက်များကြောင့် တောက်ပလင်းလက်သဖြင့်၊ ထိုမိန်းမတို့သည် မြစ်ရေစီးကဲ့သို့ ရောင်ပြန်ထွန်းလင်း၍၊ သူတို့၏ တင်ပါးများသည် ကမ်းပါးသဲတန်းကဲ့သို့ ထင်ရှား၏။
Verse 52
किङ्किणीजालसङ्कोशास्ता हैमविपुलाम्बुजाः।भावग्राहा यशस्तीराः सुप्ता नद्य इवाऽऽबभुः।।5.9.52।।
ခါးပတ်ပေါ်ရှိ ချိန်ချိန်မြည်သော ခင်ခင်နီ (ကင်ကင်နီ) ကွန်ယက်များသည် ပွင့်မလာသေးသော မုန့်ပွင့်ကလေးများကဲ့သို့ စုကပ်နေပြီး၊ ကျယ်ပြန့်သော ရွှေအလှဆင်များသည် ကြာပန်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ အမူအရာများသည် မကာရ (မိကျောင်း) ကဲ့သို့ စိတ်ကို ဖမ်းယူတတ်ပြီး၊ ကေတီယသ (ဂုဏ်သတင်း) သည် တောက်ပသော ကမ်းပါးကဲ့သို့ ထင်ရှား၏။ ထိုမိန်းမတို့သည် အိပ်ပျော်နေစဉ် ငြိမ်သက်သော မြစ်များကဲ့သို့ ပေါ်လွင်၏။
Verse 53
मृदुष्वङ्गेषु कासाञ्चित्कुचाग्रेषु च संस्थिताः।बभुर्वर्भूषणानीव शुभा भूषणराजयः।।5.9.53।।
နူးညံ့သော ကိုယ်အင်္ဂါများရှိသည့် မိန်းမအချို့၏ ကိုယ်ပေါ်တွင်—အထူးသဖြင့် ရင်သားအဖျားတိုင်အောင်—အလှဆင်အဆင်တန်းများက တင့်တယ်စွာ တည်နေ၍၊ အလှဆင်ပေါ် အလှဆင် ထပ်တင်ထားသကဲ့သို့ ထင်ရှားလှသည်။
Verse 54
अंशुकान्ताश्च कासाञ्चिन्मुखमारुतकम्पिताः।उपर्युपरि वक्त्राणां व्याधूयन्ते पुनः पुनः।।5.9.54।।
မိန်းမအချို့၏ ပိုးဝတ်ရုံအနားစွန်းများသည် မိမိတို့၏ အသက်ရှူလေကြောင့် လှုပ်ရှားကာ၊ မျက်နှာပေါ်တွင် အပေါ်အောက် ထပ်ခါထပ်ခါ လှိုင်းလှိုင်းယိမ်းယိုင်နေကြသည်။
Verse 55
ताः पताका इवोद्धूताः पत्नीनां रुचिरप्रभाः।नानावर्णसुवर्णानां वक्त्रमूलेषु रेजिरे।।5.9.55।।
အလင်းရောင်တောက်ပသော အနားစွန်းများသည် သေးငယ်သော အလံများကဲ့သို့ လှုပ်လှဲမြှောက်တင်ခံရပြီး၊ အရောင်အသွေးမျိုးစုံနှင့် ရွှေရောင်တောက်ပမှုရှိသော မယားတော်တို့၏ မျက်နှာအနီးတွင် တောက်ပလင်းလက်နေကြသည်။
Verse 56
ववल्गुश्चात्र कासांचित्कुण्डलानि शुभार्चिषाम्।मुखमारुतसंसर्गान्मन्दं मन्दं सुयोषिताम्।।5.9.56।।
ထိုနေရာ၌ မင်္ဂလာရောင်ခြည်ဖြင့် တောက်ပနေသော လှပသည့် မိန်းမအချို့၏ နားကပ်များသည် မိမိတို့၏ အသက်ရှူလေ ထိတွေ့မှုကြောင့် နူးညံ့နူးညံ့ လှုပ်ယိမ်းနေကြသည်။
Verse 57
शर्कराऽसवगन्धैश्च प्रकृत्या सुरभिः सुखः।तासां वदननिश्वासस्सिषेवे रावणं तदा।।5.9.57।।
ထိုအခါ သူမတို့၏ ပါးစပ်မှ ထွက်သော အသက်ရှူသံ—သဘာဝအတိုင်း မွှေးကြိုင်ပြီး သကြားရည်ဆန်သော အရက်နံ့ဖြင့် မွှေးထုံလျက်—ရာဝဏအား အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်ကာ၊ ထိုအသက်ရှူလေသည်ပင် သူ့အား ဆက်ကပ်ပြုစုနေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 58
रावणाननशङ्काश्च काश्चिद्रावणयोषितः।मुखानि स्म सपत्नीनामुपाजिघ्रन्पुनः पुनः।।5.9.58।।
ရာဝဏ၏ မိန်းမအချို့သည် ထိုအရာကို ရာဝဏ၏ မျက်နှာဟု ထင်မှတ်ကာ မိမိတို့၏ စပတ္နီများ၏ မျက်နှာကို ထပ်ခါထပ်ခါ နံ့ရှူကြ၏။
Verse 59
अत्यर्थं सक्तमनसो रावणे ता वरस्त्रियः।अस्वतन्त्राः सपत्नीनां प्रियमेवाऽचरंस्तदा।।5.9.59।।
ထိုမြတ်နိုးဖွယ် မိန်းမတို့သည် ရာဝဏအပေါ် အလွန်အကျွံ စွဲလမ်းနေကြ၍ လွတ်လပ်ခွင့်မရှိသဖြင့် ထိုအခါ စပတ္နီတို့ စိတ်ချမ်းသာစေမည့် အပြုအမူများကိုသာ ပြုကြ၏။
Verse 60
बाहूनुपनिधायान्याः पारिहार्यविभूषितान्।अंशुकानि च रम्याणि प्रमदास्तत्र शिश्यिरे।।5.9.60।।
ထိုနေရာ၌ မိန်းမအချို့သည် လက်မောင်းကို ခေါင်းအုံးအဖြစ်ထားကာ အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ခွဲထားပြီး အိပ်စက်ကြ၏။ အချို့ကလည်း လှပသော အဝတ်အထည်များကို ခေါင်းအောက်တွင် ခင်းထား၍ အနားယူအိပ်ပျော်နေကြ၏။
Verse 61
अन्या वक्षसि चान्यस्यास्तस्याः काचित्पुनर्भुजम्।अपरा त्वङ्कमन्यस्यास्तस्याश्चाप्यपरा भुजौ।।5.9.61।।
မိန်းမတစ်ယောက်သည် အခြားမိန်းမတစ်ယောက်၏ ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် လဲလျောင်းနေ၏။ ထို့ပြင် အခြားတစ်ယောက်က သူမ၏ လက်မောင်းပေါ်တွင် ခေါင်းတင်၍ အိပ်နေ၏။ တစ်ယောက်က အခြားမိန်းမ၏ ပေါင်ပေါ်တွင် အိပ်စက်ပြီး၊ တစ်ယောက်ကလည်း သူမ၏ လက်နှစ်ဖက်ကို အထောက်အကူအဖြစ်ယူကာ အနားယူနေ၏။
Verse 62
ऊरुपार्श्वकटीपृष्ठमन्योन्यस्य समाश्रिताः।परस्परनिविष्टाङ्ग्यो मदस्नेहवशानुगाः।।5.9.62।।
မူးယစ်မောဟနှင့် ကာမရာဂ၏အာရုံအောက်တွင် သူမတို့သည် တစ်ယောက်၏ပေါင်၊ ဘေး၊ ခါးနှင့် ကျောကို တစ်ယောက်တစ်ယောက် အားထားကာ အိပ်ပျော်နေကြပြီး ကိုယ်အင်္ဂါများလည်း အချင်းချင်း ရောယှက်ပတ်လည်နေ하였다။
Verse 63
अन्योन्यभुजसूत्रेण स्त्रीमाला ग्रथिता हि सा।मालेव ग्रथिता सूत्रे शुशुभे मत्तषट्पदा।।5.9.63।।
တစ်ယောက်၏လက်မောင်းကို တစ်ယောက်က ကြိုးသဖွယ် ချိတ်ဆက်ထားသဖြင့် ထိုမိန်းမတို့၏ မာလာသည် တကယ်ပင် ချည်ထိုးထားသကဲ့သို့ တောက်ပလှပနေ၏—ပန်းမာလာကို ကြိုးတစ်ချောင်းပေါ်တွင် ရွှေ့ချည်ထားပြီး မူးယစ်ပျားများက ကပ်လျက်ရှိသကဲ့သို့။
Verse 64
लतानां माधवे मासि फुल्लानां वायुसेवनात्।अन्योन्य मालाग्रथितं संसक्तकुसुमोच्चयम्।।5.9.64।।व्यतिवेष्टितसुस्कन्धमन्योन्यभ्रमराकुलम्।आसीद्वनमिवोद्धूतं स्त्रीवनं रावणस्य तत्।।5.9.65।।
ရာဝဏ၏ “မိန်းမတော” သည် မာဓဝလတွင် နွေဦးလတောလတားများကဲ့သို့ ထင်ရှားလှ၏။ လေ၏နူးညံ့သောထိတွေ့မှုကြောင့် ပန်းပွင့်များဖွင့်လှစ်ကာ မာလာများကဲ့သို့ အချင်းချင်း ရောယှက်ချည်နှောင်နေပြီး ပန်းအစုအဝေးများလည်း ထိကပ်ပေါင်းစည်းနေ하였다။ ခန္ဓာကိုယ်များသည် ခိုင်မာစွာ ပတ်လည်ချည်နှောင်ကာ ပျားများကဲ့သို့ တစ်ယောက်မှတစ်ယောက်သို့ စည်ကားလှုပ်ရှားနေသဖြင့် လေတိုက်လှုပ်ခတ်သည့် တောအုပ်တစ်ခုကဲ့သို့ မြင်ရသည်။
Verse 65
लतानां माधवे मासि फुल्लानां वायुसेवनात्।अन्योन्य मालाग्रथितं संसक्तकुसुमोच्चयम्।।5.9.64।।व्यतिवेष्टितसुस्कन्धमन्योन्यभ्रमराकुलम्।आसीद्वनमिवोद्धूतं स्त्रीवनं रावणस्य तत्।।5.9.65।।
ရာဝဏ၏ “မိန်းမတော” သည် မာဓဝလတွင် နွေဦးလတောလတားများကဲ့သို့ ထင်ရှားလှ၏။ လေ၏နူးညံ့သောထိတွေ့မှုကြောင့် ပန်းပွင့်များဖွင့်လှစ်ကာ မာလာများကဲ့သို့ အချင်းချင်း ရောယှက်ချည်နှောင်နေပြီး ပန်းအစုအဝေးများလည်း ထိကပ်ပေါင်းစည်းနေ하였다။ ခန္ဓာကိုယ်များသည် ခိုင်မာစွာ ပတ်လည်ချည်နှောင်ကာ ပျားများကဲ့သို့ တစ်ယောက်မှတစ်ယောက်သို့ စည်ကားလှုပ်ရှားနေသဖြင့် လေတိုက်လှုပ်ခတ်သည့် တောအုပ်တစ်ခုကဲ့သို့ မြင်ရသည်။
Verse 66
उचितेष्वपि सुव्यक्तं न तासां योषितां तदा।विवेकः शक्य आधातुं भूषणाङ्गाम्बरस्रजाम्।।5.9.66।।
ထိုအခါ မိန်းမတို့အကြား၌ မည်သည်က မည်သူ၏အရာ၊ မည်နေရာတွင် ရှိသည်ကို ထင်ရှားစွာ ခွဲခြားမရတော့ပေ—အင်္ဂါကို အလင်္ကာမှ၊ အဝတ်အစားကို အလှပဝါမှ၊ မာလာကို ပန်းကုံးမှ—အစဉ်အလာအတိုင်း သင့်တော်ရာနေရာတွင် ဝတ်ဆင်ထားခဲ့သော်လည်း။
Verse 67
रावणे सुखसंविष्टे तास्त्रियो विविधप्रभाः।ज्वलन्तः काञ्चना दीपाः प्रैक्षन्तानिमिषा इव।।5.9.67।।
ရာဝဏသည် သက်သာစွာ အိပ်ပျော်နေစဉ်၊ အလှရောင်စုံဖြင့် တောက်ပနေသော မိန်းမတို့သည် မီးလောင်တောက်ပသည့် ရွှေမီးအိမ်များက မျက်တောင်မခတ်ဘဲ စူးစိုက်ကြည့်နေသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။
Verse 68
राजर्षिपितृदैत्यानां गन्धर्वाणां च योषितः।राक्षसानां च याः कन्यास्तस्य कामवशं गताः।।5.9.68।।
ရာဇဣသီတို့၏ မျိုးနွယ်မှ မိန်းမများ၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွားနတ်) တို့၏ မိန်းမများ၊ ဒိုင်တျာနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ မိန်းမများ၊ ထို့ပြင် ရာක්ෂသတို့၏ သမီးပျိုများပါ သူ၏ ကာမဆန္ဒအာဏာအောက်သို့ ကျရောက်လာကြ하였다။
Verse 69
युद्धकामेन ताः सर्वा रावणेन हृताः स्त्रियः।समदा मदनेनैव मोहिताः काश्चिदागताः।।5.9.69।।
ထိုမိန်းမတို့အားလုံးကို ရာဝဏသည် စစ်ပွဲကိုလိုလားသောစိတ်ကြောင့် လုယူခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ အချို့မိန်းမများမှာ ကာမတဏှာ၏ မူးယစ်မှုနှင့် မောဟကြောင့် လှည့်ဖြားခံကာ ကိုယ်တိုင်ဆန္ဒဖြင့် လာရောက်ခဲ့ကြသည်။
Verse 70
न तत्र काचित्प्रमदा प्रसह्य वीर्योपपन्नेन गुणेन लब्धा।न चान्यकामापि न चान्यपूर्वा विना वरार्हां जनकात्मजां ताम्।।5.9.70।।
ထိုနေရာ၌ မည်သည့်မိန်းမမျှ အင်အားဖြင့် အတင်းအကျပ်သာ လက်ခံရယူထားခြင်း မဟုတ်ကြ။ သူတို့ကို ဗီရသတ္တိနှင့် ဂုဏ်သတ္တိတို့ကြောင့် ရရှိခဲ့သည်။ မည်သူမျှ အခြားသူကို မလိုလားမတပ်မက်၊ မည်သူမျှလည်း ယခင်က အခြားသူ၏ အပိုင်အဆိုင် မဖြစ်ခဲ့ကြ—သို့ရာတွင် ဂုဏ်ထူးမြတ်သော ဇနကမင်း၏ သမီး စီတာမယ်တော်သာ ခြွင်းချက်ဖြစ်သည်။
Verse 71
न चाकुलीना न च हीनरूपा नादक्षिणा नानुपचारयुक्ता।भार्याभवत्तस्य न हीनसत्त्वा न चापि कान्तस्य न कामनीया।।5.9.71।।
သူ၏ ဇနီးဖြစ်လာသော မိန်းမတို့အနက် မည်သူမျှ မျိုးရိုးနိမ့်ကျသူ မဟုတ်၊ မည်သူမျှ အလှအပမလုံလောက်သူ မဟုတ်။ မည်သူမျှ ကြမ်းတမ်းမရိုင်းစိုင်း၊ အကျင့်အကြံမသိသူ မဟုတ်။ မည်သူမျှ စိတ်ဓာတ်အားနည်းသူ မဟုတ်၊ ထိုချစ်သူအတွက်လည်း မည်သူမျှ မလိုလားထိုက်သူ မဟုတ်ကြ။
Verse 72
बभूव बुद्धिस्तु हरीश्वरस्य यदीदृशी राघवधर्मपत्नी।इमा यथा राक्षसराजभार्याः सुजातमस्येति हि साधुबुद्धेः।।5.9.72।।
ထိုအခါ ဉာဏ်ပညာရှိသော မျောက်မင်းကြီး၏ စိတ်တွင် ဤအတွေး ပေါ်ထွန်းလာသည်။ “ရాఃဃဝ (ရာမ) ၏ ဓမ္မဇနီးသည် ဤရက္ခသမင်း၏ မိဖုရားများကဲ့သို့ ဖြစ်နေပါက၊ ထိုသည်မှာ သူ့အတွက် မျိုးရိုးမြင့်မြတ်မှုနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ အမှတ်လက္ခဏာပင် ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟူ၍။
Verse 73
पुनश्च सोऽचिन्तयादात्तरूपो ध्रुवं विशिष्टा गुणतो हि सीता।अथायमस्यां कृतवान्महात्मा लङ्केश्वरः कष्टमनार्यकर्म।।5.9.73।।
ထို့နောက် သူသည် မိမိ၏အမှန်တကယ်သောရုပ်သဏ္ဌာန်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ စဉ်းစားမိသည်—“အမှန်ပင် စီတာသည် ဂုဏ်သီလနှင့် ဓမ္မတရား၌ အားလုံးထက် ထူးမြတ်လှ၏။ အို—လင်္ကာ၏အရှင်သည် သူမအပေါ် အရိယမဟုတ်သော အပြစ်ကြီးမားသည့် အမှုကို ပြုခဲ့ပြီ”
Hanuman must observe Ravana’s private quarters—filled with luxury and sleeping women—without losing mission-focus or violating ethical restraint; the sarga frames his action as disciplined reconnaissance rather than indulgent looking.
Splendor is not proof of righteousness: the Puṣpaka’s provenance (earned by tapas, then seized by force) and Sita’s exception among Ravana’s consorts reinforce that dharma depends on rightful conduct, not on aesthetic or political power.
The narrative highlights the inner palace of Laṅkā and the Puṣpaka-vimāna; culturally, it references divine regalia and cosmological markers (Meru, Mandara; Kubera/Indra/Yama/Varuna) to calibrate Ravana’s wealth against pan-Indic royal and divine standards.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.