Sarga 11
रावणान्तःपुर-पानभूमि-विचयः (Hanumān’s Survey of Rāvaṇa’s Inner Palace and Banquet Hall)
सुन्दरकाण्ड
ဤသရဂ၌ သာသနာဓမ္မကို စဉ်းစားသုံးသပ်ရင်း စူးစမ်းရှာဖွေသည့် အစီအစဉ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ဟနုမာန်သည် ယခင်က ထင်မြင်ချက်တစ်ရပ်ကို ပယ်ဖျက်ကာ စီတာအကြောင်းကို ထပ်မံအကြောင်းပြချက်တည်ဆောက်ပြီး၊ ရာမမှ ခွဲခွာနေရသော မိန်းမတစ်ဦးသည် အိပ်စက်ပျော်မွေ့ခြင်း၊ အလှဆင်ခြင်း၊ စားသောက်ပွဲပျော်ရွှင်ခြင်း သို့မဟုတ် အရက်သောက်ခြင်းတို့တွင် မလွန်လျောနိုင်သကဲ့သို့၊ ရာမနှင့်တူညီသူ မရှိသဖြင့် နတ်ဘုရင်တောင်ဖြစ်စေ အခြားယောက်ျားကို မလိုလားနိုင်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်သည်။ ထို့နောက် ရာဝဏ၏ အတွင်းနန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်ကာ ပာနဘူမိ (စားသောက်ပွဲ/သောက်ရည်ခန်းမ) ကို စူးစမ်းကြည့်ရှုသည်။ အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ထားသော အသားဟင်းများ၊ လေဟျ–ပေယျ–ဘောဇျ အမျိုးအစားအစားအစာများ၊ ရာဂရှာဍဝကဲ့သို့ သကြားရည်များ၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြည်လင်ကျောက်ပန်းကန်များ၊ ပန်းကုံးများ ပြန့်ကျဲနေခြင်း၊ သစ်သီးများ၊ ယိုဖိတ်သောက်ရည်များနှင့် မီးမရှိဘဲတောင် ခန်းမတစ်ခုလုံး တောက်ပသကဲ့သို့ ဖြစ်စေသော အိပ်ရာနှင့် ထိုင်ခုံအစီအစဉ်တို့ကို တွေ့မြင်သည်။ ပျော်ပွဲရမက်ပြီးနောက် အိပ်ပျော်နေသော မိန်းမများနှင့် သူတို့အလယ်တွင် တောက်ပနေသော ရာဝဏကိုလည်း မြင်တွေ့ရသည်။ အတွင်းခန်းများအားလုံးကို စုံစမ်းရှာဖွေပြီးသော်လည်း ဇာနကီကို မတွေ့ရ။ ထိုအခါ အခြားသူ၏ အတွင်းခန်းတွင် အိပ်ပျော်နေသော မိန်းမများကို မြင်ကြည့်ခြင်းသည် ဓမ္မအလျော့အတင်း ဖြစ်မဖြစ်ဟူသော သံသယ ပေါ်လာသည်။ ဟနုမာန်သည် ရည်ရွယ်ချက်အပေါ် အခြေခံသော ဓမ္မနည်းဖြင့်—မိမိစိတ်သည် ကာမမပါဘဲ တရား၌ တည်ကြည်နေကြောင်း—ကိုယ်တိုင်ကို သေချာစေပြီး၊ မိန်းမတစ်ဦးကို ရှာဖွေရန် မိန်းမများအကြား ကြည့်ရှုရခြင်းသည် မလွဲမသွေဟု ဆိုကာ မစ်ရှင်ကို ထပ်မံအတည်ပြုသည်။ ထို့ကြောင့် ပာနဘူမိမှ ထွက်ခွာကာ အခြားနေရာများတွင် ဆက်လက်ရှာဖွေသည်။
Shlokas
Verse 1
अवधूय च तां बुद्धिं बभूवावस्थितस्तदा।जगाम चापरां चिन्तां सीतां प्रति महाकपिः।।5.11.1।।
ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်ချပြီး မဟာကပိသည် ထိုအခါ စိတ်ကိုတည်ငြိမ်စေကာ စီတာဒေဝီကို ရည်ညွှန်းသည့် အတွေးသစ်တစ်ရပ်သို့ ပြန်လှည့်လိုက်၏။
Verse 2
न रामेण वियुक्ता सा स्वप्तुमर्हति भामिनी।न भोक्तुं वाप्यलङ्कर्तुं न पानमुपसेवितुम्।।5.11.2।।नान्यं नरमुपस्थातुं सुराणामपि चेश्वरम्।न हि रामसमः कश्चिद्विद्यते त्रिदशेष्वपि।।5.11.3।।अन्येयमिति निश्चित्य पानभूमौ चचार सः।
“ရားမနှင့် ခွဲကွာနေသော အလှပျိုမသည် အိပ်စက်ရန်မသင့်—စားသောက်ရန်လည်းမသင့်၊ အလှဆင်ရန်လည်းမသင့်၊ သောက်ရည်ကိုလည်း မသုံးဆောင်သင့်။ ထို့ပြင် အခြားယောက်ျားတစ်ဦးထံသို့လည်း မချဉ်းကပ်မည်မဟုတ်၊ ထိုသူသည် နတ်တို့၏ အရှင်ဖြစ်စေကာမူပင်။ အကြောင်းမူကား ရားမနှင့် တန်းတူသူ မည်သူမျှ မရှိ၊ နတ်အမတတို့အတွင်း၌ပင် မရှိကြောင်းပင်။” ဟူ၍ သေချာစွာ ဆုံးဖြတ်ကာ “ဤသူမဟုတ်” ဟုသတ်မှတ်ပြီး သောက်ပွဲခန်းမအတွင်း လှည့်လည်ကြည့်ရှုသွားလေသည်။
Verse 3
न रामेण वियुक्ता सा स्वप्तुमर्हति भामिनी।न भोक्तुं वाप्यलङ्कर्तुं न पानमुपसेवितुम्।।5.11.2।।नान्यं नरमुपस्थातुं सुराणामपि चेश्वरम्।न हि रामसमः कश्चिद्विद्यते त्रिदशेष्वपि।।5.11.3।।अन्येयमिति निश्चित्य पानभूमौ चचार सः।
“ရားမနှင့် ခွဲကွာနေသော အလှပျိုမသည် အိပ်စက်ရန်မသင့်—စားသောက်ရန်လည်းမသင့်၊ အလှဆင်ရန်လည်းမသင့်၊ သောက်ရည်ကိုလည်း မသုံးဆောင်သင့်။ ထို့ပြင် အခြားယောက်ျားတစ်ဦးထံသို့လည်း မချဉ်းကပ်မည်မဟုတ်၊ ထိုသူသည် နတ်တို့၏ အရှင်ဖြစ်စေကာမူပင်။ အကြောင်းမူကား ရားမနှင့် တန်းတူသူ မည်သူမျှ မရှိ၊ နတ်အမတတို့အတွင်း၌ပင် မရှိကြောင်းပင်။” ဟူ၍ သေချာစွာ ဆုံးဖြတ်ကာ “ဤသူမဟုတ်” ဟုသတ်မှတ်ပြီး သောက်ပွဲခန်းမအတွင်း လှည့်လည်ကြည့်ရှုသွားလေသည်။
Verse 4
क्रीडितेनापराः क्लान्ता गीतेन च तथाऽपराः।।5.11.4।।नृत्तेन चापराः क्लान्ताः पानविप्रहतास्तथा।
မိန်းမအချို့သည် ချစ်ရေးကစားမှုကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခဲ့ကြ၏; အချို့သည် သီချင်းဆိုခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း; အချို့သည် အကကခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ပင်ပန်းခဲ့ကြပြီး၊ အချို့သည် ဆက်တိုက်သောက်သုံးမှုကြောင့်လည်း အားနည်းနွမ်းနယ်ခဲ့ကြ၏။
Verse 5
मुरजेषु मृदङ्गेषु पीठिकासु च संस्थिताः।।5.11.5।।तथाऽऽस्तरणमुख्येषु संविष्टाश्चापराः स्त्रियः।
မိန်းမအချို့သည် မုရဇာတီးဝိုင်း၊ မৃদင်္ဂတီးဝိုင်းတို့ပေါ်နှင့် နိမ့်သောခုံများပေါ်တွင် အနားယူနေကြပြီး၊ အခြားမိန်းမများသည် အကောင်းဆုံးအိပ်ရာများနှင့် နူးညံ့သပ်ရပ်သော အခင်းအကျင်းများပေါ်တွင် လဲလျောင်းနေကြသည်။
Verse 6
अङ्गनानां सहस्रेण भूषितेन विभूषणैः।।5.11.6।।रूपसल्लापशीलेन युक्तगीतार्थभाषिणा।देशकालाभियुक्तेन युक्तवाक्याभिधायिना।।5.11.7।।रताभिरतसंसुप्तं ददर्श हरियूथपः।
ဝါနရတပ်၏ခေါင်းဆောင်သည် အလှဆင်အဆင်တန်ဆာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော မိန်းမထောင်ပေါင်းများကို မြင်၏။ သူတို့သည် သာယာနူးညံ့သော စကားပြောပညာရှိ၍ သီချင်းအဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်ကာ အချိန်နှင့်နေရာအလိုက် သင့်တော်သည့်အရာကို သိကြပြီး သင့်လျော်သောစကားကို ပြောတတ်ကြသည်။ ယခုမူ ပျော်ပွဲရေရှည်ပြီးနောက် အိပ်ပျော်နေကြ၏။
Verse 7
अङ्गनानां सहस्रेण भूषितेन विभूषणैः।।5.11.6।।रूपसल्लापशीलेन युक्तगीतार्थभाषिणा।देशकालाभियुक्तेन युक्तवाक्याभिधायिना।।5.11.7।।रताभिरतसंसुप्तं ददर्श हरियूथपः।
ဝါနရတပ်၏ခေါင်းဆောင်သည် အလှဆင်အဆင်တန်ဆာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော မိန်းမထောင်ပေါင်းများကို မြင်၏။ သူတို့သည် သာယာနူးညံ့သော စကားပြောပညာရှိ၍ သီချင်းအဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်ကာ အချိန်နှင့်နေရာအလိုက် သင့်တော်သည့်အရာကို သိကြပြီး သင့်လျော်သောစကားကို ပြောတတ်ကြသည်။ ယခုမူ ပျော်ပွဲရေရှည်ပြီးနောက် အိပ်ပျော်နေကြ၏။
Verse 8
तासां मध्ये महाबाहुः शुशुभे राक्षसेश्वरः।।5.11.8।।गोष्ठे महति मुख्यानां गवां मध्ये यथा वृषः।
သူတို့အလယ်၌ လက်တံရှည်သော ရက္ခသတို့၏ အရှင်သည် ထင်ရှားတောက်ပနေ၏—ကြီးမားသော နွားတဲအတွင်း အကောင်းဆုံးနွားမများအလယ်၌ အင်အားကြီးသော နွားထီးတစ်ကောင်ကဲ့သို့။
Verse 9
स राक्षसेन्द्रः शुशुभे ताभिः परिवृतस्स्वयम्।।5.11.9।।करेणुभिर्यथाऽरण्ये परिकीर्णो महाद्विपः।
ထိုရက္ခသအင်္ဂါရပ်ဘုရင်သည် မိန်းမများက ဝိုင်းရံထားသဖြင့် ကိုယ်တိုင်တောက်ပလျက်ရှိပြီး၊ တောအတွင်း၌ မိန်းမဆင်များက အနှံ့အပြားဝိုင်းရံထားသော ဆင်ကြီးတစ်ကောင်ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 10
सर्वकामैरुपेतां च पानभूमिं महात्मनः।।5.11.10।।ददर्श हरिशार्दूलस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे।
ရက္ခသဘုရင်၏ အိမ်တော်အတွင်း၌ မျောက်တို့အနက် ကျားသဖွယ်သောသူသည် လိုအင်ဆန္ဒအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြည့်စုံစွာ စီစဉ်ထားသော သောက်ပွဲခန်းကို မြင်တွေ့၏။
Verse 11
मृगाणां महिषाणां च वराहाणां च भागशः।।5.11.11।।तत्र न्यस्तानि मांसानि पानभूमौ ददर्श सः।
ထိုသောက်ပွဲခန်း၌ သမင်၊ ကျွဲနှင့် တောဝက်တို့၏ အသားများကို အပိုင်းပိုင်း ခွဲ၍ ထားရှိထားသည်ကို သူမြင်၏။
Verse 12
रौक्मेषु च विशालेषु भाजनेष्वर्धभक्षितान्।।5.11.12।।ददर्श हरिशार्दूलो मयूरान् कुक्कुटांस्तथा।
မျောက်တို့အနက် ကျားသဖွယ်သောသူသည် ကျယ်ဝန်းသော ရွှေခွက်ကြီးများအတွင်း၌ မယူးငှက်နှင့် ကြက်များကို မြင်ရပြီး အချို့မှာ တစ်ဝက်ခန့် စားပြီးသားဖြစ်၏။
Verse 13
वराहवार्ध्राणसकान् दधिसौवर्चलायुतान्।।5.11.13।।शल्यान् मृगमयूरांश्च हनुमानन्ववैक्षत।
ဟနုမာန်သည် ဝက်တောနှင့် တောငှက်တို့၏ အသားကို ဒဓိ(နို့ချဉ်) နှင့် အကောင်းဆုံး ဆားဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသည်ကိုလည်းကောင်း၊ အရိုးများနှင့် ကတန်၊ မယုရ(ပျားကောင်) အသားအပိုင်းများကိုလည်းကောင်း ကြည့်မြင်하였다။
Verse 14
क्रकरान्विविधान् सिद्धांश्चकोरानर्धभक्षितान्।।5.11.14।।महिषानेकशल्यांश्च छागांश्च कृतनिष्ठितान्।लेह्यानुच्चावचान्पेयान् भोज्यानि विविधानि च।।5.11.15।।
အမျိုးမျိုးသော တောငှက်ချက်ပြီးသားများနှင့် စကိုရ(ချကောရ) ငှက်များကိုလည်းကောင်း၊ အချို့မှာ တစ်ဝက်ခန့် စားပြီးသားဖြစ်သည်ကိုလည်းကောင်း မြင်၏။ ထို့ပြင် မဟိသ(ကျွဲ) အသား၊ ငါးနှင့် ဆိတ်တို့ကို ပြင်ဆင်တင်ထားပြီး၊ လိမ်းလျက်စားသည့် အချိုပွဲများ၊ သောက်စရာများနှင့် အမျိုးမျိုးသော အစားအစာများလည်း ရှိနေ하였다။
Verse 15
क्रकरान्विविधान् सिद्धांश्चकोरानर्धभक्षितान्।।5.11.14।।महिषानेकशल्यांश्च छागांश्च कृतनिष्ठितान्।लेह्यानुच्चावचान्पेयान् भोज्यानि विविधानि च।।5.11.15।।
အမျိုးမျိုးသော တောငှက်ချက်ပြီးသားများနှင့် စကိုရ(ချကောရ) ငှက်များကိုလည်းကောင်း၊ အချို့မှာ တစ်ဝက်ခန့် စားပြီးသားဖြစ်သည်ကိုလည်းကောင်း မြင်၏။ ထို့ပြင် မဟိသ(ကျွဲ) အသား၊ ငါးနှင့် ဆိတ်တို့ကို ပြင်ဆင်တင်ထားပြီး၊ လိမ်းလျက်စားသည့် အချိုပွဲများ၊ သောက်စရာများနှင့် အမျိုးမျိုးသော အစားအစာများလည်း ရှိနေ하였다။
Verse 16
तथाऽऽम्ललवणोत्तंसैर्विविधैरागषाडबैः।हारनूपुरकेयूरैरपविद्धैर्महाधनैः।।5.11.16।। पानभाजनविक्षिप्तैः फलैश्च विविधैरपि।कृतपुष्पोपहारा भूरधिकं पुष्यति श्रियम्।।5.11.17।।
ထို့အပြင် ချဉ်နှင့် ဆားရသာတို့ဖြင့် အလှဆင်ထားသော အမျိုးမျိုးသော အချိုရည်(သရုပ်) နှင့် အရသာပွဲများလည်း ရှိ၏။ ထိုနည်းတူ တန်ဖိုးကြီး အလင်္ကာများ—လည်ဆွဲ၊ ခြေကွင်း၊ လက်မောင်းကွင်း—တို့သည် ပစ်ချထားသကဲ့သို့ ပြန့်ကျဲနေ하였다။
Verse 17
तथाऽऽम्ललवणोत्तंसैर्विविधैरागषाडबैः।हारनूपुरकेयूरैरपविद्धैर्महाधनैः।।5.11.16।। पानभाजनविक्षिप्तैः फलैश्च विविधैरपि।कृतपुष्पोपहारा भूरधिकं पुष्यति श्रियम्।।5.11.17।।
သောက်ရေခွက်များ ပြန့်ကျဲနေပြီး အသီးအနှံအမျိုးမျိုးလည်း ပျံ့နှံ့ကျနေသည်။ ပန်းပူဇော်ပွဲများကိုလည်း စီစဉ်ထားသဖြင့် မြေပြင်တစ်လျှောက်သည် ကိုယ်တိုင်ပင် စိရိ(အလှအပ) ကို ပိုမိုတိုးပွားစေသကဲ့သို့ ထင်ရှားနေ하였다။
Verse 18
तत्र तत्र च विन्यस्तै: सुश्लिष्टैश्शयनासनैः।पानभूमिर्विना वह्निं प्रदीप्तेवोपलक्ष्यते।।5.11.18।।
နေရာနေရာတွင် အိပ်ရာနှင့် ထိုင်ခုံများကို သေသပ်ညီညာစွာ ချထားသဖြင့် မီးမရှိသော်လည်း သောက်ပွဲခန်းမသည် မီးအလင်းတောက်ပသကဲ့သို့ ထင်ရှားလှ၏။
Verse 19
बहुप्रकारैर्विविधैर्वरसंस्कारसंस्कृतैः।मांसैः कुशलसम्पृक्तैः पानभूमिगतैः पृथक्।।5.11.19।।
သောက်ပွဲခန်းမအတွင်း၌ အသားမျိုးစုံကို သီးသန့်သီးသန့် စီတင်ထားပြီး၊ နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ကာ အကောင်းဆုံးအမွှေးအကြိုင်များဖြင့် သန့်စင်မွမ်းမံ၍ ကျွမ်းကျင်သူတို့၏ လက်ရာဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသည်။
Verse 20
दिव्याः प्रसन्ना विविधाः सुराः कृतसुरा अपि।शर्कराऽसवमाध्वीकपुष्पासवफलासवाः।।5.11.20।।वासचूर्णैश्च विविधैर्मृष्टास्तैस्तैः पृथक् पृथक्।
ထိုနေရာ၌ သာယာကြည်လင်သော စူရာအမျိုးမျိုး ရှိပြီး—အချို့မှာ ဖျော်ရည်ကို ဖောက်အောင်လုပ်ထားသည့် စူရာများလည်း ဖြစ်သည်—သကြားရည်အခြေခံ၊ ပျားရည်၊ ပန်းဖောက်ရည်၊ သစ်သီးဖောက်ရည်တို့မှ ပြုလုပ်ထားကာ၊ စူရာတစ်မျိုးချင်းစီကို သီးသန့်သီးသန့် အမွှေးအကြိုင်မှုန့်မျိုးစုံဖြင့် ပိုမိုချိုမြိန်သောက်လို့ကောင်းအောင် ရောစပ်ထားသည်။
Verse 21
सन्तता शुशुभे भूमिर्माल्यैश्च बहुसंस्थितैः।।5.11.21।।हिरण्मयैश्च विविधैर्भाजनैः स्फाटिकैरपि।जाम्बूनदमयैश्चान्यैः करकैरभिसंवृता।।5.11.22।।
ပတ်လည်တစ်ဝိုက် ဆက်တိုက်ခင်းထားသော မြေပြင်သည် ပန်းကုံးများကို အမျိုးမျိုးသောပုံစံဖြင့် စီစဉ်ထားသဖြင့် လှပတောက်ပလျက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် အမျိုးမျိုးသော အိုးခွက်ပန်းကန်များ—ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်သည့်အရာများ၊ ကြည်လင်သော သလင်းကျောက်ဖြင့်ပြုလုပ်သည့်အရာများ—နှင့် ထပ်မံ၍ သန့်စင်သော ရွှေဖြင့်လုပ်ထားသည့် အိုးကြီးအိုးငယ်များကလည်း ဝန်းရံစီတင်ထားသည်။
Verse 22
सन्तता शुशुभे भूमिर्माल्यैश्च बहुसंस्थितैः।।5.11.21।।हिरण्मयैश्च विविधैर्भाजनैः स्फाटिकैरपि।जाम्बूनदमयैश्चान्यैः करकैरभिसंवृता।।5.11.22।।
ပတ်လည်တစ်ဝိုက် ဆက်တိုက်ခင်းထားသော မြေပြင်သည် ပန်းကုံးများကို အမျိုးမျိုးသောပုံစံဖြင့် စီစဉ်ထားသဖြင့် လှပတောက်ပလျက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် အမျိုးမျိုးသော အိုးခွက်ပန်းကန်များ—ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်သည့်အရာများ၊ ကြည်လင်သော သလင်းကျောက်ဖြင့်ပြုလုပ်သည့်အရာများ—နှင့် ထပ်မံ၍ သန့်စင်သော ရွှေဖြင့်လုပ်ထားသည့် အိုးကြီးအိုးငယ်များကလည်း ဝန်းရံစီတင်ထားသည်။
Verse 23
राजतेषु च कुम्भेषु जाम्बूनदमयेषु च।पानश्रेष्ठं तदा भूरि कपिस्तत्र ददर्श ह।।5.11.23।।
ထိုအခါ ဟနုမာန် ဝံနရသည် ထိုနေရာ၌ အလွန်များစွာသော အကောင်းဆုံးသော သောက်စရာကို မြင်ရ၏။ ၎င်းတို့ကို ငွေကန်များနှင့် သန့်ရှင်းသော ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အိုးအင်များတွင် သိမ်းဆည်းထားသည်။
Verse 24
सोऽपश्यच्छातकुम्भानि सीधोर्मणिमयानि च। राजतानि च पूर्णानि भाजनानि महाकपिः।।5.11.24।।
မဟာဝံနရသည် စီဓု (ဝိုင်) ထည့်ထားသော အိုးအင်များကို မြင်ရ၏—အချို့သည် ရွှေဖြစ်၍ အချို့သည် မဏိရတနာများဖြင့် အလှဆင်ထားကာ အချို့သည် ငွေဖြစ်သည်။ ထိုအိုးအင်တို့သည် အပြည့်အဝ လျှံမတတ်ဖြစ်အောင် ပြည့်နေ၏။
Verse 25
क्वचिदल्पावशेषाणि क्वचित्पीतानि सर्वशः।क्वचिन्नैव प्रपीतानि पानानि स ददर्श ह।।5.11.25।।
နေရာအချို့တွင် သောက်စရာအနည်းငယ်သာ ကျန်ရှိနေသည်ကို မြင်ရ၏။ နေရာအချို့တွင် အကုန်လုံး သောက်ပြီးသွားကြသည်။ နေရာအချို့တွင်တော့ မသောက်ရသေးဘဲ မထိမခိုက်ရှိနေသော သောက်စရာများကိုလည်း သူမြင်ရ၏။
Verse 26
क्वचिद् भक्ष्यांश्च विविधान् क्वचित्पानानि भागशः।क्वचिदन्नावशेषाणि पश्यन्वै विचचार ह।।5.11.26।।
သူသည် လှည့်လည်သွားလာရင်း တစ်နေရာတွင် အမျိုးမျိုးသော အစားအစာများကို ကြည့်၍၊ တစ်နေရာတွင် အပိုင်းအခြားဖြင့် စီစဉ်ထားသော သောက်စရာများကို ကြည့်၍၊ အခြားနေရာတွင် အစားအစာအကျန်အကြွင်းများကိုလည်း မြင်ကာ လှည့်လည်နေ၏။
Verse 27
क्वचित्प्रभिन्नैः करकैः क्वचिदालोलितैर्घटैः।क्वचित्संपृक्तमाल्यानि जलानि च फलानि च।।5.11.27।।
တစ်နေရာတွင် ရေခွက်အိုးများ ကွဲပျက်ကျနေ၍၊ တစ်နေရာတွင် အိုးခွက်များ လှိမ့်လှန်ကျနေကာ၊ အခြားနေရာတွင် ပန်းကုံးများသည် ရေနှင့် သစ်သီးတို့နှင့် ရောနှောကာ ပြန့်ကျဲနေ하였다။
Verse 28
शयनान्यत्र नारीणां शुभ्राणि बहुधा पुनः।परस्परं समाश्लिष्य काश्चित्सुप्ता वराङ्गनाः।।5.11.28।।
အဲဒီမှာ မိန်းမတို့၏ ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော အိပ်ရာများကို များစွာ မြင်ရပြီး၊ အချို့သော လှပသည့် မိန်းမများသည် တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ဖက်လျက် အိပ်ပျော်နေ하였다။
Verse 29
काश्चिच्च वस्त्रमन्यस्यास्स्वपन्त्याः परिधाय च।आहृत्य चाबलाः सुप्ता निद्राबलपराजिताः।।5.11.29।।
မိန်းမအချို့သည် အိပ်ငိုက်ခြင်း၏ အင်အားကြောင့် ရှုံးနိမ့်ကာ၊ အခြားအိပ်ပျော်နေသော မိန်းမတစ်ဦး၏ အဝတ်ကို ဆွဲယူ၍ ကိုယ်ပေါ်ဖုံးကာ ထိုအတိုင်းပင် အိပ်ပျော်နေ하였다။
Verse 30
तासामुच्छवासवातेन वस्त्रं माल्यं च गात्रजम्।नात्यर्थं स्पन्दते चित्रं प्राप्य मन्दमिवानिलम्।।5.11.30।।
သူတို့၏ အသက်ရှူလေကြောင့် ကိုယ်ပေါ်ရှိ အဝတ်အစားနှင့် ပန်းကုံးတို့သည် အလွန်မဟုတ်ဘဲ နူးညံ့စွာ လှုပ်ခတ်၍ လှပလျက်ရှိကာ၊ မျှင်လေသေးသေးတစ်စင်း ထိတွေ့သကဲ့သို့ ဖြစ်နေ하였다။
Verse 31
चन्दनस्य च शीतस्य शीधोर्मधुरसस्य च।विविधस्य च माल्यस्य धूपस्य विविधस्य च।।5.11.31।।बहुधा मारुतस्तत्र गन्धं विविधमुद्वहन्।
ထိုနေရာ၌ လေသည် အနံ့မျိုးစုံကို သယ်ဆောင်လာ၏—အေးမြသော စန္ဒနသစ်၏ အနံ့၊ ချိုမြသော အနံ့ရှိသော သောက်ရည်၏ သင်းပျံ့မှု၊ ပန်းမော်လီ မျိုးစုံနှင့် အမွှေးတိုင် မျိုးစုံတို့၏ အနံ့ကို နေရာအနှံ့ ဖြန့်ကျက်စေ하였다။
Verse 32
स्नानानां चन्दनानां च धूपानां चैव मूर्छितः।।5.11.32।।प्रववौ सुरभिर्गन्धो विमाने पुष्पके तदा।
ထို့နောက် ပုෂ္ပက ဝိမာနအတွင်း၌ ရေချိုးအမွှေးအကြိုင်၊ စန္ဒနသစ်နှင့် အမွှေးတိုင်တို့ ပေါင်းစပ်သင်းပျံ့သော အနံ့ချိုမြိန်က လေထဲသို့ လှိုင်းလှိုင်းပျံ့နှံ့လာ하였다။
Verse 33
श्यामावदातास्तत्रान्याः काश्चित्कृष्णा वराङ्गनाः।।5.11.33।।काश्चित् काञ्चनवर्णाङ्ग्यः प्रमदा राक्षसालये।
ရాక్షသတို့၏ နေအိမ်အတွင်း၌ အလှပသော မိန်းမများ အခြားတချို့လည်း ရှိ၏—တချို့သည် မည်းညိုသော်လည်း တောက်ပလှပပြီး၊ တချို့သည် ကိုယ်အင်္ဂါများ ရွှေရောင်တောက်ပသကဲ့သို့ ထင်ရှားသော ပျော်မြူးနုနယ်သည့် မိန်းမများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 34
तासां निद्रावशत्वाच्च मदनेन विमूर्छितम्।।5.11.34।।पद्मिनीनां प्रसुप्तानां रूपमासीद्यथैव हि।
အိပ်စက်ခြင်း၏ အာဏာကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကာမကစား၏ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကြောင့်လည်းကောင်း မူးမေ့သကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၍ အိပ်ပျော်နေသော သူမတို့၏ အလှသည် ပဒုမ္မဝလ္လီများကဲ့သို့—ပဒုမ္မပန်းများ ပိတ်နေသည့်အခါကဲ့သို့—ထင်မြင်ရ하였다။
Verse 35
एवं सर्वमशेषेण रावणान्तः पुरं कपिः।।5.11.35।।ददर्श सुमहातेजाः न ददर्श च जानकीम्।
ဤသို့ဖြင့် တေဇာအလွန်ကြီးသော ကပိသည် ရာဝဏ၏ အတွင်းနန်းတော်ကို အကုန်အစင် စူးစမ်းကြည့်ရှုခဲ့သော်လည်း၊ ဇာနကီကို မမြင်ရခဲ့ပါ။
Verse 36
निरीक्षमाणश्च तदा ताः स्त्रियः स महाकपिः।।5.11.36।।जगाम महतीं चिन्तां धर्मसाध्वसशङ्कितः।
မဟာကပိသည် ထိုမိန်းမများကို ကြည့်ရှုသော်လည်းကောင်း၊ ဓမ္မကို ချိုးဖောက်မိမလားဟု စိုးရိမ်ကာ အလွန်အမင်း စိတ်ပူပန်သွား၏။
Verse 37
परदारावरोधस्य प्रसुप्तस्य निरीक्षणम्।।5.11.37।।इदं खलु ममात्यर्थं धर्मलोपं करिष्यति।
“သူတစ်ပါး၏ အတွင်းခန်း၌ အိပ်ပျော်နေသော မိန်းမများကို ကြည့်ခြင်းသည် ငါ့အတွက် ဓမ္မပျက်စီးမှု အလွန်ကြီးမားစေမည် အမှန်ပင်”
Verse 38
न हि मे परदाराणां दृष्टिर्विषयवर्तिनी।।5.11.38।।अयं चात्र मया दृष्टः परदारापरिग्रहः।
“သူတစ်ပါး၏ ဇနီးများကို ငါကြည့်ရာ၌ ကာမလိုလားမှု မပါဝင်; ဤနေရာ၌ ငါပြုခဲ့သည်မှာ ပိုင်ဆိုင်လိုသည့် ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ မြင်တွေ့ခြင်းသာ ဖြစ်၏”
Verse 39
तस्य प्रादुरभूच्चिन्ता पुनरन्या मनस्विनः।।5.11.39।।निश्चितैकान्तचित्तस्य कार्यनिश्चयदर्शिनी।
ထို့နောက် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာ၍ တစ်ချက်တည်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်၌ စိတ်တည်နေသော ထိုအတွေးအခေါ်ရှိသူ၏ စိတ်တွင် အခြားသော အတွေးတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာကာ မိမိတာဝန်အတွက် မှန်ကန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထင်ရှားစေ၏။
Verse 40
कामं दृष्टा मया सर्वा विश्वस्ता रावणस्त्रियः।।5.11.40।।न हि मे मनसः किञ्चिद्वैकृत्यमुपजायते।
အမှန်တကယ် ငါသည် ရာဝဏ၏ သစ္စာရှိသော မိန်းမများအားလုံးကို မြင်ခဲ့သော်လည်း၊ ငါ့စိတ်ထဲတွင် ကာမလိုလားမှု သို့မဟုတ် စိတ်ပျက်ပြားမှု အနည်းငယ်မျှ မပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါ။
Verse 41
मनो हि हेतुः सर्वेषामिन्द्रियाणां प्रवर्तने।।5.11.41।।शुभाशुभास्ववस्थासु तच्च मे सुव्यवस्थितम्।
အကြောင်းမူကား စိတ်သည် အင်္ဒြိယာတို့အားလုံးကို လှုပ်ရှားစေသော အကြောင်းရင်းဖြစ်၍ ကောင်းသော်လည်း မကောင်းသော်လည်း အခြေအနေတိုင်း၌ ထိုသို့ဖြစ်သည်။ ဤကိစ္စ၌ ငါ့စိတ်သည် ဓမ္မတရားအပေါ် တည်ငြိမ်ခိုင်မာစွာ တည်ရှိနေသည်။
Verse 42
नान्यत्र हि मया शक्या वैदेही परिमार्गितुम्।।5.11.42।।स्त्रियो हि स्त्रीषु दृश्यन्ते सदा सम्परिमार्गणे।
အမှန်တကယ် ငါသည် ဝိုင်ဒေဟီကို အခြားနေရာတွင် မရှာဖွေနိုင်ပါ၊ အကြောင်းမူကား စုံစမ်းရှာဖွေရာတွင် မိန်းမတို့ကို မိန်းမတို့အကြား၌သာ ရှာဖွေသိမြင်နိုင်သည်။
Verse 43
यस्य सत्त्वस्य या योनिस्तस्यां तत्परिमार्ग्यते।न शक्या प्रमदा नष्टा मृगीषु परिमार्गितुम्।।5.11.43।।
သတ္တဝါတစ်ပါး၏ သင့်လျော်သော အမျိုးအစားနှင့် မူလဇာတိ မည်သို့ရှိသနည်း ထိုအမျိုးအစားအတွင်း၌ပင် ရှာဖွေရမည်။ ပျောက်ဆုံးသွားသော မိန်းမကို မိန်းကောင်များအကြား၌ ရှာဖွေရန် မဖြစ်နိုင်။
Verse 44
तदिदं मार्गितं तावच्छुद्धेन मनसा मया।।5.11.44।।रावणान्तःपुरं सर्वं दृश्यते न तु जानकी।
ဤသို့ပင် ယခုတိုင်အောင် စင်ကြယ်သောစိတ်ဖြင့် ငါသည် ရာဝဏ၏ အတွင်းနန်းတော်တစ်လျှောက်လုံးကို ရှာဖွေပြီးပြီ၊ သို့သော် ဇာနကီကို မမြင်ရသေး။
Verse 45
देवगन्धर्वकन्याश्च नागकन्याश्च वीर्यवान्।।5.11.45।।अवेक्षमाणो हनुमान्नैवापश्यत जानकीम्।
သတ္တိရှိသော ဟနုမာန်သည် ဒေဝတားနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ သမီးကညာများကဲ့သို့သော ကညာများအကြား၌လည်းကောင်း၊ နာဂကညာများအကြား၌လည်းကောင်း စူးစမ်းကြည့်ရှုသော်လည်း ဇာနကီကို မမြင်ရ။
Verse 46
तामपश्यन्कपिस्तत्र पश्यञ्श्चान्या परस्त्रियः।।5.11.46।।अपक्रम्य तदा वीरः प्रध्यातुमुपचक्रमे।
ထိုနေရာ၌ သူမကို မမြင်ရသဖြင့် အခြားသူတို့၏ မိန်းမများကို မြင်နေရသော်လည်း သူရဲကောင်း မျောက်သည် ဘေးသို့ ဆုတ်ခွာကာ စဉ်းစားဆင်ခြင်ရန် စတင်하였다။
Verse 47
स भूयस्तु परं श्रीमान् मारुतिर्यत्नमास्थितः।।5.11.47।।आपानभूमिमुत्सृज्य तद्विचेतुं प्रचक्रमे।
ထို့နောက် မာရုတိ (ဟနုမာန်) သည် ထပ်မံကြိုးစားအားထုတ်ရန် စိတ်ဓာတ်တက်ကြွကာ သောက်စားရာခန်းမကို စွန့်ခွာပြီး ရှာဖွေမှုကို ဆက်လက်ပြုရန် ထွက်ခွာသွားသည်။
Frequently Asked Questions
Hanumān worries that observing sleeping women in Rāvaṇa’s inner chambers (paradārāvarodha) may constitute a dharma-lopa (moral transgression). He evaluates whether the act of seeing itself is culpable, and whether reconnaissance can be conducted without violating maryādā.
The sarga teaches that the mind (manas) governs the moral quality of sensory engagement: intention, not mere perception, determines ethical status. Hanumān asserts his non-sensual purpose and reaffirms disciplined, single-pointed resolve as essential to righteous action under difficult conditions.
The key landmark is Rāvaṇa’s palace complex—especially the pānabhūmi/āpānabhūmi (banquet hall) with luxury foods, wines, ornate vessels, couches, perfumes, and incense—along with the Puṣpaka vimāna context where fragrances waft, indicating elite court culture within Laṅkā’s royal interior.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.