Sarga 63 Hero
Kishkindha KandaSarga 6315 Verses

Sarga 63

सम्पातेः पक्षलाभः — Sampāti Regains His Wings and Re-energizes the Search

किष्किन्धाकाण्ड

ဤသရဂ၌ စမ္ပာတီ၏ သက်သေခံပြောကြားမှုကြောင့် ဝါနရတို့၏ ယုံကြည်အားတက်မှု ပြန်လည်ထူထောင်လာခြင်းကို အဓိကထားဖော်ပြသည်။ သူသည် အတိတ်ကို ပြန်လည်သတိရကာ မိမိနှင့် စကားပြောသူကို ချီးမွမ်းပြီး လွှတ်လိုက်သည့်အကြောင်း (အမှတ်ရပြန်လည်ပြောဆိုသကဲ့သို့) ကိုဆိုပြီးနောက်၊ ဂူထဲမှ တဖြည်းဖြည်း ထွက်လာကာ ဝိန္ဓျတောင်ကို တက်ရောက်၍ ရှင်နိသာကရ၏ စကားတော်ကို နှလုံးသား၌ ထားကာ သတ်မှတ်ထားသော နေရာနှင့် အချိန် တိုက်ဆိုင်မည့်အခါကို နှစ်တစ်ရာကျော် စောင့်ဆိုင်းခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ ရှင်၏ ပရလောကသို့ ကွယ်လွန်သွားခြင်းနှင့် ထိုနောက် ဆင်းရဲဝမ်းနည်းမှု၊ သေမင်းကို စဉ်းစားမိသော်လည်း အသက်ကို ထိန်းသိမ်းစေသော ရှင်၏ အမိန့်တော်ကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် တားဆီးနိုင်ခဲ့ကြောင်းလည်း ဖော်ပြသည်။ မိမိတာဝန်ကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ကာ စမ္ပာတီသည် ရာဝဏ၏ အင်အားကို သိရှိနေသော်လည်း မৈထီလီကို မကာကွယ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် သားကို ပြစ်တင်ခဲ့ကြောင်း သတိရသည်။ ဒဿရထနှင့် မိတ်သဟာယဖြစ်ခဲ့မှုကိုလည်းကောင်း၊ စီတာနှင့် ခွဲကွာနေသော ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့၏ ဒုက္ခကိုလည်းကောင်း တွေးမိ၍ မကျေနပ်မှုကို ထုတ်ဖော်သည်။ တောနေသူတို့ရှေ့တွင် ပြောဆိုနေစဉ် သူ၏ အတောင်များသည် အနီရောင်ရင့်ရင့် အမွှေးများဖြင့် ပြန်လည်ပေါက်ဖွားလာပြီး၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ပီတိကို ခံစားကာ ဤအရာကို ပူဇော်ထိုက်သော ရှင်၏ ပရဘ္ဟာဝ (ကရုဏာအာနုဘော်) ကြောင့်ဟု ယုံကြည်သည်။ သူသည် ပြန်လည်ရရှိသော ယုဝလှုပ်ရှားသန်စွမ်းမှုကို ဝါနရတို့ အနာဂတ်အောင်မြင်မည်ဟု သက်သေပြသည့် “စိဒ္ဓိ-ပရတျယ” ဟု ကြေညာကာ အားကုန်ကြိုးစားရန် တိုက်တွန်းပြီး၊ လေကြောင်းလမ်းကို စမ်းသပ်ရန် တောင်ထိပ်မှ ခုန်ဆင်းပျံသန်းသည်။ ထိုသတင်းကြားသော် ဝါနရတို့သည် အလွန်ဝမ်းမြောက်အားတက်ကာ အောင်မြင်ခြင်း၏ မင်္ဂလာဆက်နွယ်မှုကို အားထား၍ အဘိဇိတ် ဦးတည်ရာ/နက္ခတ်သို့ ဦးမော့ကာ ဇနက၏ သမီးတော်ကို ရှာဖွေရန် ထွက်ခွာကြသည်။

Shlokas

Verse 1

एतैरन्यैश्च बहुभिर्वाक्यैर्वाक्यविशारदः।मां प्रशस्याभ्यनुज्ञाप्य प्रविष्टस्स स्वमालयम्।।।।

ဤစကားများနှင့် အခြားသော စကားကောင်းများစွာဖြင့်၊ အပြောအဆို၌ ကျွမ်းကျင်သော ရသီသည် ကျွန်ုပ်ကို ချီးမွမ်းကာ ခွင့်ပြု၍ မိမိ၏ အာလယ (နေအိမ်/အာရှရမ်) ထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားလေ၏။

Verse 2

कन्दरात्तु विसर्पित्वा पर्वतस्य शनैश्शनैः।अहं विन्ध्यं समारुह्य भवतः प्रतिपालये।।।।

တောင်ဂူထဲမှ တဖြည်းဖြည်း လျှောလျှောကာ ထွက်လာပြီးနောက်၊ ကျွန်ုပ်သည် ဝိန္ဓျတောင်သို့ တက်ရောက်ကာ ထိုနေရာတွင် သင်ကို စောင့်မျှော်နေခဲ့ပါသည်။

Verse 3

अद्य त्वेतस्य कालस्य साग्रं वर्षशतं गतम्।देशकालप्रतीक्षोऽस्मि हृदि कृत्वा मुनेर्वचः।।।।

ယနေ့တွင် ထိုကာလသည် နှစ်တစ်ရာကျော်လွန်သွားပြီ။ မုနိ(ရသီ)၏ ဝစနကို နှလုံးထဲတွင် ထားကာ သင့်လျော်သော နေရာနှင့် အချိန်ကို စောင့်မျှော်နေခဲ့သည်။

Verse 4

महाप्रस्थानमासाद्य स्वर्गते तु निशाकरे।मां निर्दहति सन्तापो वितर्कैर्बहुभिर्वृतम्।।।।

နိသာကရသည် မဟာထွက်ခွာခြင်းအဆုံးခရီးသို့ ထွက်ခွာကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်သွားပြီးနောက်ကတည်းက ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုသည် ကျွန်ုပ်ကို မီးလောင်သကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းစေသည်၊ စိတ်သည် အတွေးပူပန်များစွာဖြင့် ဝိုင်းရံနေ၏။

Verse 5

उत्थितां मरणे बुद्धिं मुनिवाक्यैर्निवर्तये।बुद्धिर्या तेन मे दत्ता प्राणानां रक्षणाय तु।।।।सा मेऽपनयते दुःखं दीप्तेवाग्निशिखा तमः।

ကျွန်ုပ်၏စိတ်သည် သေခြင်းသို့ လှည့်မိသည့်အခါတိုင်း မုနိ၏အမိန့်တော်ကို သတိရကာ ထိုစိတ်ကို ပြန်လှန်တားဆီး၏။ အသက်ကိုကာကွယ်ရန်ဟူသော သူပေးအပ်သည့် အကြံဉာဏ်သည် မီးတောက်တောက်ပက အမှောင်ကို ဖယ်ရှားသကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်၏ဒုက္ခကို ပယ်ဖျက်ပေး၏။

Verse 6

बुद्ध्यता च मया वीर्यं रावणस्य दुरात्मनः।।।।पुत्रस्सन्तर्जितो वाग्भिर्न त्राता मैथिली कथम्।

ဒုစရိုက်စိတ်ရှိသော ရာဝဏ၏ အင်အားကို သိရှိသဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် သားကို စကားကြမ်းဖြင့် ဆူပူတားမြစ်ကာ “မေထီလီ (စီတာ) ကို မည်သို့ကာကွယ်မပေးနိုင်ခဲ့သနည်း” ဟု ဆို၏။

Verse 7

तस्या विलपितं श्रुत्वा तौ च सीताविनाकृतौ।।।।न मे दशरथस्नेहात्पुत्रेणोत्पादितं प्रियम्।

သူမ၏ငိုကြွေးသံကို ကြားပြီးလည်း၊ ထို့ပြင် (ရာမနှင့် လက္ခမဏ) နှစ်ပါးသည် စီတာမှ ခွဲကွာနေကြောင်း သိပြီးလည်း၊ ငါ့သား၏အပြုအမူသည် ငါ့နှလုံးကို မနှစ်သက်စေခဲ့။ အထူးသဖြင့် ဒသရထမင်းကြီးအပေါ် ငါ့မေတ္တာနှင့် မိတ်သဟာယကြောင့်ပင်။

Verse 8

तस्य त्वेवं ब्रुवाणस्य सम्पातेर्वानरैस्सह।।।।उत्पेततुस्तदा पक्षौ समक्षं वनचारिणाम्।

စမ္ပာတီက ဝါနရတို့အလယ်၌ ထိုသို့ ပြောဆိုနေစဉ်၊ ထိုခဏတည်းမှာပင် တောတွင်းနေထိုင်သူတို့၏ မျက်စိရှေ့တွင် သူ၏တောင်ပံနှစ်ဖက်သည် ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 9

स दृष्ट्वा स्वां तनुं पक्षैरुद्गतैररुणच्छदैः।।।।प्रहर्षमतुलं लेभे वानरांश्चेदमब्रवीत्।

သူ၏ကိုယ်ခန္ဓာကို အနီရောင်ရောမပါသော တောင်ပံများဖြင့် ပြန်လည်ပြည့်စုံလာသည်ကို မြင်သော် အတိုင်းမသိ ဝမ်းမြောက်ပီတိ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဝါနရတို့အား ဤစကားများကို ပြော하였다။

Verse 10

ऋषेर्निशाकरस्यैव प्रभावादमितात्मन:।।।।आदित्यरश्मिनिर्दग्धौ पक्षौ मे पुनरुपस्थितौ।

အတိုင်းမသိသော အတ္တရှိသည့် ရသီ နိသာကရ၏ အာနုဘော်နှင့် ကရုဏာကြောင့် နေရောင်ခြည်ကြောင့် လောင်ကျွမ်းခဲ့သော ငါ၏ တောင်ပံနှစ်ဖက်သည် ထပ်မံ ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 11

यौवने वर्तमानस्य ममासीद्यः पराक्रमः।।।।तमेवाद्यावगच्छामि बलं पौरुषमेव च।

ငယ်ရွယ်စဉ်က ငါ၌ရှိခဲ့သော သတ္တိဗလကို ယနေ့လည်း ငါသိမြင်ရသည်။ ထိုတူညီသော အင်အားနှင့် ယောကျ်ားသတ္တိကို ငါ့အတွင်း၌ ထပ်မံတွေ့ရှိ၏။

Verse 12

सर्वथा क्रियतां यत्न स्सीतामधिगमिष्यथ।।4.63.12।।पक्षलाभो ममायं वस्सिद्धिप्रत्ययकारकः।

ထို့ကြောင့် နည်းလမ်းအားလုံးဖြင့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြလော့—သင်တို့သည် သီတာဒေဝီကို မလွဲမသွေ ရှာတွေ့ကြမည်။ ငါ၏ တောင်ပံပြန်လည်ရရှိခြင်းသည် သင်တို့အတွက် အောင်မြင်မှုအနာဂတ်ကို အတည်ပြုသော နိမိတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။

Verse 13

इत्युक्त्वा स तान्हरीन् सर्वान्सम्पातिः पतगोत्तमः।।।।उत्पपात गिरेश्शृङ्गाज्जिज्ञासुः खगमो गतिम्।

ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ငှက်တို့အထဲ အမြတ်ဆုံးသော စမ္ပာတိသည် မျောက်တို့အားလုံးကို ပြောကြားကာ ပျံသန်းရာလမ်းကြောင်းကို စမ်းသိလိုသဖြင့် တောင်ထိပ်မှ ခုန်ထွက်၍ ပျံတက်သွား၏။

Verse 14

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रतिसंहृष्टमानसाः।।।।बभूवुर्हरिशार्दूला विक्रमाभ्युदयोन्मुखाः।

သူ၏စကားကို ကြားသိပြီးနောက် ကျားကဲ့သို့သော ဝါနရသူရဲတို့သည် စိတ်နှလုံးအလွန်ပျော်ရွှင်လာကာ သတ္တိဗီရိယဖြင့် အောင်ပွဲသို့ စိတ်ကို မျှော်မိန့်တော်မူကြ၏။

Verse 15

अथ पवनसमानविक्रमाःप्लवगवराः प्रतिलब्धपौरुषाः।अभिजिदभिमुखा दिशं ययुर्जनकसुतापरिमार्गणोन्मुखाः।।।।

ထို့နောက် လေကဲ့သို့ အားမာန်ပြင်းထန်သော အထက်တန်းဝါနရတို့သည် သတ္တိပြန်လည်ရရှိကာ အဘိဇိတ်နှင့်ညီသော အရပ်သို့ ထွက်ခွာ၍ ဇနကသမီး (စီတာ) ကို ရှာဖွေရန် မျက်နှာမူကြ၏။

Frequently Asked Questions

Sampāti confronts despair after Niśākara’s death, including impulses toward self-destruction, but restrains himself by honoring the sage’s injunction to preserve life; he also admits a harsh rebuke to his son regarding failure to protect Sītā, framing speech as morally consequential.

The chapter teaches that sustained effort guided by wise counsel can outlast long periods of waiting, and that tangible signs of renewal (here, regrown wings) can legitimately function as pratyaya—evidence that strengthens communal resolve for dharmic action.

Vindhya and the mountain cave/peak anchor the episode geographically, while the Abhijit constellation functions as a cultural-astronomical marker associated with auspicious success and directional orientation for the search mission.