
पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः (Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita)
किष्किन्धाकाण्ड
ဤ စರ್ಗ၌ သုဂ္ဂရီဝသည် ရာမအား ဝါနရစစ်တပ် အင်အားပြည့်စုံလာကြောင်း လျှောက်တင်ပြီး အမိန့်တော်ကို တောင်းခံသည်။ ရာမသည် သုဂ္ဂရီဝကို ဖက်လှမ်းကာ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်—ဝိုင်ဒေဟီ စီတာ၏ အသက်ရှိ/မရှိကို အတည်ပြုခြင်းနှင့် ရာဝဏ၏ နေထိုင်ရာဒေသကို သိရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ရာမသည် ခေါင်းဆောင်မှု၏ တာဝန်ကို သုဂ္ဂရီဝထံ အပ်နှံကာ ဝါနရစစ်တပ်ကို အမိန့်ပေးခွင့်သည် သုဂ္ဂရီဝ၏ အခွင့်အာဏာသာ ဖြစ်ပြီး ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့၏ မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။ သုဂ္ဂရီဝသည် ‘ဝိနတ’ ဟူသော ယူထပကို ခေါ်ယူ၍ အရှေ့ဘက်သို့ စုံစမ်းရှာဖွေရန် တာဝန်ပေးသည်။ နေရာ၊ အချိန်နှင့် နယ (နည်းလမ်း) ကို လိုက်ဖက်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်သည့် ဉာဏ်ရည်ကို ချီးကျူးကာ ဝါနရတစ်သိန်းနှင့်အတူ ထွက်ခွာရန် အမိန့်ပေးသည်။ ရှာဖွေရေးလမ်းညွှန်တွင် မြစ်များ၊ နိုင်ငံဒေသများ၊ တောင်တန်းများ၊ ကျွန်းများ၊ သမုဒ္ဒရာများနှင့် အံ့ဖွယ်လောကများကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပြီး—ယဝဒွီပ၊ ရှိရှိရတောင်၊ လောဟိတသမုဒ္ဒရာ၊ ခ္ရှီရောဒ၊ ဇလောဒ၊ ဇာတရူပရှီလာ၊ အနန္တ၊ ဥဒယတောင် စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ အဆုံးတွင် သုဂ္ဂရီဝသည် တာဝန်ကာလကို တစ်လဟု သတ်မှတ်ပြီး မပြန်လာပါက တာဝန်ခံဒဏ်အဖြစ် သတ်ဒဏ်ကို ထားရှိသည်။ ထို့ကြောင့် စီတာရှာဖွေရေးသည် သာသနာကျမ်းသဘောတရားနှင့် ကိုက်ညီသည့် မဟာဗျူဟာအဖြစ် စည်းကမ်းတကျ ထိန်းချုပ်ထားသည်။
Verse 1
अथ राजा समृद्धार्थस्सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।उवाच नरशार्दूलं रामं परबलार्दनम्।।4.40.1।।
ထို့နောက် ဝါနရတို့၏အရှင် မင်းစူဂရီးဝသည် ရည်မှန်းချက်နှင့် အင်အားအရင်းအမြစ်တို့ ပြည့်စုံသဖြင့် လူတို့အတွင်း ကျားသဖွယ်မြတ်သော၊ ရန်သူတပ်ကို ချေမှုန်းတော်မူသော ရာမသို့ ဤသို့ မိန့်ကြားလေ၏။
Verse 2
आगता विनिविष्टाश्च बलिनः कामरूपिणः।वानरा वारणेन्द्रभा: ये मद्विषयवासिनः।।4.40.2।।
ကျွန်ုပ်၏ နယ်မြေတွင် နေထိုင်သော ဝါနရစစ်သည်တို့သည် ရောက်ရှိလာ၍ မိမိတို့နေရာများတွင် တည်နေရာယူပြီးပြီ—အားကောင်းသန်မာ၍ စိတ်ကြိုက်ရုပ်သဏ္ဌာန်ပြောင်းနိုင်ကာ ဆင်မင်းကဲ့သို့ ကြီးမားလှ၏။
Verse 3
त इमे बहुविक्रान्तैर्हरिभिर्भीमविक्रमैः।आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसन्निभाः।।4.40.3।।
ထိုကြောက်မက်ဖွယ် ဝါနရစစ်သည်တို့—အင်အားကြီးမား၍ ရဲရင့်သတ္တိပြင်းထန်ကာ ရုပ်သဏ္ဌာန်မှာ ဒိုင်တျနှင့် ဒာနဝတို့ကဲ့သို့ ထင်ရှားကြမ်းတမ်းသူများ—ရောက်ရှိလာကြပြီ။
Verse 4
ख्यातकर्मापदानाश्च बलवन्तो जितक्लमाः।पराक्रमेषु विख्याता व्यवसायेषु चोत्तमाः।।4.40.4।।पृथिव्यम्बुचरा राम नानानगनिवासिनः।कोट्यग्रश इमे प्राप्ता वानरास्तव किङ्कराः।।4.40.5।।
အို ရာမဘုရား၊ ဤဝါနရများသည် အင်အားကြီးမား၍ ယခင်က ဗီရကမ္မများကြောင့် နာမည်ကျော်ကြားသူများ၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို အနိုင်ယူထားသူများ၊ သတ္တိဗလ၌ ထင်ရှားသူများ၊ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု၌ အထူးကောင်းမွန်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ တောင်တန်းအမျိုးမျိုး၌ နေထိုင်ကြပြီး မြေပြင်နှင့် ရေထဲတွင်ပါ သွားလာနိုင်သောသူတို့သည် မရေတွက်နိုင်သော ကောဋိကောဋိ အရေအတွက်ဖြင့် ဤနေရာသို့ ရောက်လာကာ သင်၏ အမှုထမ်းများအဖြစ် အဆင်သင့်ရှိနေကြသည်။
Verse 5
ख्यातकर्मापदानाश्च बलवन्तो जितक्लमाः।पराक्रमेषु विख्याता व्यवसायेषु चोत्तमाः।।4.40.4।।पृथिव्यम्बुचरा राम नानानगनिवासिनः।कोट्यग्रश इमे प्राप्ता वानरास्तव किङ्कराः।।4.40.5।।
အို ရာမဘုရား၊ ဤဝါနရများသည် အင်အားကြီးမား၍ ယခင်က ဗီရကမ္မများကြောင့် နာမည်ကျော်ကြားသူများ၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို အနိုင်ယူထားသူများ၊ သတ္တိဗလ၌ ထင်ရှားသူများ၊ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု၌ အထူးကောင်းမွန်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ တောင်တန်းအမျိုးမျိုး၌ နေထိုင်ကြပြီး မြေပြင်နှင့် ရေထဲတွင်ပါ သွားလာနိုင်သောသူတို့သည် မရေတွက်နိုင်သော ကောဋိကောဋိ အရေအတွက်ဖြင့် ဤနေရာသို့ ရောက်လာကာ သင်၏ အမှုထမ်းများအဖြစ် အဆင်သင့်ရှိနေကြသည်။
Verse 6
निदेशवर्तिनस्सर्वे सर्वे गुरुहिते रताः।अभिप्रेतमनुष्ठातुं तव शक्ष्यन्त्यरिन्दम।।4.40.6।।
အို ရန်သူကိုနှိမ်နင်းသူရေ၊ သူတို့အားလုံးသည် အမိန့်ကိုနာခံကြပြီး၊ ဆရာနှင့် အကြီးအကဲတို့၏ အကျိုးကို စိတ်ပါဝင်စားကြသည်။ သင်အလိုရှိသမျှကိုလည်း အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ကြသည်။
Verse 7
त इमे बहुसाहस्रैरनीकै भीमविक्रमैः।आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसन्निभा:।।4.40.7।।
ကြည့်လော့—ထိုကြောက်မက်ဖွယ် ဝါနရတို့သည် အင်အားအစုအဖွဲ့များစွာ၊ ထောင်ပေါင်းများစွာဖြင့် ရောက်လာကြပြီ။ သူတို့၏ စစ်အင်အားသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ ဒೈတျနှင့် ဒာနဝတို့ကဲ့သို့ အင်အားကြီးမား၏။
Verse 8
यन्मन्यसे नरव्याघ्र प्राप्तकालं तदुच्यताम्।तत्सैन्यं त्वद्वशे युक्तमाज्ञापयितुमर्हसि।।4.40.8।।
အို လူတို့အနက် ကျားသဖွယ်သူရဲကောင်း၊ လုပ်ဆောင်ရန် သင့်တော်သော အချိန်ကို သင်ထင်မြင်သည့်အတိုင်း ပြောကြားပါ။ ဤတပ်မတော်သည် သင်၏အမိန့်အောက်တွင် အသင့်ရှိနေ၏; သင်သည် အမိန့်ပေးရန် သင့်တော်သူဖြစ်၏။
Verse 9
काममेषामिदं कार्यं विदितं मम तत्त्वतः।तथापि तु यथातत्त्वमाज्ञापयितुमर्हसि।।4.40.9।।
ဤမစ်ရှင်၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ငါသည် အနှစ်သာရအတိုင်း သိရှိပြီးသားဖြစ်သော်လည်း သင်သည် သင့်တော်သကဲ့သို့ အမှန်တရားနှင့် ကိုက်ညီစွာ၊ မှန်ကန်၍ အသေးစိတ် အမိန့်ပေးရန် ထိုက်တန်၏။
Verse 10
इति ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो दशरथात्मजः।बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य इदं वचनमब्रवीत्।।4.40.10।।
စူဂရီးဝက ထိုသို့ ပြောဆိုနေစဉ် ဒဿရထမင်း၏သား ရာမသည် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ပွေ့ဖက်ကာ ထိုစကားကို မိန့်တော်မူလေ၏။
Verse 11
ज्ञायतां मम वैदेही यदि जीवति वा न वा।स च देशो महाप्राज्ञ यस्मिन्वसति रावणः।।4.40.11।।
အလွန်ပညာရှိတော်မူသောအရှင်၊ ကျွန်ုပ်၏ ဝိုင်ဒေဟီသည် အသက်ရှင်နေသလား မရှိသလားကို သေချာစွာ သိရှိစေပါ၊ ထို့ပြင် ရာဝဏနေထိုင်ရာ ဒေသကိုလည်း သိမြင်စေပါ။
Verse 12
अधिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।प्राप्तकालं विधास्यामि तस्मिन्काले सह त्वया।।4.40.12।।
ဝိုင်ဒေဟီကို ရှာတွေ့ပြီး ရာဝဏ၏ နေရာအိမ်တော်ကို သိရှိသွားလျှင် အချိန်သင့်တော်ရာတွင် ထိုကာလရောက်သည့်အခါ သင်နှင့်အတူ ငါ လုပ်ဆောင်မည်။
Verse 13
नाहमस्मिन् प्रभुः कार्ये वानरेश न लक्ष्मणः।त्वमस्य हेतुः कार्यस्य प्रभुश्च प्लवगेश्वर।।4.40.13।।
အို ဝါနရတို့၏ မင်းကြီး၊ ဤကိစ္စ၌ အမိန့်ပေးအုပ်ချုပ်ရမည့်သူမှာ ကျွန်ုပ်မဟုတ်၊ လက္ခမဏလည်း မဟုတ်ပါ။ ဤလုပ်ငန်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း သင်ပင်၊ ထိုကိစ္စ၏ တရားဝင်အရှင်လည်း သင်ပင် ဖြစ်တော်မူ၏၊ အို ပလဝဂေရှဝရ။
Verse 14
त्वमेवाऽज्ञापय विभो मम कार्यविनिश्चयम्।त्वं हि जानासि यत्कार्यं मम वीर न संशयः।।4.40.14।।
အို အင်အားကြီးမြတ်သောအရှင်၊ ကျွန်ုပ်၏ လုပ်ဆောင်ရမည့်လမ်းကြောင်းကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် အမိန့်ကို သင်တော်မူပင် ထုတ်ပြန်ပါ။ အို သူရဲကောင်း၊ ကျွန်ုပ်အတွက် မည်သည်ကို လုပ်သင့်သည်ကို သင်တော်မူကောင်းကောင်း သိတော်မူ၏—သံသယမရှိပါ။
Verse 15
सुहृद्वितीयो विक्रान्तः प्राज्ञः कालविशेषवित्।भवानस्मध्दिते युक्त स्सुकृतार्थोऽर्थवित्तमः।।4.40.15।।
သင်တော်မူသည် ကျွန်ုပ်၏ ဒုတိယမိတ်ဆွေ—ရဲရင့်သတ္တိရှိ၍ ပညာရှိကာ အချိန်ကာလ၏ သင့်တော်မှုအနုစိတ်ကို သိမြင်သူ ဖြစ်တော်မူ၏။ သင်တော်မူသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အကျိုးချမ်းသာအတွက် သစ္စာတည်၍ အကောင်အထည်ဖော်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်ကာ ရည်ရွယ်ချက်ကို နားလည်ရာ၌ အထူးထက်မြက်သူ ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 16
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो विनतं नाम यूथपम्।अब्रवीद्रामसान्निध्ये लक्ष्मणस्य च धीमतः।।4.40.16।।शैलाभं मेघनिर्घोषमूर्जितं प्लवगेश्वरः।
ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသော် ဝါနရတို့၏ အရှင် စုဂရီဝသည် ရာမ၏ အနီးတော်နှင့် ပညာရှိ လက္ခမဏ၏ ရှေ့မှောက်၌၊ ဗိနတ ဟူသော တပ်ခေါင်းဆောင်ကို ခေါ်၍ မိန့်တော်မူ၏။ ထိုသူသည် ကိုယ်ထည်မှာ တောင်ကဲ့သို့ ကြီးမား၍ အသံမှာ မိုးတိမ်၏ မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ဂုဏ်သံထွက်ကာ အင်အားပြည့်ဝသူ ဖြစ်၏။
Verse 17
सोमसूर्यात्मजै स्सार्धं वानरैर्वानरोत्तम।।4.40.17।।देशकालनयैर्युक्तः कार्या कार्यविनिश्चये।वृतश्शतसहश्रेण वानराणां तरस्विनाम्।।4.40.18।।अधिगच्छ दिशं पूर्वां सशैलवनकाननाम्।
အို ဝါနရတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူ၊ လနှင့် နေရောင်၏ သားတော်များနှင့်အတူ၊ လျင်မြန်သန်မာသော ဝါနရ တစ်သိန်းတို့ ဝိုင်းရံလိုက်ပါလျက်၊ တောင်တန်း သစ်တော နှင့် တောအုပ်များပါဝင်သော အရှေ့ဘက်ဒေသသို့ ချီတက်ပါ။ နေရာနှင့် အချိန်အလိုက် သင့်တော်သော နည်းလမ်းမူဝါဒတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသဖြင့်၊ မည်သည်ကို လုပ်သင့်သည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် သင်တော်မူသည် သင့်လျော်တော်မူ၏။
Verse 18
सोमसूर्यात्मजै स्सार्धं वानरैर्वानरोत्तम।।4.40.17।।देशकालनयैर्युक्तः कार्या कार्यविनिश्चये।वृतश्शतसहश्रेण वानराणां तरस्विनाम्।।4.40.18।।अधिगच्छ दिशं पूर्वां सशैलवनकाननाम्।
အို ဝါနရတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူ၊ လနှင့် နေရောင်၏ သားတော်များနှင့်အတူ၊ လျင်မြန်သန်မာသော ဝါနရ တစ်သိန်းတို့ ဝိုင်းရံလိုက်ပါလျက်၊ တောင်တန်း သစ်တော နှင့် တောအုပ်များပါဝင်သော အရှေ့ဘက်ဒေသသို့ ချီတက်ပါ။ နေရာနှင့် အချိန်အလိုက် သင့်တော်သော နည်းလမ်းမူဝါဒတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသဖြင့်၊ မည်သည်ကို လုပ်သင့်သည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် သင်တော်မူသည် သင့်လျော်တော်မူ၏။
Verse 19
तत्र सीतां च वैदेहीं निलयं रावणस्य च।।4.40.19।।मार्गध्वं गिरिशृङ्गेषु वनेषु च नदीषु च।
ထိုနေရာ၌ ဝိဒေဟီ စီတာကိုလည်းကောင်း၊ ရာဝဏ၏ နေရာတည်ရာ (အိမ်ရာ) ကိုလည်းကောင်း ရှာဖွေကြလော့။ တောင်ထိပ်များ၊ တောအုပ်များနှင့် မြစ်ချောင်းကမ်းပါးများတလျှောက် စူးစမ်းရှာဖွေကြလော့။
Verse 20
नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा।।4.40.20।।कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्।सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम्।।4.40.21।।महीं कालमहीं चैव शैलकाननशोभिताम्।ब्रह्ममालान्विदेहांश्च मालवान्कालिकोसलान्।।4.40.22।।मागधांश्च महाग्रामान्पुण्ड्रांन्वङ्गां स्तथैव च।पत्तनं कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम्।।4.40.23।।
လှပသော ဘာဂီရသီ မြစ်တလျှောက် စီတာကို ရှာဖွေကြလော့။ ထို့အတူ စရယုနှင့် ကောသိကီ မြစ်ကမ်းတလျှောက်လည်း ရှာဖွေကြလော့။
Verse 21
नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा।।4.40.20।।कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्।सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम्।।4.40.21।।महीं कालमहीं चैव शैलकाननशोभिताम्।ब्रह्ममालान्विदेहांश्च मालवान्कालिकोसलान्।।4.40.22।।मागधांश्च महाग्रामान्पुण्ड्रांन्वङ्गां स्तथैव च।पत्तनं कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम्।।4.40.23।।
ချစ်ဖွယ်ကောင်းသော ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) မြစ်ကမ်းတလျှောက်နှင့် ယာမုန အမည်ရှိ မဟာတောင်တန်း၌ ရှာဖွေကြလော့။ ထို့ပြင် စရသ္ဝတီနှင့် စိန္ဓု မြစ်များတလျှောက်၊ ရတနာကဲ့သို့ ကြည်လင်သောရေရှိသည့် ရှိုးဏ မြစ်တလျှောက်လည်း ရှာဖွေကြလော့။
Verse 22
नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा।।4.40.20।।कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्।सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम्।।4.40.21।।महीं कालमहीं चैव शैलकाननशोभिताम्।ब्रह्ममालान्विदेहांश्च मालवान्कालिकोसलान्।।4.40.22।।मागधांश्च महाग्रामान्पुण्ड्रांन्वङ्गां स्तथैव च।पत्तनं कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम्।।4.40.23।।
တောင်တန်းနှင့် တောအုပ်တို့ကြောင့် လှပတင့်တယ်သော မဟီနှင့် ကာလမဟီ ဒေသများ၌လည်း ရှာဖွေကြလော့။ ထို့နောက် ဘြဟ္မမာလာ၊ ဝိဒေဟ၊ မာလဝ၊ ကာသီ နှင့် ကိုသလ သို့လည်း ဆက်လက်သွားရောက်ရှာဖွေကြလော့။
Verse 23
नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा।।4.40.20।।कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्।सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम्।।4.40.21।।महीं कालमहीं चैव शैलकाननशोभिताम्।ब्रह्ममालान्विदेहांश्च मालवान्कालिकोसलान्।।4.40.22।।मागधांश्च महाग्रामान्पुण्ड्रांन्वङ्गां स्तथैव च।पत्तनं कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम्।।4.40.23।।
မဂဓပြည်နှင့် ၎င်းတို့၏ မြို့ကြီးများအတွင်း၌လည်းကောင်း၊ ထို့အတူ ပုဏ္ဍြရနှင့် ဝင်္ဂပြည်တို့၌လည်းကောင်း၊ ပိုးထည်လုပ်သမားတို့၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့၌လည်းကောင်း၊ ငွေသတ္တုတွင်းများကြောင့် ထင်ရှားသော မြေဒေသ၌လည်းကောင်း စုံစမ်းရှာဖွေကြလော့။
Verse 24
सर्वमेतद्विचेतव्यं मृगयद्भिस्ततस्ततः।रामस्य दयितां भार्यां सीतां दशरथस्नुषाम्।।4.40.24।।
ဤနေရာအားလုံးကို တစ်နေရာမှတစ်နေရာ ထပ်ခါထပ်ခါ လှည့်လည်ရှာဖွေ၍ စုံစမ်းရမည်။ အကြောင်းမှာ ရာမ၏ အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီး သီတာ—ဒသရထ၏ သမီးမက်—ကို ရှာဖွေရန်ဖြစ်သည်။
Verse 25
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान्पत्तनानि च।मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदायताम्।।4.40.25।।कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः।घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः।।4.40.26।।अक्षया बलवन्तश्च पुरुषाः पुरुषादकाः।किराताः कर्ण चूडाश्च हेमाङ्गा: प्रियदर्शनाः।।4.40.27।।आममीनाशनास्तत्र किराता द्वीपवासिनः।अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति शृताः।।4.40.28।।एतेषामाश्रयास्सर्वे विचेयाः कावनौकसः।गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च।।4.40.29।।
ပင်လယ်အနက်ထဲသို့ ဝင်လျှံနေသော နေရာများကိုပါ ရှာဖွေကြလော့။ ထို့အပြင် တောင်တန်းများနှင့် မြို့များကိုလည်း ရှာဖွေကြလော့။ မန္ဒရတောင်၏ ကျယ်ပြန့်သော မြင့်မားရာများကို အားကိုး၍ နေထိုင်သူတို့ကိုလည်း စုံစမ်းကြလော့။
Verse 26
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान्पत्तनानि च।मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदायताम्।।4.40.25।।कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः।घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः।।4.40.26।।अक्षया बलवन्तश्च पुरुषाः पुरुषादकाः।किराताः कर्ण चूडाश्च हेमाङ्गा: प्रियदर्शनाः।।4.40.27।।आममीनाशनास्तत्र किराता द्वीपवासिनः।अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति शृताः।।4.40.28।।एतेषामाश्रयास्सर्वे विचेयाः कावनौकसः।गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च।।4.40.29।।
နားကို ဖုံးကွယ်ထားသော သတ္တဝါများလည်း ရှိသည်။ နားက နှုတ်ခမ်းထိ ရှည်လျားသောသူများလည်း ရှိသည်။ မျက်နှာသည် သံကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသူများလည်း ရှိပြီး၊ အလွန်လျင်မြန်၍ ခြေတစ်ဖက်သာရှိသူများလည်း ရှိသည်။
Verse 27
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान्पत्तनानि च।मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदायताम्।।4.40.25।।कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः।घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः।।4.40.26।।अक्षया बलवन्तश्च पुरुषाः पुरुषादकाः।किराताः कर्ण चूडाश्च हेमाङ्गा: प्रियदर्शनाः।।4.40.27।।आममीनाशनास्तत्र किराता द्वीपवासिनः।अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति शृताः।।4.40.28।।एतेषामाश्रयास्सर्वे विचेयाः कावनौकसः।गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च।।4.40.29।।
မဖျက်ဆီးနိုင်သော အလွန်အားကြီးသည့် လူစားသတ္တဝါများလည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် နားအနားသို့ ဆံပင်ချောင်းများချထားသော ကိရာတတို့လည်း ရှိပြီး၊ ကိုယ်အင်္ဂါများ ရွှေရောင်တောက်ပ၍ မြင်ရသော် သဘောကျဖွယ်ကောင်းကြသည်။
Verse 28
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान्पत्तनानि च।मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदायताम्।।4.40.25।।कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः।घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः।।4.40.26।।अक्षया बलवन्तश्च पुरुषाः पुरुषादकाः।किराताः कर्ण चूडाश्च हेमाङ्गा: प्रियदर्शनाः।।4.40.27।।आममीनाशनास्तत्र किराता द्वीपवासिनः।अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति शृताः।।4.40.28।।एतेषामाश्रयास्सर्वे विचेयाः कावनौकसः।गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च।।4.40.29।।
ထိုနေရာ၌ ကျွန်းနေထိုင်သော ကီရာတတို့သည် ငါးကို အစိမ်းစားကြသည်ဟု ကြားရ၏။ သူတို့သည် ရေအောက်တွင် သွားလာနိုင်၍ ကြမ်းတမ်းကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းကာ “လူကျား” ဟုလည်း နာမည်ကြီးကြားရ၏။
Verse 29
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान्पत्तनानि च।मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदायताम्।।4.40.25।।कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः।घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः।।4.40.26।।अक्षया बलवन्तश्च पुरुषाः पुरुषादकाः।किराताः कर्ण चूडाश्च हेमाङ्गा: प्रियदर्शनाः।।4.40.27।।आममीनाशनास्तत्र किराता द्वीपवासिनः।अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति शृताः।।4.40.28।।एतेषामाश्रयास्सर्वे विचेयाः कावनौकसः।गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च।।4.40.29।।
ဤတောနေထိုင်သူတို့၏ အားလုံးသော အားကိုးရာနေရာများကို စူးစမ်းရှာဖွေရမည်။ ထို့ပြင် တောင်တန်းများဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည့်နေရာများ၊ ခုန်ကူး၍လည်းကောင်း၊ ရေကူး၍လည်းကောင်း ရောက်နိုင်သည့်နေရာများကိုပါ စိစစ်ရမည်။
Verse 30
रत्नवन्तं यवद्वीपं सप्तराज्योपशोभितम्।सुवर्णरूप्यकं चैव सुवर्णाकरमण्डितम्।।4.40.30।।यवद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः।दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः।।4.40.31।।एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रपातेषु वनेषु च।मार्गध्वं सहितास्सर्वे रामपत्नीं यशस्विनीम्।।4.40.32।।
ရတနာပေါများ၍ နိုင်ငံခုနစ်ခု၏ ဂုဏ်ရောင်ဖြင့် တင့်တယ်လှပသော ယဝဒွီပသို့ သွားကြလော့။ ထိုကျွန်းသည် ရွှေနှင့် ငွေ ပေါကြွယ်ဝပြီး ရွှေသတ္တုတွင်းများဖြင့်လည်း တန်ဆာဆင်ထား၏။
Verse 31
रत्नवन्तं यवद्वीपं सप्तराज्योपशोभितम्।सुवर्णरूप्यकं चैव सुवर्णाकरमण्डितम्।।4.40.30।।यवद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः।दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः।।4.40.31।।एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रपातेषु वनेषु च।मार्गध्वं सहितास्सर्वे रामपत्नीं यशस्विनीम्।।4.40.32।।
ယဝဒွီပကို ကျော်လွန်သွားလျှင် “သိသိရ” ဟု အမည်ရသော တောင်တစ်လုံးရှိ၏။ ၎င်း၏ ထိပ်ဖျားသည် ကောင်းကင်ကို ထိမိသကဲ့သို့ မြင်ရပြီး၊ ဒေဝတို့နှင့် ဒာနဝတို့ နှစ်ဖက်စလုံး လာရောက်လေ့ရှိကြ၏။
Verse 32
रत्नवन्तं यवद्वीपं सप्तराज्योपशोभितम्।सुवर्णरूप्यकं चैव सुवर्णाकरमण्डितम्।।4.40.30।।यवद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः।दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः।।4.40.31।।एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रपातेषु वनेषु च।मार्गध्वं सहितास्सर्वे रामपत्नीं यशस्विनीम्।।4.40.32।।
ထိုမရောက်လွယ်သော တောင်တန်းခံတပ်များ၊ ရေတံခွန်များနှင့် တောအုပ်များအတွင်း၌ သင်တို့အားလုံး စည်းလုံးညီညွတ်စွာ သီရိရာမ၏ ဂုဏ်သတင်းကြီးသော မဟာမယ်တော် (စီတာ) ကို ရှာဖွေကြလော့။
Verse 33
ततो रक्तजलं शोणमगाधं शीघ्रगामिनम्।गत्वा पारं समुद्रस्य सिद्धचारणसेवितम्।।4.40.33।।तस्य तीर्थेषु रम्येषु विचित्रेषु वनेषु च।रावण स्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः।।4.40.34।।
ထို့နောက် ရေကနီရောင်ဖြစ်၍ နက်ရှိုင်းကာ လျင်မြန်စွာစီးဆင်းသော «ရှိုးဏ» မြစ်သို့ ရောက်ကြလော့။ ထို့ပြီးလျှင် စိဒ္ဓနှင့် စာရဏတို့ လာရောက်ဆည်းကပ်နေသော သမုဒ္ဒရာ၏ အခြားဖက်ကမ်းသို့ သွားကြလော့။
Verse 34
ततो रक्तजलं शोणमगाधं शीघ्रगामिनम्।गत्वा पारं समुद्रस्य सिद्धचारणसेवितम्।।4.40.33।।तस्य तीर्थेषु रम्येषु विचित्रेषु वनेषु च।रावण स्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः।।4.40.34।।
ထိုနေရာ၏ ရမဏီယသော ဆိပ်ကမ်းများနှင့် အံ့ဩဖွယ် တောအုပ်မျိုးစုံတို့တွင် နေရာတိုင်းနေရာတိုင်း၌ ဝိုင်ဒေဟီနှင့်အတူ ရာဝဏကို ရှာဖွေရမည်။
Verse 35
तत स्समुद्रद्वीपांश्च सुभीमान्द्रष्टुमर्हथ।ऊर्मिमन्तं समुद्रं च क्रोशन्तमनिलोद्धतम्।।4.40.35।।
ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကြောက်မက်ဖွယ် ကျွန်းများကိုလည်း သင်တို့ ကြည့်ရှုစိစစ်သင့်၏။ လှိုင်းထန်၍ လေကြောင့် တုန်လှုပ်ကာ ဟုန်းဟုန်းမြည်သံထွက်နေသော သမုဒ္ဒရာကိုလည်း စူးစမ်းကြလော့။
Verse 36
तत्रासुरा महाकायाश्छायां गृह्णन्ति नित्यशः।ब्रह्मणा समनुज्ञाता दीर्घकालं बुभुक्षिताः।।4.40.36।।
ထိုနေရာတွင် ကိုယ်ခန္ဓာကြီးမားသော အသူရတို့သည် လမ်းသွားလမ်းလာတို့၏ အရိပ်ကို အမြဲတမ်း လုယူကြ၏။ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဆာလောင်နေကြသဖြင့် ဗြဟ္မာ၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရရှိထားကြသည်။
Verse 37
तं कालमेघप्रतिमं महोरगनिषेवितम्।अभिगम्य महानादं तीर्थेनैव महोदधिम्।।4.40.37।।ततो रक्तजलं भीमं लोहितं नाम सागरम्।गत्वा प्रेक्ष्यथ तां चैव बृहतीं कूटशाल्मलीम्।।4.40.38।।
ပျက်ကွက်ကာလ (ပရလယ) တွင် မည်းမှောင်မိုးတိမ်ကဲ့သို့ ဂုဏ်သံကြီးစွာ ဟုန်းဟုန်းမြည်၍ မဟာနာဂများ နေထိုင်ရာ မဟာသမုဒ္ဒရာသို့ ကမ်းရိုးတန်းလမ်း (တီရ္ထ) ဖြင့်ပင် ချဉ်းကပ်၍ ရောက်ကြလော့။
Verse 38
तं कालमेघप्रतिमं महोरगनिषेवितम्।अभिगम्य महानादं तीर्थेनैव महोदधिम्।।4.40.37।।ततो रक्तजलं भीमं लोहितं नाम सागरम्।गत्वा प्रेक्ष्यथ तां चैव बृहतीं कूटशाल्मलीम्।।4.40.38।।
ထို့နောက် “လိုဟိတ” ဟုခေါ်သော အနီရောင်ရေရှိ၍ ကြောက်မက်ဖွယ် မဟာသမုဒ္ဒရာသို့ သွားရောက်ကြလိမ့်မည်။ ထိုနေရာ၌ပင် အလွန်ကြီးမားသော “ကူဋရှာလ္မလီ” သစ်ပင်ကိုလည်း မြင်တွေ့ကြလိမ့်မည်။
Verse 39
गृहं च वैनतेयस्य नानारत्नविभूषितम्।तत्र कैलाससङ्काशं विहितं विश्वकर्मणा।।4.40.39।।
ထိုနေရာ၌ပင် ဝိနတေယ (ဂရုဍ) ၏ အိမ်တော်ကိုလည်း မြင်ရမည်။ အမျိုးမျိုးသော ရတနာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ ဝိශ්ဝကರ್ಮာက တည်ဆောက်ထားသဖြင့် ကိုင်လာသ पर्वတကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေသည်။
Verse 40
तत्र शैलनिभा भीमा मन्देहा नाम राक्षसाः।शैलशृङ्गेषु लम्बन्ते नानारूपा भयावहाः।।4.40.40।।
ထိုနေရာ၌ “မန္ဒေဟာ” ဟုခေါ်သော ကြောက်မက်ဖွယ် ရాక్షသများ နေထိုင်ကြသည်။ သူတို့သည် တောင်တန်းကဲ့သို့ ကြီးမား၍ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲနိုင်ကာ တောင်ထိပ်ကျောက်ခေါင်များမှ လှဲလှဲလောင်းလောင်း ချိတ်ဆွဲလျက် ရှိကြသဖြင့် မြင်ရုံနှင့်ပင် ထိတ်လန့်ဖွယ် ဖြစ်သည်။
Verse 41
ते पतन्ति जले नित्यं सूर्यस्योदयनं प्रति।निहता ब्रह्मतेजोभिरहन्यहनि राक्षसाः।।4.40.41।।अभितप्ताश्च सूर्येण लम्बन्ते स्म पुनः पुनः।
နေ့စဉ် နေထွက်ချိန်တိုင်း သူတို့သည် ရေထဲသို့ အမြဲကျဆင်းကြသည်။ သန့်ရှင်းသော မန္တရတေဇာ၏ ဗြဟ္မတေဇ်အလင်းတန်ခိုးကြောင့် ထိုရက္ခသများကို နေ့စဉ်နေ့တိုင်း သတ်ဖြတ်ခံရပြီး၊ နေရောင်အပူကြောင့် လောင်ကျွမ်းကာ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်ချိတ်ဆွဲကျလာကြသည်။
Verse 42
ततः पाण्डुरमेघाभं क्षीरोदं नाम सागरम्।।4.40.42।।गत्वा द्रक्ष्यथ दुर्धर्षा मुक्ताहारमिवोर्मिभिः।
ထို့နောက် မတားဆီးနိုင်သူတို့အေ၊ ဆက်လက်သွားရာတွင် ‘ခ္စီရောဒ’ ဟုခေါ်သော သမုဒ္ဒရာကို မြင်ရမည်။ အဖြူရောင်သည် ဖျော့ဖျော့မိုးတိမ်ကဲ့သို့ဖြစ်၍ လှိုင်းများသည် မုတိကာလည်ဆွဲကဲ့သို့ တန်းစီလျက်ရှိသည်။
Verse 43
तस्य मध्ये महान् श्वेतो ऋषभो नाम पर्वतः।।4.40.43।।दिव्यगन्धैः कुसुमितै राजितैश्च नगैर्वृतः।सरश्च राजतैः पद्मैर्ज्वलितैर्हेमकेसरैः।।4.40.44।।नाम्ना सुदर्शनं नाम राजहंसैस्समाकुलम्।
ထိုသမုဒ္ဒရာအလယ်၌ ‘ဣဿဘ’ ဟုခေါ်သော အဖြူရောင်ကြီးမားသည့် တောင်တစ်လုံးရှိပြီး၊ တိဗ္ဗသုဂന്ധများဖြင့် မွှေးကြိုင်ကာ ပန်းပွင့်ဝေဆာ၍ တောက်ပသော တောတောင်များက ဝန်းရံထားသည်။ ထို့ပြင် ‘သုဒဿန’ ဟုအမည်ရသော ရေကန်တစ်ကန်လည်းရှိ၍ ငွေရောင်ကြာပန်းများဖြင့် တောက်လင်းကာ ကေသရများသည် ရွှေရောင်ကဲ့သို့ ထွန်းလင်းပြီး ရာဇဟံသာများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။
Verse 44
तस्य मध्ये महान् श्वेतो ऋषभो नाम पर्वतः।।4.40.43।।दिव्यगन्धैः कुसुमितै राजितैश्च नगैर्वृतः।सरश्च राजतैः पद्मैर्ज्वलितैर्हेमकेसरैः।।4.40.44।।नाम्ना सुदर्शनं नाम राजहंसैस्समाकुलम्।
ထိုသမုဒ္ဒရာအလယ်၌ ‘ဣဿဘ’ ဟုခေါ်သော အဖြူရောင်ကြီးမားသည့် တောင်တစ်လုံးရှိပြီး၊ တိဗ္ဗသုဂന്ധများဖြင့် မွှေးကြိုင်ကာ ပန်းပွင့်ဝေဆာ၍ တောက်ပသော တောတောင်များက ဝန်းရံထားသည်။ ထို့ပြင် ‘သုဒဿန’ ဟုအမည်ရသော ရေကန်တစ်ကန်လည်းရှိ၍ ငွေရောင်ကြာပန်းများဖြင့် တောက်လင်းကာ ကေသရများသည် ရွှေရောင်ကဲ့သို့ ထွန်းလင်းပြီး ရာဇဟံသာများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။
Verse 45
विबुधाश्चारणा यक्षाः किन्नराश्चाप्सरोगणाः।।4.40.45।।हृष्टास्समभिगच्छन्ति नलिनीं तां रिरंसवः।
ဒေဝတားများ၊ စာရဏများ၊ ယက္ခများ၊ ကိန္နရများနှင့် အပ္စရာအစုအဝေးတို့သည်—ပျော်ရွှင်မြူးတူးလျက်—အလှကို ခံစား၍ လှည့်လည်ပျော်ပါးလိုသဖြင့် ထိုကြာကန် (နလိနီ) သို့ ထပ်ခါထပ်ခါ လာရောက်ကြသည်။
Verse 46
क्षीरोदं समतिक्रम्य तदा द्रक्ष्यथ वानराः।।4.40.46।।जलोदं सागरं शीघ्रं सर्वभूतभयावहम्।
ဝါနရတို့အေ၊ ‘ခ္စီရောဒ’ သမုဒ္ဒရာကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် သင်တို့သည် မကြာမီ ‘ဇလောဒ’ ဟုခေါ်သော သမုဒ္ဒရာကို မြင်ရမည်။ ထိုသမုဒ္ဒရာသည် သတ္တဝါအပေါင်းတို့အတွက် ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်သည်။
Verse 47
तत्र तत्कोपजं तेजः कृतं हयमुखं महत्।।4.40.47।।अस्याहुस्तन्महावेगमोदनं सचराचरम्।
ထိုနေရာ၌ ဒေါသမှ ပေါက်ဖွားလာသော တောက်လောင်သည့် တေဇောအင်အားကြီးသည် မဟာ “ဟယမုခ” (မြင်းခေါင်း) အဖြစ် ပုံသဏ္ဌာန်ယူ၏။ ထိုအရှိန်အဟုန်ကြီးမားမှုကြောင့် လှုပ်ရှားသတ္တဝါနှင့် မလှုပ်ရှားသတ္တဝါ အားလုံးသည် သူ၏ အစာဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 48
तत्र विक्रोशतां नादो भूतानां सागरौकसाम्।।4.40.48।।श्रूयते च समर्थानां दृष्ट्वा तद्बडबामुखम्।
ထိုနေရာ၌ သမုဒ္ဒရာတွင် နေထိုင်သော သတ္တဝါတို့၏ အော်ဟစ်သံများ ကြားရ၏။ ကြောက်မက်ဖွယ် “ဝဍဝာမုခ” (ဗဍဝာမီး) ကို မြင်လျှင် အင်အားကြီးသူတို့ပင် ထိတ်လန့်ကြသည်။
Verse 49
स्वादूदस्योत्तरे देशे योजनानि त्रयोदश।।4.40.49।।जातरूपशिलो नाम महान्कनकपर्वतः।
အချိုရေသမုဒ္ဒရာ၏ မြောက်ဘက်တွင် ယောဇနာ တစ်ဆယ့်သုံး အကွာ၌ “ဇာတရူပသီလာ” ဟု အမည်ရသော ရွှေတောင်ကြီးတစ်လုံး တည်ရှိ၏။
Verse 50
तत्र चन्द्रप्रतीकाशं पन्नगं धरणीधरम्।।4.40.50।।पद्मपत्रविशालाक्षं ततो द्रक्ष्यथ वानराः।आसीनं पर्वतस्याग्रे सर्वभूतनमस्कृतम्।।4.40.51।।सहस्रशिरसं देवमनन्तं नीलवाससम्।
ထိုနေရာ၌၊ ဝါနရတို့ရေ၊ သင်တို့သည် အနန္တကို မြင်ရလိမ့်မည်—လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍ ခေါင်းတစ်ထောင်ရှိသော နတ်နဂါး၊ အပြာရောင်ဝတ်ရုံကို ဝတ်ဆင်ကာ ကြာရွက်ကဲ့သို့ ကျယ်ဝန်းသော မျက်စိရှိသည်။ သူသည် တောင်ထိပ်၌ ထိုင်နေ၍ မြေကြီး၏ အလေးကို ထမ်းဆောင်ကာ သတ္တဝါအပေါင်းတို့က ဦးညွှတ်ပူဇော်ကြ၏။
Verse 51
तत्र चन्द्रप्रतीकाशं पन्नगं धरणीधरम्।।4.40.50।।पद्मपत्रविशालाक्षं ततो द्रक्ष्यथ वानराः।आसीनं पर्वतस्याग्रे सर्वभूतनमस्कृतम्।।4.40.51।।सहस्रशिरसं देवमनन्तं नीलवाससम्।
ထိုနေရာ၌၊ ဝါနရတို့ရေ၊ သင်တို့သည် အနန္တကို မြင်ရလိမ့်မည်—လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍ ခေါင်းတစ်ထောင်ရှိသော နတ်နဂါး၊ အပြာရောင်ဝတ်ရုံကို ဝတ်ဆင်ကာ ကြာရွက်ကဲ့သို့ ကျယ်ဝန်းသော မျက်စိရှိသည်။ သူသည် တောင်ထိပ်၌ ထိုင်နေ၍ မြေကြီး၏ အလေးကို ထမ်းဆောင်ကာ သတ္တဝါအပေါင်းတို့က ဦးညွှတ်ပူဇော်ကြ၏။
Verse 52
त्रिशिराः काञ्चनः केतुस्तालस्तस्य महात्मनः।।4.40.52।।स्थापितः पर्वतस्याग्रे विराजति सवेदिकः।
ထိုတောင်ထိပ်၌ ဝေဒိကာပေါ်တွင် တင်ထားသော မဟာတ္မာ၏ ကေတုတံခွန်သည် တောက်ပလင်းလက်နေသည်—ရွှေရောင် တာလပင်ပုံစံဖြစ်၍ ထိပ်သုံးခုပါသော စံတော်တံခွန်ဖြစ်၏။
Verse 53
पूर्वस्यां दिशि निर्माणं कृतं तत् त्रिदशेश्वरैः।।4.40.53।।ततः परं हेममय श्श्रीमानुदयपर्वतः।तस्य कोटिर्दिवं स्पृष्ट्वा शतयोजनमायता।।4.40.54।।जातरूपमयी दिव्या विराजति सवेदिका।
အရှေ့ဘက်၌ ထိုစီမံတည်ဆောက်မှုကို ဒေဝတို့၏ အရှင်များက စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ရွှေဖြင့်တောက်ပသည့် ဥဒယတောင်တော်ကြီး ရှိ၏။ ၎င်း၏ တောင်ထိပ်သည် ယောဇနာတစ်ရာအထိ ကျယ်ပြန့်ကာ ကောင်းကင်ကို ထိမိသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာ၌ ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဒေဝီယ ဝေဒိကာသည် တောက်ပလင်းလက်နေ၏။
Verse 54
पूर्वस्यां दिशि निर्माणं कृतं तत् त्रिदशेश्वरैः।।4.40.53।।ततः परं हेममय श्श्रीमानुदयपर्वतः।तस्य कोटिर्दिवं स्पृष्ट्वा शतयोजनमायता।।4.40.54।।जातरूपमयी दिव्या विराजति सवेदिका।
အရှေ့ဘက်၌ ထိုစီမံတည်ဆောက်မှုကို ဒေဝတို့၏ အရှင်များက စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ရွှေဖြင့်တောက်ပသည့် ဥဒယတောင်တော်ကြီး ရှိ၏။ ၎င်း၏ တောင်ထိပ်သည် ယောဇနာတစ်ရာအထိ ကျယ်ပြန့်ကာ ကောင်းကင်ကို ထိမိသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာ၌ ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဒေဝီယ ဝေဒိကာသည် တောက်ပလင်းလက်နေ၏။
Verse 55
सालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः।।4.40.55।।जातरूपमयैर्दिव्यै श्शोभते सूर्यसन्निभैः।
ထိုနေရာသည် ပန်းပွင့်လန်းဆန်းနေသော စာလပင်၊ တာလပင်၊ တမာလပင်နှင့် ကရ္ဏိကာရပင်တို့ဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။ ရွှေရောင်တောက်ပသည့် ဒေဝီယပန်းများသည် နေမင်းကဲ့သို့ ထွန်းလင်း၍ အလှတရားကို မြှင့်တင်နေ၏။
Verse 56
तत्र योजनविस्तारमुच्छ्रितं दशयोजनम्।।4.40.56।।शृङ्गं सौमनसं नाम जातरूपमयं ध्रुवम्।
ထိုနေရာ၌ “စောမနသ” ဟု အမည်ရသော တည်ငြိမ်ခိုင်မာသည့် ရွှေရောင်တောင်ထိပ်တစ်ခု ရှိသည်—အကျယ် ယောဇနာတစ်ခု၊ အမြင့် ယောဇနာဆယ်ခု ဖြစ်၏။
Verse 57
तत्रपूर्वं पदं कृत्वा पुरा विष्णुस्त्रिविक्रमे।।4.40.57।।द्वितीयं शिखरे मेरोश्चकार पुरुषोत्तमः।
ရှေးကာလ၌ ဗိဿဏု—ပုရုရှောတ္တမ—သည် တြိဝိက్రమ (ခြေလှမ်းသုံးလှမ်း) လီလာကို ပြုတော်မူစဉ်၊ ပထမခြေလှမ်းကို ထိုနေရာ၌ ချတော်မူ၍ ဒုတိယခြေလှမ်းကို မေရုတောင်၏ ထိပ်ပေါ်၌ ချတော်မူ하였다။
Verse 58
त्तरेण परिक्रम्य जम्बूद्वीपं दिवाकरः।।4.40.58।।दृश्यो भवति भूयिष्ठं शिखरं तन्महोच्छ्रयम्।
ဒိဝါကရ (နေမင်း) သည် ဇမ္ဗူဒွီပကို မြောက်ဘက်မှ ပတ်လည်လှည့်လည်သွားရာ၌၊ ထိုအလွန်မြင့်မားသော တောင်ထိပ်သို့ ရောက်သည့်အခါ အထင်ရှားဆုံး ပေါ်လွင်မြင်ရသည်။
Verse 59
तत्र वैखानसा नाम वालखिल्या महर्षयः।।4.40.59।।प्रकाशमाना दृश्यन्ते सूर्यवर्णास्तपस्विनः।
ထိုနေရာတွင် “ဝိုင်ခာနသ” နှင့် “ဝါလခိလျ” ဟု အမည်ရသော မဟာရိရှီများကို မြင်တွေ့ရသည်။ သူတို့သည် တပသ္ဝီများဖြစ်၍ နေမင်းရောင်ကဲ့သို့ အလင်းတောက်ပလျက် ရှိကြသည်။
Verse 60
अयं सुदर्शनो द्वीपः पुरो यस्य प्रकाशते।।4.40.60।।यस्मिं स्तेजश्च चक्षुश्च सर्वप्राणभृतामपि।
ဤသည်မှာ “သုဒർശန” ဟုခေါ်သော ကျွန်းဖြစ်၍ ရှေ့တွင် တောက်ပစွာ ပေါ်လွင်နေသည်။ ထိုနေရာ၌ နေမင်း၏ ရောင်ခြည်တေဇနှင့်အတူ သက်ရှိအပေါင်းတို့၏ မြင်နိုင်စွမ်းလည်း ထင်ရှားပေါ်ပေါက်သည်။
Verse 61
शैलस्य तस्य शृङ्गेषु कन्दरेषु वनेषु च।।4.40.61।।रावणस्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः।
ထို့ကြောင့် ထိုတောင်၏ ထိပ်များပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဂူအတွင်းများတွင်လည်းကောင်း၊ တောအုပ်များတွင်လည်းကောင်း—နေရာနေရာအနှံ့—ဝိုင်ဒေဟီနှင့်အတူ ရာဝဏကို ရှာဖွေရမည်။
Verse 62
काञ्चनस्य च शैलस्य सूर्यस्य च महात्मनः।।4.40.62।।आविष्टा तेजसा सन्ध्या पूर्वा रक्ता प्रकाशते।
ရွှေရောင်တောင်၏ တောက်ပမှုနှင့် မဟာနေမင်း၏ တေဇာဓိပတိဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရသဖြင့် အရှေ့ဘက် စန္ဓျာအလင်းသည် နီရောင်ဖြင့် တောက်ပစွာ ပေါ်လွင်နေသည်။
Verse 63
पूर्वमेतत्कृतं द्वारं पृथिव्या भुवनस्य च।।4.40.63।।सूर्यस्योदयनं चैव पर्वा ह्येषा दिगुच्यते।
ဤသည်မှာ မြေကြီးနှင့် လောကအတွက် ပြုလုပ်ထားသော အရှေ့ဘက် “တံခါး” ဖြစ်သည်။ နေမင်းသည် ဤနေရာမှ ထွက်ပေါ်တက်ရောက်သဖြင့် ဤဒిశကို အမှန်တကယ် “အရှေ့” ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 64
तस्य शैलस्य पृष्ठेषु निर्झरेषु गुहासु च।।4.40.64।।रावण स्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः।
ထိုတောင်၏ လျှောစောင်းများနှင့် ကျောရိုးတန်းများပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ စမ်းချောင်းများအနားနှင့် ဂူများအတွင်း၌လည်းကောင်း—နေရာတိုင်း၌—ဝိုင်ဒေဟီနှင့်အတူ ရာဝဏကို ရှာဖွေရမည်။
Verse 65
ततः परमगम्या स्याद्दिक्पूर्वा त्रिदशावृता।।4.40.65।।रहिता चन्द्रसूर्याभ्यामदृश्या तिमिरावृता।
ထို့နောက် အရှေ့ဘက်ဒిశသည် အလွန်ရောက်ရန်ခက်ခဲလာသည်—ဒေဝတားတို့က ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထား၏; လနှင့် နေမရှိသဖြင့် မမြင်နိုင်ဘဲ အမှောင်ထုဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသည်။
Verse 66
शैलेषु तेषु सर्वेषु कन्दरेषु वनेषु च।।4.40.66।।ये च नोक्ता मया देशा विचेया तेषु जानकी।
ထိုတောင်တန်းအားလုံးတွင်၊ ချိုင့်ဝှမ်းများနှင့် တောအုပ်များအတွင်း၌လည်းကောင်း—ထို့ပြင် ငါမဖော်ပြခဲ့သေးသော ဒေသများတွင်ပါ—ဂျာနကီကို အနှံ့အပြား ရှာဖွေကြလော့။
Verse 67
एतावद्वानरैश्शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः।।4.40.67।।अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम्।
ဝါနရပုင်္ဂဝတို့အို! ဤအထိသာ ဝါနရတို့ သွားနိုင်သည်; ထို့အလွန်—နေရောင်မရှိ၊ နယ်နိမိတ်မသေချာသော အရပ်၌—အရှေ့ဘက်တွင် ဘာရှိသည်ကို ငါတို့မသိကြ။
Verse 68
अधिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।।4.40.68।।मासे पूर्णे निवर्तध्वमुदयं प्राप्य पर्वतम्।
ဥဒယတောင်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် ဝိုင်ဒေဟီကိုလည်းကောင်း၊ ရာဝဏ၏ နေရာတည်ရာကိုလည်းကောင်း ရှာဖွေကြလော့; ထို့နောက် တစ်လပြည့်သည့်အခါ ပြန်လှည့်လာကြလော့။
Verse 69
ऊर्ध्वं मासान्न वस्तव्यं वसन्वध्यो भवेन्मम।।4.40.69।।सिद्धार्थास्सन्निवर्तध्वमधिगम्य तु मैथिलीम्।
တစ်လထက်ပို၍ အဝေးတွင် မနေကြနှင့်; ထိုထက်ကျော်လွန်လျှင် ငါ၏အပြစ်ဒဏ်ကို ခံရမည်။ မိုင်သီလီ (စီတာ) ထံရောက်၍ ရည်မှန်းချက်ကို ပြည့်စုံစေပြီးနောက် အောင်မြင်မှုအပြည့်ဖြင့် ပြန်လာကြ။
Verse 70
महेन्द्रकान्तां वनषण्डमण्डितांदिशं चरित्वा निपुणेन वानराः।अवाप्य सीतां रघुवंशजप्रियांततो निवृत्तास्सुखिनो भविष्यथ।।4.40.70।।
အို ဝါနရတို့၊ မဟေန္ဒြကို ချစ်မြတ်နိုးရာ အရှေ့ဘက်ဒေသကို သေချာကျွမ်းကျင်စွာ လှည့်လည်ရှာဖွေကြလော့။ တောအုပ်တောတန်းများဖြင့် လှပစွာ တန်ဆာဆင်ထား၏။ ရဃုဝంశ၏ အမွေဆက် (ရာမ) အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော စီတာကို တွေ့ရလျှင် ပြန်လှည့်လာကြ—ထိုအခါ သင်တို့သည် လုံခြုံ၍ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ရမည်။
The pivotal action is Rama’s deliberate delegation of command: he refuses to ‘command’ the vanaras directly and assigns operational authority to Sugriva (4.40.13–14). This frames leadership as role-appropriate dharma—Rama as ally and objective-holder, Sugriva as sovereign commander responsible for discipline, deployment, and outcomes.
The chapter teaches that righteous action requires (i) clarity of aim (Sita’s status and Ravana’s locus), (ii) proper governance structure (authority aligned with office), and (iii) time-bound execution (one-month limit). ‘देश-काल-नय’ becomes a moralized strategy: prudence and timing are treated as ethical competencies, not merely tactical skills.
A dense itinerary of the eastern quarter is provided: major rivers (Bhagirathi, Sarayu, Kausiki, Kalindi/Yamuna, Saraswati, Sindhu, Sona), regions and janapadas (Videha, Magadha, Vanga, Anga, etc.), and mytho-geographic sites (Yavadvipa, Sisira mountain, Lohita sea, Kshiroda ocean with Rishabha mountain and Sudarsana lake, Jatarupasila, Ananta’s seat, Udaya mountain). These serve as a narrative ‘search-map’ for the reconnaissance mission.