Sarga 4
हनूमद्-दूत्यम् / Hanuman’s Mediation and Lakshmana’s Appeal to Sugriva
किष्किन्धाकाण्ड
ဤသရဂတွင် တရားဝင်ဆန်သော ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုဖြင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့စည်းမှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။ လက္ခမဏ၏ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သော မိန့်ခွန်းကို ကြားပြီး ဟနုမာန်သည် ဝမ်းမြောက်ကာ ရာမ၏ ရောက်ရှိလာခြင်းကြောင့် ဆုဂရీవ၏ ရာဇ္ယာဂမ (အာဏာပြန်လည်ရရှိခြင်း) သေချာမည်ဟု စိတ်တွင်းက မျှော်လင့်သည်။ ထို့နောက် အန္တရာယ်များသော ပမ္ပာတောအတွင်းသို့ ညီအစ်ကိုနှစ်ပါး ဝင်ရောက်လာသည့် ရည်ရွယ်ချက်ကို ဟနုမာန် မေးမြန်းသည်။ ရာမ၏ အမိန့်အရ လက္ခမဏက မျိုးရိုးနှင့် ဂုဏ်သတ္တိကို ချုပ်ချုပ်တင်ပြသည်—ဓမ္မတရားဖြင့် အုပ်ချုပ်သော ဒဿရထ၏ နိုင်ငံတော်၊ ရာမ၏ မင်းလက္ခဏာများနှင့် ကျော်ကြားမှု၊ မတရားသော တောထွက်ဒဏ်၊ နှင့် အဓိကအရေး—အမည်မသိ ရုပ်ပြောင်းနိုင်သော ရက္ခသက စီတာကို ခိုးယူသွားခြင်း။ လက္ခမဏသည် “ရှရဏာဂတိ” ကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြ၍ ရာမနှင့် မိမိတို့သည် ဆုဂရీవ၏ အကာအကွယ်ကို တောင်းခံကြောင်း၊ ဓမ္မ၏ အရေးတကြီးမှုကြောင့် လောကီအဆင့်အတန်းကို လျှော့ချကာ နိမ့်ချစွာ ရပ်တည်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ဒနု (ဒိတီ၏ သား) သည် ကျိန်စာကြောင့် ရက္ခသအခြေအနေသို့ ကျရောက်နေပြီး ဆုဂရీవက ခိုးယူသူကို ခွဲခြားသိနိုင်မည်ဟု ပရောဖက်ဆန်သော အာမခံချက်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။ ဟနုမာန်ကလည်း ဆုဂရీవသည် ဝါလိ၏ မတရားမှုကြောင့် ထုတ်ပယ်ခံရ၍ အာဏာဆုံးရှုံးထားသူဖြစ်သဖြင့် ကူညီမှုကို ပြန်လည်ကူညီမည်ဟု ယဉ်ကျေးသေသပ်စွာ အာမခံကာ စီတာရှာဖွေရေးတွင် ပူးပေါင်းမည်ဟု ကတိပြုသည်။ အဆုံးတွင် လက္ခမဏက ဟနုမာန်ကို ပူဇော်လေးစားကာ သူ၏ သစ္စာတရားကို ယုံကြည်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ဟနုမာန်သည် ဘိက္ခုဝတ်စုံအယောင်ကို စွန့်၍ ဝါနရရုပ်ကို ခံယူကာ ရာမနှင့် လက္ခမဏကို ထမ်းဆောင်ပြီး ဣရှျမူကတောင်ရှိ ဆုဂရీవထံသို့ ခေါ်ဆောင်သွားသည်—မဟာမိတ်ဖွဲ့စည်းမှု မကြာမီ တရားဝင်ဖြစ်လာမည်ကို ညွှန်ပြသည်။
Shlokas
Verse 1
ततः प्रहृष्टौ हनुमान्कृत्यवानिति तद्वचः।श्रुत्वा मधुरसम्भाषं सुग्रीवं मनसा गतः।।
ထို့နောက် ဟနုမာန်သည် မိမိတာဝန်အောင်မြင်ပြီးကြောင်းကြောင့် ဝမ်းမြောက်လှစွာ ဖြစ်၏။ ချိုမြိန်သောစကားကို ကြားပြီးနောက် စိတ်ကို စုဂရీవထံသို့ လှည့်ကာ (သတင်းတင်၍ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန်) သွားလိုက်၏။
Verse 2
भव्यो राज्यागमस्तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।यदयं कृत्यवान्प्राप्तः कृत्यं चैतदुपागतम्।।
မဟာတ္မာ စုဂရీవအတွက် နန်းတော်ပြန်လည်ရရှိခြင်းသည် မင်္ဂလာကောင်းသကဲ့သို့ ထင်ရှားသည်။ အကြောင်းမှာ တာဝန်ကိုပြည့်စုံစွာထမ်းဆောင်သူ ဤသူ ရောက်လာပြီး၊ လိုအပ်သောကိစ္စလည်း လက်လှမ်းမီလာပြီ။
Verse 3
ततः परमसंहृष्टो हनुमान् प्लवगर्षभः।प्रत्युवाच ततो वाक्यं रामं वाक्यविशारदः।।
ထို့နောက် ဟနုမာန်—မျောက်တို့အတွင်း အထက်မြတ်ဆုံး၊ စကားပြောရာ၌ ကျွမ်းကျင်သူ—အလွန်ပျော်ရွှင်၍ ရာမအား သင့်လျော်သောစကားဖြင့် ပြန်လည်ဖြေကြား၏။
Verse 4
किमिर्थं त्वं वनं घोरं पम्पाकाननमण्डितम्।आगतस्सानुजो दुर्गं नानाव्याळमृगायुतम्।।
သင်သည် ညီတော်နှင့်အတူ အဘယ်ရည်ရွယ်ချက်ကြောင့် ပမ္ပာတောအုပ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး မြွေမျိုးစုံနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ပြည့်နှက်နေသော ဤကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ ဝင်ရောက်ရန်ခက်ခဲသည့် တောကြီးသို့ ရောက်လာသနည်း။
Verse 5
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणो रामचोदितः।आचचक्षे महात्मानं रामं दशरथात्मजम्।।
ထိုစကားကို ကြားသိပြီးနောက် လက္ခမဏ—သီရိရာမ၏ညွှန်ကြားမှုဖြင့်—ဒသရထ၏သားတော် မဟာအတ္တမ သီရိရာမ၏ဂုဏ်သတ္တိကို ပြောကြားလေ၏။
Verse 6
राजा दशरथो नाम द्युतिमान्धर्मवत्सलः।चातुर्वर्ण्यं स्वधर्मेण नित्यमेवाभ्यपालयत्4.4.6।।
ဒသရထဟူသော မင်းတစ်ပါးရှိ၍ ထွန်းလင်းတောက်ပကာ ဓမ္မကိုချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်သည်။ မင်း၏ရာဇဓမ္မကို သစ္စာရှိစွာ ထိန်းသိမ်း၍ ဝဏ္ဏလေးပါးကို အမြဲကာကွယ်စောင့်ရှောက်လေ၏။
Verse 7
न द्वेष्टा विद्यते तस्य न च स द्वेष्टि कञ्चन।स च सर्वेषु भूतेषु पितामह इवापरः।।अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्टवानाप्तदक्षिणैः।
ထိုမင်း၌ ရန်သူမရှိသကဲ့သို့ မည်သူ့ကိုမျှ မုန်းတီးခြင်းလည်း မရှိ။ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ်၌ ပိတာမဟာတစ်ပါး—ဗြဟ္မာတော်ကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။ ထို့ပြင် အဂ္နိဋ္ဌောမ စသည့် ယဇ္ဉများကို ပြုလုပ်၍ သင့်တော်သော ဒက္ခိဏာကို ပေးအပ်လေ၏။
Verse 8
तस्यायं पूर्वजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः।।।।शरण्यस्सर्वभूतानां पितुर्निर्देशपारगः।
ဤသူသည် မင်း၏ အကြီးဆုံးသားတော် ရာမဟူသော နာမဖြင့် လူအများကြားတွင် ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ သတ္တဝါအားလုံးအတွက် အားကိုးရာဖြစ်ပြီး ဖခင်၏အမိန့်ကို ပြည့်စုံစွာ လိုက်နာနိုင်သူလည်း ဖြစ်သည်။
Verse 9
वीरो दशरथस्यायं पुत्राणां गुणवत्तमः।।4.4.9।।राजलक्षणसम्पन्नस्सम्युक्तो राजसम्पदा।राज्याद्भ्रष्टो वने वस्तुं मया सार्धमिहागतः4.4.10।।
ဤသူသည် ဒသရထ၏သားတော်ဖြစ်၍ သူရဲကောင်းတစ်ပါး၊ သားတော်တို့အနက် ဂုဏ်သတ္တိအမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ မင်းသဘောလက္ခဏာများနှင့် ရာဇသမ္ပတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော်လည်း နိုင်ငံမှ ထုတ်ပယ်ခံရသဖြင့် ငါနှင့်အတူ ဤနေရာသို့ လာကာ တောတွင် နေထိုင်ရန် ရောက်လာလေ၏။
Verse 10
वीरो दशरथस्यायं पुत्राणां गुणवत्तमः।।4.4.9।।राजलक्षणसम्पन्नस्सम्युक्तो राजसम्पदा।राज्याद्भ्रष्टो वने वस्तुं मया सार्धमिहागतः4.4.10।।
ဤသူသည် ဒသရထ၏ သားတော်ဗီရသူရဲကောင်းဖြစ်၍ သားတော်များအနက် ဂုဏ်သီလအထူးကောင်းမြတ်သူ ဖြစ်သည်။ မင်းသားလက္ခဏာများနှင့် မင်းတော်၏ ဂုဏ်သရေ၊ စည်းစိမ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော်လည်း နန်းတော်မှ ထုတ်ပယ်ခံရ၍ ငါနှင့်အတူ ဤတောတွင် နေထိုင်ရန် ရောက်လာ၏။
Verse 11
भार्यया च महातेजास्सीतयाऽनुगतो वशी।दिनक्षये महातेजाः प्रभयेव दिवाकरः।।
တေဇာတောက်ပ၍ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်သော မင်းသားကြီးသည် မိဖုရား စီတာနှင့်အတူ လိုက်ပါလာ၏။ နေ့ဆုံးချိန်၌ နေမင်းကို မိမိ၏ အလင်းရောင်က လိုက်ပါသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 12
अहमस्यावरो भ्राता गुणैर्दास्यमुपागतः।कृतज्ञस्य बहुज्ञस्य लक्ष्मणो नाम नामतः।।
ကျွန်ုပ်သည် သူ၏ ညီတော်ဖြစ်၏။ သူ၏ ဂုဏ်သီလကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားကာ သူ့အား အမှုထမ်းဝန်ဆောင်ခြင်းကို ခံယူလိုက်၏။ အမည်အားဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် လက္ခမဏ ဖြစ်ပြီး၊ သူသည် ကျေးဇူးသိတတ်သူ၊ ဗဟုသုတနှင့် ဉာဏ်ပညာကျယ်ဝန်းသူ ဖြစ်သည်။
Verse 13
सुखार्हस्य महार्हस्य सर्वभूतहितात्मनः।ऐश्वर्येण च हीनस्य वनवासाश्रितस्य च।।रक्षसाऽपहृता भार्या रहिते कामरूपिणा।तच्च न ज्ञायते रक्षः पत्नी येनास्य सा हृता।।
သူသည် သက်သာချမ်းသာနှင့် ဂုဏ်သရေကို ထိုက်တန်သူ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးကို စိတ်ထားသူ ဖြစ်သော်လည်း ယခုမူ အာဏာစည်းစိမ်မှ ခွာကျ၍ တောနေထိုင်ခြင်းကို အားကိုးနေရ၏။ ကျွန်ုပ်တို့ မရှိသည့်အခါ ရုပ်ပြောင်းနိုင်သော ရက္ခသက သူ၏ မိဖုရားကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီး၊ ထိုမိဖုရားကို ယူဆောင်သွားသော ရက္ခသသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို မသိရသေး။
Verse 14
सुखार्हस्य महार्हस्य सर्वभूतहितात्मनः।ऐश्वर्येण च हीनस्य वनवासाश्रितस्य च4.4.13।।रक्षसाऽपहृता भार्या रहिते कामरूपिणा।तच्च न ज्ञायते रक्षः पत्नी येनास्य सा हृता4.4.14।।
ဤအကြောင်းကို ထပ်မံဆိုသည်မှာ—သက်သာချမ်းသာခြင်းနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို ခံယူထိုက်သူ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးကို မေတ္တာဖြင့် ရည်ရွယ်သူ သီရိရာမသည် မင်းအာဏာမှ ခွာကျပြီး တောဝင်နေထိုင်ရသော်လည်း၊ မိမိမရှိချိန်တွင် ရုပ်ပြောင်းနိုင်သော ရက္ခသတစ်ကောင်က မဟေသီကို လုယူသွားခဲ့သည်။ ထိုမဟေသီကို ခိုးယူသွားသော ရက္ခသသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို မသိရသေး။
Verse 15
दनुर्नाम दितेः पुत्रश्शापाद्राक्षसतां गतः।आख्यातस्तेन सुग्रीवस्समर्थो वानरर्षभः।।
ဒိတိ၏သား ဒနုဟူသောသူသည် ကျိန်စာကြောင့် ရက္ခသအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီး၊ “ဝါနရတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ အထက်မြတ်သော စုဂရီးဝသည် ဤကိစ္စကို ဆောင်ရွက်နိုင်မည်” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
Verse 16
स ज्ञास्यति महावीर्यस्तव भार्यापहारिणम्।एवमुक्त्वा दनुस्स्वर्गं भ्राजमानो गतस्सुखम्।।
သူက “အင်အားမဟာရှိသော သူရဲကောင်းသည် သင်၏ မဟေသီကို လုယူသွားသူကို သိမြင်မည်” ဟု ဆို하였다။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် တောက်ပလင်းလက်သော ဒနုသည် ပျော်ရွှင်စွာ ကောင်းကင်ဘုံ (သွဂ္ဂ) သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 17
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा तथ्येन पृच्छतः।अहं चैव हि रामश्च सुग्रीवं शरणं गतौ।।
“သင်သည် အမှန်တရားကို စိတ်ရင်းဖြင့် မေးမြန်းသဖြင့်၊ အဖြစ်မှန်အတိုင်း အားလုံးကို ငါ ပြောပြပြီးပြီ။ ယခု ငါနှင့် သီရိရာမတို့သည် စုဂရီးဝကို အားကိုးရာ (ရှရဏ) အဖြစ် ခိုလှုံရန် ရောက်လာကြသည်” ဟု ဆိုသည်။
Verse 18
एष दत्त्वा च वित्तानि प्राप्य चानुत्तमं यशः।लोकनाथः पुरा भूत्वा सुग्रीवं नाथमिच्छति।।
“ဤသူသည် ယခင်က ငွေကြေးဥစ္စာကို ပေးကမ်းခဲ့ပြီး မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဂုဏ်သတင်းကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ တစ်ခါက လောကနာထ—လောက၏ အရှင်နှင့် ကာကွယ်သူ—ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုမူ စုဂရီးဝကို မိမိ၏ အားကိုးရာ နာထအဖြစ် လိုလားနေသည်” ဟု ဆိုသည်။
Verse 19
पिता यस्य पुरा ह्यासीच्छरण्यो धर्मवत्सलः।तस्य पुत्रश्शरण्यश्च सुग्रीवं शरणं गतः।।
သူ၏အဖသည် ယခင်က လူအပေါင်းတို့အတွက် ခိုလှုံရာဖြစ်၍ ဓမ္မကိုချစ်မြတ်နိုးသူ ဖြစ်하였다။ ထိုအဖ၏သားတော်လည်း ခိုလှုံပေးထိုက်သူဖြစ်ကာ ယခု စုဂရీవထံ ခိုလှုံရန် ရောက်လာသည်။
Verse 20
सर्वलोकस्य धर्मात्मा शरण्यश्शरणं पुरा।गुरुर्मे राघवस्सोऽयं सुग्रीवं शरणं गतः।।
ဤရాఃဂဝ (ရာမ) သည် ဓမ္မစိတ်ရှိသူ၊ ယခင်က လောကအပေါင်းတို့၏ ခိုလှုံရာဖြစ်ခဲ့သူ၊ ငါ့အတွက်လည်း ဂုရုကဲ့သို့ လေးစားထိုက်သူ ဖြစ်သည်။ ထိုသူသည် ယခု စုဂရీవထံ ခိုလှုံရန် ရောက်လာသည်။
Verse 21
यस्य प्रसादे सततं प्रसीदेयुरिमाः प्रजाः।स रामो वानरेन्द्रस्य प्रसादमभिकाङ्क्षते। ।।
သူ၏ကရုဏာအနုဂ्रहကြောင့် ဤပြည်သူတို့သည် အမြဲတမ်း စိတ်ချမ်းသာကြမည်။ ထိုရာမသည် ယခု မျောက်မင်း စုဂရీవ၏ အနုဂ्रहကို တောင်းခံလိုလားနေသည်။
Verse 22
येन सर्वगुणोपेताः पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः।मानितास्सततं राज्ञा सदा दशरथेन वैतस्यायं पूर्वजः पुत्रस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।सुग्रीवं वानरेन्द्रं तु रामश्शरणमागतः।।
ဘုရင် ဒశရထသည် မြေပြင်ပေါ်ရှိ ဘုရင်အပေါင်းတို့ကို—ဂုဏ်သတ္တိအလုံးစုံပြည့်စုံသူများကို—အမြဲတမ်း ဂုဏ်ပြုလေးစားခဲ့သည်။ ထိုဘုရင်၏ အကြီးဆုံးသားတော်၊ သုံးလောကလုံးတွင် ကျော်ကြားသော ရာမသည် ယခု မျောက်မင်း စုဂရీవထံ ခိုလှုံရန် ရောက်လာသည်။
Verse 23
येन सर्वगुणोपेताः पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः।मानितास्सततं राज्ञा सदा दशरथेन वै4.4.22तस्यायं पूर्वजः पुत्रस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।सुग्रीवं वानरेन्द्रं तु रामश्शरणमागतः4.4.23।।
ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသော မင်းများအားလုံးကို မင်းကြီး ဒဿရထသည် အမြဲတမ်း ဂုဏ်ပြုလေးစားခဲ့၏။ ထိုမင်းကြီး၏ အကြီးဆုံးသား၊ လောကသုံးပါးတွင် ကျော်ကြားသော သီရိရာမသည် ဝါနရမင်း စုဂရీవထံသို့ ခိုလှုံရန် ရောက်လာခဲ့၏။
Verse 24
शोकाभिभूते रामे तु शोकार्ते शरणं गते।कर्तुमर्हति सुग्रीवः प्रसादं हरियूधपः।।
သီရိရာမသည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် ဖိနှိပ်ခံရ၍ စိတ်နာကျင်သောအခါ ခိုလှုံရာကို ရှာကာ ရောက်လာသဖြင့် ဝါနရတပ်၏ စစ်ဦးစီး စုဂရీవသည် ကရုဏာတော်ဖြင့် အကူအညီနှင့် မေတ္တာကောင်းချီး (ပရာသာဒ) ကို ပေးအပ်သင့်၏။
Verse 25
एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं करुणं साश्रुलोचनम्।हनुमान्प्रत्युवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः।।
ထိုသို့ စောမိတ္ရီသည် ကရုဏာပြည့်ဝစွာ ပြောဆို၍ မျက်လုံးတွင် မျက်ရည်ဝဲနေစဉ်၊ စကားပြောရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဟနုမာန်သည် ဤစကားတို့ဖြင့် ပြန်လည်ဖြေကြား၏။
Verse 26
ईदृशा बुद्धिसम्पन्ना जितक्रोधा जितेन्द्रियाः।द्रष्टव्या वानरेन्द्रेण दिष्ट्या दर्शनमागताः।।
အလွန်မင်္ဂလာတော်မူ၏! ဉာဏ်ပညာပြည့်စုံ၍ ဒေါသကို အနိုင်ယူကာ အင်ဒြိယတို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော ဤသို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များသည် တွေ့မြင်ရန် ရောက်လာကြပြီ။ ထို့ကြောင့် ဝါနရမင်းသည် သင်တို့ထံသို့ ဝင်ရောက်တွေ့ဆုံသင့်၏။
Verse 27
स हि राज्यात्परिभ्रष्टः कृतवैरश्च वालिना।हृतदारो वने त्यक्तो भ्रात्रा विनिकृतो भृशम्।।
အကြောင်းမူကား သူသည် မိမိနိုင်ငံမှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီး ဝါလီသည် သူနှင့် ရန်ငြိုးဖွဲ့ခဲ့၏။ ဇနီးကို လုယူခံရ၍ တောတွင်း၌ စွန့်ပစ်ခံရကာ မိမိအစ်ကို၏ လက်ဖြင့် အလွန်ပြင်းထန်စွာ မတရားပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏။
Verse 28
करिष्यति स साहाय्यं युवयोर्भास्करात्मजः।सुग्रीवस्सह चास्माभि स्सीतायाः परिमार्गणे।।
နေမင်း၏သား စုဂရီးဝသည် သင်တို့နှစ်ပါးကို ကူညီမည်၊ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်တို့နှင့်အတူ သီတာဒေဝီကို ရှာဖွေရာတွင်လည်း အထောက်အကူပြုမည်။
Verse 29
इत्येवमुक्त्वा हनुमान् श्लक्ष्णं मधुरया गिरा।बभाषे सोऽभिगच्छेम सुग्रीवमिति राघवम्।।
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ဟနုမာန်သည် နူးညံ့ချိုမြိန်သောစကားဖြင့် ရာဃဝအား “လာပါ၊ စုဂရီးဝထံ သွား၍ ချဉ်းကပ်ကြစို့” ဟု ပြော၏။
Verse 30
एवं ब्रुवाणं धर्मात्मा हनुमन्तं स लक्ष्मणः।प्रतिपूज्य यथान्यायमिदं प्रोवाच राघवम्।।
ဟနုမာန်က ဤသို့ပြောနေစဉ် ဓမ္မစိတ်ရှိသော လက္ခမဏသည် ထုံးတမ်းအတိုင်း သူ့ကို ဂုဏ်ပြုကာ၊ ထို့နောက် ရာဃဝ (ရာမ) ထံ ဤသို့ဆို၏။
Verse 31
कपिः कथयते हृष्टो यथाऽयं मारुतात्मजः।कृत्यवांत्सोऽपि सम्प्राप्तः कृतकृत्योऽसि राघव।।
“အို ရာဃဝ၊ ဤမျောက်—လေမင်း၏သား—သည် ပီတိဖြာ၍ ပြောဆိုသကဲ့သို့ပင် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်နိုင်သောသူလည်း ရောက်လာပြီ။ ရာဃဝ၊ သင်၏ရည်မှန်းချက် ပြည့်စုံပြီဟု မှတ်ယူပါ။”
Verse 32
प्रसन्नमुखवर्णश्च व्यक्तं हृष्टश्च भाषते।नानृतं वक्ष्यते वीरो हनुमान्मारुतात्मजः।।
သူ၏မျက်နှာအရောင်အလင်းရောင်နှင့် ရွှင်လန်းသောအမူအရာက ပျော်ရွှင်စွာ ပြောဆိုနေသည်ကို ထင်ရှားစေသည်။ လေသခင်၏သား ဟနုမာန်ဗီရသူရဲက မုသားစကား မပြောမည်။
Verse 33
ततस्स तु महाप्राज्ञो हनुमान्मारुतात्मजः।जगामादाय तौ वीरौ हरिराजाय राघवौ।।
ထို့နောက် ဉာဏ်ကြီးမားသော လေသခင်၏သား ဟနုမာန်သည် ရာဃဝဗီရသူရဲနှစ်ပါးကို ခေါ်ဆောင်ကာ မျောက်တို့၏ဘုရင်ထံ သွားလေ၏။
Verse 34
भिक्षुरूपं परित्यज्य वानरं रूपमास्थितः।पृष्ठमारोप्य तौ वीरौ जगाम कपिकुञ्जरः।।
ဘိက္ခုရုပ်သွင်ကို စွန့်ပယ်၍ ဟနုမာန်သည် မျောက်ရုပ်သွင်အမှန်ကို ခံယူ하였다။ မျောက်တို့အတွင်း ဆင်ကဲ့သို့ အင်အားကြီးသူက ဗီရသူရဲနှစ်ပါးကို ကျောပေါ်တင်ကာ ထွက်ခွာလေ၏။
Verse 35
स तु विपुलयशाः कपिप्रवीरःपवनसुतः कृतकृत्यवत्प्रहृष्टः।गिरिवरमुरुविक्रमः प्रयातस्स शुभमतिस्सह रामलक्ष्मणाभ्याम्।।
ထို့နောက် ကေတ္တိယသတင်းကျော်ကြား၍ မျောက်တို့အနက် အထူးမြတ်သော ဗီရသူရဲ—လေသခင်၏သား ဟနုမာန်သည် တာဝန်ပြီးမြောက်သူကဲ့သို့ အလွန်ပျော်ရွှင်လေ၏။ အင်အားကြီးမား၍ စိတ်ရည်သန့်မြတ်ကာ ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့နှင့်အတူ တောင်ကြီးသို့ ထွက်ခွာလေ၏။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is formal śaraṇāgati: Rāma—formerly a protector of others—now seeks protection from Sugrīva, reframing power as responsibility and making alliance a dharmic obligation rather than a political convenience.
The chapter teaches that truthful, courteous speech and transparent motives create legitimate bonds; dharma is advanced through disciplined rhetoric, mutual aid, and compassion for the wronged (both Rāma and Sugrīva).
The Pampā forest region is foregrounded as a dangerous liminal zone, and Ṛśyamūka mountain is the strategic destination where Sugrīva resides—together forming the spatial corridor in which the alliance is initiated.