
वानरसेनामिलनम् / The Mustering of the Vanara Hosts
किष्किन्धाकाण्ड
ဤသရဂ၌ မိတ်သဟာယဖြစ်မှုကို တရားဝင်အတည်ပြုခြင်းနှင့် စစ်တပ်ကို လျင်မြန်စွာ စုစည်းထူထောင်ခြင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသူတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဟု ချီးမွမ်းခံရသော သီရိရာမသည် စုဂရీవကို ဖက်လှုပ်၍ မိတ်ဆွေ၏ကူညီမှုကို ပြန်လည်ကူညီခြင်းသည် ကမ္ဘာလောက၏ စည်းကမ်းတရားကဲ့သို့ သဘာဝကျကြောင်း—အင်ဒြာက မိုးရွာစေသကဲ့သို့၊ နေမင်းနှင့် လမင်းက အလင်းပေးသကဲ့သို့—အာမခံတော်မူသည်။ ရာဝဏက ဝိုင်ဒေဟီကို ဖမ်းဆီးသွားခြင်းသည် ကိုယ်တိုင်ပျက်စီးရာသို့ ဦးတည်ခြင်းဟု ဆိုကာ ထက်မြက်သော မြားများဖြင့် အလျင်အမြန် အပြစ်ဒဏ်ပေးမည်ဟု သစ္စာပြုတော်မူပြီး အင်ဒြာ–ပေါလောမီ ဥပမာဖြင့် လာမည့်ပဋိပက္ခကို ဓမ္မနှင့် မဟာကဗျာဆန်သော အကျင့်သဘောအတွင်း တင်ပြသည်။ ထို့နောက် ဇာတ်ကြောင်းသည် စစ်ရေးစီမံခန့်ခွဲမှု၏ အံ့ဩဖွယ်မြင်ကွင်းသို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဖုန်မိုးတိမ်များက နေရောင်ကို ဖုံးလွှမ်း၍ အရပ်မျက်နှာများ မရှင်းလင်းတော့ဘဲ၊ မရေတွက်နိုင်သော ဝါနရများနှင့် ဝက်ဝံများ ရောက်လာသဖြင့် မြေကြီးတုန်ခါသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ စတဝလီ၊ တာရာ၏ဖခင်၊ ရုမာ၏ဖခင်(စုဂရీవ၏ ယောက္ခမ), ကေသရီ(ဟနုမာန်၏ဖခင်), ဂဝက္ခ, ဓူမရ, ပနာသ, နီလ, ဂဝယ, ဒာရီမုခ, မိုင်န္ဒနှင့် ဒွိဝိဒ, ဂဇ, ဂျမ္ဗဝန်, ရုမန်ဝန်, ဂန္ဓမာဒန, အင်္ဂဒ, တာရာ, အင်ဒြဇာနု, ရမ္ဘ, ဒုရမုခ, ဟနုမာန်, နလ, ဒဓိမုခ နှင့် အခြားသူများ(သရဘ, ကုမုဒ, ဝဟ္နိ, ရမ္ဟ) တို့၏ တပ်ဖွဲ့များကို စာရင်းပြုဖော်ပြသည်။ သူတို့သည် ဟိန်းဟောက်ကာ ဦးညွှတ်၍ စုဂရీవထံ အစီရင်ခံကြသည်။ စုဂရీవသည် စုဝေးလာသော ခေါင်းဆောင်များကို သီရိရာမရှေ့တော်၌ မိတ်ဆက်တင်ပြပြီး တောင်စမ်းချောင်းများ၊ တောအုပ်များ၊ တောင်ကုန်းများအနီးတွင် သက်သာစွာ စခန်းချရန်နှင့် တပ်အင်အားအရေအတွက်ကို တိတိကျကျ စိစစ်သတ်မှတ်ရန် အမိန့်ပေးသည်။ ဤသည်မှာ မဟာကဗျာအတွင်း အုပ်ချုပ်ရေး၊ စူးစမ်းရေးနှင့် အမိန့်လိုက်နာမှု စည်းကမ်းကို ထင်ရှားစွာ ပြသသော အခိုက်အတန့်ဖြစ်သည်။
Verse 1
इति ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो धर्मभृतां वरः।बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य प्रत्युवाच कृताञ्जलिम्।।4.39.1।।
ထိုမိန့်တော်မူချက်ကို ကြားသိသော် လျင်မြန်သန်မာသော ဟရိတို့သည် မြင်ရသန့်ရှင်းလှပသော ရှိဗိကာ (ပလင်ကင်) ကို ချက်ချင်း ရှေ့သို့ တင်ဆက်လာကြ၏။
Verse 2
यदिन्द्रो वर्षते वर्षं न तच्चित्रं भवेत्क्वचित्।आदित्यो वा सहस्रांशुः कुर्याद्वितिमिरं नभः।।4.39.2।।चन्द्रमा रश्मिभिः कुर्यात्पृथिवीं सौम्य निर्मलाम्।त्वद्विधो वाऽपि मित्राणां प्रतिकुर्यात्परन्तप ।।4.39.3।।
အို ရန်သူကိုလောင်ကျွမ်းစေသော နူးညံ့သဘောရှိသည့် စုဂရီဝ! အိန္ဒြာမင်း မိုးရွာစေသည်မှာ အံ့ဩစရာမဟုတ်၊ အလင်းရောင်တစ်ထောင်ရှိသော အာဒိတျမင်း နဘ၌ အမှောင်ကိုဖယ်ရှားစေသည်မှာလည်း မထူးဆန်း၊ လမင်းသည် မိမိရောင်ခြည်ဖြင့် မြေပြင်ကို အေးမြ၍ သန့်ရှင်းတောက်ပစေသည်မှာလည်း သဘာဝတရားပင်။ ထိုနည်းတူ မိတ်ဆွေတို့၏ ကျေးဇူးကို သင်ကဲ့သို့သူက ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခြင်းသည် အလွန်သင့်တော်၏။
Verse 3
यदिन्द्रो वर्षते वर्षं न तच्चित्रं भवेत्क्वचित्।आदित्यो वा सहस्रांशुः कुर्याद्वितिमिरं नभः।।4.39.2।।चन्द्रमा रश्मिभिः कुर्यात्पृथिवीं सौम्य निर्मलाम्।त्वद्विधो वाऽपि मित्राणां प्रतिकुर्यात्परन्तप ।।4.39.3।।
အို ရန်သူကိုလောင်ကျွမ်းစေသော နူးညံ့သဘောရှိသည့် စုဂရီဝ! အိန္ဒြာမင်း မိုးရွာစေသည်မှာ အံ့ဩစရာမဟုတ်၊ အလင်းရောင်တစ်ထောင်ရှိသော အာဒိတျမင်း နဘ၌ အမှောင်ကိုဖယ်ရှားစေသည်မှာလည်း မထူးဆန်း၊ လမင်းသည် မိမိရောင်ခြည်ဖြင့် မြေပြင်ကို အေးမြ၍ သန့်ရှင်းတောက်ပစေသည်မှာလည်း သဘာဝတရားပင်။ ထိုနည်းတူ မိတ်ဆွေတို့၏ ကျေးဇူးကို သင်ကဲ့သို့သူက ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခြင်းသည် အလွန်သင့်တော်၏။
Verse 4
एवं त्वयि न तच्चित्रं भवेद्यत्सौम्य शोभनम्।जानाम्यहं त्वां सुग्रीव सततं प्रियवादिनम्।।4.39.4।।
အို သဘောနူးညံ့သော စုဂရీవရေ၊ သင်သည် အလှပသင့်တော်စွာ ပြုမူခြင်းသည် အံ့ဩစရာမဟုတ်။ ငါသည် သင်ကို အမြဲတမ်း ချိုမြိန်သဘောကောင်းသော စကားပြောသူဟု သိထား၏။
Verse 5
त्वत्सनाथ: सखे सङ्ख्ये जेताऽस्मि सकलानरीन्।त्वमेव मे सुहृतन्मित्रं साहाय्यं कर्तुमर्हसि।।4.39.5।।
အို မိတ်ဆွေ၊ စစ်မြေပြင်၌ သင်သည် ငါ့အထောက်အကူဖြစ်လျှင် ငါသည် ရန်သူအားလုံးကို အနိုင်ယူမည်။ သင်တစ်ယောက်တည်းသာ ငါ့အတွက် အမှန်တကယ်သော မိတ်ဆွေကောင်းနှင့် မေတ္တာရှင်ဖြစ်သဖြင့် ငါ့ကို ကူညီပေးသင့်၏။
Verse 6
जहारात्मविनाशाय वैदेहीं राक्षसाधमः।वञ्चयित्वा तु पौलोमीमनुह्लादो यथा शचीम्।।4.39.6।।
အောက်တန်းကျသော ရာක්ෂသသည် မိမိ၏ပျက်စီးခြင်းအတွက်ပင် ဝိုင်ဒေဟီကို ခိုးယူသွားခဲ့၏။ အနုဟ္လာဒက လှည့်ဖြား၍ ပေါုလိုမီ (သချီ) ကို ဖမ်းဆီးခေါ်သွားသကဲ့သို့ပင်။
Verse 7
न चिरात्तं हनिष्यामि रावणं निशितैश्शरैः।पौलोम्याः पितरं दृप्तं शतक्रतुरिवाऽहवे।।4.39.7।।
မကြာမီပင် ငါသည် ရာဝဏကို ထက်မြက်သော မြားတို့ဖြင့် သတ်မည်—စတကရတု (အိန္ဒြာ) သည် စစ်မြေပြင်၌ ပေါလိုမီ၏ မာနကြီးသော အဖကို ချေမှုန်းသကဲ့သို့ပင်။
Verse 8
एतस्मिन्नन्तरे चैव रजस्समभिवर्तत।उष्णां तीव्रां सहस्रांशोश्छादयद्गगने प्रभाम्।।4.39.8।।
ထိုအခိုက်အတန့်တွင်ပင် ဖုန်မှုန့်များ ထူထပ်စွာ လှုပ်ရှားပျံ့နှံ့လာ၍ ကောင်းကင်၌ အပူပြင်းနှင့် အလင်းရောင်တောက်ပသော ထောင်ရောင်ခြည်ရှိ နေမင်း၏ ရောင်ခြည်ကို ဖုံးကွယ်သွား하였다။
Verse 9
दिशः पर्याकुलाश्चासन्रजसा तेन मूर्छता।चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना।।4.39.9।।
ထိုဖုန်မှုန့်သည် ထူထပ်၍ ပျံ့နှံ့လာသဖြင့် အရပ်မျက်နှာတို့ မရှင်းမလင်း ရောထွေးသွားကာ၊ တောင်တန်း သစ်တော တောအုပ်တို့နှင့်တကွ မြေကြီးတစ်ပြင်လုံးလည်း တုန်ခါလှုပ်ရှား하였다။
Verse 10
ततो नगेन्द्रसङ्काशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः।कृत्स्ना सञ्छादिता भूमिरसङ्ख्येयैः प्लवङ्गमैः।।4.39.10।।निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः।कोटीशतपरीवारैः कामरूपिभिरावृता।।4.39.11।।नादेयैः पार्वतीयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः।हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनचारिभिः।।4.39.12।।तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः।पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्मेरुकृतालयैः।।4.39.13।।
ထို့နောက် တောင်မင်းကဲ့သို့ ကြီးမား၍ အစွမ်းထက်ကာ သွားစွယ်ထက်မြက်သော ပလဝင်္ဂမတို့ အရေအတွက်မရေတွက်နိုင်အောင် စုဝေးလာသဖြင့် မြေပြင်တစ်လျှောက်လုံး ပြည့်နှက်ဖုံးလွှမ်းသွား၏။
Verse 11
ततो नगेन्द्रसङ्काशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः।कृत्स्ना सञ्छादिता भूमिरसङ्ख्येयैः प्लवङ्गमैः।।4.39.10।।निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः।कोटीशतपरीवारैः कामरूपिभिरावृता।।4.39.11।।नादेयैः पार्वतीयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः।हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनचारिभिः।।4.39.12।।तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः।पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्मेरुकृतालयैः।।4.39.13।।
မျက်တောင်ခတ်နှစ်ခါကြား အချိန်မျှသာအတွင်း၌ပင်၊ ဟရိယုထပတို့သည် ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒအတိုင်း ရုပ်သဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲနိုင်သူများဖြစ်၍၊ ကိုဋီရာချီသော အဖော်အပါများနှင့်အတူ အနှံ့အပြား ဝိုင်းရံကာ ပြည့်နှက်သွား၏။
Verse 12
ततो नगेन्द्रसङ्काशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः।कृत्स्ना सञ्छादिता भूमिरसङ्ख्येयैः प्लवङ्गमैः।।4.39.10।।निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः।कोटीशतपरीवारैः कामरूपिभिरावृता।।4.39.11।।नादेयैः पार्वतीयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः।हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनचारिभिः।।4.39.12।।तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः।पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्मेरुकृतालयैः।।4.39.13।।
ထိုနေရာ၌ မြစ်ဒေသမှ၊ တောင်တန်းမှ၊ ပင်လယ်ဒေသမှ လာသော အစွမ်းထက် ဟရိတို့လည်း ရှိကြ၏။ ထို့ပြင် တောတွင်းလှည့်လည်နေထိုင်သော ဝါနရအခြားတို့လည်း ရှိ၍၊ သူတို့၏ ဟိန်းသံသည် မိုးတိမ်ကြဲသံကဲ့သို့ ဂုဏ်ဂုဏ်မြည်ဟုန်လှုပ်၏။
Verse 13
ततो नगेन्द्रसङ्काशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः।कृत्स्ना सञ्छादिता भूमिरसङ्ख्येयैः प्लवङ्गमैः।।4.39.10।।निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः।कोटीशतपरीवारैः कामरूपिभिरावृता।।4.39.11।।नादेयैः पार्वतीयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः।हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनचारिभिः।।4.39.12।।तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः।पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्मेरुकृतालयैः।।4.39.13।।
ဝါနရတို့သည် အရောင်အသွေး မျိုးစုံဖြင့် ရောက်လာကြ၏—အချို့သည် နုနယ်သော နေမင်းကဲ့သို့၊ အချို့သည် လမင်းကဲ့သို့ ဖြူဖျော့၍၊ အချို့သည် ကြာပန်း၏ အမွှေးတိုင်အရောင်ကဲ့သို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ပြင် အချို့သည် ဖြူစင်လှ၍ မေရုတောင်၌ နေထိုင်ကြသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 14
कोटीसहस्रैर्दशभिः श्रीमान्परिवृतस्तदा।वीरश्शतवलिर्नाम वानरः प्रत्यदृश्यत।।4.39.14।।
ထိုအခါ သီရိမန်ဖြစ်သော စစ်သူရဲဝါနရ “သတဝလီ” ဟူသော အမည်ရှိသူသည် ဝါနရ တစ်သောင်းကုဋိတို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက် ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 15
ततः काञ्चनशैलाभस्ताराया वीर्यवान्पिता।अनेकैर्दशसाहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत।।4.39.15।।
ထို့နောက် တာရာ၏ သတ္တိပြည့်ဝသော အဖေသည် ရွှေတောင်တန်းကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၍ ဝါနရ ကုဋိများစွာ၊ သောင်းသောင်းတင်တင်တို့နှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 16
तथाऽपरेण कोटीनां सहस्रेण समन्वितः।पिता रुमाया सम्प्राप्तस्सुग्रीवश्वशुरो विभुः।।4.39.16।।
ထိုနည်းတူပင် ဝါနရ ကုဋိတစ်ထောင်နှင့်အတူ ရုမာ၏ အဖေ—အာဏာကြီးသူ၊ စုဂရీవ၏ ယောက္ခမ—လည်း ရောက်လာ၏။
Verse 17
पद्मकेसरसङ्काशस्तरुणार्कनिभाननः।बुद्धिमान्वानरश्रेष्ठस्सर्ववानरसत्तमः।।4.39.17।।अनेकैर्बहुसाहस्रैर्वानराणां समन्वितः।पिता हनुमतश्रशीमान्केसरी प्रत्यदृश्यत।।4.39.18।।
သူ၏အရောင်သည် ကြာပန်းအမွှေးတိုင်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ မျက်နှာသည် နုနယ်သော နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၏။ သူသည် ဉာဏ်ပညာရှိ၍ ဝါနရတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ဝါနရအပေါင်းတို့တွင် အကောင်းဆုံး ဖြစ်၏။
Verse 18
पद्मकेसरसङ्काशस्तरुणार्कनिभाननः।बुद्धिमान्वानरश्रेष्ठस्सर्ववानरसत्तमः।।4.39.17।।अनेकैर्बहुसाहस्रैर्वानराणां समन्वितः।पिता हनुमतश्रशीमान्केसरी प्रत्यदृश्यत।।4.39.18।।
ထို့နောက် ဟနုမာန်၏ဖခင် အလင်းရောင်တောက်ပသော ကေသရီမဟာသည် မျောက်တပ်အထောင်ပေါင်းများစွာနှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 19
गोलाङ्गूलमहाराजो गवाक्षो भीमविक्रमः।वृतः कोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यत।।4.39.19।।
ဂိုလာင်ဂူလာတို့၏ မဟာရာဇာ ဂဝာက္ခ မဟာဗီရသည် ကြောက်မက်ဖွယ် သတ္တိဗလဖြင့် မျောက်တပ် ကောဋိပေါင်းများစွာ ဝိုင်းရံလျက် မြင်တွေ့ရ၏။
Verse 20
ऋक्षाणां भीमवेगानां धूम्रश्शत्रुनिबर्हणः।वृतः कोटिसहस्राभ्यां द्वाभ्यां समभिवर्तत।।4.39.20।।
ထို့နောက် ရန်သူဖျက်ဆီးသူ ဓူမ္ရသည် ကြောက်မက်ဖွယ် အမြန်နှုန်းရှိသော ဝက်ဝံတပ် နှစ်ကောဋိ-သဟသ္ရ ဝိုင်းရံလျက် ချဉ်းကပ်လာ၏။
Verse 21
महाचलनिभैर्घोरै: पनसो नाम यूथपः।आजगाम महावीर्यस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः।।4.39.21।।
ထို့နောက် ပနသ အမည်ရှိ ယူထပ (တပ်ခေါင်းဆောင်) မဟာဗီရသည် တောင်တန်းကြီးများကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်သည်တော် သုံးကောဋိ ဝိုင်းရံလျက် ရောက်လာ၏။
Verse 22
नीलाञ्जनचयाकारो नीलो नामाऽथ यूथपः।अदृश्यत महाकायः कोटिभिर्दशभिर्वृतः।।4.39.22।।
ထို့နောက် ယုထပ နာမည် «နီလာ» ပေါ်ထွက်လာ၏။ ကိုယ်ခန္ဓာမဟာကြီး၍ အည္ဇန (ကော်လ်လီရမ်) အစုကြီးကဲ့သို့ မည်းနက်ကာ၊ ဝါနရ တစ်ဆယ်ကုဋိဖြင့် ဝန်းရံလျက် မြင်ရသည်။
Verse 23
ततः काञ्चनशैलाभो गवयो नाम यूथपः।आजगाम महावीर्यः पञ्चभि: कोटिभिर्वृतः।।4.39.23।।
ထို့နောက် ယုထပ «ဂဝယ» သည် မဟာဗီရိယရှိသော သူရဲကောင်းအဖြစ် ရွှေတောင်တန်းကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၍ ဝါနရ ငါးကုဋိဖြင့် ဝန်းရံလျက် ရောက်လာသည်။
Verse 24
दरीमुखश्च बलवान्यूथपोऽभ्याययौ तदा।वृतः कोटिसहस्रेण सुग्रीवं समुपस्थितः।।4.39.24।।
ထို့နောက် အင်အားကြီးသော ယုထပ «ဒါရီမုခ» သည် ရှေ့သို့ ချီတက်လာ၍၊ ကုဋိ-သဟဿရ အင်အားကြီးသော ဝါနရတပ်ဖြင့် လိုက်ပါကာ၊ စုဂရီဝ၏ ရှေ့တော်သို့ ဝင်ရောက်ကန်တော့တင်ပြ하였다။
Verse 25
मैन्दश्च द्विविदश्चोभावश्विपुत्रौ महाबलौ।कोटिकोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यताम्।।4.39.25।।
ထို့နောက် မိုင်န္ဒ နှင့် ဒွိဝိဒ တို့နှစ်ဦး—အရှွင်နီဒေဝတို့၏ သားတော်များဖြစ်၍ မဟာဗလရှိသူများ—ဝါနရအစုအဝေး အလွန်မဟာကြီး (ကုဋိ-ကုဋိ-သဟဿရ) ဖြင့် အတူတကွ မြင်ရသည်။
Verse 26
गजश्च बलवान् वीर: कोटिभिस्तिसृभिर्वृतः।आजगाम महातेजा सुग्रीवस्य समीपतः।।4.39.26।।
ထို့အပြင် «ဂဇ» သည်လည်း အင်အားကြီး၍ သူရဲကောင်း၊ တေဇောဓာတ်ထွန်းလင်းသူဖြစ်ကာ ဝါနရ သုံးကုဋိဖြင့် ဝန်းရံလျက် စုဂရီဝ၏ အနီးသို့ ရောက်လာသည်။
Verse 27
ऋक्षराजो महातेजा जाम्बवान्नाम नामतः।कोटिभिर्दशभिः प्राप्तः सुग्रीवस्य वशे स्थितः।।4.39.27।।
နာမအားဖြင့် ဇမ္ဗဝန်ဟူသော တေဇောတောက်ပသည့် ဝက်ဝံဘုရင်သည် တစ်ဆယ်ကုဋိနှင့်အတူ ရောက်လာ၍ သုဂရီဝ၏ အမိန့်အောက်၌ တည်နေ하였다။
Verse 28
रुमण्वान्नाम विक्रान्तो वानरो वानरेश्वरम्।आययौ बलवांस्तूर्णं कोटीशतसमावृतः।।4.39.28।।
ထို့နောက် ရုမဏ္ဝန်ဟူသော အင်အားကြီး၍ သတ္တိပြင်းသည့် ဝါနရသည် ဝါနရတို့၏ အရှင် (သုဂရီဝ) ထံသို့ အလျင်အမြန် ရောက်လာပြီး ကုဋိတစ်ရာဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိ하였다။
Verse 29
ततः कोटिसहस्राणां सहस्रेण शतेन च।पृष्ठतोऽनुगतः प्राप्तो हरिभिर्गन्धमादनः।।4.39.29।।
ထို့နောက် ဂန္ဓမာဒန ရောက်လာပြီး နောက်မှ ဟရီ (ဝါနရ) စစ်သည်များ၏ အလွန်ကြီးမားသောတပ်ဖွဲ့က လိုက်ပါလာသည်—ကုဋိထောင်ပေါင်းများစွာ၊ ထို့ပြင် ထောင်နှင့် ရာတို့ဖြင့်လည်း ရေတွက်မကုန်။
Verse 30
ततः पद्मसहस्रेण वृतश्शङ्कुशतेन च।युवराजोऽङ्गदः प्राप्तः पितृतुल्यपराक्रमः।।4.39.30।।
ထို့နောက် ယုဝရာဇ အင်္ဂဒ ရောက်လာသည်—ဖခင်နှင့်တူသော သတ္တိပါရမီရှိ၍—ပဒ္မထောင်ပေါင်းများစွာနှင့် သင်္ကူရာပေါင်းများစွာဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိ하였다။
Verse 31
ततस्ताराद्युतिस्तारो हरिर्भीमपराक्रमः।पञ्चभिर्हरिकोटीभिर्दूरतः प्रत्यदृश्यत।।4.39.31।।
ထို့နောက် ကြယ်ကဲ့သို့ တောက်ပ၍ သတ္တိအင်အား ကြောက်မက်ဖွယ်ရှိသော တာရာသည် ဝါနရစစ်သည် ငါးကုရိုးနှင့်အတူ အဝေးမှ ပေါ်ထွက်လာ၏။
Verse 32
इन्द्रजानुः कपिर्वीरो यूथपः प्रत्यदृश्यत।एकादशानां कोटीनामीश्वरस्तैस्समावृतः।।4.39.32।।
ထို့နောက် အင်ဒြဇာနု ဟူသော သူရဲကောင်း ဝါနရ ယုဓပ (တပ်ခေါင်းဆောင်) သည် ကုရိုး ၁၁ ကို အုပ်စိုးသူအဖြစ် ထိုတပ်ဖွဲ့များဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ပေါ်ထွက်လာ၏။
Verse 33
ततो रम्भस्त्वनुप्राप्तस्तरुणादित्यसन्निभः।अयुतेनावृतश्चैव सहस्रेण शतेन च।।4.39.33।।
ထို့နောက် ရမ္ဘ သည် နေထွက်စဉ် နုနယ်သော နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပလျက် ရောက်လာပြီး အယုတတစ်စုနှင့် ထို့ပြင် ထောင်များ ရာများသော ဝါနရတပ်များဖြင့် ဝိုင်းရံထား၏။
Verse 34
ततो यूथपतिर्वीरो दुर्मुखो नाम वानरः।प्रत्यदृश्यत कोटीभ्यां द्वाभ्यां परिवृतो बली।।4.39.34।।
ထို့နောက် ဒုရ္မုခ ဟူသော အင်အားကြီး၍ သူရဲကောင်း ဝါနရတပ်ခေါင်းဆောင်သည် ကုရိုး ၂ ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ပေါ်ထွက်လာ၏။
Verse 35
कैलासशिखराकारैर्वानरैर्भीमविक्रमैः।वृतः कोटिसहस्रेण हनुमान्प्रत्यदृश्यत।।4.39.35।।
ထို့နောက် ဟနုမာန် သည် ကုရိုး ၁,၀၀၀ သော ဝါနရစစ်သည်များဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ပေါ်ထွက်လာ၏။ ထိုဝါနရတို့သည် ကိုင်လာသ တောင်ထိပ်များကဲ့သို့ မြင့်မား၍ သတ္တိအင်အား ကြောက်မက်ဖွယ်ရှိကြ၏။
Verse 36
नलश्चापि महावीर्यस्संवृतो द्रुमवासिभिः।कोटीशतेन सम्प्राप्तस्सहस्रेण शतेन च।।4.39.36।।
ထို့နောက် မဟာဗလရှိသော နလလည်း သစ်တော၌နေထိုင်သော ဝါနရတပ်များက ဝိုင်းရံလျက် ရောက်လာ၏။ သူသည် ကောဋိတစ်ရာနှင့်တကွ ထောင်နှင့်ရာတို့ပါ ထပ်မံယူဆောင်လာ하였다။
Verse 37
ततो दधिमुखश्रीमान्कोटिभिर्दशभिर्वृतः।सम्प्राप्तोऽभिमतस्तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।।4.39.37।।
ထို့နောက် ဂုဏ်သရေရှိသော ဒဓိမုခလည်း ကောဋိဆယ်ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရောက်လာ၏။ သူသည် မဟာသတ္တဝါ စုဂရీవ၏ အလိုတူအကြိုက်နှင့် ယုံကြည်ရသော ချစ်ခင်သူဖြစ်၏။
Verse 38
शरभः कुमुदो वह्निर्वानरो रंह एव च।एते चान्ये च बहवो वानराः कामरूपिणः।।4.39.38।।आवृत्य पृथिवीं सर्वां पर्वतांश्च वनानि च।यूथपा स्समनुप्राप्ता स्तेषां संख्या न विद्यते।।4.39.39।।आगताश्च विशिष्टाश्च पृथिव्यां सर्ववानराः।
ရှရဘ၊ ကုမုဒ၊ ဝဟ္နိ နှင့် ရံဟ တို့အပြင်၊ စိတ်တော်မူသလို ရုပ်သဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲနိုင်သော ဝါနရ များစွာတို့လည်း မိမိတို့၏ စစ်အင်အားနှင့်အတူ ရောက်လာကြ၏။
Verse 39
शरभः कुमुदो वह्निर्वानरो रंह एव च।एते चान्ये च बहवो वानराः कामरूपिणः।।4.39.38।।आवृत्य पृथिवीं सर्वां पर्वतांश्च वनानि च।यूथपा स्समनुप्राप्ता स्तेषां संख्या न विद्यते।।4.39.39।।आगताश्च विशिष्टाश्च पृथिव्यां सर्ववानराः।
မြေပြင်တစ်လျှောက်လုံးကို—တောင်တန်းများနှင့် တောအုပ်များအပါအဝင်—ဖုံးလွှမ်းလျက် တပ်ခေါင်းဆောင်များ ချီတက်ဝင်ရောက်လာကြ၏။ သူတို့၏ အရေအတွက်ကို မတွက်နိုင်လောက်အောင် ဖြစ်၏။
Verse 40
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः।अभ्यवर्तन्त सुग्रीवं सूर्यमभ्रगणा इव।।4.39.40।।
ခုန်ပျံလှုပ်ရှားကာ ဟိန်းဟောက်ကြသည့် ဝါနရတို့သည် စုဂရీవကို ဝိုင်းရံလာကြ၏—နေမင်းကို မိုးတိမ်အစုအဝေးများ ဝိုင်းပတ်သကဲ့သို့။
Verse 41
कुर्वाणा बहुशब्दांश्च प्रहृष्टा बाहुशालिनः।शिरोभिर्वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयन्।।4.39.41।।
ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်း၍ လက်မောင်းခိုင်မာကြသော သူတို့သည် အသံအမျိုးမျိုးဖြင့် ဟိန်းဟောက်ကြပြီး၊ ခေါင်းငုံ့ကာ ဝါနရတို့၏ အရှင် စုဂရీవထံ မိမိတို့ကို တင်ပြကြ၏။
Verse 42
अपरे वानरश्रेष्ठास्सङ्गम्य च यथोचितम्।सुग्रीवेण समागम्य स्थिताः प्राञ्जलय स्तदा।।4.39.42।।
အခြားသော ဝါနရအထူးမြတ်တို့သည် သင့်လျော်သကဲ့သို့ စုဝေးကာ နီးကပ်လာကြပြီး၊ စုဂရీవနှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက် လက်အုပ်ချီ၍ ထိုနေရာ၌ ရပ်နေကြ၏။
Verse 43
सुग्रीवस्त्वरितो रामे सर्वांस्तां वानररर्षभान्।निवेदयित्वा धर्मज्ञः स्थितः प्राञ्जलिरब्रवीत्।।4.39.43।।
ဓမ္မကိုသိမြင်၍ လျင်မြန်သည့် စုဂရီးဝသည် ထိုဝါနရအထူးမြတ်တို့အားလုံးကို သီရိရာမရှေ့သို့ တင်ပြလျက်၊ လက်အုပ်ချီ၍ ရပ်နေကာ ပြောကြား하였다။
Verse 44
यथासुखं पर्वतनिझरेषुवनेषु सर्वेषु च वानरेन्द्राः।निवेशयित्वा विधिवद्बलानिबलं बलज्ञः प्रतिपत्तुमीष्टे।।4.39.44।।
တောင်ရေစီးများအနီးနှင့် သစ်တောအနှံ့တွင် စည်းကမ်းတကျ သက်သာစွာ တပ်ဖွဲ့များကို နေရာချထားပြီးနောက်၊ အင်အားကိုသိမြင်သူ ဝါနရမင်းသည် စစ်တပ်၏ အင်အားအပြည့်အစုံကို စိစစ်သိရှိရန် ဆုံးဖြတ်하였다။
The pivotal action is the public ratification of sakhya (allied friendship): Rama embraces Sugriva and frames reciprocal assistance as dharmically natural, converting personal obligation into legitimate collective mobilization against Ravana’s wrongdoing.
Dharma is shown as both moral and administrative: virtue includes gratitude and truthful alliance, but also disciplined organization—leaders must report, armies must be housed properly, and strength must be assessed before action.
The sarga uses epic geography and landscape logistics: Mount Meru (as an origin/residence motif), Kailasa (as an imagery benchmark), and practical encampment sites—mountain streams, forests, and hills—marking a cultural ideal of orderly mustering in wilderness terrain.