Sarga 30

Verse 1

गुहं प्रविष्टे सुग्रीवे विमुक्ते गगने घनैः।वर्षरात्रोषितो रामः कामशोकाभिपीडितः।।पाण्डुरं गगनं दृष्ट्वा विमलं चन्द्रमण्डलम्।शारदीं रजनीं चैव दृष्ट्वा ज्योत्स्नानुलेपनाम्।।कामवृत्तं च सुग्रीवं नष्टां च जनकात्मजाम्।बुद्ध्वा कालमतीतं च मुमोह परमातुरः।।

သုဂရీవသည် မိမိ၏ ဂူအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး မိုးကောင်းကင်သည် ထူထပ်သော မိုးတိမ်များမှ လွတ်ကင်းလာသောအခါ၊ မိုးရာသီ၏ ညများကို ခံတော်မူပြီးသား ရာမသည် ချစ်လိုလားမှုနှင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုတို့ကြောင့် ဆက်လက်ဖိစီးခံနေရ၏။

Verse 2

गुहं प्रविष्टे सुग्रीवे विमुक्ते गगने घनैः।वर्षरात्रोषितो रामः कामशोकाभिपीडितः4.30.1।।पाण्डुरं गगनं दृष्ट्वा विमलं चन्द्रमण्डलम्।शारदीं रजनीं चैव दृष्ट्वा ज्योत्स्नानुलेपनाम्4.30.2।।कामवृत्तं च सुग्रीवं नष्टां च जनकात्मजाम्।बुद्ध्वा कालमतीतं च मुमोह परमातुरः4.30.3।।

ရာမသည် မိုးကောင်းကင်ကို ဖြူဖျော့သော်လည်း ကြည်လင်သန့်ရှင်းနေသည်ကို မြင်၍၊ အပြစ်ကင်းစင်သော လမဏ္ဍလကိုလည်း ကြည့်ရှုကာ၊ ထို့ပြင် ဆာရဒ်ရာသီ၏ ညကို လရောင်ဖြင့် လိမ်းပတ်ထားသကဲ့သို့ တောက်ပနေသည်ကို မြင်သော်—ရာသီပြောင်းလဲ၍ ကတိထားသော အချိန်ကာလ လွန်သွားသဖြင့် သူ၏ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုသည် ပိုမိုထက်မြက်လာ하였다။

Verse 3

गुहं प्रविष्टे सुग्रीवे विमुक्ते गगने घनैः।वर्षरात्रोषितो रामः कामशोकाभिपीडितः4.30.1।।पाण्डुरं गगनं दृष्ट्वा विमलं चन्द्रमण्डलम्।शारदीं रजनीं चैव दृष्ट्वा ज्योत्स्नानुलेपनाम्4.30.2।।कामवृत्तं च सुग्रीवं नष्टां च जनकात्मजाम्।बुद्ध्वा कालमतीतं च मुमोह परमातुरः4.30.3।।

သုဂရీవသည် မိမိနေရပ်သို့ ဝင်သွားပြီး မိုးတိမ်များကင်းစင်သည့်အခါ၊ မိုးရာသီညများကို ချစ်လိုလားမှုနှင့် ဝမ်းနည်းမှုတို့ကြောင့် နှိပ်စက်ခံကာ ဖြတ်သန်းခဲ့သော ရာမသည် ဖျော့ဖျော့လင်းသော မိုးကောင်းကင်နှင့် ဆာရဒ်ရာသီ၏ အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော လမဏ္ဍလကို မြင်တော်မူ၏။ ထို့ပြင် လရောင်ဖြင့် လိမ်းအပ်ထားသကဲ့သို့ တောက်ပသော ညကိုလည်း မြင်တော်မူ၏။ သုဂရీవသည် ပျော်ပွဲအာရုံ၌ မူးယစ်နေပြီး၊ ဇနက၏ သမီး (စီတာ) သည် မပျောက်မရှာ မတွေ့သေးကာ၊ သတ်မှတ်ကာလလည်း ကျော်လွန်သွားပြီဟု သိမြင်သဖြင့် အလွန်အမင်း စိတ်ပူပန်သော ရာမသည် မူးမေ့လဲကျသွား၏။

Verse 4

स तु संज्ञामुपागम्य मुहूर्तान्मतिमान्पुनः।मनस्स्थामपि वैदेहीं चिन्तयामास राघवः।।

သို့ရာတွင် ခဏအကြာ၌ ဉာဏ်ပညာရှိသော ရာဃဝသည် သတိပြန်လည်ရလာပြီး၊ မိမိစိတ်အတွင်း အမြဲတည်ရှိနေသော ဝိုင်ဒေဟီကို ထပ်မံစဉ်းစားလျက်နေ하였다။

Verse 5

आसीनः पर्वतस्याग्रे हेमधातुविभूषिते।शारदं गगनं दृष्ट्वा जगाम मनसा प्रियाम्।।

ရွှေနှင့် သတ္တုဓာတ်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော တောင်ထိပ်ပေါ်၌ ထိုင်နေစဉ်၊ ရာမသည် ဆာရဒ (ဆောင်းဦး) ရာသီ၏ ကြည်လင်သော မိုးကောင်းကင်ကို မြင်၍ စိတ်အတွင်း၌ မိမိချစ်သူထံသို့ သွားရောက်လေ၏။

Verse 6

दृष्ट्वा च विमलं व्योम गतविद्युद्वलाहकम्।सारसारावसङ्घुष्ठं विललापार्तया गिरा।।

ရာမသည် မိုးတိမ်နှင့် လျှပ်စီးကင်းစင်သော ကောင်းကင်ကြည်လင်သန့်ရှင်းမှုကို မြင်၍ စာရသ ငှက်တို့၏ အော်သံများက ပြန်လည်တုန်လှုပ်နေသဖြင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးသော အသံဖြင့် ငိုကြွေးလျက် ရင်ဖွင့်လေ၏။

Verse 7

सारसारावसन्नादैस्सारसारवनादिनी।याऽऽश्रमे रमते बाला साऽद्य मे रमते कथम्।।

စရာသငှက်တို့၏ အော်သံကဲ့သို့ သာယာသောအသံရှိ၍၊ ယခင်က အာရှရမ်၌ သူတို့၏ ချိုမြိန်သံများကြားတွင် ပျော်ရွှင်နေခဲ့သော ထိုမိန်းကလေးသည် ယနေ့တွင် မည်သို့ပင် ပျော်ရွှင်နိုင်ပါမည်နည်း။

Verse 8

पुष्पितांश्चासनान् दृष्ट्वा काञ्चनानिव निर्मलान्।कथं सा रमते बाला पश्यन्ती मामपश्यती।।

အဆနပင်များ ပွင့်လန်းနေသည်ကို မြင်ရ၍ သန့်ရှင်းတောက်ပကာ ရွှေကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။ အရာအားလုံးကို မြင်နေရသော်လည်း ကျွန်ုပ်ကို မမြင်နိုင်သော ထိုနုနယ်သမီးသည် မည်သို့ပျော်ရွှင်နိုင်မည်နည်း။

Verse 9

या पुरा कलहंसानां स्वरेण कलभाषिणी।बुध्यते चारुसर्वाङ्गी साऽद्य मे बुद्ध्यते कथम्।।

အရင်က—အသံချိုမြိန်၍ ကိုယ်အင်္ဂါအားလုံး လှပသော—သူမသည် ဟံသာတို့၏ ခေါ်သံကြောင့် နိုးထတတ်၏။ ငါ၏ စီတာသည် ယနေ့ မည်သို့ နိုးထနိုင်မည်နည်း။

Verse 10

निस्वनं चक्रवाकानां निशम्य नहचारिणाम्।पुण्डरीकविशालाक्षी कथमेषा भविष्यति।।

ကောင်းကင်၌ ပျံသန်းသွားလာသော စက္ကရဝါက ငှက်တို့၏ အော်သံကို ကြားရသော်၊ ကြာပန်းဖြူရောင်သဏ္ဌានနှင့် မျက်လုံးကျယ်ဝန်းသော အဲဒီသမီးအပေါ် “ယခု မိတ်ဆွေကောင်းများ မနီးကပ်တော့သဖြင့် သူမ ဘယ်သို့နေမလဲ” ဟု စိတ်တွင် စိုးရိမ်မိ၏။

Verse 11

सरांसि सरितो वापीः काननानि वनानि च।तां विना मृगशाबाक्षीं चरन्नाद्य सुखं लभे।।

ရေကန်များ၊ မြစ်များ၊ ရေတွင်းများ၊ တောရိုင်းနှင့် သစ်တောများအတွင်း လှည့်လည်သော်လည်း၊ သမင်ကလေးမျက်လုံးကဲ့သို့ မျက်ဝန်းရှိသော သူမမရှိလျှင် ယနေ့ ငါ့အတွက် ပျော်ရွှင်မှု မရနိုင်။

Verse 12

अपि तां मद्वियोगाच्छ सौकुमार्याच्च भामिनीम्।सुदूरं पीडयेत्कामश्शरद्गुणनिरन्तरः।।

ငါနှင့် ခွဲခွာနေရသော နူးညံ့သိမ်မွေ့သည့် အလှမိန်းမသည် မုချ ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခံစားနေရမည်။ ဆောင်းဦး၏ မပြတ်မလပ် လှပမှုကပင် ကာမကို လှုံ့ဆော်သဖြင့် အဝေး၌ရှိသော သူမ၏ ဝေဒနာကို ပိုမိုတိုးစေမည်။

Verse 13

एवमादि नरश्रेष्ठो विललाप नृपात्मजः।विहङ्ग इव सारङ्गस्सलिलं त्रिदशेश्वरात्।।

ဤသို့ လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော မင်းသားသည် အမျိုးမျိုးသော စကားဖြင့် ငိုကြွေးမြည်တမ်းလေ၏။ ထိုသည်ကား ဒေဝတို့၏ အရှင် အိန္ဒြာထံမှ ရေကို တောင်းဆိုအော်ဟစ်သော စာရင်္ဂ ငှက်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 14

ततश्चञ्चूर्य रम्येषु फलार्थी गिरिसानुषु।ददर्श पर्युपावृत्तो लक्ष्मीवान्लक्ष्मणोऽग्रजम्।।

ထို့နောက် အလှတင့်တယ်၍ တောက်ပသည့် လက္ခမဏသည် သစ်သီးရရန် လှပသော တောင်စောင်းများတွင် လှည့်လည်ရှာဖွေပြီး ပြန်လှည့်လာကာ အကိုကြီးကို တွေ့မြင်လေ၏။

Verse 15

तं चिन्तया दुस्सहया परीतंविसंज्ञमेकं विजने मनस्वी।भ्रातुर्विषादात्परितापदीनःसमीक्ष्य सौमित्रिरुवाच रामम्।।

တိတ်ဆိတ်သောအရပ်၌ ရာမကို တစ်ယောက်တည်း မြင်ရသော်၊ မခံနိုင်လောက်သော အတွေးအခေါ်များက ဝိုင်းရံ၍ သတိလစ်ကျသွားသည်ကို တွေ့မြင်ပြီး၊ အစ်ကို၏ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် ကိုယ်တိုင်လည်း ပူပန်နာကျင်နေသော စုမိတ္ရာ၏ သားတော် သောမိတ္ရီသည် ရာမအား မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 16

किमार्य कामस्य वशंगतेनकिमात्मपौरुष्यपराभवेन।अयं सदा संह्रियते समाधिःकिमत्र योगेन निवर्तितेन।।

အရိယာအစ်ကိုတော်၊ အလိုဆန္ဒ၏ အာဏာအောက်သို့ အဘယ်ကြောင့် ဝင်ရောက်သနည်း၊ ကိုယ်တိုင်၏ သတ္တိဗလကို အဘယ်ကြောင့် အရှုံးပေးစေသနည်း။ အမြဲတည်ကြည်သော စိတ်တည်ငြိမ်မှု (သမာဓိ) သည် လျော့နည်းလာနေပြီ—ဤအချိန်၌ ယောဂ၊ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် အတွင်းစိတ်တည်မြဲမှုကို အဘယ်ကြောင့် စွန့်လွှတ်သနည်း။

Verse 17

क्रियाभियोगं मनसः प्रसादंसमाधियोगानुगतं च कालम्।सहायसामर्थ्यमदीनसत्त्वःस्वकर्म हेतुं च कुरुष्व हेतुम्।।

မကြောက်မရွံ့သူ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ပြတ်သားသော လုပ်ဆောင်မှုသို့ ကိုယ်ကိုအပ်နှံလော့။ ယောဂနှင့် သမာဓိဖြင့် စိတ်၏ ကြည်လင်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းမှုကို ပြန်လည်ရယူ၍ သင့်တော်သောကာလ၌ လှုပ်ရှားလော့။ ကိုယ်တိုင်၏ ကြိုးပမ်းအားနှင့် စုစည်းနိုင်သော အကူအညီတို့ကိုပင် အောင်မြင်မှု၏ အကြောင်းရင်းအဖြစ် ပြုလော့။

Verse 18

न जानकी मानव वंशनाथत्वया सनाथा सुलभा परेण।न चाग्निचूडां ज्वलितामुपेत्यन दह्यते वीर वरार्ह कच्छित्।।

လူမျိုးဝံသ၏ အရှင်တော်၊ ဇာနကီသည် သင်၏ အကာအကွယ်အောက်၌ ရှိသရွေ့ အခြားသူတစ်ဦးက လွယ်ကူစွာ မထိန်းသိမ်းနိုင်ပါ။ မီးတောက်မြင့်၍ လောင်ကျွမ်းနေသော မီးကို နီးကပ်သွားလျှင် မလောင်မကျွမ်းဘဲ မနေနိုင်သကဲ့သို့၊ သင်က ပြန်လည်သိမ်းယူရန် ထလာသောအခါ မည်သူမျှ နាងကို လုံခြုံစွာ ထိန်းထား၍ မရနိုင်။

Verse 19

सलक्षणं लक्ष्मणमप्रधृष्यंस्वभावजं वाक्यमुवाच रामः।हितं च पथ्यं च नयप्रसक्तंससाम धर्मार्थसमाहितं च।।

ထို့နောက် ရာမသည် လက္ခမဏ—မင်္ဂလာလက္ခဏာပြည့်စုံ၍ မည်သူမျှ မနှိမ်နင်းနိုင်သူ—အား မိမိသဘာဝနှင့် ကိုက်ညီသော စကားကို မိန့်တော်မူ၏။ ထိုစကားသည် အကျိုးရှိ၍ သင့်လျော်ကောင်းမွန်ကာ နယ (မူဝါဒမှန်ကန်မှု) နှင့် ကိုက်ညီပြီး နည်းလမ်း၌ နူးညံ့သဘောတူညီစေသည့် အရသာရှိသကဲ့သို့၊ ဓမ္မနှင့် အဓိပ္ပါယ်/အာဋ္ဌ (artha) ပေါ်တွင်လည်း ခိုင်မြဲစွာ တည်ရှိလေ၏။

Verse 20

निस्संशयं कार्यमवेक्षितव्यंक्रियाविशेषोऽह्यनुवर्तितव्यः।ननु प्रवृत्तस्य दुरासदस्यकुमार कार्यस्य फलं च चिन्त्यम्।।

ချစ်ခင်ရသူ၊ သံသယမရှိဘဲ ဤကိစ္စကို စိစစ်ကြည့်ရှုရမည်၊ ထို့ပြင် လုပ်ဆောင်ရာတွင်လည်း အထူးသတိထား၍ အဆင့်ဆင့်လိုက်နာရမည်။ အကြောင်းမူကား ခက်ခဲ၍ ချဉ်းကပ်ရန်မလွယ်သော အလုပ်ကြီးကို စတင်ပြီးသွားလျှင်၊ မင်းသားရေ၊ ထိုအလုပ်၏ အဆုံးသတ်အကျိုးကိုလည်း စဉ်းစားသင့်သည်။

Verse 21

अथ पद्मपलाशाक्षीं मैथिलीमनुचिन्तयन्।उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता।।

ထို့နောက် ရာမသည် ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိသော မိုင်သီလီကို အစဉ်အမြဲ စိတ်ထဲတွင် မှတ်မိနေရင်း၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် နှုတ်ခမ်းနှင့် ပါးစပ်ခြောက်သွားသောအခါ လက္ခမဏကို ပြောကြား하였다။

Verse 22

तर्पयित्वा सहस्राक्षस्सलिलेन वसुन्धराम्।निर्वर्तयित्वा सस्यानि कृतकर्मा व्यवस्थितः।।

သဟစ္စရာက္ခ (အိန္ဒြာ) သည် ရေဖြင့် မြေကြီးကို စိုပြေစေ၍ သီးနှံများကိုလည်း အပြည့်အဝ ရင့်မှည့်အောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ မိမိတာဝန်ကို ပြီးစီးစွာ ဆောင်ရွက်ပြီးသဖြင့် ယခု သက်သာငြိမ်သက်စွာ တည်နေသည်။

Verse 23

स्निग्धगम्भीरनिर्घोषाश्शैलद्रुमपुरोगमाः।विसृज्य सलिलं मेघाः परिश्रान्ता नृपात्मज।।

မင်းသားရေ၊ တောင်တန်းနှင့် သစ်ပင်များရှေ့မှ ဦးဆောင်သွားလာကာ အသံသည် နူးညံ့သော်လည်း နက်ရှိုင်းမြဲမြံသော မိုးတိမ်များသည် ရေကို လွှတ်ချပြီးပြီ၊ ယခုတော့ အားထုတ်မှုကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေကြသည်။

Verse 24

नीलोत्पलदलश्यामाश्श्यामीकृत्वा दिशो दश।विमदा इव मातङ्गाश्शान्तवेगाः पयोधराः।।

နီလာကြာပန်းအရွက်ကဲ့သို့ မည်းနက်သော မိုးတိမ်များသည် တစ်ခါက အရပ်ဆယ်ပါးကို မည်းမှောင်စေခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အင်အားတိတ်ဆိတ်သွားပြီ—မူးယစ်မှုကျသွားသော ဆင်များကဲ့သို့။

Verse 25

जलगर्भा महामेघा कुटजार्जुनगन्धिनः।चरित्वा विरतास्सौम्य वृष्टिवातास्समुद्यताः।।

အေးမြသနားဖွယ်သူရေ၊ ရေကိုအုံထားသော မိုးတိမ်ကြီးများသည် လှုပ်ရှားသွားလာပြီးနောက် ရပ်တန့်သွားပြီ။ မိုးကိုသယ်ဆောင်လာသော လေများလည်း အရင်ကလို မတက်ကြွတော့ဘဲ ကုဋဇနှင့် အာర్జုန ပန်းရနံ့ကို သယ်ဆောင်လာသည်။

Verse 26

घनानां वारणानां च मयूराणां च लक्ष्मण।नादः प्रस्रवणानां च प्रशान्तस्सहसाऽनघ।।

အနာဃ လက္ခမဏာရေ၊ ထူထဲသော မိုးတိမ်တို့၏ ဂုဏ်ဂုဏ်မြည်သံ၊ ဆင်တို့၏ တံပိုးသံ၊ မယုရတို့၏ အော်ဟစ်သံ၊ ရေတံခွန်တို့၏ ဟုန်းဟုန်းသံတောင်—ရုတ်တရက် တိတ်ဆိတ်သွားလေပြီ။

Verse 27

अभिवृष्टा महामेघैर्निर्मलाश्चित्रसानवः।अनुलिप्ता इवाऽभान्ति गिरयश्चित्रदीप्तिभिः।।

မိုးတိမ်ကြီးများ၏ မိုးရေဖြင့် အရပ်အနှံ့ ဆေးကြောခံရသဖြင့် အရောင်စုံ တောင်စောင်းများသည် သန့်ရှင်းကြည်လင်လာသည်။ တောင်တန်းတို့သည် အရောင်မျိုးစုံသော အလင်းရောင်ဖြင့် လိမ်းထားသကဲ့သို့ တောက်ပလျက်ရှိသည်။

Verse 28

शाखासु सप्तच्छदपादपानांप्रभासु तारार्कनिशाकराणाम्।लीलासु चैवोत्तम वारणानांश्रियं विभज्याद्य शरत्प्रवृत्ता।।

ယခုအခါ ဆရတ်ရာသီ စတင်လာပြီ။ ၎င်းသည် အလှတရားကို ခွဲဝေပေးလျက်—စပ္တချဒ သစ်ပင်တို့၏ ကိုင်းခက်များပေါ်၌၊ ကြယ်၊ နေ၊ လ တို့၏ အလင်းရောင်၌၊ ထို့ပြင် မြတ်နိုးဖွယ် ဆင်ကြီးများ၏ ကစားကွက်လှုပ်ရှားမှု၌လည်း ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်။

Verse 29

सम्प्रत्यनेकाश्रय चित्रशोभालक्ष्मीश्शरत्कालगुणोपनीता।सूर्याग्रहस्तप्रतिबोधितेषुपद्माकरेष्वभ्यधिकं विभाति।।

ယခုအခါ ဆာရဒ်ရာသီ၏ ဂုဏ်သတ္တိများက ယူဆောင်လာသော အရောင်စုံ အလှတရားသည်—လက္ရှမီဒေဝီကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့—နေမင်း၏ ပထမဦးဆုံး အမြတ်ရောင်ခြည်များကြောင့် နိုးထလာသော ကြာကန်များပေါ်တွင် ပိုမိုတောက်ပလင်းလက်နေသည်။

Verse 30

सप्तच्छदानां कुसुमोपगन्धीषट्पादबृन्दैरनुगीयमानः।मत्तद्विपानां पवनोऽनुसारीदर्पं विनेष्यन्नधिकं करोति।।।।

စပ်တချ္ဓာပန်း၏ မွှေးရနံ့ကို သယ်ဆောင်ကာ ပျားအုပ်များ၏ ဟုန်ဟုန်သံဖြင့် သီဆိုလိုက်ပါလာသော လေသည် မတ်သ်ဖြစ်နေသော ဆင်ကြီးများနောက်သို့ လိုက်၍ သူတို့၏ မာနကို ပိုမိုမြင့်တင်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေသည်။

Verse 31

अभ्यागतैश्चारुविशालपक्षैस्सरःप्रियैः पद्मरजोवकीर्णैः।महानदीनां पुलिनोपयातैःक्रीडन्ति हंसास्सह चक्रवाकैः।।

ကန်ရေကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဟံသာတို့သည် ကြာပန်း၏ ပေါင်လိမ္မော်မှုန့်ကပ်လျက် လှပကျယ်ပြန့်သော တောင်ပံများဖြင့် အသစ်ရောက်လာကြပြီး၊ မြစ်ကြီးများ၏ သဲကမ်းပါးများပေါ်တွင် စက္ကရဝါကငှက်တို့နှင့်အတူ ပျော်ရွှင်ကစားနေကြသည်။

Verse 32

मदप्रगल्भेषु च वारणेषुगवां समूहेषु च दर्पितेषु।प्रसन्नतोयासु च निम्नगासुविभाति लक्ष्मीर्बहुधा विभक्ता।।

အလှတရားသည်—ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ခွဲဝေထင်ရှားသော လက္ရှမီဒေဝီကဲ့သို့—မာန်ထောင်မတ်သ်ဖြစ်နေသော ဆင်များတွင်လည်းကောင်း၊ မာန်တက်သန်သော နွားအုပ်များတွင်လည်းကောင်း၊ ရေကြည်လင်သန့်ရှင်းသော မြစ်ချောင်းများတွင်လည်းကောင်း အမျိုးမျိုးသောပုံစံဖြင့် တောက်ပလင်းလက်နေသည်။

Verse 33

नभस्समीक्ष्याम्बुधरैर्विमुक्तंविमुक्तबर्हाभरणा वनेषु।प्रियास्वसक्ता विनिवृत्तशोभागतोत्सवा ध्यानपरा मयूराः।।

မိုးကောင်းကင်သည် မိုးတိမ်ကင်းစင်သွားသည်ကို မြင်ရသော် တောအတွင်းရှိ မယုရတို့သည် အမြီးရောမအလှဆင်ကို ချွတ်ပယ်ကြ၏။ ချစ်သူမများအပေါ် စွဲလမ်းမှုလည်း လျော့နည်း၍ အလှရောင်မှိန်ကာ ပွဲပျော်မှုလည်း ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ အလွမ်းအတွေး၌သာ ဓ्यानတရားဖြင့် မျောလျောနေကြ၏။

Verse 34

मनोज्ञगन्धैः प्रियकैरनल्पैःपुष्पातिभारावनताग्रशाखैः।सुवर्णगौरैर्नयनाभिरामैरुद्योतितानीव वनान्तराणि।।

တောအတွင်းပိုင်းများသည် မီးရောင်ထွန်းလင်းသကဲ့သို့ ထင်ရ၏—အနံ့သင်းမွှေး၍ ချစ်မြတ်နိုးဖွယ်ကောင်းသော ပရိယက သစ်ပင်များ မရေမတွက်ကြောင့်။ ပန်းအလေးအနက်ကြောင့် ကိုင်းဖျားများ ငုံ့ကျနေပြီး၊ ရွှေရောင်တောက်ပကာ မျက်စိပသာဒဖြစ်စေ၏။

Verse 35

प्रियान्वितानां नलिनीप्रियाणांवने रतानां कुसुमोद्धतानाम्।मदोत्कटानां मदलालसानांगजोत्तमानां गतयोऽद्य मन्दाः।।

ယနေ့ ဂဇောတ္တမ ဒံပေါက်ကြီးများ၏ လှုပ်ရှားမှုသည် နှေးကွေးလျက်ရှိ၏—ချစ်သူမအဖော်နှင့်အတူရှိကြပြီး ကြာကန်များကို နှစ်သက်ကာ တောတွင်း၌ ပျော်မြူးနေကြသည်။ ပန်းရနံ့ကြောင့် မူးယစ်သလို ရင်ခုန်၍ မတ်သ်မောဒနှင့် ချစ်လိုလားမှုတို့က လှုံ့ဆော်နေကြ၏။

Verse 36

व्यभ्रं नभश्शस्त्रविधौतवर्णंकृशप्रवाहानि नदीजलानि।कह्लारशीताः पवनाः प्रवान्तितमोविमुक्ताश्च दिशः प्रकाशाः।।

မိုးတိမ်ကင်းစင်သော မိုးကောင်းကင်သည် အသစ်ခတ်ပွတ်ထားသော လက်နက်ကဲ့သို့ တောက်ပ၏။ မြစ်ရေများသည် စီးဆင်းမှုပါးလျက်ရှိပြီး၊ ကြာဖြူ၏ အေးမြမှုကို ဆောင်သော လေညင်းများ တိုက်ခတ်လာသည်။ အမှောင်မှ လွတ်မြောက်သော အရပ်ဒిశများလည်း ထင်ရှားစွာ လင်းလက်နေ၏။

Verse 37

सूर्यातपक्रामणनष्टपङ्काभूमिश्चिरोदधाटितसान्द्ररेणुः।अन्योन्यवैरेणसमायुतानामुद्योगकालोऽद्य नराधिपानाम्4.30.37।।

နေ၏အပူကြောင့် ရွံ့ညစ်မှုများ ခြောက်သွားပြီး၊ ကြာရှည်ပိတ်ကွယ်နေသော ဖုန်ထူထပ်မှုလည်း ပြန်လည်ထလာ၏။ ယနေ့သည် အချင်းချင်း ရန်ငြိုးဖြင့် ချည်နှောင်နေသော နရဓိပတိ မင်းများအတွက် စစ်ဆင်ရေးထွက်ခွာရန် သင့်တော်သော ကာလဖြစ်၏။

Verse 38

शरद्गुणाप्यायितरूपशोभाःप्रहर्षिताः पांशुसमुत्क्षिताङ्गाः।मदोत्कटास्सम्प्रति युद्धलुब्धावृषा गवां मध्यगता नदन्ति।।

နွားအုပ်အလယ်၌ နွားထီးတို့သည် ယခု အော်ဟစ်မြည်ကြားလျက်—ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်း၍ ကိုယ်အင်္ဂါများ ဖုန်မှုန့်ကပ်ကာ၊ ဆောင်းဦးရာသီ၏ ဂုဏ်သတ္တိတို့ကြောင့် ရုပ်ရည်တင့်တယ်လှပလာသည်။ မဒဓာတ်ပြင်းထန်၍ ယခု စစ်ပွဲကို လိုလားတောင့်တနေကြသည်။

Verse 39

समन्मथं तीव्रगतानुरागाःकुलान्विता मन्दगतिं करिण्यः।मदान्वितं सम्परिवार्य यान्तंवनेषु भर्तारमनुप्रयान्ति।।

မျိုးရိုးမြင့်မားသော ဆင်မတို့သည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာပြင်းထန်စွာဖြင့် မဒဓာတ်မူးယစ်နေသော ဆင်အရှင်ကို ဝိုင်းရံကာ၊ တောအတွင်း၌ နှေးနှေးလျှောက်သွားသည့် သူ့နောက်သို့ လိုက်လံသွားကြသည်။

Verse 40

त्यक्त्वा वराण्यात्मविभूषणानिबर्हाणि तीरोपगता नदीनाम्।निर्भर्त्स्यमाना इव सारसौघैःप्रयान्ति दीना विमदा मयूराः।।

မယူးတို့သည် မိမိတို့၏ အလှအပအလင်္ကာအကောင်းဆုံး—အမွှေးအတောင်ပျံ့ပျံ့—ကို စွန့်လွှတ်ကာ မြစ်ကမ်းတလျှောက် သွားလာကြသည်။ စာရသငှက်အုပ်တို့က ဆူပူတားမြစ်သကဲ့သို့၊ စိတ်ဓာတ်ကျ၍ ဝမ်းနည်းကာ မဒမရှိဘဲ လှည့်လည်သွားကြသည်။

Verse 41

वित्रास्य कारण्डवचक्रवाकान्महारवैर्भिन्नकटा गजेन्द्राः।सरस्सु बद्धाम्बुजभूषणेषुविक्षोभ्य विक्षोभ्य जलं पिबन्ति।।

မဒဓာတ်မူးယစ်နေသော ဆင်ကြီးတို့သည် အော်မြည်သံကြီးမားစွာဖြင့် ကရဏ္ဍဝနှင့် စက္ကရဝါက ငှက်တို့ကို ကြောက်လန့်စေကြသည်။ ကြာပန်းဖြင့် အလှဆင်ထားသော ရေကန်များ၌ ရေကို ထပ်ခါထပ်ခါ လှုပ်ခတ်ကာ နောက်မှ သောက်ကြသည်။

Verse 42

व्यपेतपङ्कासु सवालुकासुप्रसन्नतोयासु सगोकुलासु।ससारसारावनिनादितासुनदीषु हृष्टा निपतन्ति हंसाः।।

ရွှင်လန်းသော ဟင်္သာတို့သည် မြစ်များပေါ်သို့ ဆင်းသက်ကြသည်—ရွံ့ညစ်မှုကင်းစင်၍ သဲကမ်းပါးပေါ်ထွက်လာကာ ရေသည် ကြည်လင်သန့်ရှင်း၊ နွားအုပ်များ စုဝေးနေပြီး စာရသငှက်တို့၏ အသံကလည်း မြစ်ကမ်းတလျှောက် ပဲ့တင်ထပ်လျက်ရှိသည်။

Verse 43

नदीघनप्रस्रवणोदकानामतिप्रवृद्धानिलबर्हिणानाम्।प्लवङ्गमानां च गतोत्सवानांद्रुतं रवास्सम्प्रति सम्प्रणष्टाः।।

ယခုအခါ ဆူညံသံများသည် လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကွယ်သွားသည်—မြစ်ရေ၊ မိုးတိမ်နှင့် ရေတံခွန်တို့၏ ဟုန်းဟုန်းမြည်သံ; လေပြင်းကြောင့် ယခင်က ပျော်မြူးခဲ့သော မယုရငှက်တို့၏ ပွဲလန်းမှုလည်း လျော့နည်းသွားပြီး ဖားတို့၏ အသံပါ တိတ်ဆိတ်သွားသည်။

Verse 44

अनेकवर्णास्सुविनष्टकायानवोदितेष्वम्बुधरेषु नष्टाः।क्षुधार्दिता घोरविषा बिलेभ्यश्चिरोषिता विप्रसरन्ति सर्पाः।।

မိုးတိမ်အသစ်များ မပေါ်ထွက်လာသောအခါ အရောင်စုံ မြွေတို့သည်—အပေါက်အတွင်း ရှည်ကြာစွာ ချုပ်နှောင်ခံရ၍ ကိုယ်ခန္ဓာ ပိန်လှီသွားပြီး—ဆာလောင်မှုကြောင့် ကြမ်းတမ်းကာ အဆိပ်အတောက် ကြောက်မက်ဖွယ်ဖြင့် အပြင်သို့ ထွက်လာကြသည်။

Verse 45

चञ्चच्चन्द्रकरस्पर्शहर्षोन्मीलिततारका।अहो रागवती सन्ध्या जहाति स्वयमम्बरम्।।

လှုပ်ရှားကစားသကဲ့သို့သော လမင်းရောင်၏ ထိတွေ့မှုကြောင့် ကြယ်များသည် ပီတိဖြင့် ပွင့်လင်းလာကြသည်—အို—အနီရောင်ဆည်းဆာသည် မိမိအလိုအလျောက် ကောင်းကင်ကို စွန့်ခွာသွားလေသည်။

Verse 46

रात्रिश्शशाङ्कोदितसौम्यवक्त्रातारागणोन्मीलितचारुनेत्रा।ज्योत्स्नांशुकप्रावरणा विभातिनारीव शुक्लांशुकसंवृताङ्गी।।

ညသည် မိန်းမတစ်ဦးကဲ့သို့ တောက်ပလျက်ရှိသည်—လမင်းထွက်လာခြင်းကြောင့် မျက်နှာသည် နူးညံ့လှပ၍ ကြယ်အစုအဝေးကြောင့် မျက်လုံးလှလှ ပွင့်လင်းကာ လရောင်ဖြူ၏ အဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်သကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လုံးလုံး လင်းလက်နေသည်။

Verse 47

विपक्वशालिप्रसवानि भुक्त्वाप्रहर्षिता सारसचारुपङ्क्तिः।नभस्समाक्रामति शीघ्रवेगाःवातावधूता ग्रथितेव माला।।

ရင့်မှည့်သော စပါးခေါင်းများကို စားသောက်ပြီးနောက် ပျော်ရွှင်လှသော စာရာသ (sārasa) ငှက်တန်းလှများသည် လျင်မြန်စွာ ပျံတက်ကာ မိုးကောင်းကင်ကို လွှမ်းမိုးသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ လေတိုက်နှိုးသဖြင့် အပေါင်းပန်းကုံးကို ကြိုးသွယ်ပြီး အပေါ်သို့ ပစ်လွှတ်ထားသကဲ့သို့ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။

Verse 48

सुप्तैकहंसं कुमुदैरुपेतंमहाह्रदस्थं सलिलं विभाति।घनैर्विमुक्तं निशि पूर्णचन्द्रंतारागणाकीर्णमिवान्तरिक्षम्।।

မဟာရေကန်၏ ရေပြင်သည်—ကူမုဒ (kumuda) ပန်းများဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး တစ်ကောင်တည်းသော ဟံသာငှက် အိပ်ပျော်နေသည်ကို ထိန်းထားသကဲ့သို့—ညကောင်းကင်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သည်။ မိုးတိမ်ကင်းစင်၍ လပြည့်တစ်စင်းနှင့် ကြယ်စုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 49

प्रकीर्णहंसाकुलमेखलानांप्रबुद्धपद्मोत्पलमालिनीनाम्।वाप्युत्तमानामधिकाऽद्य लक्ष्मीर्वराङ्गनानामिव भूषितानाम्।।

ယနေ့ အကောင်းဆုံး ရေကန်ငယ်များ၏ အလှတရားသည် ပိုမိုတိုးပွားလာသည်။ ဟံသာငှက်များ ပြန့်ကျဲနေခြင်းသည် ခါးပတ်ကဲ့သို့၊ ပဒ္မနှင့် ဥတ္ပလ (utpala) ပန်းများ နိုးထဖွင့်ပွင့်နေခြင်းသည် ပန်းကုံးကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ အလှဆင်ထားသော မြင့်မြတ်သည့် မိန်းမမြတ်များကဲ့သို့ ထင်ရှားလှပ၏။

Verse 50

वेणुस्वनव्यञ्जिततूर्यमिश्रःप्रत्यूषकालानिलसम्प्रवृद्धः।सम्मूर्छितो गर्गरगोवृषाणामन्योन्यमापूरयतीव शब्दः।।

မိုးလင်းအာရုံချိန်၌ ဝါးသံတီးဝိုင်း၏ သံလွင်သံများဖြင့် ထင်ရှားကာ တူရိယသံများနှင့် ရောနှောနေသော အသံသည် မနက်ခင်းလေကြောင့် ပိုမိုကြီးထွား၍ တုန်ခါမြည်ဟည်းလာသည်။ ထိုအသံသည် ဂူအတွင်းမှ နွားထီးတို့၏ ဂရဂရမြည်သံများက အချင်းချင်း ဖြည့်တင်းကာ ပြန်လှန်တုံ့ပြန်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 51

नवैर्नदीनां कुसुमप्रभासैर्व्याधूयमानैर्मृदुमारुतेन।धौतामलक्षौमपटप्रकाशैःकूलानि काशैरुपशोभितानि।।

မြစ်ကမ်းများသည် အသစ်လန်းသော ကာရှ မြက်ပင်များဖြင့် တင့်တယ်လှပနေ၏—အသစ်ပွင့်သော ပန်းကဲ့သို့ ဖြူဝင်း၍ နူးညံ့သော လေညင်းတွင် တဖြည်းဖြည်း လှုပ်ယမ်းကာ—အညစ်အကြေးကင်းစင်သည့် လျှော်သန့်သော ပိုးထည်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သည်။

Verse 52

वनप्रचण्डा मधुपानशौण्डाःप्रियान्विताष्षट्चरणाः प्रह्रृष्टाः।वनेषु मत्ताः पवनानुयात्रांकुर्वन्ति पद्मासनरेणुगौराः।।

တောအုပ်များတွင် ပျားများသည်—တောလမ်းလျှောက်ရာ၌ ရဲရင့်၍ ပျားရည်သောက်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်—အဖော်နှင့်အတူ ပျော်ရွှင်မြူးတူးကာ မူးယစ်သလို လေကြောင်းအတိုင်း လိုက်လံပျံသန်းကြသည်။ ကြာပန်းခွက်များမှ လံပေါင်မှုန့်ကြောင့် သူတို့၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဖြူဖျော့ဝင်းဝါလျက် ထင်ရှားသည်။

Verse 53

जलं प्रसन्नं कुमुदं प्रभासंक्रौञ्चस्वनश्शालिवनं विपक्वम्।मृदुश्च वायुर्विमलश्च चन्द्रश्शंसन्ति वर्षव्यपनीतकालम्।।

ရေကြည်လင်သန့်ရှင်းခြင်း၊ အလင်းရောင်တောက်ပစွာ ပွင့်လန်းသော ကုမုဒ ပန်းများ၊ ကရောဉ္စ ငှက်တို့၏ အော်သံ၊ တူးမိပြီးသော ရှာလီ စပါးခင်းများ၊ နူးညံ့သော လေညင်းနှင့် ကြည်လင်တောက်ပသော လမင်း—ဤအရာအားလုံးက မိုးရာသီကာလ ကုန်ဆုံး၍ ဆာရဒ် (ဆောင်းဦး) ရာသီ ရောက်လာပြီဟု ကြေညာနေသည်။

Verse 54

मीनोपसन्दर्शितमेखलानांनदीवधूनां गतयोऽद्य मन्दाः।कान्तोपभुक्तालसगामिनीनांप्रभातकालेष्विव कामिनीनाम्।।

ယနေ့ မြစ်၏ “သတို့သမီးများ” သည် ခါးဝန်းတွင် ငါးများကို ခါးပတ်ကဲ့သို့ ထင်မြင်ရအောင် ပြသလျက် နူးညံ့စွာ နှေးနှေးစီးဆင်းကြသည်။ ထိုသို့သည် မနက်အရုဏ်ချိန်၌ ချစ်သူ၏ ချစ်မြတ်နိုးမှုကို ခံယူပြီးနောက် ပျင်းရိနွမ်းနယ်စွာ လှမ်းလျှောက်သည့် ချစ်သူမများနှင့် တူ၏။

Verse 55

सचक्रवाकानि सशैवलानिकाशैर्दुकूलैरिव संवृतानि।सपत्रलेखानि सरोचनानिवधूमुखानीव नदीमुखानि।।

မြစ်ဝများသည် စက္ကရဝါက ငှက်များနှင့် အစိမ်းရောင် ရေညှိများဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ကာရှ မြက်ပင်များက ပိုးထည်ကဲ့သို့ ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် ရွက်ပုံအလှဆင်နှင့် တောက်ပသော ရောစနာ တီလကာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည့် သတို့သမီး၏ မျက်နှာကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။

Verse 56

प्रफुल्लबाणासनचित्रितेषुप्रहृष्टषट्पादनिकूजितेषु।गृहीतचापोद्यतचण्डदण्डःप्रचण्डचारोऽद्य वनेषु कामः।।

ယခုအခါ ပန်းပွင့်နေသော ဘာဏ နှင့် အာသန ပန်းများဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး ပျားတို့၏ ပျော်ရွှင်သံဟူးဟူးကာ လှုပ်ရှားသံများဖြင့် တုန်လှုပ်နေသော တောအုပ်များတွင် ကာမဒေဝသည် ကြမ်းတမ်းစွာ လှုပ်ရှားလာသည်—လက်တွင် မြားတံကိုင်၍ ခက်ခဲသော ဒဏ်တံကို မြှောက်ကာ—ချစ်သူနှင့် ကွာကွင်းသူတို့ကို အပြစ်ပေးလျက်ရှိသည်။

Verse 57

लोकं सुवृष्ट्या परितोषयित्वानदीस्तटाकानि च पूरयित्वा।निष्पन्नसस्यां वसुधां च कृत्वात्यक्त्वा नभस्तोयधराः प्रणष्टाः।।

မိုးကောင်းမိုးသန်ဖြင့် လောကကို ကျေနပ်စေပြီး မြစ်များနှင့် ရေကန်များကို ပြည့်စုံစေကာ မြေပြင်ကို သီးနှံအနှံ့အပြား ရင့်မှည့်စေပြီးနောက် ရေကိုသယ်ဆောင်သော မိုးတိမ်များသည် ကောင်းကင်မှ ထွက်ခွာ၍ ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။

Verse 58

दर्शयन्ति शरन्नद्यः पुलिनानि शनैः शनैः।नवसङ्गमसव्रीडा जघनानीव योषितः।।

ဆောင်းဦးရာသီတွင် မြစ်များသည် သဲကမ်းများကို တဖြည်းဖြည်း ထင်ဟပ်ပြသလာသည်—ပထမဆုံး ဆုံစည်းခြင်း၌ ရှက်ကြောက်နေသော မင်္ဂလာသတို့သမီးအသစ်ကဲ့သို့၊ တဖြည်းဖြည်း တင်ပါးကို ဖော်ပြသကဲ့သို့ပင်။

Verse 59

प्रसन्नसलिलास्सौम्य कुररीभिर्विनादिताः।चक्रवाकगणाकीर्णा विभान्ति सलिलाशयाः।।

အို နူးညံ့သူရေ၊ ရေကန်ရေသိုလှောင်များသည် ရေကြည်လင်သန့်ရှင်း၍ တောက်ပလျက်ရှိပြီး ကုရရီ မိန်းမငှက်တို့၏ ခေါ်သံများဖြင့် တုန်လှုပ်ကာ စက္ကရဝါက ငှက်အုပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။

Verse 60

असनास्सप्तपर्णाश्च कोविदाराश्च पुष्पिताः।दृश्यन्ते बन्धुजीवाश्च श्यामाश्च गिरिसानुषु।।

တောင်စောင်းများပေါ်တွင် အာသန သစ်ပင်၊ သပ္တပရဏ သစ်ပင်နှင့် ကိုဝိဒာရ သစ်ပင်တို့ ပန်းပွင့်လျက်ရှိကြ၏။ ထို့ပြင် ဘန္ဓုဇီဝ အပင်နှင့် ရှျာမာ လျှောပင်တို့လည်း ပန်းပွင့်နေသည်ကို မြင်ရ၏။

Verse 61

हंससारसचक्राह्वैः कुररैश्च समन्ततः।पुलिनान्यवकीर्णानि नदीनां पश्य लक्ष्मण।।

လက္ခမဏာ၊ ကြည့်ပါ။ မြစ်များ၏ သဲကမ်းပါးများသည် အရပ်ရပ်တွင် ဟံသာ၊ စာရသ ကြက်တောင်ရှည်၊ စက္ကရဝါက နှင့် ကုရရ ငှက်တို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်ကို တွေ့ရ၏။

Verse 62

अन्योन्यबद्धवैराणां जिगीषूणां नृपात्मज।उद्योगसमयस्सौम्य पार्थिवानामुपस्थितः।।

အို မင်းသားတော်၊ ချစ်ခင်ရသူ၊ အချင်းချင်း ရန်ငြိုးချည်နှောင်ထားပြီး အောင်ပွဲကို လိုလားသော မင်းများအတွက် စစ်ထွက်ယုဂ်တော်၊ လှုပ်ရှားရန်အချိန်ကာလသည် ယခု ရောက်ရှိလာပြီ။

Verse 63

इयं सा प्रथमा यात्रा पार्थिवानां नृपात्मजन च पश्यामि सुग्रीवमुद्योगं वा तथाविधम्।।

အို မင်းသားတော်၊ ဤသည်မှာ မင်းများ၏ ပထမဆုံး စစ်ထွက်ရာသီပင် ဖြစ်၏။ သို့သော် စုဂရీవသည် လိုအပ်သကဲ့သို့ ကြိုးပမ်းလှုပ်ရှားနေသည်ကို မမြင်ရသေး။

Verse 64

चत्वारो वार्षिका मासा गता वर्षशतोपमाः।मम शोकाभिभूतस्य सौम्य सीतामपश्यतः।।

ချစ်ခင်ရသူ၊ မိုးရာသီ လေးလ ကျော်လွန်သွားပြီ—တစ်လစီသည် ငါ့အတွက် နှစ်တစ်ရာတန်သကဲ့သို့—ငါသည် ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် ဖိစီးခံနေရပြီး စီတာကို မမြင်ရသေး။

Verse 65

चक्रवाकीव भर्तारं पृष्ठतोऽनुगता वनम्।विषमं दण्डकारण्यमुद्यानमिव याऽगता।।

ချကရဝါကီငှက်မကဲ့သို့ မိမိအဖော်ကို နောက်ကလိုက်သကဲ့သို့၊ သူမသည်လည်း မိမိခင်ပွန်းကိုလိုက်၍ တောသို့ဝင်ခဲ့သည်။ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော ဒဏ္ဍကာတောကိုပင် ဥယျာဉ်တစ်ခုကဲ့သို့ သဘောထားကာ ဝင်ရောက်ခဲ့၏။

Verse 66

प्रियाविहीने दुःखार्ते हृतराज्ये विवासिते।कृपां न कुरुते राजा सुग्रीवो मयि लक्ष्मण।।

လက္ခ္မဏာရေ၊ ငါသည် ချစ်သူကိုဆုံးရှုံး၍ ဒုက္ခဝေဒနာခံစားနေရသော်လည်း၊ နိုင်ငံတော်ကိုလည်း လုယူခံရ၍ နေရပ်ပြည်ပယ်နေထိုင်ရသော်လည်း၊ ဘုရင် စုဂရీవသည် ငါ့အပေါ် ကရုဏာမပြုလေ။

Verse 67

अनाथो हृतराज्योऽयं रावणेन च धर्षितः।दीनो दूरगृहः कामी मां चैव शरणं गतः।।इत्येतैः कारणैस्सौम्य सुग्रीवस्य दुरात्मनः।अहं वानरराजस्य परिभूतः परन्तप।।

“သူသည် အကူအညီမဲ့၍ နိုင်ငံတော်ကိုဆုံးရှုံးထားသည်၊ ရာဝဏ၏ အနိုင်ကျင့်စော်ကားခြင်းကိုခံရသည်၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါး၍ အိမ်နှင့်ဝေးကွာသည်၊ ကာမစိတ်ကြောင့် မောဟတောက်လောင်နေပြီး ငါ့ထံသို့ ခိုလှုံရန်လာခဲ့သည်” — ဤအကြောင်းရင်းများကြောင့်ပင်၊ သောမ്യရေ၊ စိတ်ဆိုးယုတ်သော စုဂရీవ—ဝါနရဘုရင်သည်—ငါ့ကို အထင်သေးစော်ကားလျက်ရှိသည်၊ ရန်သူကိုလောင်ကျွမ်းစေသူရေ။

Verse 68

अनाथो हृतराज्योऽयं रावणेन च धर्षितः।दीनो दूरगृहः कामी मां चैव शरणं गतः4.30.67।।इत्येतैः कारणैस्सौम्य सुग्रीवस्य दुरात्मनः।अहं वानरराजस्य परिभूतः परन्तप4.30.68।।

စိတ်မကောင်းသောသူသည် မိမိအကျိုးကိုရပြီးနောက်၊ စီတာကိုရှာဖွေရန် သဘောတူကတိထားသော အချိန်ကာလသည် ရောက်ရှိလာပြီး ယခုအခါ အရေးတကြီးဖြစ်လာပြီကို မသိမမြင်လေ။

Verse 69

स कालं परिसङ्ख्याय सीतायाः परिमार्गणे।कृतार्थस्समयं कृत्वा दुर्मतिर्नावबुध्यते।।

စိတ်မကောင်းသောသူသည် မိမိအကျိုးကိုရပြီးနောက်၊ စီတာကိုရှာဖွေရန် သဘောတူကတိထားသော အချိန်ကာလသည် ရောက်ရှိလာပြီး ယခုအခါ အရေးတကြီးဖြစ်လာပြီကို မသိမမြင်လေ။

Verse 70

त्वं च किष्किन्धां प्रविश्य ब्रूहि वानरपुङ्गवम्।मूर्खं ग्राम्यसुखे सक्तं सुग्रीवं वचनान्मम।।

သင်သည် ကိစ္ကိန္ဓာသို့ ဝင်ရောက်၍ ငါ၏စကားအတိုင်း ဝါနရတို့၏အကြီးအကဲ စုဂရీవအား ပြောကြားလော့။ သူသည် မိုက်မဲ၍ လောကီအပျော်အပါး အနိမ့်တန်း၌ မူးယစ်ကပ်လျက်ရှိ၏။

Verse 71

अर्थिनामुपपन्नानां पूर्वं चाप्युपकारिणाम्।आशां संश्रुत्य यो हन्ति स लोके पुरुषाधमः।।

အကူအညီတောင်းလာသူ—အထူးသဖြင့် ယခင်က ကူညီကျေးဇူးပြုခဲ့သူ—အား ကတိသစ္စာဖြင့် မျှော်လင့်ချက်ပေးပြီးနောက် ထိုမျှော်လင့်ချက်ကို ဖျက်ဆီးသူသည် ဤလောက၌ လူယုတ်မာအနိမ့်ဆုံး ဖြစ်၏။

Verse 72

शुभं वा यदि वा पापं यो हि वाक्यमुदीरितम्।सत्येन प्रतिगृह्णाति स वीरः पुरुषोत्तमः।।

သို့သော် မိမိပြောခဲ့သောစကားကို—ကောင်းကျိုးဖြစ်စေ ဆင်းရဲခက်ခဲမှုဖြစ်စေ—သစ္စာဖြင့် တာဝန်ယူကာ ထိန်းသိမ်းသူသည် သူရဲကောင်း၊ လူအမြတ်ဆုံး ဖြစ်၏။

Verse 73

कृतार्था ह्यकृतार्थानां मित्राणां न भवन्ति ये।तान्मृतानपि क्रव्यादाः कृतघ्नान्नोपभुञ्जते।।

မိမိအကျိုးအမြတ် ပြည့်စုံပြီးနောက်တောင် လိုအပ်နေသေးသော မိတ်ဆွေတို့ကို မကူညီမထောက်ပံ့သူများ—အကျေးဇူးမသိသူတို့သည် အလွန်ယုတ်မာလှ၍ သေပြီးနောက်တောင် အသားစားတိရစ္ဆာန်များကပင် မစားချင်ကြ။

Verse 74

नूनं काञ्चनपृष्ठस्य विकृष्टस्य मया रणे।द्रष्टुमिच्छति चापस्य रूपं विद्युद्गणोपमम्।।

အမှန်တကယ်ပင် စစ်မြေပြင်၌ ကျွန်ုပ်က ဆွဲတင်သော ရွှေပြားနောက်ခံရှိသည့် ဓနု၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို သူမြင်လိုသည်—လျှပ်စီးအစုကြီးကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေ၏။

Verse 75

घोरं ज्यातलनिर्घोषं क्रुद्धस्य मम संयुगे।निर्घोषमिव वज्रस्य पुनस्संश्रोतुमिच्छसि।।

သင်သည် စစ်ပွဲအတွင်း ကျွန်ုပ်ဒေါသထွက်သည့်အခါ ဓနုကြိုး၏ ကြောက်မက်ဖွယ် တင်းကျပ်သံကို ထပ်မံကြားလိုသလား—အင်ဒြာ၏ ဝဇ္ရ မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ဂုဏ်ဂုဏ်မြည်ဟည်းသကဲ့သို့။

Verse 76

काममेवंगतेऽप्यस्य परिज्ञाते पराक्रमे।त्वत्सहायस्य मे वीर न चिन्ता स्यान्नृपात्मज।।

သူသည် ဤသို့ပြုမူသော်လည်း—ကျွန်ုပ်၏ သတ္တိဗလကို အပြည့်အဝ သိရှိပြီးသားဖြစ်သော်လည်း—အို သူရဲကောင်း မင်းသားရေ၊ သင်သည် ကျွန်ုပ်၏ မဟာမိတ်အဖြစ် ကူညီထောက်ပံ့နေသဖြင့် ကျွန်ုပ်၌ စိုးရိမ်စရာ မရှိပါ။

Verse 77

यदर्थमयमारम्भः कृतः परपुरञ्जयः।समयं नाभिजानाति कृतार्थः प्लवगेश्वरः।।

အို ရန်သူမြို့တံခါးများကို အနိုင်ယူသူရေ၊ မျောက်တို့၏ အရှင်သည် မိမိအကျိုးကို ရရှိပြီးနောက် ဤကြိုးပမ်းမှုကို စတင်စေခဲ့သော သဘောတူကတိကို မသိမမြင်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။

Verse 78

वर्षासमयकालं तु प्रतिज्ञाय हरीश्वरः।व्यतीतांश्चतुरो मासान्विहरन्नावबुध्यते।।

မျောက်တို့၏ အရှင်သည် မိုးရာသီကုန်ပြီးမှ လုပ်ဆောင်မည်ဟု ကတိပြုထားသော်လည်း ပျော်ရွှင်ကစားနေစဉ် လေးလတိုင်တိုင် ကုန်လွန်သွားသည်ကိုတောင် မသိမမြင်နေ၏။

Verse 79

सामात्यपरिषत्क्रीडन्पानमेवोपसेवते।शोकदीनेषु नास्मासु सुग्रीवः कुरुते दयाम्।।

အမတ်များနှင့် နန်းတော်အဖွဲ့အစည်းတို့ ဝိုင်းရံလျက် သုဂ္ဂရီဝသည် ကစားပျော်ရွှင်ကာ မူးယစ်သောက်စားခြင်းကိုသာ ကပ်လျက်နေ၏။ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် နွမ်းနယ်နေသော ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် မေတ္တာကရုဏာ မပြုတတ်။

Verse 80

उच्यतां गच्छ सुग्रीवस्त्वया वत्स महाबल।मम रोषस्य यद्रूपं ब्रूयाश्चैवमिदं वचः।।

အင်အားကြီးမားသူ၊ ချစ်လှစွာသောကလေးရေ—သုဂ္ဂရီဝထံ သွားပါ။ ကျွန်ုပ်၏ဒေါသ၏ အမှန်တကယ်သော အင်အားကို သူနားလည်စေပြီး ဤစကားကို ထိုနည်းအတိုင်းပင် ပြောကြားပေးပါ။

Verse 81

न च सङ्कुचितः पन्था येन वाली हतो गतः।समये तिष्ठ सुग्रीव मा वालिपथमन्वगाः।।

ဝါလီသည် သတ်ခံရပြီး ထွက်ခွာသွားသော လမ်းကြောင်းသည် မပိတ်ကွယ်သေး။ သဘောတူညီချက်အချိန်ကို တည်ကြည်စွာ ထိန်းထားပါ၊ သုဂ္ဂရီဝရေ—ဝါလီ၏လမ်းကို မလိုက်ပါနှင့်။

Verse 82

एक एव रणे वाली शरेण निहतो मया।त्वां तु सत्यादतिक्रान्तं हनिष्यामि सबान्धवम्।।

ဝါလီကို စစ်မြေပြင်၌ မြားတစ်စင်းတည်းဖြင့် ကျွန်ုပ်က လဲကျစေခဲ့သည်။ သို့သော် သင်သည် သစ္စာမှ လွန်ကျူးသွားလျှင် သင်ကို သင်၏ဆွေမျိုးသားချင်းတို့နှင့်တကွ ကျွန်ုပ် ဖျက်ဆီးမည်။

Verse 83

तदेवं विहिते कार्ये यद्धितं पुरुषर्षभ।तत्तद्भ्रूहि नरश्रेष्ठत्वर कालव्यतिक्रमः।।

ဤသို့ လုပ်ဆောင်ရမည့်ကိစ္စကို စီမံထားပြီးဖြစ်သဖြင့်၊ အို လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူ၊ အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသောအရာကို သူ့အား ပြောကြားလော့။ အို လူမြတ်၊ အမြန်လုပ်လော့—အချိန်သည် လွန်ကဲလျက်ရှိ၏။

Verse 84

कुरुष्व सत्यं मयि वानरेश्वरप्रतिश्रुतं धर्ममवेक्ष्य शाश्वतम्।मा वालिनं प्रेत्य गतो यमक्षयंत्वमद्य पश्येर्मम चोदितैश्शरैः।।

အို ဝါနရတို့၏ အရှင်၊ ငါ့အပေါ် သစ္စာကို ပြည့်စုံစေပါလော့။ အမြဲတည်သော ဓမ္မကို ထောက်ထား၍ ကတိကို ဂုဏ်ပြုပါ။ ငါပစ်လွှတ်သော မြားတို့ကြောင့် ယနေ့ ထိခိုက်ကာ ယမမင်း၏ လောကသို့ သွားပြီး အဲဒီမှာ ဝါလီကို မြင်ရမည်မဖြစ်စေပါနှင့်။

Verse 85

स पूर्वजं तीव्रविवृद्धकोपंलालप्यमानं प्रसमीक्ष्य दीनम्।चकार तीव्रां मतिमुग्रतेजाहरीश्वरे मानववंशनाथः।।

အစ်ကိုကို—ဒေါသပြင်းထန်စွာ တိုးပွား၍ ငိုကြွေးလျက် နွမ်းနယ်သနားဖွယ် ဖြစ်နေသည်ကို—ကြည့်မြင်ပြီးနောက်၊ လူမျိုးဆက်၏ ကာကွယ်သူ၊ တေဇာပြင်းထန်သော လက္ရှမဏသည် ဝါနရအရှင် (သုဂရီဝ) အပေါ် တင်းကျပ်သော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မာစေ하였다။