Sarga 2 Hero
Kishkindha KandaSarga 229 Verses

Sarga 2

द्वितीयः सर्गः (Sarga 2): Sugriva’s Alarm and Hanuman’s Commission

किष्किन्धाकाण्ड

ဤသရဂတွင် ရှိရှျမူက တောင်ပေါ်၌ ပထမဆုံးတွေ့ဆုံမည့်အခါမတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်သည့် တင်းမာမှုကို ဖော်ပြထားသည်။ ဝါလီနှင့် အငြိုးအတင်းကြောင့် စိတ်ဒဏ်ရာရပြီး ကြောက်ရွံ့နေသော စုဂရీవသည် လက်နက်ကိုင်၍ ဂုဏ်သိက္ခာတောက်ပသည့် ရာမနှင့် လက္ခမဏကို မြင်သော် ဝါလီက မျက်နှာဖုံးဖြင့် ပို့လာသောသူများဟု သံသယထင်မြင်သည်။ ထိုကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် မငြိမ်မသက်ဖြစ်ကာ အရပ်လေးမျက်နှာကို အမြဲစူးစမ်းကြည့်နေပြီး၊ မင်းတော်မင်းရဲ့ အမတ်ဝန်ရံ ဝါနရတို့သည် တောင်ထိပ်များပေါ်တွင် လျင်မြန်စွာ စုရုံးကာ ခုန်လှုပ်သဖြင့် ပန်းပွင့်သစ်ပင်များ တုန်ခါ၍ တောတိရစ္ဆာန်များလည်း ထိတ်လန့်သွားသည်။ ဤသည်မှာ ဝါနရတို့၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းကို ထင်ရှားစေသည်။ ဝါကျ-ကိုဝိဒ (စကားပြောကျွမ်းကျင်သူ) ဟနုမာန်သည် စုဂရీవ၏ စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို သက်သာစေသည်။ မလယ တောင်တန်း၏ အကာအကွယ်အတွင်းရှိသဖြင့် ဝါလီ၏ ချက်ချင်းအန္တရာယ်မှ လွတ်ကင်းနိုင်ကြောင်း ပြောကာ သတိတည်၍ ခွဲခြားစဉ်းစားရန် တိုက်တွန်းသည်။ ထို့နောက် သတင်းစုံစမ်းရေး နည်းလမ်းကို ရှင်းပြသည်—သာမန်ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် နီးကပ်သွား၍ အမူအရာအညွှန်း (အင်္ဂိတ)၊ လက္ခဏာ၊ ရုပ်ရည်နှင့် စကားဝိုင်းမှ ရည်ရွယ်ချက်ကို ခန့်မှန်းရမည်။ အပြုအမူက သဘောတူဖွယ်ရှိလျှင် သင့်တင့်သော ချီးမွမ်းစကားဖြင့် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ပြီး တောထဲဝင်လာသည့် အကြောင်းရင်းကို မေးမြန်းရမည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် စုဂရీవက ဟနုမာန်အား ဤသံတမန်ဆန်သော စုံစမ်းရေးကို ဆောင်ရွက်ရန် အမိန့်ပေးသည်။ ဟနုမာန်သည် အမိန့်ကို လက်ခံကာ ဂါရဝပြု၍ ရာမနှင့် လက္ခမဏထံသို့ ချီတက်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် သဒ္ဓါနှင့် ဉာဏ်ပါသော စကားသည် သံသယကို မိတ်ဖက်ဖြစ်လာစေသော လမ်းကြောင်းသို့ ပြောင်းလဲပေးသည့် ကိရိယာဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလာသည်။

Shlokas

Verse 1

तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।वरायुधधरौ वीरौ सुग्रीवश्शङ्कितोऽभवत्।।

မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသော ညီအစ်ကိုနှစ်ပါး ရာမနှင့် လက္ခမဏ—အကောင်းဆုံးလက်နက်ကို ကိုင်ဆောင်ထားသော သူရဲကောင်းတို့ကို မြင်သော် စုဂရీవသည် စိတ်လှုပ်ရှား၍ သံသယဝင်လာ하였다။

Verse 2

उद्विग्नहृदयस्सर्वा दिशस्समवलोकयन्।न व्यतिष्ठत कस्मिंश्चिद्देशे वानरपुङ्गवः। ।।

စိုးရိမ်ပူပန်မှုကြောင့် နှလုံးတုန်လှုပ်နေသော မျောက်တို့၏ အထွဋ်အမြတ်သည် အရပ်လေးမျက်နှာကို စူးစမ်းကြည့်ရှုလျက် မည်သည့်နေရာတစ်ခု၌မျှ တည်ငြိမ်မနေနိုင်ခဲ့။

Verse 3

नैव चक्रे मनः स्थातुं वीक्षमाणो महाबलौ।कपेः परमभीतस्य चित्तं व्यवससाद ह।।

မဟာဗလရှိသော သူရဲကောင်းနှစ်ပါးကို မြင်သော် ဝါနရ (သုဂရီဝ) သည် စိတ်ကို မတည်ငြိမ်နိုင်ခဲ့။ အလွန်ကြောက်ရွံ့ခြင်းက လွှမ်းမိုးသဖြင့် သူ၏နှလုံးသားသည် ကျဆင်းသွား၏။

Verse 4

चिन्तयित्वा स धर्मात्मा विमृश्य गुरुलाघवम्।सुग्रीवः परमोद्विग्नस्सर्वैरनुचरैस्सह।।

ထို့နောက် ဓမ္မတရားရှိသော သုဂရီဝသည် အလွန်စိုးရိမ်လှုပ်ရှား၍ အကျိုးဆက်၏ အလေးအနက်နှင့် အပေါ့အပါးကို စဉ်းစားသုံးသပ်ကာ မိမိအနုချာအားလုံးနှင့်အတူ ချိန်ဆလေ၏။

Verse 5

ततस्स सचिवेभ्यस्तु सुग्रीवः प्लवगाधिपः।शशंस परमोद्विग्नः पश्यंस्तौ रामलक्ष्मणौ।।

ထို့နောက် ဝါနရတို့၏ အဓိပတိ သုဂရီဝသည် ရာမနှင့် လက္ခမဏကို ကြည့်မြင်ရင်း အလွန်စိတ်လှုပ်ရှားပူပန်ကာ မိမိအမတ်များအား စကားဆိုလေ၏။

Verse 6

एतौ वनमिदं दुर्गं वालिप्रणिहितौ ध्रुवम्।छद्मना चीरवसनौ प्रचरन्ताविहागतौ4.2.6।।

ဤနှစ်ဦးသည် အမှန်တကယ် ဝါလီမင်းက စေလွှတ်ထားသူများပင် ဖြစ်ကြသည်။ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော ဤတောအုပ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာပြီး၊ သရုပ်ဖျက်ကာ သစ်ခေါက်အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်၍ ဤနေရာ၌ လှည့်လည်သွားလာနေကြသည်။

Verse 7

ततस्सुग्रीवसचिवा दृष्ट्वा परमधन्विनौ।जग्मुर्गिरितटात्तस्मादन्यच्छिखरमुत्तमम्।।

ထို့နောက် သုဂရီးဝ၏ အမတ်များသည် အလွန်ထူးချွန်သော မြားပစ်သမားနှစ်ဦးကို မြင်ကြသဖြင့် ထိုတောင်စောင်းမှ ထွက်ခွာကာ အခြားအလွန်မြင့်မြတ်သော တောင်ထိပ်သို့ သွားကြသည်။

Verse 8

ते क्षिप्रमधिगम्याथ यूथपा यूथपर्षभम्।हरयो वानरश्रेष्ठं परिवार्योपतस्थिरे।।

ထို့နောက် မျောက်တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များသည် မျောက်ဘုရင်တို့အနက် အထွဋ်အမြတ်ဖြစ်သော စုဂရీవထံသို့ အလျင်အမြန်ရောက်ရှိကာ သူ့ကို ဝိုင်းရံ၍ အမှုထမ်းအဖြစ် ရိုသေစွာ ရပ်တည်하였다။

Verse 9

एकमेकायनगताः प्लवमाना गिरेर्गिरिम्।प्रकम्पयन्तो वेगेन गिरीणां शिखराण्यपि।।

သူတို့သည် တောင်တစ်လုံးမှ တောင်တစ်လုံးသို့ လျင်မြန်စွာ ခုန်ကူးကာ တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးကြပြီး၊ အရှိန်အဟုန်ကြီးလွန်းသဖြင့် တောင်ထိပ်များပင် တုန်လှုပ်သွား하였다။

Verse 10

ततश्शाखामृगास्सर्वे प्लवमाना महाबलाः।बभञ्जुश्च नगांस्तत्र पुष्पितान्दुर्गसंश्रितान्।।

ထို့နောက် မဟာအားရှိသော သစ်ခက်နေ မျောက်တို့အားလုံးသည် ခုန်ပျံလှုပ်ရှားကာ တောင်ခက်ခဲသော အမြင့်တန်းများအနီး၌ ပန်းပွင့်လှပသော သစ်ပင်များကို ချိုးဖျက်ကြ하였다။

Verse 11

आप्लवन्तो हरिवरास्सर्वतस्तं महागिरिम्।मृगमार्जारशार्दूलांस्त्रासयन्तो ययुस्तदा।।

ထိုအခါ မျောက်အထူးကောင်းတို့သည် မဟာတောင်ကြီးအနှံ့အပြားကို ခုန်ပျံလှုပ်ရှား၍ သမင်၊ တောကြောင်နှင့် ကျားတို့ကို ကြောက်လန့်စေကာ သွားလာကြ하였다။

Verse 12

ततस्सुग्रीवसचिवाः पर्वतेन्द्रं समाश्रिताः।सङ्गम्य कपिमुख्येन सर्वे प्राञ्जलय स्थिताः।।।।

ထို့နောက် စုဂရీవ၏ အမတ်များသည် တောင်မင်းကြီးကို အားကိုးကာ မျောက်ခေါင်းဆောင်နှင့်အတူ စုဝေး၍ အားလုံး လက်အုပ်ချီကာ ရိုသေစွာ ရပ်နေကြ하였다။

Verse 13

ततस्तं भयसंविग्नं वालिकिल्बिषशङ्कितम्।उवाच हनुमान्वाक्यं सुग्रीवं वाक्यकोविदः।।

ထို့နောက် စကားပြောရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဟနုမာန်သည် ကြောက်ရွံ့၍ တုန်လှုပ်နေပြီး ဝါလီဘက်မှ မကောင်းကြံစည်မှုတစ်စုံတစ်ရာကို သံသယဝင်နေသော စုဂရీవအား စကားဆို하였다။

Verse 14

सम्भ्रमस्त्यज्यतामेष सर्वैर्वालिकृते महान्।मलयोऽयं गिरिवरो भयं नेहास्ति वालिनः।।

ဝါလီကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကြီးမားသည့် စိုးရိမ်လှုပ်ရှားမှုကို သင်တို့အားလုံး စွန့်လွှတ်ကြလော့။ ဤသည်မှာ မြတ်နိုးဖွယ် မလယ တောင်တန်းဖြစ်၍ ဤနေရာ၌ ဝါလီထံမှ ကြောက်ရွံ့စရာ မရှိ။

Verse 15

यस्मादुद्विग्नचेतास्त्वं प्रद्रुतो हरिपुङ्गव।तं क्रूरदर्शनं क्रूरं नेह पश्यामि वालिनम्।।

ဟာရီပုင်္ဂဝ၊ မျောက်တို့အနက် ဥဿဘတော်ကဲ့သို့ မြတ်သူရေ! သင့်နှလုံးကို စိုးရိမ်ကြောက်လန့်စေ၍ သင်ပြေးလွတ်လာစေသော ရက်စက်၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသည့် ဝါလီကို ဤနေရာ၌ မမြင်ရ။

Verse 16

यस्मात्तव भयं सौम्य पूर्वजात्पापकर्मणः।स नेह वाली दुष्टात्मा न ते पश्याम्यहं भयम्।।

အေးမြသဘောရှိသူရေ၊ သင်ကြောက်ရွံ့ခြင်းသည် အကြီးအကို—အပြစ်ကမ္မပြုသူ၊ စိတ်မကောင်းသူ—ထံမှ ဖြစ်၏။ သို့သော် ထိုဒုෂ္ဌဝါလီသည် ဤနေရာ၌ မရှိသဖြင့် ယခုခဏ၌ သင်ကြောက်ရန် အကြောင်းကို ငါမမြင်။

Verse 17

अहो शाखामृगत्वं ते व्यक्तमेव प्लवङ्गम।लघुचित्ततयाऽत्मानं न स्थापयसि यो मतौ।।

အဟော၊ ပ္လဝင်္ဂမရေ! သင်၏ သစ်ခက်ပေါ်နေထိုင်သည့် သဘာဝသည် ထင်ရှားလှ၏။ စိတ်ပေါ့ပါး၍ ပြောင်းလဲလွယ်သဖြင့် သင်သည် မိမိကိုယ်ကို ဆုံးဖြတ်ချက်၌ မတည်မြဲစေနိုင်။

Verse 18

बुद्धिविज्ञानसम्पन्न इङ्गितैस्सर्वमाचर।न ह्यबुद्धिं गतो राजा सर्वभूतानि शास्ति हि4.2.18।।

ဉာဏ်ပညာနှင့် ခွဲခြားသိမြင်မှုတို့ဖြင့် ပြည့်စုံ၍ အရာရာတွင် အမူအရာနှင့် အညွှန်းအလက္ခဏာတို့ကို စူးစမ်းနားလည်ကာ ပြုမူလော့။ မိုက်မဲမှုသို့ ကျရောက်သော မင်းသည် သတ္တဝါအပေါင်းကို မှန်ကန်စွာ အုပ်ချုပ်ထိန်းသိမ်း မနိုင်ပါ။

Verse 19

सुग्रीवस्तु शुभं वाक्यं श्रुत्वा सर्वं हनूमतः।ततश्शुभतरं वाक्यं हनूमन्तमुवाच ह।।

ဟနုမာန်၏ မင်္ဂလာပြည့်ဝ၍ ဉာဏ်ပညာပါသော စကားအားလုံးကို ကြားနာပြီးနောက် စုဂရీవသည် ဟနုမာန်ထံသို့ ထိုထက်ပင် ပိုမိုသိမ်မွေ့မင်္ဂလာရှိသော စကားဖြင့် ပြန်လည်မိန့်ကြား하였다။

Verse 20

दीर्घबाहू विशालाक्षौ शरचापासिधारिणौ।कस्य न स्याद्भयं दृष्ट्वा ह्येतौ सुरसुतोपमौ।।

လက်မောင်းရှည်၍ မျက်လုံးကျယ်ဝန်းကာ မြား၊ လေးနှင့် ဓားကို ကိုင်ဆောင်ထားသော—ဒေဝတားသားတော်များနှင့် တူညီသကဲ့သို့သော ဤလူကောင်းနှစ်ဦးကို မြင်လျှင် မည်သူမကြောက်မလန့် ဖြစ်မည်နည်း။

Verse 21

वालिप्रणिहितावेतौ शङ्केऽहं पुरुषोत्तमौ।राजानो बहुमित्राश्च विश्वासो नात्र हि क्षमः।।

ဤလူကောင်းအထွတ်အမြတ်နှစ်ဦးသည် ဝါလီက စေလွှတ်လာသူများဟု ကျွန်ုပ်သံသယရှိသည်။ မင်းတို့တွင် မိတ်ဆွေမဟာမိတ်များ များစွာရှိတတ်သဖြင့် ဤနေရာ၌ အလျင်အမြန် ယုံကြည်ခြင်း မသင့်တော်။

Verse 22

अरयश्च मनुष्येण विज्ञेयाश्छद्मचारिणः।विश्वस्तानामविश्वस्तारन्ध्रेषु प्रहरन्ति हि।।

လူသည် လှည့်စားဖုံးကွယ်၍ လှုပ်ရှားသည့် ရန်သူတို့ကို ခွဲခြားသိမြင်ရမည်။ ယုံကြည်မထိုက်သူတို့သည် ယုံကြည်သူတို့၏ အားနည်းချက်အပေါက်အဟာတွင် ထိုးနှက်ကာ တိုက်ခိုက်တတ်ကြသည်။

Verse 23

कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहुदर्शिनः।भवन्ति परहन्तारस्ते ज्ञेयाः प्राकृतैर्नरैः।।

ဝါလီသည် မိမိလုပ်ငန်းများ၌ ပညာရှိလှ၏၊ မင်းတို့သည်လည်း အမြင်ဝေးကြ၏။ အကြံအစည်နှင့် ယုတ္တိလှည့်ကွက်တို့ဖြင့် ရန်သူကို ဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်လာကြသဖြင့်—ထိုသို့သော အကြံကောက်ကွက်များကို သာမန်လူတို့ပင် သိမြင်သင့်၏။

Verse 24

तौ त्वया प्राकृतेनैव गत्वा ज्ञेयौ प्लवङ्गम।इङ्गितानां प्रकारैश्च रूपव्याभाषणेन च।।

ဟေ့ ဝါနရ၊ သာမန်ပုံစံအဖြစ် သွားရောက်ကာ ထိုနှစ်ပါးကို စိစစ်သိမြင်လော့—အမူအရာလှုပ်ရှားမှု၏ ပုံစံများ၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အလှအပပြင်ဆင်မှု၊ ထို့ပြင် စကားပြောပုံစံတို့ဖြင့်။

Verse 25

लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि।विश्वासयन्प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः।।ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुङ्गव ।प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ।।

သူတို့နှစ်ဦး၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို စူးစမ်းကြည့်လော့။ စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်၍ ဖွင့်လှစ်နေသည်ဟု ထင်ရှားပါက၊ ချီးမွမ်းစကားများနှင့် သူတို့၏ အမူအရာအင်္ဂါရပ်များကို ဖတ်ရှုကာ ထပ်ခါထပ်ခါ ယုံကြည်မှုကို ရယူလော့။

Verse 26

लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि।विश्वासयन्प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः4.2.25।।ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुङ्गव ।प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ4.2.26।।

အို မျောက်တို့အနက် အထူးမြတ်သူ၊ ငါ့ကို အားကိုးကာ မျက်နှာချင်းဆိုင် ရပ်၍ ထိုမြားပစ်သမားနှစ်ဦးအား ဤတောအုပ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို မေးလော့။

Verse 27

शुद्धात्मानौ यदि त्वेतौ जानीहि त्वं प्लवङ्गम।व्याभाषितैर्वा विज्ञेया स्याद्दुष्टाऽदुष्टता तयोः।।

အို ပလဝင်္ဂမ၊ ဤနှစ်ဦးသည် စိတ်ဝိညာဉ်သန့်ရှင်းသူများ ဖြစ်ပါက ထိုသို့ သိမှတ်လော့။ စကားပြောဆိုခြင်းအားဖြင့်ပင် သူတို့၏ မကောင်းသော ရည်ရွယ်ချက်ရှိမရှိကို ခွဲခြားသိနိုင်သည်။

Verse 28

इत्येवं कपिराजेन सन्दिष्टो मारुतात्मजः।चकार गमने बुद्धिं यत्र तौ रामलक्ष्मणौ।।

ဤသို့ မျောက်တို့၏ဘုရင်က အမိန့်ပေးညွှန်ကြားသဖြင့် လေသခင်၏သား ဟနုမာန်သည် သီရိရာမနှင့် လက္ခမဏရှိရာသို့ သွားရန် စိတ်ကူးအတည်ပြု하였다။

Verse 29

तथेति सम्पूज्य वचस्तु तस्यतत्कपेस्सुभीमस्य दुरासदस्य च।महानुभावो हनुमान्ययौ तदास यत्र रामोऽतिबलश्च लक्ष्मणः।।

ဟနုမာန်သည် “အဲဒီအတိုင်းပါ” ဟုဆိုကာ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ နီးကပ်ရန်ခက်ခဲသော မျောက်အရှင်၏ စကားကို ရိုသေကန်တော့ပြီးနောက် အလွန်အားကြီးသော သီရိရာမနှင့် လက္ခမဏရှိရာသို့ ထွက်ခွာသွား하였다။

Frequently Asked Questions

The dilemma is whether to trust unknown armed arrivals who could be hostile agents. Sugrīva chooses an ethically cautious action: verify intent through nonviolent reconnaissance—Hanumān approaches in an ordinary form and evaluates their conduct via gestures, demeanor, and dialogue before extending trust.

Fear must be governed by buddhi (intelligence) and vāk (disciplined speech). Hanumān’s counsel models how composure, evidence-based judgment, and respectful communication transform panic into right action, showing that leadership requires both discernment and rhetorical responsibility.

Ṛśyamūka is presented as a protective mountain refuge where Vālī’s threat is mitigated, and the Malaya range is named to anchor the setting. The chapter also highlights vānaras’ mountain-to-mountain mobility and the forest ecology (blossoming trees, startled wildlife) as part of the narrative landscape.