Sarga 19

Verse 1

स वानरमहाराजश्शयानश्शरविक्षतः।प्रत्युक्तो हेतुमद्वाक्यैर्नोत्तरं प्रत्यपद्यत।।

ဝါနရမဟာရာဇာသည် မြေပြင်ပေါ်၌ လဲလျောင်းနေ၍ မြားထိုးဒဏ်ရာရထားသည်။ အကြောင်းပြချက်ပြည့်ဝသော စကားများဖြင့် ပြန်လည်ဖြေကြားခံရသော်လည်း သူသည် ပြန်ဆိုရန် အဖြေစကား မရနိုင်ခဲ့။

Verse 2

अश्मभिः प्रविभिन्नाङ्गः पादपैराहतो भृशम्।रामबाणेन चाक्रान्तो जीवितान्ते मुमोह सः।।

ကျောက်တုံးများကြောင့် ကိုယ်အင်္ဂါများ ပွဲကွဲကာ၊ သစ်ပင်များဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ထိုးနှက်ခံရပြီး၊ ရာမ၏ မြားတော်ကြောင့် အနိုင်ယူခံရသဖြင့် အသက်သည် အဆုံးသို့ နီးလာချိန်တွင် သူသည် မေ့လျော့သွား하였다။

Verse 3

तं भार्या बाणमोक्षेण रामदत्तेन संयुगे।हतं प्लवगशार्दूलं तारा शुश्राव वालिनम्।।

ဝါလီ၏ ဇနီး တာရာသည် ဝါလီ—မျောက်တို့အနက် ကျားတစ်ကောင်ကဲ့သို့သောသူ—ကို ရာမ ပစ်လွှတ်သော မြားကြောင့် စစ်မြေ၌ သတ်ခံရကြောင်း ကြားသိရသည်။

Verse 4

सा सपुत्राप्रियं श्रुत्वा वधं भर्तुस्सुदारुणम्।निष्पपात भृशं तस्माद्विविधा गिरिगह्वरात्।।

မိမိခင်ပွန်း၏ အလွန်ကြမ်းတမ်းသော သတ်ဖြတ်မှုအကြောင်း မနှစ်သက်ဖွယ် သတင်းကို ကြားသိပြီးနောက် တာရာသည် သားနှင့်အတူ ထိုတောင်ဂူမှ အလွန်စိတ်ပူပန်ကာ အပြင်သို့ ပြေးထွက်လာသည်။

Verse 5

ये त्वङ्गदपरीवारा वानरा भीमविक्रमाः।ते सकार्मुकमालोक्य रामं त्रस्ताः प्रदुद्रुवुः।।

သို့သော် အင်္ဂဒကို ဝိုင်းရံလိုက်ပါလာသော အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် သတ္တိဗလရှိ မျောက်စစ်သည်တို့သည် လေးကိုင်ထားသော ရာမကို မြင်လျှင် ကြောက်လန့်ကာ အရပ်ရပ်သို့ ပြေးလွှားထွက်ပြေးကြသည်။

Verse 6

सा ददर्श ततस्त्रस्तान्हरीनापततो भृशम्।यूथादिव परिभ्रष्टान्मृगान्निहतयूथपान्।।

ထို့နောက် နန်းသည် မျောက်တို့ကို မြင်ရသည်—အလွန်ကြောက်လန့်၍ အလျင်အမြန် ရူးရူးမူးမူး ပြေးလွှားကြကာ၊ မေ့ဖွားခေါင်းဆောင် သတ်ခံရသည့်အခါ တောကောင်ကောင်ရင်းကွဲသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 7

तानुवाच समासाद्य दुःखितान्दुखिता सती।रामवित्रासितान्सर्वाननुबद्धानिवेषुभिः।।

တားရာသည် ကိုယ်တိုင်လည်း ဝမ်းနည်းနေသော်လည်း၊ ဝမ်းနည်းကြေကွဲနေသော ဝါနရတို့ထံ ချဉ်းကပ်၍—သူတို့အားလုံး ရာမကို ကြောက်ရွံ့ကာ နောက်မှ မြားများလိုက်သကဲ့သို့ ထွက်ပြေးနေကြသဖြင့်—သူတို့ကို မိန့်ဆိုလေ၏။

Verse 8

वानराः राजसिंहस्य यस्य यूयं पुरस्सराः।तं विहाय सुसन्त्रस्ताः कस्माद्द्रवथ दुर्गताः।।

“အို ဝါနရတို့၊ မင်းတို့သည် မင်းတို့၏ ‘ရာဇသိင်္ဟ’—မင်းများအနက် သင်္ဟ—၏ ရှေ့တန်းတွင် ရပ်နေသူများပင်။ ထိုသူကို စွန့်ပစ်၍ အလွန်ကြောက်ရွံ့ကာ ဒုက္ခရောက်သဖြင့် အဘယ်ကြောင့် ထွက်ပြေးကြသနည်း?”

Verse 9

राज्यहेतोस्स चेद्भ्राता भ्रात्रा रौद्रेण पातितः।रामेण प्रहितैरौद्रैर्मार्गणैर्दूरपातिभिः।।

“အကယ်၍ နိုင်ငံတော်အတွက်ကြောင့် ထိုညီအစ်ကိုသည် ကိုယ်ပိုင်ညီအစ်ကို၏ ဒေါသကြောင့် တကယ်ပင် လဲကျသွားခဲ့သည်ဆိုလျှင်—ရာမ၏ ပြင်းထန်၍ အဝေးထိ ပျံသန်းသော မြားများကြောင့်—မင်းတို့သည် အဘယ်ကြောင့် ထွက်ပြေးကြသနည်း?”

Verse 10

कपिपत्न्या वचश्श्रुत्वा कपयः कामरूपिणः।प्राप्तकालमविक्लिष्टमूचुर्वचनमङ्गनाम्।।

ဝါနရမင်း၏ မိဖုရား တာရာ၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက်၊ စိတ်ကြိုက်ရုပ်သဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲနိုင်သော ဝါနရတို့သည် ထိုအမျိုးသမီးအား အချိန်အခါနှင့် ကိုက်ညီ၍ မရှုပ်မရှင်း သေချာပြတ်သားသော စကားများဖြင့် ပြောကြား하였다။

Verse 11

जीवपुत्रे निवर्तस्व पुत्रं रक्षस्व चाङ्गदम्।अन्तको रामरूपेण हत्वा नयति वालिनम्।।

“သားရှိနေသေးသော မိခင်ရေ၊ ပြန်လှည့်ပါ; သင်၏သား အင်္ဂဒကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပါ။ မရဏတရားကိုယ်တိုင်က ရာမ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ဝါလီကို သတ်ပြီး ယခု သူ့ကို ခေါ်ဆောင်သွားနေပြီ။”

Verse 12

क्षिप्तान् वृक्षान्समाविध्य विपुलाश्च शिलास्तथा।वाली वज्रसमैर्बाणै रामेण विनिपातितः।।

ပစ်လွှတ်လာသော သစ်ပင်များနှင့် ကြီးမားသော ကျောက်တုံးများကိုပါ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးပြီးနောက်၊ ဝါလီသည် ဝဇ္ဇရ (မိုးကြိုး) ကဲ့သို့သော မြားများဖြင့် သီရိရာမက ပစ်ချ၍ လဲကျသွား၏။

Verse 13

अभिद्रुतमिदं सर्वं विद्रुतं प्रसृतं बलम्।अस्मिन् प्लवगशार्दूले हते शक्रसमप्रभे।।

သက္က (အိန္ဒြာ) ကဲ့သို့ တောက်ပသော မျောက်တို့အတွင်းက ကျားကြီးတည်းဟူသော ဝါလီ သတ်ခံရသောအခါ၊ မျောက်တပ်အင်အားအားလုံးသည် ကြောက်လန့်၍ ကွဲပြားပျံ့နှံ့ကာ အရပ်ရပ်သို့ ထွက်ပြေးသွား၏။

Verse 14

रक्ष्यतां नगरद्वारमङ्गदश्चाभिषिच्यताम्।पदस्थं वालिनः पुत्रं भजिष्यन्ति प्लवङ्गमाः।।

“မြို့တံခါးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြလော့၊ အင်္ဂဒကိုလည်း အဘိသေက (တင်မြှောက်ပူဇော်) ပြုကြလော့။ ဝါလီ၏ သားကို ရာဇပလ္လင်၌ တည်စေသော် မျောက်တို့သည် သူ့ကို ဝတ်ပြုအမှုထမ်းကြလိမ့်မည်။”

Verse 15

अथवाऽरुचितं स्थानमिह ते रुचिरानने।आविशन्ति हि दुर्गाणि क्षिप्रमन्यानि वानराः।।

“သို့မဟုတ်လည်း၊ မျက်နှာလှသူရေ၊ ဤအစီအစဉ်ကို သင်မနှစ်သက်လျှင် အခြားသော မျောက်တို့သည် ဤခံတပ်များကို လျင်မြန်စွာ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ကြလိမ့်မည်။”

Verse 16

अभार्याश्च सभार्याश्च सन्त्यत्र वनचारिणः।लुब्धेभ्यो विप्रयुक्तेभ्यस्तेभ्यो नस्तुमुलं भयम्।।

“ဤနေရာ၌ တောတွင်းလှည့်လည်နေသော မျောက်တို့ရှိသည်—မယားမရှိသူလည်းရှိ၊ မယားရှိသူလည်းရှိ; လောဘကြီးသူလည်းရှိ၊ မယားနှင့် ကွဲကွာနေသူလည်းရှိ။ ထိုသို့သောသူတို့ကြောင့် ငါတို့အတွက် ကြမ်းတမ်းသော အန္တရာယ်ကြီးကို ကြောက်ရွံ့ရ၏။”

Verse 17

अल्पान्तरगतानां तु श्रुत्वा वचनमङ्गना।आत्मनः प्रतिरूपं सा बभाषे चारुहासिनी।।

စိတ်သဘောကျဉ်းမြောင်းသူတို့၏ စကားကို ကြားသော် ထိုမိန်းမသည်—နူးညံ့လှပစွာ ပြုံးရယ်လျက်—မိမိသဘောသဘာဝနှင့် ကိုက်ညီသကဲ့သို့ ပြောဆို하였다။

Verse 18

पुत्रेण मम किं कार्यं राज्येनच किमात्मना।कपिसिंहे महाभागे तस्मिन्भर्तरि नश्यति।।

ကျွန်မ၏ ဂုဏ်သိက္ခာမြင့်သော ခင်ပွန်း—ဝါလီ၊ မျောက်တို့အတွင်း စင်္ကြံသတ္တဝါကဲ့သို့—ပျက်စီးလျက်ရှိသော် သားရှိခြင်းက ဘာအကျိုး၊ နိုင်ငံတော်က ဘာတန်ဖိုး၊ မိမိအသက်တောင် ဘာအဓိပ္ပါယ်ရှိမည်နည်း။

Verse 19

पादमूलं गमिष्यामि तस्यैवाहं महात्मनः।योऽसौ रामप्रयुक्तेन शरेण विनिपातितः।।

ကျွန်မသည် မဟာသတ္တဝါတော်မူသော ထိုသူ၏ ခြေတော်ရင်းသို့ သွားမည်—ရာမက ပစ်လွှတ်သော မြားဖြင့် လဲကျသွားသူပင် ဖြစ်သည်။

Verse 20

एवमुक्त्वा प्रदुद्राव रुदन्ती शोककर्शिता।शिरश्चोरश्च बाहुभ्यां दुःखेन समभिध्नती।।

ထိုသို့ ပြောပြီးနောက် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် ချွတ်ယွင်းနေသော တာရာသည် ငိုကြွေးလျက် ရှေ့သို့ ပြေးသွားကာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာဖြင့် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ခေါင်းနှင့် ရင်ဘတ်ကို ထိုးနှက်လေ၏။

Verse 21

आव्रजन्ती ददर्शाथ पतिं निपतितं भुवि।हन्तारं दानवेन्द्राणां समरेष्वनिवर्तिनम्।।

သူမ နီးကပ်လာသောအခါ မြေပြင်ပေါ်၌ လဲကျနေသော မိမိ၏ ခင်ပွန်းကို မြင်ရသည်—ဒာနဝတို့၏ အကြီးအကဲများကို စစ်မြေ၌ သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲတွင် မည်သည့်အခါမျှ နောက်မဆုတ်သူ။

Verse 22

क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां वज्राणामिव वासवम्।महावातसमाविष्टं महामेघौघनिस्स्वनम्।।

သူသည် ဝာသဝ (အိန္ဒြာ) ကဲ့သို့ ဝဇ္ရကို ပစ်လွှတ်သူ—တောင်ကြီးများကိုပင် ပစ်ချနိုင်သူ; မဟာလေပြင်းကဲ့သို့ လျင်မြန်၍ မိုးတိမ်အစုအဝေး၏ ဂုဏ်ဂုဏ်မြည်သံကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်သူ။

Verse 23

क्रतुल्यपराक्रान्तं वृष्टवेवोपरतं घनम्।नर्दन्तं नर्दतां भीमं शूरं शूरेण पातितम्।।शार्दूलेनामिषस्यार्थे मृगराजं यथाहतम्।

အင်ဒြာတော်ကဲ့သို့ အားမာန်ရှိသော ဝါလီသည် မိုးရွာပြီးနောက် တိတ်ဆိတ်သွားသော မိုးတိမ်ကြီးကဲ့သို့ လဲကျနေ၏။ ကြောက်မက်ဖွယ် ဗီရသူရဲ၊ ဟိန်းသံကြီးသူတို့အနက် ထင်ရှားသူသည် အခြားဗီရသူရဲတစ်ဦး၏ လက်ဖြင့် ကျဆုံးခဲ့သည်—အသားအတွက် ကျားက စင်္ကြံကို သတ်သကဲ့သို့။

Verse 24

अर्चितं सर्वलोकस्य सपताकं सवेदिकम्।।नागहेतोस्सुपर्णेन चैत्यमुन्मथितं यथा।

သူသည် လောကအပေါင်းတို့က ပူဇော်အရိုသေပြုသော သန့်ရှင်းရာစေတီတော်တစ်ဆူကဲ့သို့၊ တံခွန်နှင့် ပူဇော်ပလ္လင်ပါ ပြည့်စုံသော်လည်း—အတွင်း၌ နဂါးရှိသဖြင့် စုပဏ္ဏ (ဂရုဍ) က ဆွဲထုတ်ဖျက်ဆီးသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 25

अवष्टभ्य च तिष्ठन्तं ददर्श धनुरुत्तम्।।रामं रामानुजं चैव भर्तुश्चैवानुजं शुभा।

သုခလက္ခဏာရှိသော နန်း (တာရာ) သည် ရာမကို မြင်၏—အလွန်ကောင်းမြတ်သော လေးကို အားထားကာ မတုန်မလှုပ် ရပ်တည်နေပြီး၊ ရာမ၏ ညီတော်လည်းရှိကာ၊ ထို့ပြင် မိမိခင်ပွန်း၏ ညီတော် (စုဂရీవ) လည်း ရှိ၏။

Verse 26

तावतीत्य समासाद्य भर्तारं निहतं रणे।।समीक्ष्य व्यथिता भूमौ सम्भ्रान्ता निपपात ह।

နန်းသည် ထိုနှစ်ဦး (ရာမနှင့် လက္ခမဏ) ကို ကျော်လွန်၍ စစ်မြေပြင်၌ သတ်ခံရသော မိမိခင်ပွန်းထံသို့ ရောက်၏။ သူ့ကို မြင်သော် ဝမ်းနည်းနာကျင်မှုနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျသွား၏။

Verse 27

सुप्त्वेव पुनरुत्थाय आर्यपुत्रेति शोचती।।रुरोद सा पतिं दृष्ट्वा संवीतं मृत्युदामभिः।

ထို့နောက် အိပ်ရာမှ နိုးထသကဲ့သို့ နောက်တစ်ဖန် ထလာ၍ “အာရယပုတ္တ—မြတ်သော ခင်ပွန်းတော်” ဟု ငိုကြွေးကာ၊ မရဏ၏ ပန်းကုံးများဖြင့် ဝန်းရံထားသော မိမိ၏ သခင်ကို မြင်သော် နာကျင်စွာ ရင်ကွဲငိုယိုလေ၏။

Verse 28

तामवेक्ष्य तु सुग्रीवः क्रोशन्तीं कुररीमिव।विषादमगमत्कष्टं दृष्ट्वा चाङ्गदमागतम्।।

နာရီကူရရီ (osprey) ကဲ့သို့ အော်ဟစ်ငိုကြွေးနေသော နាងကို မြင်၍၊ ထို့ပြင် အင်္ဂဒ မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့စွာ ရောက်လာသည်ကို မြင်သော်၊ စုဂရီဝသည် ပြင်းထန်၍ နာကျင်သော ဝမ်းနည်းမှုကြီးထဲသို့ ကျရောက်လေ၏။