बालकाण्ड ५६: विश्वामित्र–वसिष्ठ अस्त्रसंघर्षः
Visvamitra and Vasistha: Contest of Divine Weapons
मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा।जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने।।।।शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्।ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च।।।।पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे।दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च।।।।धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च।वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा।।।।शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा। 560वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम्।।।।त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्।एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन।।।।वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।
mānavaṃ mohanaṃ caiva gāndharvaṃ svāpanaṃ tathā |
jṛmbhaṇaṃ mādanaṃ caiva saṃtāpanavilāpane ||
śoṣaṇaṃ dāraṇaṃ caiva vajram astraṃ sudurjayam |
brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśam eva ca ||
painākāstraṃ ca dayitaṃ śuṣkārdrē aśanī ubhe |
daṇḍāstram atha paiśācaṃ krauñcam astraṃ tathaiva ca ||
dharmacakraṃ kālacakraṃ viṣṇucakraṃ tathaiva ca |
vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astram hayaśiras tathā ||
śaktidvayaṃ ca cikṣepa kaṅkālaṃ musalaṃ tathā |
vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstram atha dāruṇam ||
triśūlam astraṃ ghoraṃ ca kāpālam atha kaṅkaṇam |
ētāny astrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana |
vasiṣṭhe japatāṃ śreṣṭhe tad adbhutam ivābhavat ||
အို ရဃုနန္ဒန၊ ဝိශ්ဝာမိတ္တရသည် အာஸ္တရအမျိုးမျိုးကို အလွန်အကျွံ ပစ်လွှတ်၏—မာနဝ၊ မိုဟန၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ စွာပန၊ ဂျೃಂಭဏ၊ မာဒန၊ သံတာပန နှင့် ဝိလာပန; ရှိုရှဏ နှင့် ဒါရဏ; မအနိုင်ယူလွယ်သော ဝဇ္ရ; ဗြဟ္မပါရှ၊ ကာလပါရှ နှင့် ဝါရုဏပါရှ; ပိုင်နာက နှင့် ချစ်မြတ်နိုးသော ဒိုင်တ; ခြောက်နှင့် စို အရှနီ နှစ်မျိုး; ဒဏ္ဍအာஸ္တရ၊ ပိုင်ရှာစ နှင့် ကရောဉ္စ; ဓမ္မစက္က၊ ကာလစက္က နှင့် ဝိෂ္ဏုစက္က; ဝါယဝျ၊ မထန နှင့် ဟယရှီရ; ရှက္တိ နှစ်လက်၊ ကင်္ကာလ နှင့် မုဆလ; ဝိဒျာဓရ မဟာအာஸ္တရ နှင့် ကြောက်မက်ဖွယ် ကာလာအာஸ္တရ; ထို့ပြင် ကြမ်းတမ်းသော တ్రిశూల၊ ကာပါလ နှင့် ကင်္ကဏ။ ဤအာஸ္တရအားလုံးကို ဂျပ (japa) တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဝသိဋ္ဌထံသို့ ပစ်လွှတ်ရာ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
"Now I have realised the reason. With clear mind and senses, I shall undertake intense penance which will earn me brahminhood".ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে ষট্পঞ্চাশস্সর্গ:৷৷Thus ends the fiftysixth sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.
The verse illustrates how anger leads to reckless escalation; Dharma emphasizes restraint and the responsible use of power, especially when one possesses extraordinary means.
Viśvāmitra, frustrated, unleashes a vast catalogue of divine weapons against Vasiṣṭha, who is characterized as the foremost practitioner of japa.
Vasiṣṭha’s implied steadiness—rooted in japa and tapas—stands as the counterpoint to weapon-driven fury.