Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 99, Shloka 25

चित्रकूटप्राप्तिः

Bharata Reaches Chitrakuta and Beholds Rama

निरीक्ष्य स मुहूर्तं तु ददर्श भरतो गुरुम्।उटजे राममासीनं जटामण्डलधारिणम्।।2.99.25।।

nirīkṣya sa muhūrtaṃ tu dadarśa bharato gurum |

uṭaje rāmam āsīnaṃ jaṭā-maṇḍala-dhāriṇam || 2.99.25 ||

ခဏမျှ လှည့်လည်ကြည့်ရှုပြီးနောက် ဘရတသည် မိမိ၏ ဂုရုကဲ့သို့ အလွန်လေးစားရသော အကိုတော် ရားမကို တဲအိမ်အတွင်း ထိုင်နေသည်ကို မြင်ရပြီး၊ ဂျဋာဆံပင်ကို အစုအဝေးအဖြစ် ထားရှိထား하였다။

निरीक्ष्यhaving looked around/observed
निरीक्ष्य:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकालिकः)
TypeVerb
Rootनि-√ईक्ष् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः)
Formअव्ययकृदन्तः (क्त्वान्त/ल्यबन्तः), पूर्वकालिकक्रिया; धातुः: ईक्ष् (दर्शनार्थकः) उपसर्गः: नि-; English: gerund/absolutive “having looked/after looking”
सःhe (that)
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; English: pronoun, nominative singular masculine
मुहूर्तम्for a moment
मुहूर्तम्:
कर्म (कालावधिः)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कालाधिकरणार्थे कर्मवत् (अवधि-कालः); English: accusative singular “for a moment”
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्ध/वाक्यालङ्कारः (निपातः)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्ययम्)
Formनिपातः/समुच्चय-व्यतिरेकसूचकः; English: particle “but/indeed/then”
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/परिपूर्णभूतः), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; English: perfect, 3rd person singular “saw”
भरतःBharata
भरतः:
कर्ता
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; English: nominative singular (proper noun)
गुरुम्the revered elder (brother)
गुरुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष्यः (रामम्) प्रति विशेषणवत् “गुरु/पूज्य”; English: accusative singular “the revered (one)”
उटजेin the cottage
उटजे:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootउटज (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; English: locative singular “in the hut/cottage”
रामम्Rama
रामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; English: accusative singular (object)
आसीनम्seated
आसीनम्:
कर्मविशेषणम्
TypeVerb
Root√आस् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्ययः)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः), पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (रामम्) प्रति; English: past participle “seated”
जटामण्डलधारिणम्wearing matted locks (in a coil/circle)
जटामण्डलधारिणम्:
कर्मविशेषणम्
TypeAdjective
Rootजटा + मण्डल + धारिन् (प्रातिपदिकानि)
Formसमासः: जटायाः मण्डलम् (जटामण्डलम्) + तद् धारयति इति (धारिन्) → जटामण्डलधारिन्; पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (रामम्) प्रति; English: accusative singular adjective “wearing a circle/coil of matted hair”

Bharata looked around for a moment and saw his esteemed brother Rama seated in that thatched cottage wearing matted locks of hair.

B
Bharata
R
Rama
M
matted locks (jaṭā)

FAQs

Dharma is reverence and rightful relationship: Bharata’s vision of Rama as ‘guru’ underscores humility and the honoring of rightful elders and moral authority.

Bharata reaches the hut and finally sees Rama directly, seated as an ascetic in forest attire.

Bharata’s humility and devotion; Rama’s renunciant steadfastness in accepting exile.