Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 99, Shloka 12

चित्रकूटप्राप्तिः

Bharata Reaches Chitrakuta and Beholds Rama

यमेवाधातुमिच्छन्ति तापसा स्सततं वने।तस्यासौ दृश्यते धूम स्सङ्कुलः कृष्णवर्त्मनः।।2.99.12।।

yam evādhātum icchanti tāpasāḥ satataṁ vane |

tasyāsau dṛśyate dhūmaḥ saṅkulaḥ kṛṣṇa-vartmanaḥ ||2.99.12||

ကြည့်ပါ၊ အမှောင်ရောင် လမ်းကြောင်းကဲ့သို့ အမဲစင်းစင်း အရိပ်ကျန်နေသော ပူဇော်သက္ကရာဇ် မီးမှ မီးခိုးထူထပ်စွာ တက်လာသည်ကို မြင်ရသည်။ ထိုမီးကို တောထဲရှိ တပသီများက အမြဲတမ်း မငြိမ်းစေဘဲ ထိန်းသိမ်းလိုကြသည်။

यम्which/whom
यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative)
एवonly
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (only/indeed)
आधातुम्to kindle/maintain (a fire)
आधातुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootआ + धा (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः
इच्छन्तिwish/desire
इच्छन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
तापसाःascetics
तापसाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
सततम्always
सततम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverb: always)
वनेin the forest
वने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
तस्यof that
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
असौthat/this (visible there)
असौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशार्थक (deictic)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)
धूमःsmoke
धूमः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सङ्कुलःdense/thick
सङ्कुलः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसङ्कुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; धूमः इति विशेषणम्
कृष्णवर्त्मनःof the black-trailed (fire)
कृष्णवर्त्मनः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकृष्ण + वर्त्मन् (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः—‘कृष्णं वर्त्म यस्य’ (of the fire with black trail/path)

Here is the thick smoke emanating from the black-trailed fire maintained perpetually by the ascetics living in the forest.

S
sacred fire (agni)
F
forest (vana)

FAQs

The verse highlights ritual steadfastness and disciplined living: maintaining the sacred fire symbolizes continuity of dharma through daily responsibility, restraint, and reverence.

As Bharata nears Chitrakūṭa, he points out visible signs of ascetic life—especially the perpetually tended sacred fire—indicating proximity to hermit dwellings.

Respect for holy practice and attentiveness to dharmic signs in the landscape—Bharata recognizes ascetic discipline and treats it as worthy of notice and honor.