Sarga 97
भरतागमनशङ्कानिवारणम् / Dispelling Suspicion about Bharata’s Arrival (Chitrakuta Encampment)
अयोध्याकाण्ड
ဤ စರ್ಗ ၉၇ တွင် စိတ္ရကူဋတောင်အနီးသို့ စစ်အင်အားတစ်စု ချဉ်းကပ်လာသည်ကို မြင်သဖြင့် လက္ခမဏသည် ဒေါသနှင့် သံသယတို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးသွားသည်။ သို့ရာတွင် သီရိရာမသည် တည်ငြိမ်စွာ သူ့ကို သက်သာစေကာ ဓမ္မအခြေပြု အကြောင်းပြချက်ဖြင့်—ဘရတသည် သဘာဝအားဖြင့် ညီအစ်ကိုချစ်ခင်သူ၊ အသက်ထက်တန်ဖိုးရှိသူဖြစ်၍ ရန်လိုစိတ်ဖြင့် မလာနိုင်ကြောင်း၊ တောထွက်ဒဏ်သတင်းကို ကြားပြီးနောက် ကုလဓမ္မနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့်သာ လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း—ရှင်းလင်းတော်မူသည်။ သီရိရာမက မိမိဆွေမျိုးအပေါ် အကြမ်းဖက်၍ ရယူသော နိုင်ငံတော်သည် ဓမ္မအရ အညစ်အကြေးကပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး အဆိပ်ရောအစားအစာနှင့် တူသဖြင့် လက်မခံနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ဘရတအပေါ် ကြမ်းတမ်းသော စကားမပြောရန် လက္ခမဏကို တားမြစ်တော်မူပြီး ထိုစကားများသည် အမှန်တကယ် ရာမကိုပင် ထိခိုက်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။ ညီအစ်ကိုသတ်ခြင်းနှင့် ဖခင်သတ်ခြင်းတို့သည် ဘေးအန္တရာယ်ကြီးစွာရှိသော်လည်း မစဉ်းစားနိုင်သည့် အမှုဟု ထောက်ပြကာ၊ လက္ခမဏ၏ စိုးရိမ်မှုက နန်းတော်အရေးဖြစ်လျှင် ရာမသည် ဘရတအား နန်းတော်ကို လက္ခမဏထံ လွှဲပေးရန် တောင်းမည်ဟု ဆိုပြီး ဘရတက သဘောတူမည်ဟု ယုံကြည်တော်မူသည်။ လက္ခမဏသည် အရှက်ရ၍ မိမိအယူအဆကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ကာ ခဏတာတွင် ဒသရထမင်းကြီးပင် လာသလားဟု ထင်မြင်သွားသည်။ မြင်းများ၊ ရန်သူနှိမ်နင်းသူဟု အမည်ရသော ဆတ်ရုဉ္ဇယ ဆင်နှင့် မင်းရိုးရာ အဖြူရောင် ချတ်တရ (မင်းထီး) မမြင်ရခြင်းတို့က ဇာတ်ကြောင်းတွင် မရှင်းလင်းမှုကို ဖြစ်စေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဘရတက လူစုလူဝေး မဖြစ်စေရန် အမိန့်ပေးပြီး စစ်တပ်သည် တောင်ပတ်လည်တွင် စည်းကမ်းတကျ တပ်စခန်းချကာ အုပ်ချုပ်ရေး၌ နှိမ့်ချမှုနှင့် ဓမ္မကို ဦးတည်သည့် အကျင့်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Shlokas
Verse 1
सुसंरब्धं तु सौमित्रिं लक्ष्मणं क्रोधमूर्छितम्।रामस्तु परिसान्त्व्याथ वचनं चेदमब्रवीत्।।।।
ထို့နောက် သုမိတ္တာ၏သား လက္ခမဏကို ဒေါသကြောင့် မူးမော၍ ပြင်းပြင်းထန်ထန် လှုပ်ရှားနေသော်လည်း သီရိရာမက သက်သာစေကာ ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 2
किमत्र धनुषा कार्यमसिना वा सचर्मणा।महेष्वासे महाप्राज्ञे भरते स्वयमागते।।।।
မဟာဓနုရှင်လည်းဖြစ်၍ ပညာကြီးမားသော ဘရတက ကိုယ်တိုင် ဒီကို ရောက်လာပြီးနောက်၊ ဓနု၊ ဓား သို့မဟုတ် ကာကွယ်ကွင်း (ဒိုင်း) တို့ကို ဘာအတွက် လိုအပ်တော့မည်နည်း။
Verse 3
पितुस्सत्यं प्रतिश्रुत्य हत्वा भरतमागतम्।किं करिष्यामि राज्येन सापवादेन लक्ष्मण।।।।
အို လက္ခမဏ၊ အဖေ၏ သစ္စာကို ထိန်းသိမ်းမည်ဟု ငါကတိပြုထားသော်လည်း၊ ဒီကို ရောက်လာသော ဘရတကို သတ်၍ အပြစ်တင်စကားနှင့် ရရှိသည့် နန်းတော်ကို ငါအတွက် ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။
Verse 4
यद्द्रव्यं बान्धवानां वा मित्राणां वा क्षये भवेत्।नाहं तत्प्रतिगृह्णीयां भक्षान्विषकृतानिव।।।।
ဆွေမျိုး သို့မဟုတ် မိတ်ဆွေတို့၏ ပျက်စီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာသော ဥစ္စာကို ငါမည်သည့်အခါမျှ မလက်ခံပါ—အဆိပ်ရောထားသော အစားအစာကဲ့သို့ပင်။
Verse 5
धर्ममर्थं च कामं च पृथिवीं चापि लक्ष्मण।इच्छामि भवतामर्थे एतत् प्रतिशृणोमि ते।।।।
အို လက္ခမဏ၊ သင်တို့အကျိုးအတွက် ငါသည် ဓမ္မ၊ အර්ထ၊ ကာမ နှင့် မြေပြင်အာဏာ (အုပ်စိုးမှု) တိုင်တိုင်ကိုပင် လိုလား၏။ ဤအရာကို သင်အား ငါတည်ကြည်စွာ အတည်ပြုဆိုလိုက်သည်။
Verse 6
भ्रात्रूणां संग्रहार्थं च सुखार्थं चापि लक्ष्मण।राज्यमप्यहमिच्छामि सत्येनाऽयुधमालभे।।।।
အို လက္ခမဏ၊ ညီအစ်ကိုတို့ကို စည်းလုံးညီညွတ်စေ၍ သူတို့၏ ချမ်းသာပျော်ရွှင်မှုအတွက်ဆိုလျှင် မင်းအာဏာတောင် ငါလက်ခံမည်။ သစ္စာတရားဖြင့် ငါသည် လက်နက်ကို သက်သေထားကာ ကျိန်ဆို၏။
Verse 7
नेयं मम मही सौम्य दुर्लभा सागराम्बरा।न हीच्छेयमधर्मेण शक्रत्वमपि लक्ष्मण।।।।
အို နူးညံ့သဘောရှိသော လက္ခမဏ၊ သမုဒ္ဒရာက ဝိုင်းရံထားသော ဤမြေကြီးကို ငါရယူရန် မခက်ခဲ။ သို့သော် အဓမ္မဖြင့်သာရမည်ဆိုလျှင် အင်ဒြာ၏ အာဏာတောင် ငါမလိုချင်။
Verse 8
यद्विना भरतं त्वां च शत्रुघ्नं चापि मानद।भवेन्मम सुखं किञ्चिद्भस्म तत्कुरुतां शिखी।।।।
အို ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းသူ၊ ဘရတ မရှိဘဲ၊ မင်းမရှိဘဲ၊ သတ္တရုဃ္န မရှိဘဲ ငါ့အတွက် ပျော်ရွှင်မှုတစ်စုံတစ်ရာ ရှိနိုင်လျှင် ထိုပျော်ရွှင်မှုကို မီးက မီးခိုးမကျန် အမှုန့်အဖြစ် လောင်ကျွမ်းစေပါစေ။
Verse 9
मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।मम प्राणात्प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन्।।।।श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।जानक्यासहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ।।।।स्नेहेनाऽक्रान्तहृदय श्शोकेनाकुलितेन्द्रियः।द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथाऽगतः।।।।
အို သူရဲကောင်း၊ လူတို့အထဲမှ အမြတ်ဆုံး၊ ငါထင်သည်မှာ ညီအစ်ကိုချစ်မြတ်နိုးသူ၊ ငါ့အသက်ထက်ပင် ပိုချစ်ရသူ၊ ကုလဓမ္မကို သတိရသူ ဘရတသည် အယောဓျာမှ ရောက်လာပြီ။ ငါသည် ဆံပင်ကို ဂျဋာချည်ကာ သစ်ခေါက်ဝတ်စုံဝတ်၍ ဂျာနကီနှင့်အတူ၊ မင်းနှင့်အတူ နိရ္ဗာသခံရသည်ဟု ကြားသိသဖြင့် သူ၏နှလုံးသားသည် မေတ္တာဖြင့် လွှမ်းမိုးကာ အာရုံတို့သည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် လှုပ်ရှားယိမ်းယိုင်သွား၏။ ထို့ကြောင့် သူသည် ငါ့ကို တွေ့ရန်သာ လာခြင်းဖြစ်ပြီး အခြားရည်ရွယ်ချက်မရှိ။
Verse 10
मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।मम प्राणात्प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन्।।2.97.9।।श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।जानक्यासहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ।।2.97.10।।स्नेहेनाऽक्रान्तहृदय श्शोकेनाकुलितेन्द्रियः।द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथाऽगतः।।2.97.11।।
ငါထင်သည်မှာ ညီအစ်ကိုတို့ကို အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော၊ ငါ့အသက်ထက်ပင် ပိုချစ်မြတ်နိုးရသော၊ မိသားစုဓမ္မကို သတိရနေသော ဘရတသည် အယောဓျာသို့ ပြန်ရောက်ပြီးဖြစ်မည်။ အို သူရဲကောင်း၊ အို လူတို့အထဲက အမြတ်ဆုံး၊ ငါသည် ဇဋာဆံပင်နှင့် သစ်ခွံဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ကာ ဇာနကီနှင့် သင်နှင့်အတူ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရကြောင်းကို ကြားသိသဖြင့်၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာက သူ၏နှလုံးကို ဖိနှိပ်ကာ ဝမ်းနည်းခြင်းက အာရုံများကို ရှုပ်ထွေးစေသဖြင့် ဘရတသည် ငါ့ကို တွေ့မြင်ရန်သာ ဒီကို လာခဲ့သည်၊ အခြားရည်ရွယ်ချက်မရှိ။
Verse 11
मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।मम प्राणात्प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन्।।2.97.9।।श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।जानक्यासहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ।।2.97.10।।स्नेहेनाऽक्रान्तहृदय श्शोकेनाकुलितेन्द्रियः।द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथाऽगतः।।2.97.11।।
ချစ်ခြင်းမေတ္တာက သူ၏နှလုံးကို ဖိနှိပ်ထားပြီး ဝမ်းနည်းခြင်းက အာရုံများကို ရှုပ်ထွေးစေသည်; ဘရတသည် အမှန်တကယ် ငါ့ကို တွေ့မြင်ရန်သာ လာခဲ့သည်၊ အခြားရည်ရွယ်ချက်မရှိ။
Verse 12
अम्बां च कैकयीं रुष्य परुषं चाप्रियं वदन्।प्रसाद्य पितरं श्रीमार्नाज्यं मे दातुमागतः।।।।
မိခင် ကೈကေယီကို မကျေနပ်၍ ကြမ်းတမ်းမနှစ်သက်ဖွယ် စကားများ ပြောဆိုကာ၊ ငါတို့၏ ဖခင်ကိုလည်း သက်သာစေပြီးနောက်၊ ဂုဏ်ရောင်ထွန်းသော ဘရတသည် ငါ့အား နန်းတော်အာဏာကို ပေးအပ်ရန် လာခဲ့သည်။
Verse 13
प्राप्तकालं यदेषोऽस्मान्भरतो द्रष्टुमिच्छति।अस्मासु मनसाऽप्येष नाप्रियं किञ्चिदाचरेत्।।।।
ဤအချိန်၌ ဘရတသည် ကျွန်ုပ်တို့ကို တွေ့လိုခြင်းသည် သင့်တော်လှ၏။ သူသည် စိတ်ထဲတွင်တောင် ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် အနာတရဖြစ်စေသော်လည်းကောင်း မနှစ်သက်စေသော်လည်းကောင်း အရာတစ်စုံတစ်ရာ မပြုမူနိုင်ပါ။
Verse 14
विप्रियं कृतपूर्वं ते भरतेन कदा नु किम्।ईदृशं वा भयं तेऽद्य भरतं योऽत्र शङ्कसे।।।।
ဘရတသည် သင့်အပေါ် မနှစ်သက်စရာအရာတစ်စုံတစ်ရာကို အရင်က ဘယ်အခါက ပြုဖူးသနည်း။ ယနေ့ သင်သည် ဘရတကို ဒီနေရာ၌ သံသယဖြစ်စေသည့် အမျိုးအစားကြောက်ရွံ့မှု မည်သို့ရှိသနည်း။
Verse 15
न हि ते निष्ठुरं वाच्यो भरतो नाप्रियं वचः।अहं ह्यप्रियमुक्त स्स्यां भरतस्याप्रिये कृते।।।।
ဘရတအပေါ် ကြမ်းတမ်းသောစကား သို့မဟုတ် မနှစ်သက်စရာစကား မပြောသင့်ပါ။ သင်က ထိုသို့ပြောလျှင် ထိုခါးသီးသောစကားများသည် ကျွန်ုပ်ကိုယ်တိုင်အပေါ် ပြောသကဲ့သို့ ဖြစ်လိမ့်မည်။
Verse 16
कथं नु पुत्राः पितरं हन्युः कस्यां चिदापदि।भ्राता वा भ्रातरं हन्यात्सौमित्रे प्राणमात्मनः।।।।
အို ဆောမိတ္တရီ၊ မည်သည့်ကပ်ဘေးအခါ၌မဆို သားများက ဖခင်ကို မည်သို့ သတ်နိုင်မည်နည်း။ သို့မဟုတ် ညီအစ်ကိုတစ်ဦးက မိမိအသက်ကဲ့သို့ ချစ်မြတ်နိုးသော ညီအစ်ကိုကို မည်သို့ သတ်နိုင်မည်နည်း။
Verse 17
यदि राज्यस्य हेतोस्त्वमिमां वाचं प्रभाषसे।वक्ष्यामि भरतं दृष्ट्वा राज्यमस्मै प्रदीयताम्।।।।
သင်သည် နိုင်ငံတော်အတွက်ကြောင့် ဤစကားကို ပြောဆိုနေပါက၊ ကျွန်ုပ်သည် ဘရတကို တွေ့သောအခါ ‘နိုင်ငံတော်ကို သင့်အား ပေးအပ်ကြပါစေ’ ဟု ပြောမည်။
Verse 18
उच्यमानोऽपि भरतो मया लक्ष्मण तद्वचः।राज्यमस्मै प्रयच्छेति बाढमित्येव वक्ष्यति।।।।
အို လက္ခ္မဏ၊ ငါက ဘရတကို «သူ့အား နိုင်ငံတော်ကို ပေးအပ်ပါ» ဟု ပြောလိုက်သော်လည်း ဘရတသည် မလွဲမသွေ «ကောင်းပြီ၊ ထိုသို့ပင် ဖြစ်စေ» ဟုသာ ပြန်ဆိုလိမ့်မည်။
Verse 19
तथोक्तो धर्मशीलेन भ्रात्रा तस्य हिते रतः।लक्ष्मणः प्रविवेशेव स्वानि गात्राणि लज्जया।।।।
ဓမ္မကိုတည်မြဲသော အစ်ကိုက သူ့အကျိုးအတွက်သာ စိတ်ထား၍ ထိုသို့ ပြောဆိုသဖြင့် လက္ခ္မဏသည် အရှက်တရားလွှမ်းမိုးကာ ကိုယ်အင်္ဂါများထဲသို့ပင် ပြန်လည်ကျုံ့ဝင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွား하였다။
Verse 20
तद्वाक्यं लक्ष्मण श्श्रुत्वा व्रीलितः प्रत्युवाच ह।त्वां मन्ये द्रष्टुमायातः पिता दशरथ स्स्वयम्।।।।
ထိုစကားကို ကြားသော် လက္ခ္မဏသည် အရှက်ရ၍ ပြန်လည်ဆိုသည်—“ကျွန်ုပ်ထင်သည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဖခင် ဒဿရထ မင်းကြီးသည် သင်ကို တွေ့မြင်ရန် ကိုယ်တိုင် ဤနေရာသို့ ကြွလာတော်မူပြီ” ဟု။
Verse 21
व्रीलितं लक्ष्मणं दृष्ट्वा राघवः प्रत्युवाच ह।एष मन्ये महाबाहुरिहास्मान्द्रष्टुमागतः।।।।
လက္ခ္မဏ၏ အရှက်အကြောက်ကို မြင်သော် ရာဃဝသည် ပြန်လည်ဆိုသည်—“လက်မောင်းကြီးမားသော မဟာဗာဟုသူသည် ဤနေရာသို့ ကျွန်ုပ်တို့ကို တွေ့မြင်ရန် လာရောက်တော်မူသည်ဟု ငါထင်သည်” ဟု။
Verse 22
अथवा नौ ध्रुवं मन्ये मन्यमान स्सुखोचितौ।वनवासमनुध्याय गृहाय प्रतिनेष्यति।।।।
သို့မဟုတ်—ငါအတည်ယူသည်မှာ—သူသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ တောဝါသကို စဉ်းစား၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် သက်သာချမ်းသာမှုနှင့် အလေ့ရှိကြသည်ဟု ထင်မြင်ကာ ကျွန်ုပ်တို့ကို အိမ်သို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ရန် လာရောက်တော်မူခြင်း ဖြစ်လိမ့်မည်။
Verse 23
इमां वाप्येष वैदेहीमत्यन्तसुखसेविनीम्।पिता मे राघव श्श्रीमान्वनादादाय यास्यति।।।।
မဟုတ်လျှင် အို ရာဃဝ၊ ငါ့အဖေတော် မင်္ဂလာပြည့်စုံသူသည် အလွန်အမင်း သက်သာချမ်းသာစွာ ကြီးပြင်းလာသော ဝိုင်ဒေဟီကို တောမှ ခေါ်ထုတ်၍ ပြန်လည်သွားမည်။
Verse 24
एतौ तौ सम्प्रकाशेते गोत्रवन्तौ मनोरमौ।वायुवेगसमौ वीर जवनौ तुरगोत्तमौ।।।।
အို သူရဲကောင်း၊ ကြည့်ပါ—အမျိုးအနွယ်မြင့်မြတ်၍ လှပသဘောကောင်းသော မြင်းအကောင်းဆုံး နှစ်ကောင်သည် ထင်ရှားတောက်ပလာသည်။ လျင်မြန်မှုမှာ လေ၏အရှိန်နှင့်တူ၏။
Verse 25
स एष सुमहाकायः कम्पते वाहिनीमुखे।नागश्शत्रुञ्जयो नाम वृद्धस्तातस्य धीमतः।।।।
အဲဒီမှာ စစ်တပ်၏ရှေ့တန်းတွင် ကိုယ်ထည်အလွန်ကြီးမားသော ဆင်တော်တစ်ကောင် လှုပ်ရှားနေသည်။ အဖေတော်၏ ပညာရှိမှုနှင့်ဆိုင်သော ဆင်တော်ဖြစ်၍ အိုမင်းပြီး ‘ရှတ்ரုဉ္ဇယ’ ဟု အမည်ရသည်။
Verse 26
न तु पश्यामि तच्छत्रं पाण्डुरं लोकसत्कृतम् |पितुर्दिव्यं महाबाहो संशयो भवतीह मे।।।।
သို့သော် အို လက်ရှည်တော်မူသူ၊ လူတို့က လေးစားကြည်ညိုသော အဖေတော်၏ ဖြူစင်တောက်ပသည့် မင်းရိုးရာ ထီးတော်ကို မမြင်ရပါ။ ထို့ကြောင့် ဤနေရာ၌ ငါ့စိတ်၌ သံသယ ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 27
वृक्षाग्रादवरोह त्वं कुरु लक्ष्मण मद्वचः।इतीव रामो धर्मात्मा सौमित्रिं तमुवाच ह।।।।
“သစ်ပင်ထိပ်မှ ဆင်းလာပါ လက္ခ္မဏ၊ ငါပြောသမျှအတိုင်း လုပ်ဆောင်ပါ” ဟု ဓမ္မတော်စိတ်ရှိသော ရာမသည် ဆောမိတ္ရီအား မိန့်ကြား하였다။
Verse 28
अवतीर्य तु सालाग्रात्तस्मात्स समितिञ्जयः।लक्ष्मणः प्राञ्जलिर्भूत्वा तस्थौ रामस्य पार्श्वतः।।।।
ထို့နောက် စစ်မြေ၌ အောင်မြင်သူ လက္ခမဏသည် ထိုရှာလာပင်၏ ထိပ်မှ ဆင်းလာ၍ လက်အုပ်ချီကာ သီရိရာမ၏ ဘေး၌ ရပ်နေ하였다။
Verse 29
भरतेनापि सन्दिष्टा सम्मर्दो न भवेदिति।समन्तात्तस्य शैलस्य सेना वासमकल्पयत्।।।।
ဘရတ၏ အမိန့်အတိုင်းလည်း “လူစုလူဝေး မဖြစ်စေ” ဟုဆို၍ စစ်တပ်သည် ထိုတောင်ကို ပတ်လည်အနှံ့ စခန်းချနေရာချ하였다။
Verse 30
अध्यर्धमिक्ष्वाकुचमूर्योजनं पर्वतस्य सा।पार्श्वे न्यविशदावृत्य गजवाजिरथाकुला।।।।
အိက္ခဝါကူ စစ်တပ်သည်—ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားစစ်များဖြင့် ပြည့်ကျပ်လျက်—ယောဇနာ တစ်နှစ်ခွဲထက်ပို၍ ကျယ်ပြန့်သွားကာ တောင်တန်း၏ ဘေးဖက်ကို ဝိုင်းရံပြီး ထိုဘေးနားတွင် စခန်းချနေရာယူ하였다။
Verse 31
सा चित्रकूटे भरतेन सेना धर्मं पुरस्कृत्य विधूय दर्पम्।प्रसादनार्थं रघुनन्दनस्य विराजते नीतिमता प्रणीता।।।।
စိတ္တရကူဋ၌ ဘရတမင်းဦးဆောင်သော စစ်တပ်သည် ထင်ရှားတောက်ပလျက်—ဓမ္မကို ရှေ့တန်းတင်၍ မာနကို ချွတ်ပယ်ကာ နီတိနှင့်ညီသော ခေါင်းဆောင်၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ရဃုနန္ဒန (ရာမ) ၏ ကရုဏာတော်ကို ရယူရန် ချီတက်သွား၏။
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether to interpret Bharata’s approach as a political threat warranting armed resistance. Rāma rejects preemptive violence, arguing that harming a brother for sovereignty would produce illegitimate, slander-bearing rule and violate dharma.
Ethical judgment should be guided by character-knowledge, prior conduct, and dharmic principles rather than fear. Restraint in speech and action preserves legitimacy; power pursued through kin-harm is treated as intrinsically polluted.
Citrakūṭa and its surrounding mountain terrain are foregrounded, along with the sāla tree vantage point used for reconnaissance. Cultural markers of kingship and military order—royal canopy, cavalry, elephants, and regulated encampment—serve as narrative signals of intent and protocol.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.